Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Ойнош

Айылдан жаңы келип Алийма Ош базарынын жанынан чакан батир жалдап алып, столдо соода кылып жүргөн кези. Кызы Айдана, кичинекей небереси үчөө кечке соода менен алек болуп кечинде келип машийнеге төшөк тигип, күндө кеч жатып эрте турат. Сатканы сигарет, самогон. Эрте туруп жаңы товарын жайып жатканда башы ооругандар келип самогон ичип соодасы жакшы башталат. Күнүнө жыйырма сом төлөп коюп, тамак аштан ашканын аз-аздан кассага салып коюп жашоо өз нугу менен өтүп калганда анын жанына жалаң халат кийген келин келип:

- Эже, үшүп атам, жардам бериңизчи? - деп тиши тишине тийбей калтырап туруп калды. Суукта жанына термоско ысык чай куюп иче койчу Алийма ага чай куюп берди. Келин колдору калч-калч этип чыныны зорго кармап коомайлана отуруп ичип болду.

- Дагы куюп берейинби? - деди эле:

- Эже, үйүңүз болсо бир аз жылынып алсам болобу? - Ал көгөргөн эриндерин титиретип зорго сүйлөдү.

- Азыр… - дегенче Айдана келип калды. Тигини бир карап эле:

- Бас, кеч кирди, жыйнап кетели, - деди.

- Айдана, мен өзүм жыйнай берем, бу келинди үйгө алып барчы, үшүп калыптыр, жылынып алсын, - деди Алийма кызына карап.

- Кичинекей квартираңдын каерине алып барам, кожоюн көрсө да урушат, - деп Айдана бурк эте апасынын сөзүн жактырбады. Кызынын кыялын жакшы түшүнгөн эне:

- Тур анда, калың жемпир менен халатты, чермийди алып келип бер! - деди буйрук бере.

- Ай ушу сенин азабың, көрүнгөнгө эле боору ооруй берет, сага кимдин боору ооруйт экен, - деп басып кетти. Бир аздан кийин айткан буюмдарды көтөрүп келип тигиге берди. Ал ошол кийимдерди калчылдап атып зорго кийди да:

- Чайыңыздан дагы бир чыны бересизби? - деди тартынчыктай.

- Отур, бир эмес, мына бул нан менен ичип ал! - Алийма чай куюп бир сындырымдан чоң нанды кошо берди. Бурдап калчылдап атып келин нанды чай менен ичип алып анан "рахмат" деп коюп басып кетти. Анын артынан карап туруп: "кайда барат, бул кебетеси менен ушул суукта тоңуп өлбөсө болду" деп ойлоп жүрөгү ооруп кейип коюп товарын жыйып батирине жөнөдү. Келсе эки жашар небереси "апа, апа" деп тосуп алып суукта үшүп келгени эсинен да чыгып кетти.

- Апа, апа… - деп этегине жармашкан небереси Жайнаны алдына алып отуруп, аймалап өөп мээрмин төгүп күбүрөнүп атты:

- Садагам, мени сагындыңбы, Жайна?

- Апа, - Эки жашар небере сүйлөй элек, ападан башкага тили келбей кужулдай берди. Андан кийин Айдана бышкан тамагын ортого коюп тамактанышты. Бүткөн бою жылып, карды койгон Алийма машинасын жылдырып төшөгүнө киришти. Күндө көнүмүш адат, түнкү эки-үчкө чейин отуруп анан ордуна жатты.

Айылдан келип шаардык турмуштун ыгына көнө түшүшкөн эле, кээде концертке барып да келишет. Кайрадан суукка-ысыкка карабай кичинекей столунун жанында кечке отуруп алып күндүк оокатын таап батирдин акысын төлөп, кийинип-ичинип дегендей жашап жүрүшкөн. Бир күнү алардын жанына көк алмурут ящиги менен бир өзү курдуу аял келип отуруп калды. Бири-бирин көздөрү менен карашып коюп кечке сүйлөшкөн деле жок. Кечке маал ал өзү басып келди.

- Кандай курдаш?

- Жакшы.

- Сен ушул арада турасыңбы?

- Ооба, эмне алмаң өтпөй атабы?

- Ийи, жерге кирсин көгүндө эле үзүп баса берсем өтпөй атат, эки күндөн бери Гуля деген аялдын үйүнө банянын парына коюп атам.

- Эмнеге? - Алийма таң кала сурап койду.

- Ой, алманы парга койсо кызарып жакшынакай болуп калат экен. Азыраагын квартирам менен тамагыма чыгып калсын десем өтпөй атат, эки кил зорго саттым.

- Жаман болгон тура, өзүң ошол жерде турасыңбы?

- Жо-ок, квартира жалдаганга кайдан, күндө он сом төлөп эптеп жатып атам.

Эки келин ошентип таанышып калды. Анын аты Тумар экен. Эки-үч күн ошентип маектешип жүрүштү. Алийманын бир мүнөзү - өтө боорукерлиги. Ал жолдо жүргөн жап жаш келиндердин бомж болуп калганына кейип жүрөгүн оорута берчү. Кокус мас болуп жатып калган жаш жигиттер болсо өйдө тургузуп, кээсин батирине ээрчитип барып, кээсине ошол жерден жүз грамм куюп берип, акыл-насаатын айтып жөнөтүп койчу. Күн суук болуп, кыш күчүндө эле, он-он бештердеги бир кыз жанына келип:

- Апа, менин ата-энем жок, мага апа болуңузчу? - деди капысынан эле таңгалдыра.

- Буга чейин кайда жүрдүң эле? - Алийма кыздын баш аягына көз жиберип туруп сурады. Кыздын кийими жупуну, пирожки саткандай этек тагынып алган.

- Апа, пирожки сатчумун, карыз болуп калсам кетирип жиберди, жата турган жерим да жок, - деп ыйламсырады.

- Кантип ишенем сага, мен өзүм дагы кичинекей батирде турам, сен кичинекей кызды карап отура бересиңби?

- Ооба апаке, эч жакка чыкпай карайм! - деп Алийманы биринчи көрүп атса да кучактап өөп алды.

- Болуптур, - деди Алийма боор ооруй, - Азыр кызым келет, кошулуп кет! - деп соодасын жасап отуруп калды. Көз жүгүртсө кыз калтырап үшүп тургандай. Адатынча жанында турган термосун алып чай куюп өзү жеп жаткан нандан сунду, - Ме муну чай менен ичип ал, атың ким?

- Мээрим.

- Жакшы экен, - дегиче товарга кеткен Айдана келип калды. Товарын коюп жаткан кызына карады, - Бу кыз биздин жерден болот экен, үйгө алып бар, Жайнаны карап туруп турсун.

- Ий, ушул сеники өттү! - деди Айдана, - Мынча болду базарда жүргөн бомждорду чогултуп алып бак!

- Ээ балам үйүм болгондо… - Алийма ойлуу унчукту.

- Аны кылмаксың, үйүң болбогонуна кудайга шүгүр, - кызы жактырбай Мээримди ээрчитип кетти. Кичинекей Жайнаны карап турганга ал деле макул болду. Экөө тең базарга чыгып кеткенде аны батирге бирге жашаган коңшулардын балдарына кошуп атып тажап калышкан эле. Кийин Мээримдин ой келди сүйлөгөнүн байкап калышты. Арадан бир ай өткөндө Айдананын бир сыйра кийими менен үйдө турчу буюмдарына кошуп жүз сомун уурдап куйругун түйдү. Айдана апасын урушуп кала берди.

Күндөр өтүп Тумар экөө жакшы мамиледе болуп калышканда ал бир күнү сыр кылып:

- Күйөөм өлгүдөй кызыл камчы эле, тажап кетип калгам. - деди ал кайгыра, - Инимдин алмурутун алып ушуну иштейин десем күнүгө баняга төлөй берип бүтө турган болду. Же батир жалдай албай атам.

- Кыйналсаң менин батириме жашап тур, алмаларың өткөндө төлөй турган батир таап аласың.

- Ийи жакшы болбодубу, эптеп жашап турайын, - деп кудуңдап сүйүнүп калды.

Ошондон баштап Тумар кожоюндан жашырынып, Алийма менен чогуу жашап калды. Күндө өз арабасын кылдыратып кечинде келип калган бул аялды кожоюн Алимага айтты бир күнү:

- Тигил аял эмне бул жерде жүрөт, жашаса төлөсүн.

- Эже, ал менин кудагыйым эле, бир аздан кийин кетет, - деп Кожоюн аялга түшүндүрдү. Кожоюн аялдын эки чоң баласы бар. Күндө кечкисин текшерип турчу. Аларга дагы ошентип айтты. Күндө келет, бирок бир нан да көтөрүп келбейт. Жашаганына бир топ болсо да ал колунан тыйын чыгаргысы жок. Ага деле кайыл Алийма, аны Айдана күндө айтат.

- Көрүнгөнгө бооруң ооруп жакшылык кыласың, - деп койду Алийма. Күндө суукка карабай таңдан кечке столдо отуруп кечкисин казанын боркулдата кайнатып ысык шорпо ичишет. Күндө кудайга шүгүр соода болуп турат. Жолдогу алманы оптом саткан машиналарга кыдырып кетип, кезип саткан орто жаштагы очкарик адамдан гезит чыкканда эки-үч гезитти алып калып эртеси акчасын берет. Кыскасы жаңылыктардан куру эмес. Чогуу жашагандарына он беш күндөй болуп калганда Тумар кечигип жатты. Эгер дарбазасын кожоюндар жаап койсо аны сөзсүз Алийма ачтырыш керек эле, ошону үчүн улам жолду карап кайра кирип атты. Бирок дайын-дареги жок. Эми чай тамагын ичип жаталы деп жатканда кожоюн бала келип:

- Сиздин кудагыйыңыз турат сыртта, эгер дагы ушинтип мас болуп келсе экинчи киргизбейм! - деди да ары басып кетти.

- Опей, эмеле карап келбедим беле? - Алийма сыртка шаша чыкты. Анткени бул кезге чейин Тумар деле ичип келген эмес: "адашып калган го, башка бирөө болсо керек" деп дарбазадан чыга берип таң калып калды. Анткени жаңы курбусу чөккөн төөнүн өркөчүнө конгон төөчүгө окшоп, экиден төрт ящик эки жагына коюп алып ортосунда отурган экен.

- Ой сага эмне болду ыя, бас үйгө кир, кожоюн урушуп атат, - деп ордунан колтуктай тургузуп, жөлөп таяп бөлмөсүнө киргизди. Төшөктүн этегине отуруп алып:

- Ай, Алийма, кеч-чирип койчу ээ, тааныштар жолугуп калып ичирип койду, - деп зорго сүйлөп жатып уктап калды. Эртеси сөз козголбоду. Көнүмүш оокаттарын жасап ар кимиси ар жакка жөнөйт. Үч-төрт күн өткөндөн кийин Тумар Алиймага:

- Алийма, жигит таппайсыңбы ыя, ушинтип жүрө беребизби? - деди күлө.

- Ийи койсоңчу, чириген алмадай болуп көңдөйлөнүп, оозубуздагы тиштерибиз шалдырай баштаганда экөөбүзгө кайсы жигит? - Алийма кайдыгер унчукту. Жашоонун өйдө ылдыйын көрүп, башынан эркектер менен көңүл ачканга шыгы жок Алийма Тумарды жактыра бербеди. Ошондо алардын сөзүн уккан Айдана:

- Гезит саткан кишини тааныштырып койбойсуңбу апа, ошол киши Тумар эжеге пар келет го? - деп оозуна сала бергендей айтты.

- Ии-ий чын эле, ошол киши эртең келсе айтайын, - Алийма кайра күлүп калды. Жашоосуна бурулуш дал ошол очкарик адам аркылуу болоорун ошондо ал сезбеди.

- Тапчы ай, өлүп кетсин, ансыз да жаш өтүп баратат, - деп Тумар өткөн өмүрүнө өкүнгөндөй айтты.

Арадан үч күн өттү, баягы эле күнүмдүк тиричиликтин көйгөйү менен алпурушкан убакыт өтүп жатты. Алийма алган гезитинин акчасына келаткан гезит саткан очкарик адамдын келе жатканын көрүп сөзүн даярдап калды.

- Саламатсыңар, биз келдик, - деп келип туруп калган адам менен мурда кийин гезит алып, акчасын бергенден башка сөзгө өтпөсө да ушул азыр ага тамашалай кетти:

- Ой байке, сизди бир келин менен тааныштырып койбоюнбу?

- Андай болсо канакей, кайда экен ал келин? - ал да тамашаны түшүнгөндөй күлө сурады.

- Менин курбум болот, эгер эртең келем десеңиз убакыт болжоп коюңуз, мен чакырып койойун.

- Макул, мен эртең саат үчтөргө ушул жерде болом.

- Сүйлөштүк анда, - ошентип ал гезитчи жумушун бүткөрүүгө өз жолуна түштү. Кечинде Алийма Тумарга айты эле, саат үчтө анын жанында болмок болуп эртеси ишине кетти. Эртеси болжогон убакытта ал адам Алийманын жанында күтүп турду эле Тумар келип калды. Экөөнү көздөштүрүп койгон Алийма ордуна отуруп соода кылып жатты. Бир аздан кийин Тумар кайра келди.

- Ай, эртең мени бир жерге чакырды, экөөбүз бирге баралычы? - деди.

- Эми сен кыз белең, өзүң эле бар, - Алийма ага баргысы келбегенин айтты эле, ал болбой эле асыла берди. Ал күнү унчукпай калышты. Эртеси кечке маал Сүйүнбек келиптир болжогон маалда. Тумар экөө болбой атып Алийманы ээрчитип алышты:

- Бизди дагы бир жигит күтүп атат, сен болбосоң ага мен уят болом да, - деп Сүйүнбек күлүп койду.

Ошентип үчөө ээрчишип маршруткага түшүп жөнөштү. Көк-Жарга бат эле жетип келишти. Келсе аларды узун бойлуу адам күтүп отуруптур. Үйгө кирип таанышып, бойдокторго ылайык чакан гана чай иччү столго отурушту. Эптеп жасап жаткан суу шорпо менен бир бөтөлкө ортого коюлуп адегенде таанышкандыгы үчүн деп тост көтөрүлдү. Бир аздан кийин алар эски тааныштардай бабырап отурушту.

- Кана кыздар, бирден ырдап койбойсуңарбы? - деди беркиси аларга карап.

- Ырас эле, кана Тумар, курбуң экөөң ырдагыла, - Сүйүнбек Тумарды карай ыктап калды, ушул жерде бул экөөнүн жылдызы келишип калгандай эле болду. Ал эми Кадырбек менен Алийма анча бири-бирине коошпой турду. Бир бөтөлкө аракты ичип бүткөндөн кийин Тумар Алиймага шыбырады. Экөө аз шыбырашып туруп ортодон акча чыгарып жигиттердин бирин камокко жиберишти.

- Силердикин ичип алып унчукпай койсок болбой калбайбы? - Тумар созула, үнүн жасап чыгарып сүзүлүп койду. Ан сайын Сүйүнбек аны жал-жал карап болбой калды. Ошентип түн бакырдыкы деп түн бир оокумдан кийин гана уктоого бөлүнмөй болушту. Тумар менен Сүйүнбек бөлмөнүн төр жагындагы бир сервантпы же бир белгисиз тосмонун ары жагына кирип кетишти. Алийма отурган жеринде көпкө отурду. Кадырбек аны эптеп көндүрүп өз бөлмөсүнө алып кирди. Ошондо гана анын мамилесинен улам ал өзүн чындап эркек аттуунун өзүнө керек экенин сезди, өзүнүн дагы бирөөгө керек экенин туйду. Көрсө адам болгондо да тирүү жан, бирөөнүн жандүйнөсүнө кубаныч тартуулай ала турган адам экен. Түйшүк деп, күндө керээлден кечке соода кылып жайкысын ысыктын чаңкатып, мээ кайнаткан учурунда, кышында сөөктү какшаткан суукта отуруп бала-чакасын багам деп жүрүп баарын унутканы калган экен. Сезими ойгонуп, ошол кезде эргип бөтөн, чоочун эркектин коңур жытын искеп түнү бою кучагында жатып эртең менен эрте турушуп үйлөрүнө жөнөдү. Аял түлкү, аял митаам десе өзүнүн митаамдыгы жогунан улам төгүнгө чыгара турган оюнда: "Кантип эле бала төрөп, өстүрүп чоңойткон аял митайым болсун?! Эне да ал деле, мээримдүүлүк, кең пейилдик аялдардын эң биринчи сапаты го?" деп ойлоочу. Бирок азыр жанында келаткан өзүндөй эле аялдын сүйлөгөн сөздөрүнөн негедир жийиркенип алды:

- Ай Алийма, Сүйүнбек укмуш адам экен, түнү менен сүйлөшүп эле жаттык, эч бир кол салган жок, абдан маданияттуу экен.

- Ийи, - деп койду Алийма суз гана, ал ага ишенбеди: "кантип эле, эркек болот да, тим жатмак беле?" деп ойлонуп маршруткага баргыча үн деген жок.

- Негедир бир көргөндө сүйүп калдым окшойт, бүгүн дагы келебиз ээ? - деди Алиймага карап.

- Келсең өзүң кел, мен келе албайм, тааныштыңбы эми өзүң билесиң.

Антип-минткенче чоң жолго келишип, маршруткага түшүштү. Ош базарына жетип түшүшкөндө ар кимиси өз-өз иштерине карай бөлүнүп кетишти. Бирок кечинде кайрадан эле Тумар:

- Жүрчү эми, эчтеке болбойсуң, жалгыз баргандан уялып атам, чогуу эле барып келели, - деп асылганын койбоду. Акыры аргасыз макул болгон Алийма экөө жолго чыкты. Ал үндөбөй эле түнкү "ачык асман" рестораны деп аталган Бейшеналиева көчөсүндөгү базарга келип тамак аш алганда:

- Эмне кыласың? - деди түшүнө бербей Алийма.

- Ой, өзүбүз деле жейбиз да ботом, бойдоктордун жашоосун көрбөдүкпү, тамак-аштан деле тартыш турушат экен.

- Кызык, алдуу-күчтүү эркектер экен, иштеп тапса болот да, биз аларга көтөрүнүп барсак эмне деп ойлойт? - Жактыра бербеген Алийма каршы болду эле, Тумар болбой эле өзүндө болсо да андан сурады:

- Ай, сен албасаң мага карызга бер, мен эртең сага берем! - деп өктөм унчуккан Тумар анын ой боюна койбой жүз элүү сом алды.

- Эртең бересиң, мен алар үчүн көтөрүп бара турган алым жок! - деген Алийма чөнтөгүнөн акча чыгарып берди. Тумар биртоп оокат аш алып аялдамага келгиче кеч болуп кетти. Эптеп маршруткага илээшип келип калышты. Ошентип бул күнү да чакан отуруш болду. Эки-экиден бөлмөлөргө бөлүнүштү. Мына аялдар деген ушул да. Эркекти бир көргөндөн кийин өзү чуркап турса анан кантип эркектер бааланбасын? Ошонун ичинде Алийма да көп аялдын бири катары бул агымга кошулуп кетти. Анысын өзү деле байкабай калды. Алар чогулган жерде шарактаган отуруш башталчу болду. Көп өтпөй эле Тумар:

- Мен Сүйүнбекти сүйүп калдым, абдан жакшы адам экен, экөөбүз үйлөнөбүз, - деп калды.

- Чын элеби? - Алийма таң кала сурап койду.

- Ооба, үйлөнөбүз!

- Куттуктайм, эмгегим текке кетпептир да анда?

- Туура, рахмат сага! Сен болбосоң мындай жакшы адамга жолукпай өтмөк экемин… - Тумардын тим эле тамшанып сүйлөп жатканы аны кызыктырды.

- Үй-жайы бар бекен?

- Үйү болсо ошол Кадырбектин үйүндө жашамак беле?

- Анан үйлөнсөңөр квартирага чыгасыңарбы?

- Ошентебиз го?

- Ырас болуптур! - Чын дилинен калоосун айтты Алийма, - бактылуу болгула!

- Айтканың келсин.

Экөө ээрчишип бирге басып, бирге ойноп тээ өткөн жаштыктарын кайрып алгандай эле шарактап калышты. Аңгыча Жаңыжыл келди. Бул кезде алар кадимкидей эле бири-бирине таяна башташкан. Алийма менен Кадыр чектен чыкпады. Чогуу отурушканда Алийма кеп баштап:

- Силердин никеңерди качан кыйдырабыз, той жасаш керек? - деп тамашалады күлө сүйлөп.

- Опей үйлөнүп албадыкпы, эмгиче билбейсиңерби? Андан көрө силер эмне үйлөнөсүңөрбү же? - Тумар Алийма менен Кадырбекти карады.

- Биз ойношпуз, ойнош бойдон калабыз! - деди Алийма озуна.

- Туура, биз ойношпуз, - Кадырбек аны коштоп койду.

- Бирден ырдайбыз, келгиле, - деп шарактады Тумар. Анын эркектердин жанында негедир көзүн сүзүп, назданып калганын байкады Алийма. Тумар ошол жерде жашап калган. Кыскасы Сүйүнбек экөө эрди-катын катары жашап жатышты. Сөз арасында Алийма менен Кадырбек тамашалап калат.

- Ой, силер эрди-катынбыз дегениңер менен нике жок жашаганыңар ойноштон айрымасы жок, мына биз катары элесиңер да? - Алийма каткыра күлүп анын безине тийе сүйлөдү.

- Койчу ай, биз ойнош эмеспиз, силер өзүңөр ойношпуз дегенсиңер, - деп Тумар тыбырчылап ийди.

- Чын эле, силер ойношпуз дегенсиңер, биз семьябыз эй! - деп Сүйүнбек да борс-борс этип күлүп калды.

- Ой Сүйүнбек, кызыксыңар өзү, нике кыйдырып анан толук кандуу үйбүлө болсоңор ошондо кудайга да жакчу иш кыласыңар, азыр биздей эле ойношсуңар, болгону өзүңөрдү үйбүлөбүз деп эсептеп атпайсыңарбы? - Кадырбек ого бетер тийишти, - Азыр силерди сожителдер деп коёт, азыркынын ойнош деген сөзүн бурмалап коюшкан.

- Туурасы да, мечитке барып нике кыйдырып койсоңор, анан ошондо эрди-катын болосуңар!

- Болуптур, - деп Сүйүнбек да аны уккусу келбей стол үстүндөгү аракты алып куюп кирди, - Келгиле, болбогонду талашкыча мына будан ичели, - деди стаканды көтөрүп.

Ошентип тамаша чыны аралаш азилдешип отуруп эки-үч бөтөлкөнү кулатып коюшту. Баары кызуу. Бир кезде Кадырбек сунуш киргизди.

- Жүргүлө, тиги Ош базарындагы сонун кинону көрүп келебиз.

- Чын эле ай, мен индийский кинону көп көрөм, көптөн бери көрбөй калдым эле, бир барып көрүп келели, - Алийма кубана ордунан турду.

- Кайдагы индийский кинону айтасың? - Сүйүнбек борсулдап күлүп калды, - башкача кино бар, ошону айтып атабыз.

- Башкачабы, баары бир, жүргүлө кеттик, - деп үйдөн чыга жөнөштү. Алар Ош базарынын Сейтек кино койчу жерине келгенде Кадырбек экинчи кабатка көтөрүлдү.

- Ой алжакта эмне бар, жүрү бул жактагы эле киного киребиз, - Алийма өзү кирип көрүп жүрчү индийский кино койгон тарабына кирип кетти. Кадырбек кайра түшүп аны колтуктай алып чыгып кетти.

Кудай бетин салбасын, кире бергенде эле жаштар казганактап көрүп аткан кинону босогодон көргөндө эле артына бурулду. Көрсө жаман кинолордон тура. Сүйүнбек менен Тумар да кирип эле кайра чыгышты. Ал жерден кайра Алийманын батирине келишти. Айдана аларды көргөндө эле жаман көрүп чыгып кетти. Алийма кызынын сырын билгендиктен унчукпады. Бир бөтөлкө самогон менен куурдак жеп алып кайра төртөө Көк-Жарды көздөй жөнөштү. Алийма соода кылып акча топтогонду унутуп эле тигилердин компаниясынан чыкпай калды. Ушул кезде кандай жолго түшүп баратканын өзү да сезбеди. Тобо, адам баласы бир паста ичкиликти тартынбай ичип, айланадагылардын эмне деп атканы менен иши да болбой калат тура. Айдана байкуш тырмактай кызы менен соода кылып батирин төлөп оокатын өткөрүп жатканын билбей келип алып кетет. Арагын арактай, акчасын акчалай, самогонун бөтөлкөлөп кээде лиртлеп алып кетчү болду. Ошентип кыш өтүп, майрамды майрамдай шаани менен өткөргөн шаттуу күндөр өтүп жатты. Ошол арада Тумар ооруп үйдө калып жүрдү. Ошондо бир күнү Кадырбек да үйүндө өз бөлмөсүндө жумушка чыкпай калыптыр. Керээлден кечке базарда гезит сатып Сүйүнбек кеч үйүнө келсе Кадырбек менен Тумар чай ичип отурган экен. Сүйүнбек кечигип келген махабаты, жүрөгү каалап, өмүрлүк жарым деп жүргөн Тумарды кызганып кетет ичинде. Бирок сыртына чыгарбай, алардын катарына отуруп чай ичип калат. Ошол убакта Алийма келип кайрадан шаңдуу отуруш башталат. Түнү менен ичип мас болгон компания таң ата дагы комоктон арак карыз алып кайра башташат. Ал күнү жумуш төртөөнө тең токтоп шаттуу убакыт өткөрүүгө арнамак болушту ал күнүн. Кечке ичип качан эч нерсеге алы келбей калганда эки-экиден бөлүнүп, жашоодогу жуп болуп өмүрдүн кызык ырахатын таттырчу сезимдерге өздөрүнүн сүңгүп кеткенин сезбей да калышат. Үч күн, үч түн айланасына карыз болуп ичип жеген эргулдар эми наны жок калышат. Ошентип, Алийма адегенде балдарынан кабар алып, анан тамак-аш алып келүүгө үйүнө жөнөйт. Андан кийин Сүйүнбек менен Тумар урушуп киришет. Алардын урушуна катышпай Кадырбек өз бөлмөсүнө кирип кетет. Ошондо алардын сөздөрү ага угулуп турат.

- Эй энеңди, ооруп атам деп Кадырбек экөөң сүйлөшүп калып калгансың го?

- Ой койчу башымды оорутпай, ал өз бөлмөсүндө, мен болсо жаным кыйналып бул жакта жаттым. Сенин алдыңда эле ал өзү чай кайнатып ичип атканынан мен туруп келгем.

- Жаныңды жебечи, экөөң соо эмесиңер?!

- Анда сен Алийма менен соо эмес окшойсуң, менден мурун эмне кылып жүргөнүңөрдү мен кантип билмек элем?

- Эмне-е?! - Сүйүнбек сөз таба албай ойдо жок сөздү айткан Тумарды карап элээ туруп калды, - Сен эмне, ушинтип айтсам эле билинбей калат деп ойлоп атасыңбы? Алийманы болсо жайына кой, мен аны сыртынан гана таанычумун, гезит сатсам миңдеген адамдарды тааныйм, актанбачы!

- Ийи, кандай болот экен, калпты айтып атсаң жиним келет да, башканы өзүңдөй көр да? - Тумар өзүнүн сөзү Сүйүнбекти өчүргөнүн туя үстөмдүк кыла баштады, - Ооруп жаткан кишини күнөөлөйт ой тобо, анда квартира тап, өзүбүзчө чыгып кетели.

- Акча топтош керек, экөөбүздү бекер киргизип коймок беле? - Сүйүнбек жели чыгып отуруп калат. Чынында ичинен арам ойлонуп атты, атаңдын гөр-үү, ошондо чындыгын билсе Сүйүнбек куйругун түйө ушундан көрө катыны жок так өтөйүн деп кете берет беле, бирок бул сыр экөөнүн гана ичинде калды.

Кадырбек өзү чынында абдан жүгүрүк эле, Тумардын эркектерди өзүнө тарткан кылыктуу назы аны кайдыгер калтырган жок. Экөө саал эле ээн боло калганда бир күнү үйдө калууну макулдашкан: "балыкчы балыкчыны алыстан тааныйт" деген сөздүн калети жок белем, экөө ошентип ушул күнү өздөрү ойлогондон да көбүрөөк убакытка ойдогудай бири-бирин бакытка бөлөп ырахат тартуулап, махабаттын туу чокусуна нечен жолу чыккандарын төрт дубал менен экөөнөн башка эч ким билбей калды. "Ууру тойгуча жеп, өлгөнчө карганат" дегендей аялдын амалынын кырк эшекке жүк болгону белгилүү го, Тумар ошонун бир эшенинин жүгүн Сүйүнбектин жонуна артып койгондо, ал шалдая отуруп калды. Ошол бойдон экөө көпкө чейин күңкүлдөшүп атып Алийма келгенде тынчып калышты. Эч нерсе оюнда жок, Алийма Сүйүнбекти байкелеп калчу, сүйлөгөндө деле аны байке деп анан кайрылчу.

- Оой байке, сиз бүгүн жумушка чыккан жоксузбу? - Алийма күлө карап сурап койду.

- Ооба, эс алыш керек да? - деп күлүп койду ал дагы.

- Анда медовой месец өтүп жаткан го силердин өмүрүңөрдө, - тамашалай күлүп Кадырбектин бөлмөсүнө башбакты. Аны көргөн ал: "чүш" деп сөөмөйү менен оозун басып койду. Унчукпай отургучка отуруп калды эле үнүн акырын чыгарып мындай деп кеп баштады.

- Алар урушуп отурушат, тим кой канчага чыдашаар экен? - деди көзүн кыса.

- Эмнеге урушат, али жашоолорун баштабай атып?

- Кайдан билем? - Кадырбек бир аз отурду да, анан: - Тумар бүгүн үйдө калбады беле, мен эрте эле келип бул жерге жатып алгам. Анан эле бир кезде бакырып атат, туруп жетип барсам мени карап: "эмне карайсың?" дейт наздана. Унчукпай бөлмөмө баса бергем. Анан эле кайра дагы өкүргөн үнү чыкты. Дагы барсам:

- Кадырбек, сен экөөбүз бирге болбойлубу, жок дегенде экөөбүз бир жолу бололучу?! - деп жалбарып жатпайбы.

- Кызык, Сүйүнбек келип калсачы, ойнош болсоңор да эчтеке эмес, ал байкуш катындан көзү катып зорго жетсе?

- Аларга билгизбейбиз.

- Алийманы кошпо, биз ойношпуз, силердики башка да?

- Болбойсуңбу эми? - деп Тумар аны өзүнө чакырат.

- Кой, мен дос деп жүрсөм, анан ага кара санаганым болбойт, - деп Кадырбек өз бөлмөсүнө кирип кетет.

Кадырбек ушуларды айтты. Алийма үн дебеди. Экөө көпкө отурган соң тигилер жаткан бөлмөдөн казан-табактын калдыраганы угулат.

- Эмне болуп атат? - Алийма ордунан туруп тиги бөлмөгө жөнөгөндө Кадырбек аны токтотту.

- Тим кой, отур! - Кайра отурду Алийма, алар жаңы гана кроватка жанаша отурганда Сүйүнбек баш бакты.

- Келгиле тамактаналы, Тумар жасап коюптур.

- Азыр, - деген экөө бөлмөгө киришип орун алышты. Дароо эле Тумар:

- Тамакты болсо жасадым, эми муну кантип жалаң эле жеп алабыз, бир нерсе кыла койбойсуңарбы, балдар! - деп экөөнү карады.

- Сөз жок да, - деген экөө сыртка чыгышты. Сыягы экөөлөп чөнтөктөрүнүн абалын билип биригип алып келмек болушту окшойт.

Көп өтпөй Сүйүнбек кайра кирди. Бир аздан кийин Кадырбек бир бөтөлкө көтөрүп келип калды. Кайрадан отуруш. Мындайда ар убак Тумар:

- Түшүнчү жаным, түйшүккө салбай.

А бирок кийин өкүнүп калба! - деген ырдын кайырмасын ырдап келип сүзүлө Сүйүнбекке сөөмөйүн кезей назданып калчу. Ошонусун карматып дагы ошентти да, анын төшүнө жөлөнүп калды. Алиймалар кол чаап калышты. Ичкенде, ичпегенде деле ырды жакшы көргөн Алийма баштады андан кийин созолонуп. Анын үнү бийик. Эркектери ыр билбейт. Экөөнү ырдатып коюп экөө улам стакан толтуруп куюп шыкаганга маш. Күндөр кубалашып оюн-күлкү менен өтүп атты. Бир топ жашка барып калышса да алды-артын карабай ичип алып жолго чыгып жетелешип ырдап жүргөн күндөр көп эле болду.

Ошондой күндөрдүн биринде Алийма столдо отурган эле. Дагы кыштын алгачкы айы ноябрь айынын жыйырма бири болчу. Жука курткачан, колунда ороодогу көтөргөн баласы бар келин келип калды жанына.

- Эже, бир-эки күн жылуурак жер болсо туруп турат элем, анан шаардагы эжемдердин дарегин билип алсам кетип калат элем, - деди дем албай сүйлөгөн келин.

- Эки-үч күндө табаарыңды кайдан билесиң? - Алийма аны сынай карады.

- Тааныштардан сурайт элем, азыр бала менен карай албай келдим…

- Сен издегенде сенин балаңды карай турган киши жок, баары бир таппайсың да?

- Табам эже, тааныштарыңыз болсо үч эле күнгө дайындап койсоңуз.

- Таанышым болгудай бул жер менин өз айылым эмес да. Өзүм батирде турам.

- Эже, жылуу эле болсо туруп турайын, тез эле кетем.

- Мм, - Алийма ойлонуп: "кызык, ушундай адашкан, жолдо калагандын баары эле мага келе берет, буларды кудайым жөнөтүп жатабы же?" деп бир азга келинди карап отуруп калды. Анын сырткы көрүнүшүнө караса дегеле жан адамга жамандык кылаар түрү жок, кой оозунан түшө калгандай момун көрүндү: "Ээ жаш баласы да бар экен, үйгө жиберейин" деген ойдо жашаган батирин көрсөтүп берди. Бир топтон кийин Айдана келди:

- Ош базардагыларды бүт чогултуп келбейинби, бир бөлмө жалдап бересиң, - деп тигинден эле сүйлөп келатты. Бир балалуу болуп калса да эрке өскөн неме баш аягын карабай сүйлөп, жаман көрөт деп ойлоп койчу эмес.

- Болду эми балам, мусаапырчылык кимдин башына түшпөгөн, сен менин барыман жүрөсүң да?

- Ооба! - деп коюп базарга кечки оокатка бирдеме алып келүүгө жөнөдү. Келиндин аты Кызжибек экен. Эки күндүк наристесин көтөрүп кайдан, неге келгенин ачык айтпады, жөн гана: "кайненеме жакпай калып качып чыктым" деп кыска жооп берди. Ошентип Кызжибек кичинекей бөлмөдө Алиймалар менен чогуу жашап калды. Адамдык сыпат дегенди ушундан түшүнсө болот. Кечке кызын карап жылуу бөлмөдө Жайнаны жанына алып отурган менен бир жолу жашаган үйүнө ийилип бир жакшылык кылбай койду. Кеч күүгүмгө чейин отуруп суукта калчылдап сырттан кирген эне менен кызы жок дегенде үйдө ууртам суу жок экенин көргөндө ичтеринен тынып калат. Болбосо катар квартиралардын тең ортосунда шарылдап кран агат. Беш-алты кадам басса жетет эле го. Аны да тултуктап Айдана:

- Тиги тун кызыңды бир ооз айтып койбойсуңбу, атасынын төрүндө жаткансып бизге эмне кылып коюптур? - деп жинденет ал туалетке чыгып кеткенде.

- Тим болчу эми, кетет бир күнү.

- Ооба, качан кетет, сенин сырыңды билип алса жүрө берет эми, - эне бала күңкүлдөшүп тим болду. Ошол күнү Кадырбек атайы келип Алийманы алып кетти. Сүйүнбектер менен таарынышып кетип алар батирге чыгып кеткенден бери барбай калган. Тумар экөөнүн таарынычын түшүндүрүп отурду ал. Алийма эки "полёт фильтр" менен кошо бир литр самогон ала келген эле.

- Тумар мени менен болбойсуң деп мени ушунча азгырды, балакет болуп Сүйүнбек экөөбүз жаман көрүнүшпөйлү деп батирге чыккыла дедим.

- Кызык, эмне себептен антет?

- Ага мен жагып калыптырмын, биринчи түнү эле мени тандабайт белең дегеничи. Сүйүнбекти эмес, мени жакшы көрөт экен.

- Аа-аа, - деп койду баарын түшүнгөндөй Алийма, - түшүнүктүү.

- Ой ал мени эмес, үйүмдү эле сүйдү болуш керек?

- Ким билет, - Андан ары Алийма сөздү уккусу келбеди, ким билет, чынбы же төгүнбү? Адам баласынын ичине кирип чыкпаган соң ичиндегисин кайдан билмек эле. Жашоонун ой-чуңкуру көп, табышмактуу дүйнөдө Алиймага баары бир болчу: "Мен эмнеге муну корумак элем, кандай жүрсө өзү билет да, кокус танда деп турмуш курууга кол сунган күндө да ал макул болмок эмес" ушуларды ойлоп жатып уктап да кетти. Эртеси үйүнө келген Алийма коңшу кыздын Кызжибектин кызын көтөрүп жүргөнүн көрүп: "бирдеме кылып атса керек" деп ойлоп үйгө кирсе ал жок. Кайра чыгып сураса бир жакка кеткен экен: "Эжесин издеп кеткен го" деп ойлоду. Аңгыча Кызжибек келип калды. Ушул эки айдын ичинде бир ич кийим, сырт кийимин которунбай ошол бойдон жатып турат.

- Кызжибек, капырай келгениңден бери бир кийим менен жүдөдүң го, Айдананын кийимин которуп алып жууп алсаң боло? - деди Алийма.

- Уялып атам, эже, - деди ал, - Айдана бербей койсочу?

- Кечинде келсе мен айтайын, - Алийма ага боору ооруду, - Эжеңден кабар барбы?

- Жок… - деп улутунуп койду. Кызы түнү менен какылдап ыйласа сүт алып беришет, печенье алып беришет. Адам баласынан кайтпаса кудайдан кайтат деген чын. Өздөрү зорго жашап жүрүп дагы эки ашыкча жүктү илип алганы аны кээде ойлонткон менен: "анан кайда барат, эжеси бары жалган го, болбосо үч күнгө деп келди эле, үч күнү эки ай болду" деп үндөбөй тим болот. Ошол ортодо бир күнү Сүйүнбек менен Тумар столго келип Алийманы батирине шашылыш конокко чакырышты.

- Товарыңды жый, көтөрүшүп коёлу, биз менен эле бар, жеткирип коёбуз, - деп асылып атып алып кетишти. Өздөрү өтө кызуу экен. Жаш гвардия көчөсү менен Жибек жолундагы кичинекей эки адам зорго сыйган бөлмөгө бат эле жетишти. Келишсе кичине кастрюлда бирдеме кайнап жаткан экен. Көрсө Алийманы сыйлай турган тамагын асып коюп анан барышкан тура. Койдун ич этин бышырбай алып чыгууга аргасыз болушту. Анткени бул бөлмөдө үч кишинин түнөп чыгуусу кыйын экен. Кетем деп туруп алды. Түн болсо бир топ болуп калган. Кыштын кечи эрте эле кирет эмеспи.

- Ай Тумар, ушул жерге үчөөбүз батпайбыз, кеткениме да кеч болуп баратат, маршрутка токтоп калса кете албай калам.

- Ай эмнеге шашасың ыя, байкең үчөөбүз кучакташып жатып алабыз, - деди Тумар мастыкка салып. Ошондогу Тумардын мас болгону Алийманы таң калтырды, плитанын үстүндөгү чайнекти алып чай куям деп төгүп алганда Алийма:

- Тумар, сен отура берчи, мен өзүм эле куюп ичем, - деди эле, тигиниси отуруп калды. Анткени алы ошол болчу. Сүйүнбек болсо арактан куюп отурду. Алийма да бир топ кызып калды. Арак түгөнүп, тамакты кесме салганга алы келбей калгандан кийин жөн гана ичеги-карынды закуска кылышты. Дасторконду Алийма жыйып кетмек болгондо Тумар эсине келип кызуу болсо да мурдатан даярдап койгон япон жоолугун салынтты:

- Ээ курбум, ушул сен табыштырдың эле бизди, сага ыраазыбыз, ушуну болсо да салынып кой!

- Тим эле койсоңчу, - деген Алийманын сөзүн укпады. Үчөө эшикке чыкты, түн бир убак болуп калган. Эптеп тар короодон чыгып Алийма жолуна түштү.

Ошонун эртеси эле Кадырбек Алиймага келип калды. Экөө бир топко сүйлөшүп турушту. Анан эле ары жактан Тумар көрүнүп калды. Ал шашып келип эле учурашып анан Айданага шыбырады. Ал эңкейип стаканга самогондон куюп бергенин көрдү. Ал жүз, анан элүү граммды алып ийип отуруп калганда бурулуштан колуна китеп, журнал көтөрүп Сүйүнбек көрүндү. Бул учурда алар китеп, гезит көтөрүп сатышчу. Кадырбек менен учурашып туруп калды. Заматта таарынычтар жазылып дароо эле Алийманын бөлмөсүнө келип дасторкон жайылды. Ортодо арак, куурдак баары бар. Шарактаган көңүл ачуу кечке чейин уланды. Ошол убакта алар бир гезит ачабыз деп түзүп атышкан, ошону талкуулап калышты. Талаш-тартыш менен көпкө отуруп кечинде гана тарашты. Күндөрдүн өтүшү менен негедир аралары алыстап бара жатты. Кадырбек болсо үйүндө жалгыз калган. Кээде бала кыял, кээде өтө өзүмчүл, кекирейген мүнөзү бар неме Алийманы тажатып жиберчү. Аны: "бою бийик, ою пас" десе болчудай эле. Негизи: "бою бийик ою пас болгуча, оюу бийик бою пас болсо болмок", деп ойлоп калат. Кыялдар адам баласын эң сонун максатка жетелеп, адам мээнети менен гана жетүүгө болоорун ойлобогон пенде болот эмеспи. Кадырбек кыялы, максаты канчалык ыйык, бийик болгону менен, кежирлиги аны артка тартып тураары белгилүү болчу.

Сүйүнбек менен Тумардын негиздеген гезити "А 4" өлчөмүндө жарык көрүп, алар гезитти жууп калды. Бул ортодо Кадырбекти үйлөнтөбүз деп далай аракет кылышты. Тумар Сүйүнбектин агаларынын кызы менен тааныштырып эми үйүнө алып келээрде кашайып он эки жыл мурун кеткен аялы кызын ээрчитип келип алыптыр. Аял десе арданган жакшы аялдын кылаар иши ушубу, он эки жыл кайда жүрдү эле, күйөөсүнүн кийими жуулбай, үйү каралбай, тамак-аштан тартылып жалгыз бойчулуктун азабын тартып жүргөндө эмнени ойлоп жүрдү эле? Аргасыздан: "Жаман аял эр коруйт" деп тим болдук. Жаман, ысык-суугуна ортоктош болуп атса аныкы туура эле, мыйзамдуу түрдө ажырашкан аял күйөөсүн каерде коручу эле? Ошентип Кадырбектин жаш аял алып бактылуу өмүр сүрөм деген кыялы ишке ашпай калды. Ого бетер ичип жүрдү. Ал ортодо Алийма менен жүрөт. Гезит жууп "Восток+" кафесинде отуруп андан кийин Алийманын батирине келишти. Баары кызуу. Ошондо Айдана апасына жини келип бир литр самогон бербей койду, болгондо да батирдегилердин көзүнчө уят кылды, теңселип өздөрүн кармаган беркилер не дээрин билбей калышты. Бир кезде Кадырбек Алийманы ийинден ала имерип колтугуна кыса:

- Апаң сага керек болбосо мага керек, биз кеттик анда, - деп чоң короонун дарбазасынан чыгып кетти. Көздөрүнүн жашын куюлткан Алийма бул кезде абдан ызалуу. Бирок өзүнүн ичип жүргөнүнө жини келгенин сезбеди. Балким дагы ошол бойдон ичип жүргөндө ким билет, биротоло берилип кетет беле. Кызы ошого ызаланды, короодогу элдин көзүнчө ичип алып кайдыгер эркек менен жетелешип келгени өөн учурап, уялды. Аны Алийма кайдан билсин, компания менен ойноп күлүп жүргөн неме.

- Эми кайда барабыз, сенин аялың бар да? - деп Кадырбекти суроолуу карады.

- Биздин үйгө, - деди токтолбостон Кадырбек.

- Кантип? - Алийма түшүнө бербей кайра сурады.

- Ал бүгүн сменде.

- Кой болбойт, андан көрө сен кете бер, мен бул жерде эле калайын.

- А мен сенсиз кетпейм! - Кадырбек аны колтуктап алдыга жетеледи. Андан кийин Алийма үн дебеди. Экөө экинчи троллейбус менен кетип атып уктап калган экен, качан гана акыркы аялдамага жеткенде айдоочунун үнүнөн селт эте ойгонуп түшчү жеринен өтүп кеткенин билип жөө-жалаңдап эптеп үйгө жетишти. Келгенден кийин жумуртка кууруп бир бөтөлкөнү Кадырбек коңшу камогунан алып келе койду. Экөө кечке, кайра түнү менен ичип атып жатып калышты. Эртеси ойгонуп, бирок башы ооруп тургусу келбей көзүн жумуп жаткан Алийма үйгө бирөөнүн кирген дабышын сезди, адегенде "Кадырбекпи" деп ойлоп анын жанында жатканын билди. Ошондо гана ал тигинин аялы экенин сезип көзүн бекем жумуп жата берди. Бир кезде Кадырбек:

- Келип калдыңбы? - деди эле:

- Келбейт дедиң беле, тиги ким? - деп анын төшөгүндө жаткан аялды колун жаңсай сурагандай болду.

- Ойношум, - Кадырбек эч нерсе болбогондой күңк этти. Алийма ушул мүнөттөрдө: "качан келип чачымдан тартып эшикке жылаңач бойдон сүйрөп чыгаар экен же бирдеме менен башка чаап жибереби" деп коркуп атты. Бирок андай болбоду, кантсе да: "өзүң кылган иш, өз башыңа муш" дегендей өзүнүн келип алып түрткүнчүк болгонун сезбеди:

- Ысык тамак алып келгем, бүгүн да сменде болом! - деп чыгып кеткен дабышын укканда эс ала түшүп көзүн ачты.

- Кеттиби?

- Кетти, тур андан көрө, ысык лагман алып келиптир, ошону ичебиз, - деп өзү ордунан туруп жуунганы чыгып кетти. Алийма дагы туруп жуунуп столго отургуча Кадырбек бир бөтөлкө алып келип калды. Экөө отуруп алып лагман менен баш жазышты. Ал күнү Алийманы кетирбеди. Экөө ал күнү да бирге болушту. Эртеси эрте Алийма үйүнө кетти. Ошол күнү столдо отурса Тумар менен Сүйүнбек келишиптир:

- Алийма, сен эми Кадырбекти өз жайына кой да, улам эле бара бербей. Алар кайрадан зорго табышып жашап жатканда, - деп Тумар тим эле Гуляга боору ооруй сүйлөдү.

- Ооба, эптеп табышканда, - Сүйүнбек коштой кетти.

- Эмне кылыптырмын? - Алийма аларды таң калгандай карады.

- Биз кечээ Кадырбек менен Гулянын табышканын куттуктап барганбыз, анан байкуш ыйлап атпайбы?

- Ыйласа мен күнөөлүүмүнбү?

- Экөө жашап жатса сен аларды бузуп атпайсыңбы?

- Тумар, бузган андай болбойт, ал жакшы аял болсо күйөө дегенди таштап кетпей жашабайбы? Мен күйөөм менен ажыраштымбы, ал аял алабы же ойношу барбы, басып барбайм, эркек кадыр-барк менен барып алып келбесе өзү келген аял ошондой болот да?

- Кызык экенсиң, эмне болсо ошол болсун, тим кой да! - Тумар чындап эле тызылдап алыптыр.

- Эмне, сени барып айтып кой дедиби?

- Айтпаса деле уят да?

- Мен уятты билбейм, Кадырбек алып барган, мен аны аялыңды кетир же мени менен жүр, жаша деген жокмун да.

- Ошентсе да, - дешип экөө өз жолдоруна түштү. Алийма алардын артынан карап алып жылмайып алды, ал азыр жөн жылмайган жок: кечээгисин ойлобой бүгүнкү күндөн сүйлөгөн адамдын жүзүн көрүп жылмайды. Кечээ эле ушул Сүйүнбекке жагуу үчүн базардагы орустардын эски кийимдеринен сатып алып кийген кийимдери жаңы кийимге алмашып, батир издебей иши оңунан чыгып өкчөгөн чүкөсү оңкосунан түшүп калган бул аялдын өзгөрүлмөлүүлүгүнө жылмайды. Бир айдан ашык ичкен-жегени менен төшөнгөн төшөгүн, ичип келсе "кудагыйым эле" деп эптеп катып жүрүп ушул адамга жолуктуруп койгондо, ыраазылыгын кош-кош айткан аялга окшобой турду: "бир кезде даамымды татып башка батирдегидей эмес таза атлас, кыжымы жууркандарыма жатып жүргөндө ушул жакшылыгыңды эч качан унутпайм деген аял ушул да" деп көпкө карап турду. "Ооба, эми ал Гулянын тамагын ичкен тура, бир күнү даам таткан жериңе миң жолу салам айт деп, эми ага айта баштаган тура" деп ойлоду. Аңгыча самогон ичкени көчөдө жашаган бир адам келип:

- Эже, башым сынып атат, акчам жок эле, элүү грамм куюп берип коюузчу, эртең алып келип берем, - деген эменин калтыраганын көрүп боору ооруп куюп берди:

- Эмне жаныңа күч келди, мынчалык ичип, үйбүлөң барбы? - деп сурап калды.

- Жок эже, үйбүлө деген жок! - тиги башка сүйлөгүсү келбей рахмат айтып басып кетти. Андан кийин жапжаш эле келин келип:

- Эже, бир штук сигарет бериңизчи? - деп кудайдын боору ооругудай кебетеси менен маңдайына турду. Чындай келсе бир-эки сом үчүн столдо отурганы калппы. Бети башы жарылган, кийим деген аты бар чүпүрөктү жонуна илип алган, жайдын күнү болгондуктан бутундагы слансыдан чыгып турган буттарынын салаалары, согончоктору дегеле суу көрбөгөндөй. Бир азга байыр алып карап турду да:

- Эмнеге мынчалык абалга келип жүрөсүң, жаш да, өңдүү-түстүү эле неме экенсиң, ушуга жеткирген кандай себеп? - деди Алийма бир штук полётун берип атып.

- Эже рахмат! - деп ширеңке менен күйгүзүп бир соруп алды да, - Кайсы арманды айтайын эже, сиз сурабаңыз, мен айтпайын, - деп басып кетти. "Сүйлөгөнү тың эле экен" деп ойлоп кайрадан соодага алаксып кетти. Деги эле ушул күнү Алиймага жалаң ушундайлар келип атты: "Ушундайдан жолдуумун" деп ойлоп "кудай берет мага, канчалык сооп иш кылсам өзүмө жакшы" деп кеч киргенде Айдана экөө товарын жыйып кирип кетишти. Келсе Кызжибек үйдө жок, кызы уктап аткан экен, үч айдын жүзүнөн ашып баратат, үч күнгө суранган келин да булардын бүлөсүнө айланган. Ичкен-жегени, баласынын сүтү, буламыгы бүт булардын эсебинде. Кээде пачка тамекисинен жоголуп калат. Унчукпады. Кантип кубалайт. Жүрөгү чыдабады. Сүйлөсө бир туугандарын мактап сүйлөйт. Анын бир туугандарынын ак үйдө отурса да бир столдо күнүмдүк оокатын өткөргөн аялчалык пайдасы болбосо эмне кереги бар эле? Чыдамы кете баштады. Бир күнү Кадырбекке айтты:

- Ай, сен Кызжибекти алсаң кызына ата боло аласыңбы?

- Болом, ошол мага болобу? - сүйүнүп кетти ал.

- Мен жөн эле ашыкча бирөөнү багып тажап кеттим, кетейин деген ою жок, - Алийма кейип алды. Ал оюнда Кадырбек менен Кызжибекти кошуп койууну ойлогону менен анын көңүлү барбы, жокпу аны билбеди: "Жок дегенде буга тийип ал десем кетээр же аргасыз тийээр" деген ой кетти. Ошол эле күнү Кызжибекке айтты эле ал үндөбөдү. Күндө бир жакка барып келет. Бир жолу кечиккенде Алийма катуу айтты:

- Ай Кызжибек, мен сенин кызыңды багып өзүңдү батырып алсам такыр эле: "келген конок уялбаса үй ээси уялат" болуп биротоло балаңды да бактырып алдың да, мен эмне атаңдын жакынымынбы же сага милдеттүүмүнбү, үч күнгө эле деп сурандың эле үч айдан ашты. Ме кызыңды, какылдап жанды койбой ыйлады.

- Кечирип коюузчу эже, күйөөм келиптир, ошол алып кетем деп көпкө туруп калдым.

- Күйөөң болсо кет да, же мен сенин эмнең элем, менден башка бирөө сени үч ай эмес үч күн батырмак эмес, же ушул үйдө отуруп жок дегенде белен оокатты асып койгонго жарабайсың, уялсаң боло. Эми минтип балаңды таштап коюп түн жарымына чейин жоголосуң. Бир күнү кийин жолуксаң саламга да келбейсиң! - деп Алийма баятан бери келип аткан ачуусун чыгарып алды. Ошентип ошонун эртеси үйдөн бир топ сигареттер менен акча жоголду. Көп акчанын ичинен алып коюптур. Алийма Айданадан сураса кайра өзүн күнөөлөдү.

- Өзүңдүн кылганың, кетир десе эле болбойсуң, буга эмне жыргал да, батир жалдайм, сүт алам, дебесе оокатка мындайлар жүрө берет, Мээримден деле жалкпадың. Бир күнү баарын көтөрүп жоголот, издеп көр!


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика