Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Солуган өмүрлөр

Айнура ордунан козголгусу келбей жата берди. Жашы жыйырмаларга чыккан. Бой десе бойу, өң десе өңү келишип, бир көргөн адамды жалт каратпай койбойт. Бирок ошол жаштыгына карабай көп жашап, ушул ар мүнөт сайын жаңылыктарга толгон кызыгы көп дүйнөнүн, түйшүктүү тирүүлүктүн баарынан тажап, кең дүйнөдө жапжалгыз калгандай жандүйнөсү жабыркап, жашоону жек көрүп, өзүн өзү өрттөп өлүп алгысы келет. Бирок жан таттуу го? Азыр шыкты карап жаткан калыбында бактылуу балалыгы өткөн үйүң, өскөн айылын эстеп, ата-энесин, эже сиңдилерин сагынып куса болуп заматта алтындай ата-энесине учуп жеткиси келип турду: "Мен эми кайрылып барбайм, экинчи алардын жүзүн көрбөйм" деп бүткүл денеси солкулдап ыйлап жатып көз алдына өткөн балалыгы тартыла түштү.

Анда Айнура он алтыдагы ойносо ойунга, күлсө күлкүгө тойбогон кыз. Ата-энеси интеллигент адамдар. Токтосун уул баласы болбосо да алты кызды алпештеп асырап, каалаганын орундатчу. Эсинде Айнуранын, бир жолу да "эркек балам жок" дегенин укпаган: "Кыз бала эмес бекен, кыздарым ар бири бирден жигит ээрчитип келсе, неберелүү кылса, ошол менин бактым" деп жоро-жолдошторунун көзүнчө бакылдап калчу. Алты кызынын ичинен ушу Айнуранын мүнөзү оорураак болуп туруп алды. Ал сиңдилерине же дагы бирөөлөргө таарынганда оронуп жатып алып же үйдөн качып агасынын үйүнө кетип калчу. Токтосун менен Аптакан ага канча жолу акыл насаатын айтып оң жолго салууга аракеттенди. Деги эле классташ кыздарыныкына көп кетчү.

- Кызым, мындай адатыңды таштабасаң болбойт, чоңойуп калдың, кыял-жорук, адат, өнөктөш деген жаман дарт, ушундайыңда эсиңе кел!

- Кыз кишинин ар кимдин үйүнө түнөгөнү уят иш, бизди жаманаттыга калтырба, мындай адат кыз балага душман. - деп жумшак жемелесе да "лам" деп койбой жатып алчу. Дудук эмес, бирок сүйлөчү эмес, сабакты жакшы окучу, Ата-энеси айылда кадыр-барктуу, колунда бар адамдар. Айнура экинчиси, эжеси Азиза күйөөгө тийип, кууп барып келгендер аябай мактап келишти. Жездесинин Сапар деген атын уккан Айнура бир алдын чоочуп алды да:" Эмне экен, андай аттуулар көп да" деп өзүн сооротуп койду. Анткени Сапар деген жигитти таанычу, жолукканда Айнуранын колун кыса кармап ар дайым сылык учурашып кез-кез мектептен кыздарга чакыртып бир топко сүйлөшүп туруп калаар эле. Айнура аны тымызын ичинен жактырып: "мени сүйөт, сөзсүз сүйөт" деп аны өзүнө энчилеп алган...

Арадан бир топ күн өтүп, ата-эне өз милдетинен кутулуу үчүн Азизанын себин, көшөгөсүн алып жөнөп калышты. Айнура, апасы сиңдиси, жеңеси болуп куданын эшигине түшкөндө күтүп турган кудалар тарап тосуп алышып, аларды конок үйгө киргизишти. Айнура эжеси менен сүйлөшүп отурганда тигил үйдөгүлөр:

- Кудагый, күйөө баланы алып келебиз, көрүндүк?! - деп чуулдап калышты. Жездесин көрүүгө ашыгып отурган Айнура дароо конок үйгө кирип апасынын жанына отура бергенде босогодон эңкейип кирип келе жаткан Сапарды көргөн кыз делдейе үн-сөзсүз өңү бозоро отуруп калды. Айланасындагылардын бир сөзү кулагына кирбей нес болуп: "Көрсө мен жаңылган экенмин да, экөө сүйлөшүп турган тура.." Сапарды бир көрүп эле сүйгөн эле да, кан-жаны менен берилип сүйгөн, анда анын балалык сезими ушул жарык жашоодо, жалган дүйнөдө сүйүү, көңүл калуу, арман, кайгы эриш-аркак болуп, өлүм менен аяктаарын сезген эмес эле. Турмушта ачуу-таттуу адам баласын коштой жүрөөрүн туйбаган... ой-санаасыз секелек болчу:...

- Күйөө балага көрүндүк, - бир келин шыпылдай анын жанында жүрдү.

- Көрүндүктү өзүң эле жеке албай бизге да ооз тийгиз! - деп бири тиги келинге тийиштик кылды эле, ал ага жооп кылып шакылдады:

- Кайнилердин көрүндүгүн бөлүшүп жүргөндөй доолашасың да, - ал келин Аптакан берген көрүндүктү алып көзүн кыса чыгып кетти.

Айнура нес болгон тейде мелтиреп отура берди. Сиңдиси болсо Азизаны ээрчип кирип-чыгып ойноп жүрөт: "Шүмшүктөр, сүйлөшүп жүргөн тура, мен кантип билбей калдым?" - деп ой үстүндө чарпылат: "Кызык, Сапар мага сүйөм деп сөз айтпаса, жолугушууга чакырбаса, анда эмне күнөө, мен аны өзүм сүйүп, өзүмө энчилеп алганым туура эмес. Кой, бир тууганым эмеспи, бактылуу болушсун" деп бир ойу айтса, бир ойу: "өмүр бойу мен аны көрүп кантип чыдайм, мен аны чын жүрөгүмдөн сүйгөмүн" деген Айнуранын алсыз жүрөгү көпөлөктөй дирилдеп-дирилдеп, бул дүйнө ага кызыксыз болуп, жандүйнөсү жанчылып турду.

Айнура эжеси менен коштошпой кете берди. Үйүнө келгенден кийин ар кайсыны шылтоолоп чүмкөнүп жатып алып окууга да барбай койду. Анткени каникул жакындап, окуу жылы аяктаарына аз калган эле.

Ата-энеси болсо анын бул адатын сүйбөй: "Чоңойуп эле калды, ушинтип отурса бизге наалат келтирет го?" дешип тынчсызданып, анын жүрөгүндө дүрбөлөң түшүп, алай-дүлөй, бороон-чапкын жүрүп атканын билбеди. Арадан он күн өткөндө Айнура ата-энесин, туулуп өскөн үйүн, киндик каны тамган айылын таштап, башы оогон жакка кетмей болду. Үйдөн чыгып бир аз узаганда эле жүрөгү "болк" этип алды, карап туруп кайрылып өз уйасынан кетпей койгусу келди, бирок аны кандайдыр бир күч жетелеп туруп алды, кылчак-кылчак карап, кайрылып көрбөөчүдөй көзүнө жаш кылгыды. Тобокел деп артына кайрылбай басып кетти. Ал ошол күнү жөө басып баратты: "Бирөө жарым көрүп калабы?" деп жөө коңшу айылга келди да, автобуска отуруп кете берди. Жеңил ойлоп өз билгенин жасап көнгөн Айнура "сүйүү" деген назик, кол жеткис сезимди түшүнө албай өз тагдырына өзү балта чаап, кайрылгыс болуп, экинчи ата-энесин көрбөй калаарын сезбеди, өз ойунда көктүгү менен болбогон нерсеге адатын карматты да: "Кайрылып келбейм, өзүм сүйгөн адамды өмүр бойу көрүп жүргөнчө көздөн далдаа жоголом" деп өзүнө ант берип баратты... Ал кимди күнөөлөрүн деле билген жок, тек балалык сезиминде "сүйүү" деген нерседен көңүлү калып: "Эмнеге мен сүйүүдөн куру калышым керек, ал мени сүйчү, мүмкүн ал мени сүйүп турса да Азизанын азгырыгына киргендир" деген чолок акылдык кылды да, эжесин жек көрүп ыйлап атты.

Каражыгач айлына келип түшүп калды, аерде ата-энесине тааныш Бакыт деген бар эле, ошонун үйүнө келди түз эле. Анын аялы Чынаркан адегенде Айнураны көрүп анча жактыра бербеди. Үч баласы менен базарга чыгып жан сакташчу. Бирок Айнура аларга кылган иши менен абдан жакты, үн дебей, айттырбай эле үй ичин тазалап, киркогун жууп, балдарын ыйлатпай караганга алар жым эле дей түштү. Ананчы: жумуштан кеч келип, тамак жасап, балдарын тойгузуп, анан аларды жуунтуп кеч жатып, эртеси кайра базарга кетип кыйналып жүргөндө анын келгени буларга майдай эле жакты. Алар менен да чечилип сүйлөшпөйт. Келгенде баары даяр, балдары таптаза, үйлөрү жыйылуу, даяр оокатка тойуп жатып алганга жыргап, Айнураны жакшы көрүп калышты.

Күндөр өтө берди. Бир жолу Бакыттын саан уйу бададан кечигип калганга издеп чыкты. Уйлар келчү тарапты карап кетип атып эки жагын элеңдеп карап, күүгүм кире баштаганда үйдөн алыстап кеткенин көрүп чоочуп, кайра артына кайрылды да жүгүрүп жөнөдү. Бир кезде аны карылуу кол аткый кармаганда бакырып жиберди.

- Эй, эмне, киши көргөн эмесиңби, бакырба! - Марат анын оозун баса калды. - Мен эле, эмне, тааныбай калдыңбы?

- Тааныган-тааныбаганда эмне, бирөө көрсө эмне дейт, кызык экенсиз, аял, бала-чакаңыз болуп туруп, - Айнура бошонуп чыгып кетүүгө жулунду, - Койо бериңиз!

- Койо бербесемчи, аялы бар кишиде жан жок бекен, сени көргөндөн бери аялымды көргүм келбей калды, - Марат ырсалактап күлдү, - бираз туруп турсаң, сүйлөшөлү. - Аны эптеп эл аягы суйула түшкүчө кармап туруп, анан ээн жерде уйпалап, өз мүдөөсүнө жеткиси келип турган.

- Койо бериңиз дейм, сиздин мени менен сүйлөшкүдөй сөзүңүз жок, укпайм дагы!

- Эмнеге, менин ичиме кирип чыктың беле? Сүйлөшкүм, оймоктой болгон оозуңдан соргум келип атсачы?!

- Азыр сизди элдин баарына кыйкырып шерменде кылам, кыздарга тийишкен кандай болоорун ошондо билесиз! - Айнура Марат анын оозун баскыча бакырып жиберди.

- Жап оозуңду, ушул жерге ким көрдү кылып салам, отурасың анан, - колун толгой, оозун бекем басып эми жерге жыгайын дегиче аттын дүбүртү чыгып калды. Атчан алардын дал жанынан өтүп баратып табырап, тумчуга үнү чыгып жаткан дабышты угуп кайрыла калды эле, Марат кызды койо берди. Айнура ордунан туруп ыйлаган бойдон жүгүрүп кетти.

Атчан адам Маратты тааный койду:

- Ээ Марат бу сенсиңби? - таң кала аны карады эле, ал үндөбөстөн, ага көңүл буруп сүйлөшпөй басып кетти.

Чынында Бакыттын деле ойу бузулуп жүргөн. Балканактай болгон ак саргыл, жаңыдан жетилип келаткан балтыркандай солкулдаган жаш кызга көңүлү түшүп, өзүнүн койнундагы арык, кара тору, сүйкүмү жок аялын жээрип, Айнураны жетелеп алып кайдадыр качып кеткиси келчү, бирок кайын-журту бардар болуп, баардык жагынан көтөрмөлөп тургандыктан аялына өйдө карап сүйлөй алчу эмес, баарын Чынаркан өзү билип, өзү койчу. Айнура келгенден бери андан кызганабы же эмне болуп кетет деп шекшинеби, үйгө калтырбай ээрчите кетип, кечинде чогуу келишет.

Бакыт анын шишиген көздөрүн көрүп аяп кетти: "Бир үйдүн түйшүгүн тартканга ыйладыбы, же ата-энесин сагындыбы.. Каникул бүтүп келатат, кетет го бу дагы, кийим-кече алып бериш керек буга дагы" деп ойлоп, аялынын көзүнчө андан эч нерсе сурабады.

Айнура калыбынан жазбай көнүмүш адатынча жумушун жасап жүрө берди. Сыртынан билгизбегени менен, ичи уйгу-туйгу... "Эмне кылып жатышат болду экен, издеп убараланып жатышат го, мейли издесе издесин, эми ал үйдү көрбөйм" деп ойлонуп жүргөн эле. Бир күнү чак түштө күндүн ысыгынан элдин баары көлөкөлөп, көчөдө бирин-серин эле ойногон балдар жүргөн. Айнура балдарды уктатып койуп, өзү бираз сергип алмакка короонун ичиндеги бүтө элек дубалдын ичине эки чака суу көтөрүп кирип, эми кийимин чечип суудан куйунуп, көздөрүн жумуп алып самын сүйкөй баштаган эле. Анткени алардын короосуна бейчеки жан кирчү эмес, ошондуктан беймарал жуунганга киришти. Ошол учурда шырп алдырбай кирип келген Марат аны кыйкырганга үлгүртпөй оозун баса калып, даярдап алган жоолук менен оозун бекем таңып, колдорун кайрыды да, ошол эле жерге баса калды. Киши кирбеген жерде өскөн чөп-чардын денесине өткөнүнө карабай алсыз кызды уйпалап өз максатына жеткенден кийин:

- Кечирип кой, мен сени кыз эмес экен деп жүргөм, мен сени алам, сөзсүз сени менен каалаган жагыңа кетем, - деп оозундагы жоолукту чечип кучактайын дегенде Айнура аны түртүп жиберди:

- Жогол деп жатам көзүмө көрүнбөй, мен сени көргүм да келбейт! - деди да, тескери карап чөп-чар жабышкан жылаңач денесин жууп, кийингенге шашты.

- Укчу Айнура, мен сени жакшы көргөнүмөн ушуга бардым, мен сени менен жашайм кааласың, - Марат чын ниетинен айттыбы же арызданабы деп корктубу, айланчыктап туруп калганда Айнура:

- Азыр сыйың менен жогол эч ким көрө электе, абийириңди төгүп сала электе! - деп ызалуу көздөрүнөн жаш куйула сүйлөгөндө Марат эсин жыйа басып кетти. Айнура ал кеткенден кийин таза сууга жуунуп жатып боздоп да жатты, сүйлөнүп да жатты: "Бетпак, шүмшүк, жүзү кара, адам сымал жырткыч, кызың мендей болуп кордолуп калсын!" Жуунуп бүтүп үйгө кирип жатып алып ыйлай берди, ыйлай берди. Ыйлап жатып көзү көнөктөй болуп шишип, башы ооруп чыккандай: "Кой, тигилер келгиче тамак жасап койойун" деп ойлонуп, ашканага кирди. Аңгыча Бакыт менен Чынара келип калды. Алар Айнуранын түрүн көрүп чоочуп кетишти:

- Айнура, сага эмне болду, бирөө ыза кылдыбы? - Чынара анын жанына келип сураганда, ал эч нерсе болбогондой жылмайа карап жооп берди:

- Эч нерсе болгон жок, уктап калыптырмын, ошонуку го, - анын бул жообу да, жаны кейип, денеси тытылып, бүткөн бойу ооруксунуп, жүзү сумсайыңкы болуп жылмайганы да окшошпой турду.

- Ошондуктан эле болсун, эгер бирөө-жарым капа кылса айт, акесин таанытып койойун, - Бакыт да көөнү жайлана сүйлөдү. Айнура тамакка табити тартпай, дасторконду жыйнай баштаганда Чынаркан аны аяп:

- Жатып эс алчы, кыйналып кеттиң окшойт, өзүм эле жасайм калган ишти, - деди.

- Жок, мен эле жасайм, сиз деле кечке чарчадыңыз да. - Айнура ага болбой баарын жыйнап жыйыштырып, мизилдете шыпырып-тазалап койуп, ордуна жатып өзүнүн буйумдарын даярдап кирди. Ал эртең таң атпай ордунан туруп кетүүгө камынып койуп: "Кандай барам, колумда тыйыным жок кантип шаарга кетем?" деп уйкусу качып жүрөгү сыздап жатты. Эртең менен эрте туруп бутунун учу менен чыгып баратканда Бакыт аны байкай койуп:

- Айнура, кайда жөнөдүң? - деди колундагы пакетти көрө шекший.

- Үйгө кетем, - Ошол учурда Чынаркан да ойгонуп кетип тура калды:

- Айтпай кетип жатканың эмнең, тура тур, - Чынаркан ички үйүнөн беш жүз сом алып чыгып берди. - Бара гой, капа болбо, окууңа керектүүнү алып ал, - деди.

Ал кеткенден кийин түш ченде Айнуранын атасы Токтосун келип калды. Ал Айнуранын бүгүн эле кеткенин угуп аябай кейип алды:

- Анын эмнеге таарынганын билбей башыбыз катты, - Токтосун ойлуу ордунан турду.

- Ээн баштыгынан качса билинет эле, үйдөн чыкпай эле зыңкыйып жүрдү, - Бакыт чын дилинен мактай сүйлөдү.

- Чын эле, чунак кыз эмнеге үйдөн качып силерди убара кылып жатат, билгенде кетирмек эмес экенбиз, - Чынаркан сөзгө аралашты. Анан дасторкон жайып чай койду. Көпкө чейин Айнуранын жакшы жактарын айтып сүйлөшүп отурушту да, Токтосун кеткени сыртка чыкты.

- Бул кыз бир мүнөздүү тура, катуу таарынган окшойт, абдан ойчул, кээде өзүнөн өзү ыйлап көздөрү кызарып калат, батынып сурай албадым. - Узатып чыккан Чынаркан чын ойун айтты.

- Ким билет, түшүнбөй да калдык, энеси ойлонуп атып бүтүп да калды, - Токтосун кечигип келип калганына ичинен кейий алар менен коштошуп чоң жолду көздөй жөнөдү.

Айнура шаарга келип өзүнөн өзү чоочуркай эки жагын карап алды: "Кайда барам, кайда жашайм? Ка-ап, качып чыкканча үйдөн эле асынып өлүп алсам болмок экен. Сапарды көрүп өмүр бойу күйбөй, көздөн далдаа жоголойун дебедимби" деп ойлонуп, автобекеттен ары-бери өткөн жүргүнчүлөрдү көрүп: "Мени тааныгандар көрүп калбасын" деп ары айланып таксисттерден алыстап өтүп баратып Жаш Гвардия көчөсүнө келип калды. Паркта ар кандай курактагы адамдар сейилдеп жүрүшкөнүн көрүп бош скамейка издеп барып отурду. Андан арыраакта бир кыз менен бала өбүшүп эч ким менен иши жок отурушат. Дагы бир жерде селкинчек тепкен жаш балдар, аларды ойнотуп жанында ата-энелери кошо жүрүшөт. Айнура кызыга карап отурганда анын жанына жашы кырктардагы жигит сигарет түтөтүп отуруп калды. Айнура аны карап да койбоду, түпсүз санаанын торунан чыгалбай: "Сен өз жарың менен бактылуу жашоонун кучагында эч нерседен капарсыз гана санаасыз жүрөсүң ээ, менин алсыз чымчыктын жүрөгүндөй жүрөгүмдүн сен үчүн эзилип, сен үчүн ата-эне, бир туугандан кечип чыркырап кордолгонумду сезбедиң... Неге жок дегенде четин билдирип койбодуң экен? Сенин жалооруган көз карашыңды, жакшы мамилеңди мен башкача кабыл алып, мени сүйөт деп өзүмдү сага энчилеп койбодум беле?!" деп кеч кирсе кайда барып түнөөрүн ойлогонго чамасы келбей отура берди. Аны улам карап койуп отурган Касымды карабады. Көздөрүнүн жашы мончоктоп эки бетин жууп жатканын сезбеди.

- Чоң кыз, мынчалык капалуусуң? - Айнура үн чыккан жакка селт эте карап, эсине келе жашын аарчый мостойо Касымды карады, бирок үндөбөдү, - Кечирип кой, чоң кыз, ары-бери өткөндөр сени карап өтүп жатат, көрсө сенин жүрөгүң жаралуу окшойт?

- Ооба... - Айнура ооз учунан ушинтти.

- Жашоо ошондой... - Касым аны карап күлүмсүрөп койду - Мен да бир кезде сендей болгом.

- Кантип? - Айнура таң кала бүтүгүй, кирпиктери узун, капкара көздөрүн жалжылдата суроолуу караганда, Касым анын ушул айыпсыз да, байоо да көздөрүнөн жалтана бутунун башын тиктей сөзүн улантты, - кыздар эле жабыр тартат дейсиңби, эркектердин да жүрөгү ооруп баарынан кечкен кез болот.

- Чынбы?

- Ананчы! - Касым кызды чоочутуп албайын деген кыязда акырын сүйлөдү: - Мен да бир кезде сүйгөнүмдөн ажырап каламбы деп өлгүм келген.

- Ийи да?! - Айнура унчукпай калды. Бул кезде паркта эс алып жүргөндөрдүн аягы суйулуп, кеч кирейин деп калган.

- Квартирада турасыңбы же үйүң барбы?

- Жок... Шаарга биринчи эле келишим, - Айнура чынын айтты, митаамдык жайы жок болчу анын.

- Ой кокуй күн десе, кыз киши болсоң, бараар жериң болбосо жалгыз-жарым жүргөнүң болбойт, мен квартирада турам, бүгүнчө менин эле квартирама барып эс ал, мен суточныйга кетип калам, шаарды билбесең кыйын болот сага.

- Ой ошо кантип болсун, мен азыр квартира же гостиница издейм го... Сиз убара болбой эле койуңуз, андан көрө суточный дегениңиз кайда, жакшылык кылып таап берип койуңуз? - Айнура ага жардам сурап жалооруй карады.

- Анда макул, - Касым ордунан турганда ал да туруп Касымдын соңунан басты. - Атың ким?

- Айнура.

- Жакшы, менин атым Касым, Касым байке десең болот.

- Ийи... - Экөө катар басып көчө бойлоп Павлов көчөсүнө жөнөдү. Аралыгы бир топ болсо да жөө баратышты. Касым аны мейманканага алып келип жайгаштырып койуп, анан өзү батирине кетти. Мейманкананын ээсине: "Бул карындашым болот, бир жума туруп турсун" деп акысын төлөп койуп кетип калды. Айнура негедир өзүнчө толкунданып: "Кызык, ушундай дагы боорукер, жакшы адам болот экен ээ, болбосо менин бир жумага төлөй турган акчам жок эле да" деп таза аппак шейшептүү керебетке жатып алып, же уйкусу келбей ар кайсыны ойлонуп көпкө жатты да, кардынын ачканын сезе сыртка чыга калды эле аны мейманкананын ээси көрө калып:

- Чоң кыз, туалет тигинде, эгер кардың ачса бул жерде ашкана бар, - деди жылмая.

- Рахмат, - Айнура ашкана деп көрсөткөн жакты көздөй басты. Ашканадан тамактанган соң ал кайра кирип жатып, көзү илинип кеткенин сезбе да калды.

Эртең менен аны кечээги кабыл алган аял ойготту, күн көтөрүлүп калыптыр:

- Сени агаң чакырып жатат.

- Азыр... - Айнура кийинип жатып: "Эмнеге келди экен, мейли келсе келер, чыгып жолугайын, мүмкүн жумуш таап берээр?" деген ойдо сыртка чыкты.

- Келиңиз!

- Кандай, жакшы эс алдыңбы, тынч бекен? - Касым аны жылмая карады.

- Жакшы.

- Эмесе кийинип мени менен жүрү, тамактанып алалы, анан эмне кылаарыңды кеңешебиз.

- Макул, - Айнура кирип кетип бат эле чыкты. Экөө ээрчишип жол бойундагы кафеге киришти да тамактанып отурду.

- Касым аке, мен сиздин жакшылыгыңызды кантип актаарымды билбей уялып жатам.

- Койсоңчу, бул эч нерсе эмес, дагы далай сүйлөшөбүз, өзүң жумушка орношуп алсаң анан көрөбүз.

- Жумуш чыгаар бекен? - Айнура ага суроолуу тигилди.

- Эмнеге чыкпайт, чыгат.

- Жакшы болот эле. Дагы жакшы сиз жолугуп калып, түнү бойу паркта отуруп чыкмак экем.

- Оо-ой кокуй десе, паркта жалгыз түндө калсаң анда эле ишиң бүткөнү!

- Ошону айтсаңыз, - Экөө ээрчише басып кобураша жол менен кетип баратты. Айнура жол бойундагы ар кыл элди көрүп көңүлү сергип, шаардын өзүнчө бир жагымдуулугуна магдырап, Касымдын жанында өзүн эркин сезе баштады. Касым аны көзүнүн кыйыгы менен карап койуп, күлкүлүү сөздөрдү сүйлөп, Айнураны алаксытып баратты.

- Сиз.. - Айнура ага карап бир нерсе айткысы келгендей токтоло калды. - Эмнеге сиз да сүйгөнүңүздөн ажырадыңыз эле?

- Аа-аа, - Касым каткыра карады аны. - Ананчы, мен ушундай азап чеккемин, мен өтө эле жеңилминби, же жүрөгүм назик жанмынбы, - ал кайра мостойо калды. - Өлгүм келип жипти мойнума салган кезде менде бир ой пайда болду.. - Касым үнсүз чөнтөгүнө колун сала ойлуу боло калды да, - жүрү, бир жерге отуруп анан сүйлөшөлү, - деп кечээги паркты көздөй арыштады. Айнура үндөбөй анын артынан кете берди. "Кыялдын" жанынан өтүп баратып ал Чүй көчөсү менен Бейшеналиева көчөсүнүн кесилишиндеги жол бойундагы аркы-терки көк чөп үстүндө отурган жүдөө адамдарды, мас болуп решеткага жөлөнүп ыргалып чылым чегип турган жапжаш кыз менен жигиттерди көргөндө таң калып атты. Алардан адам кейпи болгон менен жедеп адам сапаты жоголгон талаада түнөп, күнүмдүк гана жашоо менен алектенген келечегинен үмүт үзүп койгон тирүү гана жандар эле алар…

- Аларды карап кереги не, булар жолунан адашып алып баарынан кечип көр тиричиликтин машакатынан кутулгандар, алардын бүгүнкүсү гана бар а эртеңкиси жок! - Касым кайдыгер унчукту.

- Аа-аа, булар ушинтип эле жүрө беришеби, тигил тургандар жапжаш эмелер экен го?

- Жаштар, жаштар… - Касым Айнура көз салган жакты карап койду, - келечегинен үмүт үзүп өздөрүн таштап койгон эмелер да…

- Ийи… - Айнура башка сөз айтпады. Алар бат эле Жаш Гвардия бульварына жетип келди. Бүгүн да ал жерде эс алгандар көп экен, балдарын жетелеген эки жаш, андан ары ойногон санаасыз наристелер. Касым менен Айнура бош скамейкага отуруп бир азга үнсүз бактылуу, эч санаасы жок ойноп жаткан наристелерди карап отуруп калышты.

- Айнура, - Касым анын көздөрүнө тике карап күлүмсүрөдү. - Бул турмушта адам баласы баары өзүм каалагандай болсо деп ойлойт экен, бирок тагдыр буйругунан кача албайт экенбиз… - Касым ойлуу отуруп калды. Ал азыр бир кездеги жандүйнөсү бороондо кайыккан алсыз улактай жүрөгү гана түрсүл кагып өлүмдөн башканы ойлобой калганын көз алдына келтире тунжурай түштү. - Биз ата-энебиз балалуу болбой жүрүп көргөн эгиз балдар элек, - деп баштады баянын. - Мынча болду башынан айтайын…

Арзыбай менен Набаткан бир-бирин жактырып баш кошкон менен он беш жылдай балалуу болушпай зар какшап жүрүштү. Набаткан төрөбөгөн үчүн өзүн күнөөлүү сезип:

- Арзы, мен эми төрөбөй деги калдым, сен экөөбүз ажырашалы, сүйүү да эскирет тура ортодо данакер болбосо, сен аял алып балалуу болгун! - деди эле, Арзы анын сөзүн уккусу жок:

- Сүйүү эскирет деп, эскирсе эбак эле башка аялга кетип калбайт белем, сен кетсең кете бер, сени менен мен ажырашуу ойумда да жок, кудайдын салганын көрөөрмүн… - Ал Набатканга таарынгандай ордунан туруп сыртка чыгып кетти. Кайрылып сөз сүйлөөгө кудурети жетпей Набаткан ордуна катып калды. Ошондон кийин ал ага ажырашуу жөнүндө кеп салбайт, жай турмушта бир-бирин ызааттап, аздектеп жашай беришти. Бир күнү Набаткан түш көрдү, түшүндө жылаңаяк бир чоң жолдо кетип баратса алдынан карыя адам чыгып: "Балам кыйналып калыпсың, бир аз баса түшсөң булак бар, чаңкадың го булактын башында чоң түп алма бар, анын башында кош алма бышып турат, ошону алып алчы!" деп заматта көздө кайым болот, ал андан ары баратып көп узабай эле булакты, чоң түп алманы көрүп кош алманы алат. Кош алма ушунчалык жакшынакай, кыпкызыл экен. Ал эки алманы алып чөнтөгүнө салат да Арзыбайды көздөй жөнөйт. Жетип эле алманы күйөөсүнө көрсөтүп жатканда биринин чирик экенин көрүп ыргытып жиберет. Ошол замат ойгонуп кетет. Түшү көз алдынан кетпей кош алма кайра-кайра көзүнө көрүнгөндөй болуп уйкусу качат: "Бул эмнеси, экөөнү тең кармалап көрүп чөнтөгүнө салганда жакшынакай болуп анан кайра алганда чирип калганы?" деп санаага батып таң аттырат. Бирок бул түшүн Арзыбайга түк айтпады. Көп узабай эле бойуна бүтүп, он ай дегенде эгиз уул төрөйт. Экөө тең балканактай болгон бири-биринен айрып алгыс балдар эле. Бирок Набаткан көргөн түшүн эсинен чыгарбай өз ичинен кудайга жалынып Ашым менен Касымдын өмүрүн тилеп жүрө берди. Балдар билинбей бой жетти, бирок Ашым өтө назик, чыныкчал болуп чоңойду. Экөөнү башка эмес, ата-энеси да ошол Ашымдын арыктыгынан кичирээктигинен таанычу. Ошондой болсо да Ашым абдан шайыр, кыздарга жакын эле…

Экөө он тогузга чыгып ата-эненин кубанычы болуп бир кездеги сансыз санааларын унуткарып көп катары бакыбат жашоонун кучагында. Эмки милдети экөөнү үйлөндүрүп, өз өзүнчө орун очок алдырып бул дүйнөнүн аманат жашоосунан өткүчө ата-энелик милдетинен кутулууну көздөгөн учурда аларды аскерге чакырып калды. Ашымдын бойу пас, салмагы жетпей аскерден калып калды. Касым болсо өзү курдуу балдар менен эки жыл мекенин коргоо үчүн аттанып кетти. Арзыбай менен Набаткан Ашымдын аскерге барбай калганына кубанып үйлөнтүп койууну туура көрүп, ошол эле айылдан жакшы үйбүлөнүн кызына куда түшүп, күз келгенде үйлөнтүп койушту. Касым алыскы Одессадан тынбай кат жазып, түгөйү менен ата-энесине өзүнүн амандыгын билдирип турду. Ашымдын үйлөнгөнүн укканда абдан кубанды да, Ашым менен али көрө элек жеңесине алыстан сүрөтү менен куттуктоо кат жолдоду. Ошентип арадан эки жыл бат эле өтүп, ал аскерден келди. Ал келгенде Ашым бир балалуу болуп калган эле, бирок төшөктө жаткан. Ооруган жери жок, молдо-бакшыга ал кезде чанда гана барышпаса, врачтарга көрүнсө алар билбей ар кайсы дарыны жазып бере беришип, ого бетер эч нерсе жүрөгүнө барбай калды. Набаткан жыйырма эки жыл мурун көргөн түшүн түк эсинен чыгара албай Ашымдын ооруган оорусунун дабасы табылбаганын көрүп коркуп, бир күнү күйөөсүнө айтууну эп көрдү.

- Арзы, мен бир сыр айтайынбы?

- Эмне болгон сыр экен ал? - Арзыбай аны таң кала сурап койду.

- Мен ушул эки уулубуз бойума болоордо түш көргөн элем.

- Кандай түш?

- Түшүмдө эки кош алманын бири чирик болуп калат, мен аны ыргытып жиберген элем.

- Койчу, чын элеби? - Арзыбай ойлуу жер карап бир топко үнсүз отурду да, - бул түш мага да кирген эле да!

- Ыраспы? - Набаткан таң калганынан элейе күйөөсүн карап отуруп калды.

- Эми эмне кылабыз?

- Билбейм…

- Анда мындай, экөөбүз ошол булак менен алманы таап сөзсүз ага Ашым менен Касымды алып баралы.

- Барса баралык, бирок кайдан табабыз, түшүбүздө көргөн эмени? - Набаткан күйөөсүн үмүттүү карады.

- Адегенде мен издейин, анан… - Арзыбай үңкүйө жооп берди. Чынында ал деле аян менен көргөн булакты табуу кыйын экенин сезип турду. Бирок үмүт деген алга жетелеп уулунун жанын аман алып калуунун амалын ойлоп, далбас кылганы эле…

Ошол түнү алар кайрадан түш көрдү. Эшигинин алдында өздөрү үйлөнүп түтүн булатканда тиккен терек, мөмө-жемиштер дүңгүрөп турган учуру. Ошол мөмөлөрү гүлдөп шагы ийилген мөмөлүү даракта эки куш конуп турат, бири кулпунуп бутактан бутакка конуп сайрап жатат, бири өтө жүдөө, канаттары шалпайып башын төш жүнүнө катып үрпөйүп отурат. Набаткан колуна жерден таш алып баягыларды учурмак болгондо баягы карыя көрүнүп: "Кой аларды учурба, ансыз да бири биротоло учуп кетээрине аз калды, силер убара болбогула, тигил сайрап жаткан кушту туурунан козгобой жакшы асырагыла!" - деди да көздөн кайым болду. Чоочуп ойгонгон Набаткан бир азга ойлуу жатып ордунан туруп эшикке чыкты. Таңга маалкы сыдырым жел көөнүн сергите кайра үйгө кирип келатып: "Капырай, бул эмнеси? Деги уулум аман-эсен айыгып кетсе экен", - деген ойдо келин-уулу жаткан бөлмөгө баш бакса жарык өчпөптүр. Кирип барса Ашым башын өйдө көтөрүп:

- Апа, эмнеге уктабай жүрөсүң? - деди алсыз.

- Эшикке чыккам садага, сени тынч уктап жатабы деп эле кире калдым, уйкуң тынч элеби?

- Кайдан апаке, мен болбой калдым окшойт. Атам экөөңөргө тең таарынычым жок, балалык кылып шагыңарды сындырсам кечиргиле… - деп улутунуп алды Ашым.

- Ок, антип айтпайт каралдым, ооруган ооруң болбосо бир аз алсызданганга эле өзүңдү санаага алдыра бербе уулум, сакайып кетесиң, жок жорукту баштабай жүр! - эне ушинткен менен көзүнө жаш тегерене жүрөгү зырп этип сайгылашып алды.

- Апа, келиниңерди көп кармабай эле азаттык бергиле да балдарды алып калгыла! - Ашым апасынын сөзүн кулак сыртынан кетире сүйлөп жатты, - төрөлүү болгон соң өлүм ар бир башта бар, канчалык менин көңүлүмө караганыңар менен акыры мойун сунбай койууга болбосун билесиңер да. Канбүнүн бойундагысы кыз болсо атын Сүйдүмкан койгула апа, Касым менен коштошуу мага кыйын болоор… Ошентсе да атам экөөңө айтаар керээзим бар…

- Ботом, кайдагы жаман жорукту баштап, жаман ойду ойлоп атасың, - эне жүрөгү сыздап уулунун жанына отура калып колдорун кармап чекесинен сүйө каңырыгы түтөп кетти.

- Апаке, мен бүгүн бул жарыкчылык менен коштошом, эртерээк туруп эки жагыңарды жыйнап алгыла! - Ашым токтоо көп жашаган адамдай сүйлөп жатты.

- Каралдым, кара көзүмдүн бири, анте көрбө… - эненин мууну бошоп кетти, - Мен атаңды ойготойунчу - деп өздөрү жаткан бөлмөгө кирсе Арзыбай эбак туруп сыртка чыгып кеткен экен, ойу онго санаасы санга бөлүнгөн Набаткан төшөнчүлөрүн жыйып болуп кайра эшикке чыкса күйөөсү кирип келатыптыр, аны көрүп бирдеме дейин деп оозун таптап бараткан, аны Арзыбай колун көтөрө басты да уул-келини жаткан бөлмөгө кирип кетти: "Түндө мен көргөн түштү бул да көрсө керек, айланайын жараткан, бу не деген аяның эле?.." эне Касымдын бөлмөсүнө баш багып аны ойготту.

- Турчу балам, Ашым чакырып жатат!

- Эмнеге, мени эмне кылат экен? - уйкулуу көздөрүн жүлжүйтө карылуу колдорун жууркандан чыгара керилип койду. - Бир аз уктап алайын, таң жаңы атып бараткан го, мынча эрте ойготуп жатасыз?

- Уулум, Ашымың сага бирдеме айтат элем дейт…

- Анан деле айтат да, - Касым кайра жаздыкка башын койгондо Набаткан анын төшөгүн сыйра катуу булкту, көздөрүндө мөлт эткен жаш, ошону көрсөткүсү келбей жатса аны уулу түшүнбөгөнгө ызалуу үн катты:

- Кагылайыным ай, бала болуп кетесиң да, турсаң боло?!

Касым апасынын көзүндөгү жашты көрө селдейе калды да шаша-буша ордунан туруп кийинип чыгып кетти.

Ашым ошол күнү түш оой жакшынакай эле сүйлөшүп ата-энеси, түгөйү, жубайы менен коштошуп анан көшүлүп уйкуга кирген бойдон кете берди, ажалга арга жок тура деп ата-энеси менен Касымдын күйүтү күч болуп аргасыз ажырап кала беришти.

Убакыт деген учкан куштай токтолбой өтүп, аңгыча Ашымдын ашын да беришти. Канбү ай-күнүнө жетип экинчи уулун төрөдү, өлгөндөн калган керез дешип атын Керээз койушту.

Касым түгөйүнөн айрылып күнү-түнү ыйлады, боздоду, бирок аны токтолбой өтүп жаткан мезгил дарылады. Анткени ал өздөрүнөн үч-төрт үй арыдагы Бообек дегендин Аккайың деген кызын жактырып калып күндөп-түндөп уйкудан безип артынан жүгүрүп жүрүп ага аруу сүйүүсүн арнап акыры ансыз жашоого мүмкүн болбой калды. Эчен-эчен айлуу түндөрдө колтукташкан эки жаш махабатка магдырап сыйкырдуу сүйүүнүн кулу болуп бири-бирисиз өткөн күн супсак болуп бактыларын бирөө уурдап кетчүдөй бөлүнүү кыйындыкка туруп, эми эле бир жуп болуп алууга даярдана бактылуу, кечтерди өткөрүп жатты. Акыры Касым атасына айтып кеңешүүнү ойлоп үйүнө алып учуп барса, атасы жок экен.

- Апа, атам кайда кетти? - Касым апасынан сурады эле:

- Таң, дагы бир жерде теңтуштары менен кобурашып жүрсө керек, - деди уулуна, - Эмне болду садага, мынча шашкалактап?

- Кеңешейин деген элем.

- Эмнени уулум, мага деле айта бер, - Эне уулун күлүмсүрөй карады.

- Мм… жөн эле.

- Өзүң бил балам, атаң менен кеңешсең кеңеше гой, келип калаар, - Эне өз жумуш менен алектене кетти.

Касым өзүнүн өрөпкүгөн жүрөгүн баса: "Эртең менен деле айтаармын, каршы болбойт, үйлөнүүгө камыныш керек!" деп ойлонуп жатып калды. Эртеси Касым өз ойун айтууну көздөп таң эрте туруп сөрүдө отурган атасынын жанына келгенде ал озуна минтти:

- Отур уулум, мен сени менен кеңешейин деп турам, - дегенде ал: "Мени үйлөн дейт го, анда сөзсүз Аккайыңды айтам" деп ойлонуп ичинен толкунданып алды.

- Мен дагы сиз менен… - Касым атасын мулуңдай карап отуруп кулак түрдү, - Айта бериңиз.

- Уулум, мына жашың жыйырма бешке чыкты, эр азамат болдуң, тагдыр экен, зарлап жүрүп экөөңдү көрдүк эле… - Арызбай карыя каңырыгы түтөй үнү каргылдана Ашымды эстеп бир аз отурду да, анан, - Сен менин айтканым менен болоорсуң дейм? - деп уулун сынай, суроолуу карап калды.

- Сиздин айтканыңызга каршы туруп жинди болуптурмунбу.

Касым эч нерсе ойунда жок айтты.

- Анда мындай уулум, мына Ашымдын өлгөнүнө эки жыл болду, балдары ойноп жүрөт, Канбүбү жаман келин эмес, эки баланы башкага кор кылбай өзүң эле ата бол!

- Эмне-е? - Касым каңырыш угуп калдымбы дегендей делдейе атасын карап калды, - Эмне дедиңиз?

- Ошондой уулум, "агасы өлсө, ини бар" - деген кеп бар. Ашым кайсы, сен кайсы, бир энеден бир убакта төрөлгөнсүңөр, анын ордун басышың керек!

- Ошо кантип болсун ата, мен сизден мындай сөз күткөн эмесмин, ырас Ашым экөөбүз бир убакта төрөлгөнбүз, бирок менин сүйлөшкөн кызым бар да?! - Ушул учурда Касымдын өңү бозоруп, көзүнө жаш тегерене түштү.

- Эмнени уксаң ошол уулум, мени атам десең Канбүгө үйлөнөсүң, эмки жумада никеңерди кыйдырам! - Арзыбай ордунан туруп кетти. Ата-баланын сөзүн жаңы эле туруп ажатканага жөнөп босогодо бутун кийип жаткан Канбүбү угуп алып, турган ордунда катып калды: "Кызык, атам мени Касымга алып бергени жүргөн тура, ага ал болбос, Аккайың атына жараша аккайыңдай буралган сулуу кыз эмеспи, мени ага алмаштырбайт го, а менчи?" Канбүбү сыртка чыга албай же кайра үйгө кирип кете албай босогодо телмирип туруп калды: "Ашым экөө койондой окшош, чын эле ал кайсы бул кайсы, экөө эгиз болгон соң айрымасы жок эмеспи, анын үстүнө Ашымга караганда ал мүчөлүү, ден-соолугу таза, менин күйөөм болсо деп кыз-келиндер эңсегендей эле жигит" деп ойлонуп алды да, эч нерсе укпаган, билбеген киши боло ажаткананы көздөй басты. Эмеле уккан сөз жанына тынчтык бербей улам кулагына угулуп алагдылана берди: "Касым өзү чечсин, мага баары бир, балдарым үчүн эмне десе көнөм, бирок угуп-билип туруп тоскоол болгонум болбойт го?" өлгүчө бүтпөгөн түйшүк аны кайрадан кучагына алып ойлогондо ойлоп ичинен тынып калды.

Касым атасынын сөзүнөн кийин эмне кылаарын билбей айласы куруп тээ төмөн карай өзөндөгү суу жээгин көздөй жөнөп баратып кайра артына бурулду: "Эмне болуп турам, балким каршы туруп албайм десем албай койом да, айтканынан кайтпайт, кебин укпай койсом атамы эл алдында сындырып койормун, жалгыз баласынан шагы сынып калса кантет, анын тилин алып тагдырыма көнүп берсем Аккайың намысынан өлүп калсачы, же ага түшүндүрүп айтсам бекен? Жо-жок, андан көрө аны алып туруп, таптакыр дайынымы билдирбей качып кетсем бекен?" деп ар кайсы ойду ойлонуп короодо басып жүрдү: "Мен эркекмин, ошондуктан эч жанга билгизбей өлүгүм табылгыс болуп кеткеним туурадыр же.." деп жүрөгү сыздап: "Асылым, эртерээк эле баш кошуп алалычы, бир мүнөт сенден бөлүнгүм келбейт, башкага мени алмаштырбайсыңбы?" деп көзүн сүзө караган Акайыңды көз алдына келтире мал сарайга кирди да музоонун жибин алып мойнуна салып асынып алууну ойлоп кайра: "Жок, жок, өлүгүмдү таптырбай жоголойун" деп короодон чыгып жөнөдү.

"Тилеп алган имиш" деп ойунда ата-энесине кекенип алды. "эгер тилеп алганы чын болсо ойума койбойбу, Ашым го өлөөрүн өлдү, эми менден кутулуп тынганы калышкан го?" Жигит ызадан көздөрүнө жаш тегерене кайда, эмнеге кетип жатканы белгисиз бет келди кете берди. "Атам экөө кеңешип анан чечишкен го, булардын менин жүрөгүм менен иши жок. Оо Ашым, түгөйүм менин, сенин бул жарыкчылыкты, аялың менен балдарыңды таштап кеткениң бир азап, сенин койнуңдагы аялыңды ал деп зордогону бир азап болду го, эми мен эмне кылышым керек???" Жүрөгү сыздап туш келди кете берди, азыр ал заматта коймоңдогон кызыл жалын жалмап кетеби, буркан шаркан түшкөн албуут дайра ала салып барып дөңгөч сымал жансыз денесин бир жээкке алып барып таштайбы, баары бир эле. Бет алдын карап баратканы менен ойу алда кайда, көз алдында бирде Аккайыңдын элеси, бирде жеңеси Канбүбүнүн элеси, жүрөгү муз болуп тоңуп жансыз сөлөкөт гана жылып бараткандай.. Анын ушул кетип жатышын алыстан байкаган Калмат карыя атын темине жетип келип алибеттүү немени колтуктап жээкке чыгарды.

- Ой бала, жинди болдуңбу, бул сууну ойунчук көрүп жатасыңбы, жаныңдан кечтиңби? - Касым көздөрүн ачып-жумуп араң эсине келе калса кийими бүт суу, калчылдап калыптыр. Маңдайында турган карыядан уяла башын жерге салды, "ушу көрөкчө агып кетсем болмок, бул кайдан чыга калды?" деген ойдо тике кароого дити барбай аны жаман көрүп турду.

- Эмне болду сага, бирдемеге капа болдуңбу, - Калмат карыя анын үндөбөгөнүнөн улам дагы суроо берүүдөн чочулап атын отко койуп тушады да, суу жээгинен алысыраак Касымды колтуктап барып көк, чөпкө отурушту. Экөө көпкө унчукпай отургандан кийин Касым башын төмөн салган бойдон үн катты:

- Мени эмнеге токтотуңуз, тим койсоңуз болмок!

- Эмне дейт атаңдын оозун урайындын баласы, эмне болду анчалык жан кечкидей?

- ?…

- Ачууга алдырба балам, ансыз да Арзыбай менен Набаткан Ашым өлгөндөн кийин жаман абалда калышып.. Экөөңдү барбаган доктуру, сыйынбаган мазары калбай жүрүп көрдү эле, сен ата-энеңе тээк болбойсуңбу?!

- Ушундан көрө бизди төрөбөй эле койсо болмок…

- Ок, ал эмне дегениң? - Калмат карыя аны оңурая суроолуу карап: "Бул бала катуу капа болгон экен, мындай эмес эле…" деп үйүнө жеткирүүнү ойлоду, - балам мал коргоого келээр убак болду, намаз да окушум керек эле, жүрү үйгө кетели, мынчалык алыстан жөө кете албайсың, учкаш атка! - Карыя атка мингенде Касым аргасыз артына учкашты, каяша кылууга жарабады, улгайган адамды сыйлады, тартынды. Канчалык өзүн токтоо кармагысы келген менен ойу будуң чаң болуп үйүнө келгенден кийин ата-энесинин жүзүн көргүсү келбеди, алар азыр ага айыгышкан жоосундай сезилип өз бөлмөсүнө кирди да жатып алды. Калмат карыя үйүнө барып кечки намазын окуп болуп анан Арзыгулга жолугууну ойлоду да кеч күүгүмдө баруудан чочулап эртеси эрте келди. Аны көргөн Арзыгул урматтай тосуп алып сөрүгө чыгарды.

- Кел, кел Калмат, бу келчү эмес элең кандай кудай жалгады сени?

- Келип калдым, мал жан, бала чака эсенби?

- Кудайга шүгүр, баары жакшы кемпир дасторкон салып чай алып келчи, Какем келип калыптыр!

- Ооба, ооба алып келбей анан, - Набаткан эне самоордогу чайын алып келип, дасторкон жайып булоолонгон самоордун чайынан сунуп отурду.

- Арзыке, илгертен теңтушпуз, ушу кезге чейин жаман жакшы айтышпадык, сыр сурап алдыңа келген жок элем, Касымды ким капа кылганын билейин дедим эле? - ал Арзыгулду суроолуу карады.

- Эмне болуп капа болуптур? - Арзыгул түшүнө бербей кайра суроо берди.

- Анысын кайдан билейин, кечээ тиги Нарын дайрасын кечип бараткан экен, аз болгондо агып кетмек, ат менен алып чыктым.

- Койчу?! - Арзыгул чоочуп кетти.

- Ошондой болмок, аны өз ойуна кой десем эле болбой ушу сенин кылганың, - Набаткан чыйпылыктап ийди, - бир баламан ажыраганым жетет, эми Касымды өз жайына кой дегем.

- Ошондой экен да… - Арзыгул ата сакалын сыйпап көпкө отуруп калды. Калмат карыя алардан сөз сурабады, тек унчукпай отура берди, "демек бир сыры бар" деген ойдо. Арзыгул карыя болгонун болгондой айтып берди.

- Мен аны жөн гана эки балага өзүң ата бол деген эле жазыгым, илгертеден салт бар эмеспи: "Агасы өлсө ини бар" деген, жесирди кетирбей алып калайын деген эле ой …

- Ошондой болсо да баланы кыйнаган болбойт, балдардын багына мына Набаткан экөөң турасыңар, кор кыла койбойсуңар.

- Туура айланайын, биз өлгүчө алар кор болбойт.

Ошентип алар көпкө кобурашып отуруп күн чыга Калматты узатып чыгышты. Набаткан Касым жаткан бөлмөгө кирсе ал чүмкөнүп жаткан экен. Төшөктү ачып эне баласынын чекесин басып көрсө эти от, жалын болуп ысып атыптыр. Касымды ошол күнү ооруканага алып барышты эле суук тийиптир. Көпкө чейин ооруканада жатып калды.

Арзыгул ата ары ойлонуп, бери ойлонуп, акыры уулуна өзү сүйгөн Аккайыңды алып берүүнү чечти. Канбүбү тойдо кызмат кылып жүрдү. Бир чети ал күйөөсүнө окшоштуруп аны жакшы көрчү эле ошондуктан негедир аны кызганып атты. Бир чети өзүн ага сүйдүрө албаганына, көңүлүн өзүнө бура албаганына ичинен ызаланды.

Турмуш көчү, жашоо агымы ошону менен өз вазыйпасын жүргүзүп, Касым менен Аккайың бактылуу жашоонун кучагында эч нерседен камсанабай эки үйдүн кубанычы болуп жашап эки уул бир кыздуу болушту. Канбүбү болсо ата-энесиникине кеткен, келип-кетип турат. Аккайың өңдүү-түстүү болгону менен жеринен илээнди болуп чыкты. Набаткан эне аны анча жактырбай Канбүнү жерге-сууга тийгизбей мактап, анын тазалыгын айтып Аккайыңды "таза бол" деген менен, тигинин адаты калбады. "Үчтү төрөп койдум, эмне кылып алмак элеңер" дегенсип тоотпой өз билгенин кылат. Бирок анын да өмүрү кыска экен, төртүнчү баласын төрөгөндөн кийин ооруп калып, оо дүйнөгө сапар алды. Касым анын күйүтүн көтөрө албай ичип койчу болду. Арзыгул ата: "минтип жүрө берсе адам катарынан кетип алат, андан көрө эми кайра эле Канбүнү алып берейин, сүйгөнүн деги алып бердим, менде арманы жоктур" деп кемпирине кеңешсе ал макул болбоду:

- Ушу сен жөн жүрсөңчү, "Канбүбү, Канбүнү.." эле дейсиң, аны укса да капа болот, кайгысы тарап өзүнө келгенде башка эле аял алат да, - жактырбай күйөөсүн жемеледи.

- Ой Канбүбү жаман келинби, жакшы үчүн аны колдон чыгарып ийбей өз колубузга келсин деп жатпаймынбы, балдар да бир тууган болуп чогуу өсүп калат эле.

- Ансыз деле балдар чогуу колубузда эмеспи, ушуга каниет кылалычы абышка, баягы бир баланын үнүнө зар болгон убак өтүп, неберенин жытын жыттап ширин тилин угузган аллага ыраазы бололучу.

- Туура байбиче, аның туура дечи, бирок Касымга жамандык кааламак белем, көзүбүз өткүчө көңүлүбүз тынса деген эле ой.

- Кой абышка, карыганда калжаңдабай баланы өз ойуна койолу, азыр ал кайгыга эле мас болуп жүрөт, сүйүү деген ошондой дары экенин жакшы билесиң го? - Набаткан абышкасын мулуңдай карап койду, - Сүйүүнү билбесең бир жөн эле…


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика