»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

 екти жеңген махабат

“ойота маркасындагы машина ээн жолдо зуулдап кетип жатты. ”лам арт жагында орундукта уктап жаткан он жети, он сегиздердеги кызга карап койот. јл бейкапар уйкунун кучагында. Ѕул √үлзана эле, эч нерседен капарсыз катуу уйкуда. Өз өмүрүндө эмне болуп жатканы менен иши жок, дүйнөдө ачуу-таттуу, арман-өксүк, кубаныч-бакыт баары бирдей адам баласын коштой үзөңгүлөш болоорунан кабары жок мемиреп жатат.. . џрысбек балдар үйүндө өсүп мектепти а€ктагандан кийин атасынын бир тууган иниси алып келип алган. ”зун бойлуу, кабагы бийик, ар дайым бир калыпта жүргөн өспүрүмгө ∆оробай интернаттан келгенден кийин бир кой сойуп коңшу-колоңун чакырды:

- “уугандар, өзүңөр билесиңер јалы агамды, кокустук болуп а€лы экөө тең авари€дан нават болду эле, эми иним чоңойуп калды, өзүнүн үйүнө ээ болсун деп алып келдим.

- “уура кылгансың балам, өлгөндүн артында аны эскерээри, куран окутуп ызаат кылаары болсо жакшы эмеспи, - деди айыл аксакалдарынын бири.

- јнан эмей, байкуш јалы менен  ушум жаш эле өлүп калбадыбы, ажал экен да-а, - Ѕермет шыпшынып алды.

- јнда мен үйлөнө элек эмес белем, џрысбекти карай албай койгонумда балдар үйүнө берүүгө аргасыз болдум, - ∆оробай өкүнгөнүн билдире башын сыйпалай отуруп калды. џрысбек он алтыдан он жетиге караганда айлына, атасынын түтүн булаткан үйүнө келип эки жагын тазалап жүрдү. Үйдүн кунары кетип, ар жери кулап, кичинекей терезелери сынып, эшигинин алдын чөп басып кеткен. “егерете тозулган кашаалары кыйшайып сынып жыгылып чөп арасынан көрүнбөйт. Ѕеш алты түп алма, өрүгү түйгөндө айылдын балдары жабылып кирип көгүндө эле жеп койо турган. ∆оробай агасынын үйүнөн бир топ алыс айылдын ортосунан жер алып үй салып алган. Үйлөнүп балдарынын алды он бирге чыгып, үч баланын атасы болгон. ј€лы ”€лкан абыдан жоош, мээримдүү келин. ∆оробайдын айтканынан чыкпайт. џрысбекти өз балдарындай эле кабыл алып камкордук кыла баштады. џрысбек иштемкор (ушундай да сөз болсо биринчи угуп жатам) бала, эртели кеч барып өзүнүн үйүнүн үстүн ачып, дубалын бийиктетип уруп, ∆оробайдын жардамы менен оңдоп, тегерегин тозуп, алма багын сугарып жаны тынбай өз келечегине кам көрө баштады. јйыл эми аны мактап шыпшына койуп жатты.

- Ѕечара јалынын баласы эстүү болуп чоңойуптур, атасынан калган үйдү оңдоп койду, - деп бири айтса:

- ќоба десең, жетимканада өссө да эси бар экен, келгени жаны тынбай үйүнө келип ∆оробай карабай койгон үйдү оңдоп жатат, - Ёкинчиси аны коштоду.

- Ѕечара десең, талтаңдап ичип жеп чоңойгон биздин балдар колоктоп басып жүрүшөт.

- ќй кокуй гүн, ал ошончолук азар көргөндүр да, жетимканада эле жыргатып бакты дейсиңби, ата-энелүү баладай кийем дегенин кийип, ичем дегенин ичип чоңойгон жок да?

- џрас эле, бечаралар биринин кийимин бири кийип чоңойот да, - дешип эки сөзүнүн бири џрысбек болуп атты. ќшол үйдү оңдоп түзөп жүрүп күнүгө жанынан мектепке өткөн көздөрү бакырайган кызды көрүп өзүнчө кызыга карап тура берет. ѕеризат экинчи эле класста окуйт. Өтө тыкан, шок кыз.  ээде өтүп баратып эки-үч кыз аны карап кыткылыктап күлүп калышат. Ѕир күнү ал кыздарды атайын тозуп турган. јлар келатып џрысбекти көрүп ооздорун басып күлкүсү келип унчукпай өтө берээрде џрысбек:

- Ёй кыздар, канчада окуйсуңар? - деди.

- Ёкинчи-и, - Ёкөө жарыша жооп берип туруп калышты.

- јтың ким? - џрысбек ѕеризатка карады, ал көздөрүн ойноктото карап:

- ѕериза-ат, - деп койду.

- ∆акшы кыз экенсиңер.. .

- ј менин атым «амира, - деп койду беркиниси.

- јнда достошобуз ээ? - џрысбек экөөнө алмак салмак карап жылмайды, -  ана эмесе достоштук! - деп колун сунду.

- ћакул дос болобуз! - ѕеризат токтолуп турбай анын сунган колуна быйтыйган аппак манжаларын койду.

- ћен дагы макулмун! - «амира дага аларга кошулуп ѕеризаттын колунун үстүнө колун койуп, - —издин атыңыз ким? - деди чакылдай.

- ја-а кечирип койгула мен унуткан турбайымбы, атым џрысбек, - ал ушул эки наристе кыздардын алдында у€лгандай кызарып кетти. јнткени ойноок көздөрү менен периштедей эки кыз аны тиктеп турган эле, - јнда достоштук! - деп экөөнүн колун бекем кармап өйдө көтөрдү.

- Ѕиз эми сиз менен дайыма жолугуп турабыз, биз окуудан кетип жатканда сиз ушул жерден күтүп туруңуз ээ? - ѕеризат аны баЄ карап жооп күтүп калды.

- ј кээде бизди сарайга чейин жеткирип турасыз! - деди «амира.

- ∆арайт, мен силердин кызматыңардамын! - џрысбек күлүп экөөнү караганда алардын жанынан өтүп бараткан эки-үч кыз:

- —абактан кечигесиңер, кеттик ѕеризат! - деди эле алар џрысбекке карап:

- Ѕиз кеттик, - деди да жүгүрүп кетишти. џрысбектин көз алдында көздөрү эликтин чаарчыгындай жайнап эмитен эле караган адамдын көзүн тайгылткан кызды жүрөгү күндүр, түндүр көрүүнү самачу болду. ”бакыт жетип анын аскерге бара турган мезгили келип жөнөп кетти. Ёки жыл ал үчүн өтө кыйын болду.  ичинекей периштесин ойлоп азап чекти.  ызматын өтөп айылга келгенде биринчи аны көргүсү келип үйүнүн жанына барды да жолду карап турду, келип учурашкандарга анча көңүл бурбай эле эси-дарты жолдо. Ѕир кезде окуучулардын келатканын көрүп жүрөгү дүкүлдөп кадимки ашыгын көрчүдөй күтүп туруп жакындаганда:

-  андай ѕеризат, «амира! - деди колун суна.

- —алам!

- —алам! - Ёкөө анын зыңкы€ кийген аскердик кийимине суктана карап калышты.

- —из аскерге барып келдиңизби? - ѕеризат аны карап көздөрүн ойноктотуп койду, мурункудан бойу өсүп, саал чоңойо түшкөнгө кашы көздөрү ого бетер бакырайып џрысбектин айыпсыз жүрөгүнө чок салып кеткендей болду.

- ќоба, эки жыл аскерде болдум, силер бойго жетип калыпсыңар? - күлүп койду, экөөнө карап.

- ќоба.. .

- ќоба сага, - деп у€лгандай жер карап калышканда џрысбек отура калып алардын маңдайында карап туруп:

- ћейли, силер мектепке барып окуп келгиле, мен күтөм, - деди.

- Ѕиз кеттик! - экөө жарыша жүгүрүп кетип баратышканын көрүп ѕеризаттын бойу «амирадан узун болоорун байкаган џрысбек: "менин периштем" деп өзүнчө жүрөгү элеп желеп боло жылмайып алды. јл ушул кезде эликтей секирген татынакай кыз өмүрүндөгү асыл максаты болсо да, ал махабатынын кадамы ага жагымсыз оку€ларды алып келээрин сезбеди, тек көпчүлүк адамдар сы€ктуу эле өзү каалаган адамга жолугуп, үйбүлөө күтүп бул жашоодон жараткандын буйруганын алып жемиштүү жашап өткүсү келген. Ѕирок анын аткарылбаган максаттарынын бири болчу ал.

-  үндө эки маал тажабай аларга жолугуп кээде сүйлөшүп күлүп, алар менен ойноп абдан ынак болуп алды. јлар эми сабакка деп эрте чыгышат да џрысбек менен ойноп отура беришет. Ѕир күнү ѕеризат:

- —из жалгыз жашайсызбы? - деди капысынан, џрысбек адегенде оозуна сөз кирбей саамга унчукпай калды, анан ага карап:

- ќоба, - деди.

- јта-энеңиз кайда жашайт?

- ћм, - џрысбек дагы жооптон тайсалдады, не дээрин билбей анан:

- јлар жок, мени таштап тээ алыс жакка кетип калышкан.. . - деди ойлуу.

- Ёмнеге сизди жалгыз таштап койушат? - ѕеризат ага боору ооругандай карап калды, - јлар алыста иштешеби?

- ќоба, жумуштары ошондой.. .

- ћм да, деп койду ал, «амира ага карап:

- Ёмнеге сен аны сурап жатасың, жумушу болсо алыста иштешет да, эмне болуптур? - деп, анан экөөнү карады, -  елгиле чатыраш ойнойбуз.

- „ын эле келгиле ойнойбуз, - ѕеризат џрысбекке карады, - јдегенде мен.. . - деп жипти салааларына илип арчындай баштады. Үчөө көпкө чейин ойноп анан аларды төштөгү сарайга жеткирип кайра келди: "ѕеризат абдан зирек кыз, чоңойсо жакшы а€л болот" деп ойлоп алды ал. Үйүн заңгыратып койду, эшигинин алдына гүл тигип, чарбасын адаттагыдан башкача кылып, эшиктин алдынан ажатканага чейин тозуп жол кылып, гүл тигип решЄтка менен тозуп, келечектеги жашоосун өзү каалагандай түз сызык менен өмүр сүргүдөй аракеттенип атты. Ѕа€гы жетимсиреген тамдын ордуна тегереги гүл чарбакка толгон заңгыраган үй турду. ∆ашы жыйырма экиге киргенде ∆оробай жанында отуруп:

- џрыс, сен эми чоңойдуң, аскерге болсо барып келдиң, эми үйлөн, жеңең экөөбүз үй ичине керектүүлөрдү да€рдап койдук. Ёми өзүңчө түтүн булатууга жарап калдың, - деди.

- ќоба, бойго жеттиң, биз колдон келгенинче жардам берип турабыз, - деди ”€лкан, экөө эмне дээр экен деп аны карап калышты.

- ∆ок азыр үйлөнбөйм, шашпай эле койуңуздар, - деп күлүп койду џрысбек.

- Ѕолбойт, ушундайда үйлөнсөң балдарың чоңойуп калат, өзүңө жакшы болот, мен сендей учурумда үйлөнгөм, - деп ∆оробай а€лына карады, - “уурабы ”€л?

- ќоба, - ал жылмайып койду, - Ѕиз үйлөнгөндө үйүбүздө эч нерсе жок болчу, ата-энем берди, өзүбүз алдык, анан бат эле элдей жашап калдык.

- јнанчы иним, ата-эне болбосо кыйын экен да, та€нган агам өлүп калды.. . - ∆оробай унчукпай отуруп калды. џрысбек ойлуу жер карады: "ћенин ата-энемден калган буйумдардын баары эскирип калыптыр, ошолорду карап койушса чирип калбайт эле" деп ойлоду. Ёртеси үйүнө барып буйумдардын баарын оодарып, жарактуусун иргеп атты. —андыкта атасы менен апасынын бирге түшкөн сүрөтү бар экен, аны алып айнектерин аарчып төргө мык кагып илип койду. “өшөнчүлөрүнүн тазаларын, таарларын төшөп алды.  өбү чирип, ала кийиз менен шырдагы күбө түшүп эчтекеси калбаптыр, жарабаганын өрттөп койду да, өзү ойлуу бөлмө ичинде басып жүргөндө сырттан ∆оробай кирди.

- ќо азамат десе, мен дагы ушуларды көрөйүн деп келбедим беле?

- јтамдардын сүрөтүн илип койдум, - џрысбек төрдө илинген сүрөттү көрсөттү, - „аң басып кетиптир.

- ќшентет да, канча жыл болду, сен беш жашта болчусуң, мен карай албайт элем, иштешим керек болчу, акем өлгөндө бир аз карыздар болуп калдым, анан аларды төлөө керек эле, мен сени ээрчитип жүрүп иштей алмак эмесмин.

- ћейли аке, өткөн өттү, эми атамдардын ордун суутпай, очогун өчүрбөй ушул үйдө жашайм! - џрысбек бир нерсени эстегендей агасына карады, - јке, атамдар өздөрү авари€ болбой эле бирөө түртүп жиберген имиш го?

- џрыс, аны билген же көргөн эч ким жок, бирок мен дагы ошондой бир сөз угуп калдым, аныгын билбейм.

-  им, түрткөн ким экенин билесизби жок дегенде?

-  айдан, ким экенин укпадым, бирок жөн гана өчөшкөн бирөө түртүп жибергенин кулагым чалып жүрөт.

- —из кызыкпаган экенсиз да, эгер кызыккан болсоңуз изилдеп көрмөксүз, - џрысбек агасына таарыныч кыла сүйлөдү, - ћен тактап көрүп чын эле аларды бөөдө өлүмгө кириптер кылган болсо аныгына жетем!

-  ойсоңчу џрыс, өткөндү козгобо, өлгөн кишинин да тынчын алып кыйнаган болбойт, андан көрө атанын ордун басат деген ушул, үйлөнүп өз жашооңду башта, - ∆оробай инисин далыга таптай сыртты көздөй басты.

- Ѕалким алардын арбактары тынч алалбай, өздөрүн өлтүргөн адамдан өч алууну күтүп жактандыр? - џрысбек агасын каштарын жыйра ачуулангандай карады, муштумдары түйүлүп, жаак эттери диртилдеп кетти.

-  антет џрыс, сен антип өзүңө душман издебе, жалгызсың, мен дагы жалгызмын, балдарым жаш, тынч эле жашаганыбыз туурадыр, ачууңду токтот!

- “октот! - џрысбек ызалуу көздөрү менен агасын караганда көздөрүнөн ∆оробай жалтанып кетти: " антет бу бала, акемдин көзү ушундай өткүр, айтканынан кайра тартпаган неме эле, айныбай өзүн тарткан экен, буга ал жөнүндө кимиси айтып койду экен" деп ойлоп ийди, -  антип токтотом, ата-энемди ажалсыз өлтүрүп, мени жетимдер үйүнө тыгып койуп жазасыз жаткан адамдыбы?!

- џрыс, кой деп атам мен сага акемдин арбагы тиги дүйнөдө тынч жатсын, арадан канча жылдар өтүп кетти, кылмыш эскирди, чын бышыгын билген эч ким жок, тынч жашоону өткөргөндөн башка арга жок, өзүңдү кыйнабай тынч жүр иним.

- ћакул, сиз өз оокатыңызды жасаңыз, мен өз арабамды өзүм айдайын, эгер аныгын билип калсам соо койбойм аны, - деп агасын ээрчий сыртка чыкты. јга ини бир сөзгө келе албай ээрчише ∆оробайдын үйүнө келишти. ∆оробай ойлонуп калды. јалыны а€лы экөөнү жерге бергенден кийин ушак-айың, күбүр-шыбыр эл арасында жөө тумандай каптап жүргөнүн уккан, бирок күңүлүнө эч нерсе албаган: "ырас эле, аларды өлтүрүп койуп эчтеке болбой жашап жүргөн болсочу, аны жазасыз койгонубуз калыстык эмес да, бөөдө алар жаш өлүп калды" деп ойлонуп жан дүйнөсү эңшерилип турду ушул саам. џрысбек ошондон кийин өтө түнт болуп кетти, анын кабагы бир гана ѕеризатты көргөндө эс ала түшөт, жүрөгүн түпөйүл кылган санаа дал ошол саатта кайда кеткенин сезбей да калат. ѕеризат өзү да башкача болуп бой жетип көз алдында суйсалып баратты. јл мектепти бүтөөрдө ата-энеси акыркы экзаменге жибербей койду. јны: "атасы мугалимдерге бир кой сойуп берип коноктоп туруп директоруна акчалай параны ич арадан жеткирип баасын койдуруптур" деп жүрүштү. ѕеризат менен џрысбек бул кезде бир бирин көрбөй тура албай калышкан эле. јл күнү мектептен таба албай кечке маал үйүн айланчыктап жүрүп зорго көзгө сүртүп алчудай зорго караанын көрдү. ƒалдоодо туруп алып күзгүнү улам ага чагылдырып жатып өзүн көргөндө колун булгады. Ёки жагын карап алып ѕеризат жүгүрүп келди да:

- —ен эмнеге биерде турасың, атам сени көрсө мени да, сени да өлтүрөт, ансыз дагы угуп алып урушуп үйдөн чыгарбай жатат, - деди алаңдай, - Ёч ким көрө электе кетип калбасаң болбойт.

- ѕеризат, а биздин сүйүүбүзчү, менин сенсиз бир мүнөт чыдай албасымды билесиң да?

- јзыр бара бер, мен атама өзүм сүйлөшөм, аны көндүрүш кыйын, - ѕеризат коркоңдой џрысбекти төшүнөн ары түртө чыйпалактап ийди, -  удай жалгагыр, кетип калчы! - ѕеризат ыйламсырап ийди.

- ћакул мен кетем, эртең сени жолукчу жерден күтөм!

- ∆ок бара албайм, окууга жөнөгүчө эч жакка барбайсың деп жатат.

- јнан эмне кылабыз?

- Ѕилбейм, атам өзү окууга алып барам дейт.

- јнда мен шаарга кошо кетем! - џрысбек аны колдон алды, - Ёкөөбүз шаарда бирге болобуз, жолугуп турабыз, сен окуйсуң, мен иштейм, макулбу, ѕеризат?

- ћакул, ага чейин он, он беш күндөй бар, бол эми эртерээк кет! - ѕеризат џрысбекти колунан ала жолду көздөй сүйрөгөндө үйүнөн апасы чыга калып:

- ја-ай ѕеризат, кайда жүрөсүң, кир үйгө! - деп калды.

- јзыр апа, - шашып калган ѕеризат џрысбекти карап, - бол эрте кетип кал, атам чыга калбасын, - деди да үйүнө карай жүгүрүп кетти. џрысбек ылдый көздөй башын жерге салып кетип жатты: "Ёмнеге кайтарат, мен ала качып алсамчы, ага болбойбу, ѕеризат чечет да, ал мени сүйөм десе эмне кылмак эле" деп ойлонуп үйүнө келди. Ёэн бөлмөлөрдө тынч ала албай басып жүрүп анан агасынын үйүнө келди. јгасына кеңешип көрүүнү ойлоду.  елгенден кийин сөздү эмнеден баштаарын билбей кайсактап тура берди, аны байкаган ∆оробай:

- џрыс, сен бирдеме дегени турасыңбы? - деди көңүл бура карап.

- јке Ќурбай абдан жаман кишиби?

- јны эмнеге сурап калдың? - ∆оробай жооп бербей эле кайра сурады.

- ƒеги да, жаман кишиби?

- јнын жаман жакшысын билбейм, бирок јалы акем экөөнүн араздашкан жайы бар эле.. .

- Ёмне үчүн араздашат?

-  айдан билем, экөө абдан бир бирине каршы болчу.

- ћен анын кызына үйлөнсөм болбойбу?

- Ёмне дейсиң? - ∆оробай таңгала карады.

- ћен кызы ѕеризат менен сүйлөшчүмүн да, - џрысбек жер карап күңк этти.

- Ѕолбойт џрыс, сен андан башка эле кызга үйлөн, баарына чыдайм, бирок Ќурбайдын кызын мындан ары оозанба!

- ∆ок, мен андан башка кызга үйлөнбөйм! - џрысбек эшикти катуу жаап чыгып кетти. ќшол бойдон үйгө кирбей өзүнүн үйүнө барып жатып алды. јртынан келген ∆оробай аны көндүрө албай кайра кетти. “үнү менен ойлонуп жатып кайра эртең менен эрте тамак көтөрүп келип калды. ”€лкан дагы кошо келген. Ёкөө анын көңүлүн таба албай көпкө отурушту. —ойуз чачырап менменсингендердин көбү жумуштан кыскартылып џрысбекке окшогон жаш балдар колоктоп бош калган убак. ќкутайын десе ∆оробай өзү дагы үч баласын зорго багып, бирин экин жандыгы менен жалгыз уйунун сүтүнө карап калышкан. јры айтса да, бери айтса да болбогон инисинин айтканынан жанбаганын: "атасынын кы€лы" деп тим койду. ќшол күнү ал тээ качанкы укканын эстөөгө аргасыз болду. јнда өзү жашыраак болчу. јалы андан алты жаш улуу болчу. јскерден келген јалы менен Ќурбай абдан ынак жолдоштордон эле, кайда болсо бирге жүрүп, каткырып кыздарды кеп кылып калышат. јнда ∆оробайдын карыган апасы бар.

јалы узун бойлуу, кабагы бийик, кара мурут жигит болчу. јскерден келгенден кийин аны апасы √үлшан:

- Ѕалам, мен эми карыдым, эчкинин жашындай жашым калды, өйдө ылдый болуп иш жасаганга жарабай баратам, эми үйлөнүп колумду узарт, өлөөрдө небере көрүп анан өлсөм арманым болбос, - деди чогуу отурганда.

- јпа, бир аз койо тур эми, күздө үйлөнөм, - јалы апасына күлүмсүрөй карап койду, - јзыр эрте го?

- Ёэ кокуй эрте дегени эмнеси, сен антип жүрө берсең бир күнү тырайып өлүп калам отурасың.

- Өлүмдү ойлобоңуз апа, сиз дагы кө-өп жашайсыз, келиниңизди жумшап, небереңизди көрөсүз, анан ∆оробай үйлөнөт, анын балдарын көрөсүз, - јалы ушинтип койуп чыгып кеткен.  айра ойлонду ал: "чын эле апам өтө карып баратат, кой үйлөнсө үйлөнөйүн, ылайыктуу кыз издеп көрөйүн" деп ойлоп Ќурбайга барды. Ќурбайдын ата-энеси, бир туугандары көп эле. јл экөө чыккандан кийин:

- ƒос, мени апам үйлөн деп жатат, экөөлөп кыз караштыралы, кандай дейсиң? - деди бут алдындагы таштарды каршы-терши тепкилей.

- Ёң сонун, үйлөнсөң үйлөн мен дагы үйлөнөм, - Ќурбай ага карап күлүп калды, анан экөө тааныш кыздарын көздөй жөнөштү. јалы аларды көрүп байкаштырып, бирок ылайык көрбөдү: "∆о-ок булардын бириси да болбойт" деген ойдо досун ымдай басып кетишти.  ерээли кечке жүрүп экөө бөлүнүп кетип жатып суу көтөрүп келаткан кызды көрүп калды. —аал а€рлай калып анын жанына келгенде:

- „оң кыз таанышып албайлыбы? - деди ага тийише.

-  өрүнгөн менен таанышкыдай убактым жок! -  ыз токтобой кете бергенде јалы анын колундагы чаканы артынан келип кармай калды.

-  ойо турсаңыз сулуу.

- Ѕирөө жарым көрсө у€т, кандай немесиз? -  ыз бурула берип өзүнө караганда жигиттин жүрөгү ток ургандай дүрт этип алды.

- Ёмнеси жаман, азыр кыздардын заманы, сиздин көз карашыңыз жүрөгүмдү өрттөп кетти, жок дегенде атыңызды айтып койсоңуз? - ∆игит ага эңкейе калып колун бооруна алды, - ћенин атым јалы.

- јйсулуу, - деди да басып кетти. јалы анын артынан акмалап барып үйүн көрүп алды. јйсулуу колунда бар, раис болуп иштеп жүрүп пенси€га чыккан ∆усупжандын кызы болчу. јпасына келип аны айтты эле ал наалып:

- ”улум, ал мендей жесир кемпирди тоотот дейсиңби, кызын бербейт го? - деди.

- Ёмне экен, раис болсо эле эмне, мен сөзсүз раистин кызын алам, эгер албасам үйлөнбөйм! - деди дулдуңдай. „иркин десең, "энелүү жетим эрке жетим" деген ушул тура, ушул чүкөдөй кемпир болбосо кимге өдө карап таарыныч кыла алмак. Ёнеси ары ойлонуп, бери ойлонуп ∆усупжандын күйөөсү менен теңтуштугун эстеп анын үйүнө бармак болду. јл келгенде ∆усупжандын а€лы “урсун кызы јйсулуу менен сырттагы сөрүсүндө отурган экен.

- ќо кел √үлшан, кел, - деп ордунан тура калып үйгө алып кирди. јйсулуу дасторкон жайып чай алып келди.

- Ёэ “урсун, көрүшпөгөнүбүзгө дагы көп болуп кетти, јпыш өлгөндөн бери эки жакка дагы чыга албай калдым.

- ќшону айтсаң, жаш кезде күүлдөп кандай гана жүрбөдүк. ∆усупжан менен јпыш экөө абыдан ынтымактуу эмес беле, экөөбүз андан, - Ёки кемпир өткөндү эстеп көпкө отуруп калышты. јйсулуу сыртка чыгып кеткенде √үлшан:

- “урсун, эми-и келген жумушумду айтайын, жакшы эле теңтуш болуп жүрдүк, ∆усупжан менен јпыш да бирин бири кыйбаган достордон эле, јпыштын өлгөнүнө он жыл болуп калды, катышпай да кеттик, мен јйсулууну уулума сурап келдим, ∆усупжан менен кеңешип жообун айт, элден кем кылбайм, сөзүмдү эки кыла турган кишилер эмес эле деп өзүм келдим, - деди акырын.

- √үлшан, эми кандай десем экен, сени капа кылуу ойумда жок эле, мурунураак болгондо не? - “урсун ойлуу аны карап отуруп калды, -  ечээ эле јжымурат келип баласына алып берем деп ∆усупжан менен сүйлөшүп кеткен эле.. .

- Ёмне, јйсулуу макул бекен ага?

- Өзүң билесиң да, ∆усупжан анын өз эркине койбойт, мен айткандай гана болот деп туруп алат, анын үстүнө азыр ооруп төшөктө жатат, ошон үчүн аны капалантпайлы деп эле ойуна койдук.

-  ачантан бери ооруп жатат? - √үлшан анын ооруп жатканын укпаганына өзүнчө у€лды, - Ёртең эрте келейин анда, ооруну түш ооганда сурабайт, келгенимди айтпай эле кой, - √үлшан ордунан турду. Үйүнө келип болгонун јалыга айтты эле ал таңгалды.

- јл айткан эмес эле го?

-  айдан билем уулум, короосунда толтура койу бар, илгертен раис менен биргелешип иштеп мал күткөн неме жетип барган тура!

-  ызык, ал жөнүндө мага Ќурбай бир ооз да айткан эмес, - јалы ойлонуп жатып: "ƒемек ал менден аны кызганса керек" деп ойлоп алды ичинен. Ёртеси башы оой кыздын үйүн көздөй жөнөдү, жок дегенде бир көрүп алууну самады. јйсулуу алардын эң кенжеси эле, онунчу классты бүткөнүнө эки жыл болду. јта-энесине карап үйдөн чыкпай калган. Ёки агасы, үч эжеси күйөөгө тийип, экиден, үчтөн балдары бар. јл окууга дагы барам дебеди, башы оор, көп сүйлөбөгөн кыз. јалы кылаар иши жок анын үйүн айланчыктап ары бир өтүп, бери бир өтүп жүргөндө јйсулуу эчтемеден кабары жок эки чаканы алып булакты көздөй шаша жөнөдү. јны көргөн јалы жым эте артынан жетип кыз сууну чөмүч менен чакага куйуп кыңылдап ырдап отурганда артынан:

- —алам, сулуу кыз! - дегенде кыз селт эте карап:

- —алам, - деп жылмайып койду, -  айдан жүрөсүз?

- —издей сулуу кызды көргөндөн бери жүрөгүмө аш барбай, көзүм уйкуга ирмелбей, жүрөгүмдө алоолонгон өрт пайда болуп тынчым кетти.. . - деп жанына отура кетти.

- —из бир айткан сөзгө түшүнө турган эле жигит экенсиз, эмнеге минтип келип отурасыз?

- јйсулуу, кубалай көрбө, жөн эле сүйлөшүп туралычы, - јалы анын колун кармай калды, - ∆ок дей көрбө же жигитиң барбы? - сынай карады.  ыз анын колунан акырын колун бошотуп алды да:

- ∆игитим деле жок, азырынча ойлой элекмин, - деди толгон чаканы ары алып койуп экинчисине куйуп жатып.

- ∆акшы экен, эмдигиче сиздей сулуунун жүрөгүн бирөө ээлеп алгандыр деп коркуп кеткенимчи, - јалы күлүп калды.

- Ёмнеге антесиз? - јйсулуу јалыны жоодурай карады.

- јнткени сиздин жүрөгүңүздү башка бирөө ээлеп алган болсо ашыкча болуп каламбы деп эле.. . - јңгыча чакалары толуп көтөрүп жөнөмөк болгондо јалы шап ала койуп, - ћага бериңиз, ушу сиздин кызматкериңиз болуп калсам не? - деди эле кыз бырс эте күлүп калды. јнын көңүлүнө ушул кара тору узун бойлуу жигит жагып калгандай, суйсала узун чачынын жазылып кеткен учтарын өрүп келе берди. Үйгө жакындаганда:

- „акаларды мага бериңиз, апам көрүп калбасын, - деп колун сунду.

- Үйгө киргизип берсем болбойбу? - јалы ага күлө карап койду.

- “амашаңызды койуңуз да жолуңузга түшүңүз! - јйсулуу кы€ карап жигиттин колундагы чаканы алып басып кетээрде јалы артынан:

-  үндө канча жолу сууга келесиз? - деп койду.

- ќн маал суу алам, - јйсулуу кайрыла калып айтканда ал жанына жетип барып шыбырап оозун кулак тушуна алып барды эле, кыз башын тарта берди, - јры туруп эле сүйлөңүзчү!

-  үндө ушул маалда булактан күтөм! - јалы аны узата карап кайра жолуна түштү, ага кыздын назик добушу, жылмайганда көздөрү өзүнчө эле күлүп тургандай өзүнчө көркөм көрүндү. ∆үрөгү элеп-желеп боло: "ћага кош көңүл эмес, эгер Ќурбай менен сүйлөшкөн болсо жигитим бар демек" деп толкунданып үйүнө келди. јл жаңы келгенде Ќурбай келип калды. Ёкөө сүйлөшүп отурганда јалы андан сөз чыгаар бекен деп ойлоду, бирок ал эч нерсе дебеди. јалы да үндөбөдү. јйсулуу менен јалынын мамилеси тереңдеп барып сүйүүгө айланды, бул учурда ∆усупжан узак оорудан кийин дүйнө салды. јйсулууга жолуга албай јалынын тынчы кетип √үлшандын айтуусу бойунча а€ш атасына кызмат кылып ошол жерде жүрдү. Ќурбай ата-энеси менен чогуу барып јалы экөө чогуу болуп калышты. Ёкөө ээн боло калганда Ќурбай:

- Ёэ шумпай, сен биерде соо жүрбөсөң керек, бирдеменин жытын алгансың го? - деди тырчый.

- Ўумпайлыгымды таап айттың дос, эчтекенин жытын сезбей эле өлгөн адамга көз көрсөтүш парз экенин билесиңби?

- ƒа-а, туура айтасың, мен тиги јйсулууга ашык болуп калганбы деп ойлоп жатпаймбы? - Ќурбай кытмыр жылмайып койду.

- јйсулуу менен чынымды айтсам көптөн бери таанышмын, ∆усупжан менен атам теңтуш болуп жүрчү эмес беле, катышы да бар болчу, - јалы аны эмне дээр экен деп карап калды.

- ќш-шондой дечи?! - Ќурлан айласын таппай калгандай ага жүзүн бура, - Ѕалким сөзүңөр да бардыр? - деди.

- —үйлөшүп жүрөбүз, өткөндө апам келген экен жок дебептир, өздөрү билсин деген го? - јалы ого бетер аны күйгүзө айтып койду.

- ћен билген эмес экенмин да?

- Ёмне болду? - јалы андан чоочугандай сурады.

- ћен јйсулууга жуучу жибергемин, бирок өзүм жолуга элекмин, кайда бармак эле деп жүргөм, сен шылуун озунуп кетипсиң, - Ѕашын жерге сала, жаактары түйүлө жини келип турганы байкалып турду, - јны сүйөм деп былжырадыңбы анан?

- —ен эмне болуп турасың Ќурбай, ал кыз азыр экөөбүзгө тең эчтеке деп айтпайт, сүйөм деп айтыш оңой, сүйө билиш кыйын, сүйөм деп жалынып жалбарып алып ара жолдо калтыргандан көрө айтпай сүйгөн артык! - јалы ага жини келе сүйлөшкүсү келбей ордунан турду.

- ”шунчалык акылдуу экениңди байкабаптырмын.. .

- јнда билип кой, кыз эле болсо жүрөгүмдү көтөрө чапкандан алысмын! - јалы арыдагы топтошкондорду көздөй басты.

Ќурбай ошол жерде көпкө отурду, јалы аны байкаган менен ага мурдагысындай эле мамиле жасап жатты. ќшондон баштап экөөнүн арасы алыстай баштады. јалы билмексен болуп жүрө берди, аңгыча күз келип калды. јйсулуу атасынын жылдыгы болмойунча күйөөгө чыкпай турганын билдирди. јр күнү кечинде барып јалы аны менен сүйлөшүп жүрдү. Ќурбай анын артынан түшүп жүрүп бир күнү ал јйсулууну күтүп турса келип калды.

- јалы, мен сага бир нерсени айтып койушум керек, јйсулууну атасынын жылдыгы өткөндөн кийин мен алып кетем, кыскасы шынаарлаганыңды токтот!

- Ёмнеге, јйсулуу экөөбүздүн сөзүбүз бүткөн, шартына гана карап турам мен дагы, - јалы аны жини келгендей карады, -  ыз менен сүйлөшүп койдуң беле же?

- —үйлөшкөндө, сүйлөшпөгөндө эмне, кыздар күйөө табылса кете беришет да, ала качып алам, - Ќурбай керсейип койду, -  ыздарды сүйөм, күйөм деп каадалантып отургандан көрө ала качып алсаң кудай деп отуруп калат.

- јнчалык кыздарга жаман мамиленин кереги жок дос, сүйлөшүп көр, көңүлү бар болсо анда ала бер! - деп койду јалы.

- јалы, сен өзүңдү акылдуу сезет окшойсуң, менин атам куда түшүп сөздү бүтүрүп койгон!

- Ќуке, јйсулууну атаң эмес сен аласың да? - јалы ага жылмайып караганда күйбөгөн жери күл болгон Ќурбай аны муштап жибермек болду эле анын колун јалы кармап калды:

- ћен сени менен урушканы турган жокмун, селкимди күтүп турам, андай экен жүрү мени менен, кимибизди жактырса ал өзү билсин, эгер сени тандаса мен экинчи келбейм!

- —ен дагы барбайсың, мен дагы барбайм, эгерде тынч жашап өлгүң келбесе бул жерге келгениңди токтот!

- ћага буйрук берчү сен эмес!

- јйсулуу меники болоорун эсиңден чыгарба!

-  өрөбүз, - јалы ары көздөй басканда Ќурбай анын артынан карап туруп сөгүнүп кетип калды. јндан кийин ынак достор бири отурган жерде бири отурбай өздөрүнчө араздашып калды. Ёч ким билбеди, ал экөөнүн ортосундагы кек эмнеден чыкканын да сезбеди. јрадан билинбей алты ай өткөндө јйсулуунун апасы оорубай туруп эле кете берди, уккандар жакасын кармашып үрөйлөрү учуп сүйлөшүп атышты:

- Ѕотом “урсун оорубай этпей эле кете бериптир дейт, бечара жакшы а€л эле, ажалды карасаң айланайын жараткан.

- ∆үгүртүп жүрүп, мүдүрүлтүп алсын деген ошо да, байкуш пейлине жараша кыйналбай этпей кете бергенин.

- ќшону айтпайсыңбы, байкуш жеңем абысынга да, кайын сиңди менен тууганына да бирдей тегиз эле, - дешип узун сабак сөз кылып атып аны да жерге беришти. ”ул-кызы келип, ызаат- сыйын жасап бүткөндөн кийин баары кеңешип јйсулуунун тагдырын чечмек болушту. Ѕирок үйдү ээн калтырып кеткенден чочулап, элдин сөзүнөн коркуп эң кичүү баласы шаардагы жумушун таштап келмек болду. јнын бир баласы бар эле. ј€лы мойун толгой албады. ќшентип Ёдилбек а€лы √үлзина экөө калмак болушту.

- —ен эң кичүү болгондуктан үйдө сен болушуң керек, үй жай сеники, - деди улуу агасы.

- ќоба, кечээ өлсө кулптап койуп јйсулууну шаарга алып кетип калсак болбой калбайбы, араң турган экен, деп наала кылат эл.

-  ой, антпей калалы, баласы жоктой кылып, очогун өчүрүп койгонубуз кантип болсун, биз турбайлыбы? - дешип Ёдилбекти калтырышты. јалы дагы акырына чейин кызмат кылды. Ќурбай өкүрүп келип аны көрүп кайра кетип калган. јга јалынын ичинен жини келгендиктен күлкүсү да келди. "јкылсыз, кызга даап сүйлөшө албагандан кийин өзүн эркекмин деп басып жүргөнүн" деп ойлоп алды. √үлшан келип куран окутуп кетти. јалынын кызда көңүлү барын уккандан бери жаны жай албайт, эми ого бетер тынчсызданып жүрдү: "јйсулуу өтө өңдүү, түстүү кыз экен, мындайлар текебер болчу эле, балама кы€л, жоругун көрсөтүп кыйнабагандай эле" деп ойлогондо  азакстандагы сиңдиси эсине түштү. √үлшан өзү казак кызы болчу, ата-энеси менен келип ошол бойдон калып калган. јта-энеси ушул жерде койулду. —иңдиси √үлкан деген, анын дагы жалгыз кызы бар: "Өз эмеспи, тез-тез катышып да турабыз, јалыны ээрчитип алып барайын да макул болсо јлиманды алып берейин" деген ойго токтогон эле. јл ойун уулуна айтты эле ал болбой койду. Ёмне кылаарын билбей эне унчукпай калды. Ѕилинбей убакыт өтүп жаз болду. јалы јйсулуу менен жолугушуп жүрүп акыры экөө үйлөнмөк болуп калганда Ќурбай јйсулууну ала качмак болуп калды. јны угуп јалынын жини келип ага айтты эле ал:

- јалы, мен жинди эмесмин да, өзүм каалабаган адамга ала качкан күндө да отурбайм! - деди.

- Ёлди билесиң го жаным, астанасын аттадың болду отургузуп койушат, бата берип, таттуу сөздөрү менен отурганга аргасыз кылышат, ошон үчүн ага жетпегенге аракет кылыш керек, ата-энеңдин жылдыгы өтөөрү менен өзүм алып качып кетем!

- ћен макулмун, - јйсулуу анын ийнине башын жөлөдү.

- ћен сенден ажырабайм, сенсиз мага жашоо жок жаным, эгер чын эле Ќурбай ала качып кетсе отуруп кала бересиңби? - јалы аны ээгинен өйдө кылып жүзүнө карады.

- Ёч качан, такыр болбосо андан өлүп кутулам!

- „ын элеби, Ќурбай ала качып кетсе отурбайсыңбы, чын эле мени сүйөсүңбү?! - јалы кызды бооруна кысып алып көпкө турду.  өптөн кийин бир биринен бөлүнүп жанаша басып баратканда алдынан Ќурбай чыкты:

- —алам кыз-жигит, менимче-э өтө эле бактылуусуңар го дейм? - деп керсейе бөйрөгүн та€на туруп калды.

- ја-а Ќурбай сенсиңби, ырастан эле куттуктаганы келгенсиң го, өзүң билесиң да биздин үйлөнөөрүбүздү, - јалы эч нерсе билмексен болуп алакан жа€ күлүп калды.

- јалы, кантээр экен деп койсо чектен чыгып баратасың, - јйсулуу менин колуктум болоорун билбейсиңби? - јалынын маңдайына тиреше туруп калганда јйсулуу ортосуна тура калды да:

- —ен кандай у€ты жок немесиң, мен сага качантан бери колукту болуп калдым? - жини келе аны жаакка чаап жиберди, - Ёкинчи ушундай сөз оозуңдан чыгат экен таарынба!

- јйсулуу, сен эмнеге түшүнбөйсүң, атаң барда эле менин атам экөө убадалашпады беле, койсоң эми, мен сенин күйөөң болом! - Ќурбай кыздын ары жагынан бир чыгып, бер жагына бир чыгып жандалбастап жатканда јйсулуу:

- ћен сенин колукту, полуктуң эмесмин, экинчи мындай сөзүңдү укпайын, мен жакында күйөөгө чыгам! - деди.

- „ыкчу күйөөң ким экенин билсем болобу сулуу? - Ќурбай билмексен боло керкейип койду эле јалы анын жанына барып анын маңдайына тике туруп алып өзүнүн төшүн көргөздү:

- ћен болом болочок күйөөсү, билбей эле таанып алсаң болот! - дегенде Ќурбай айласы кетип:

-  өрөбүз, ким күйөөсү болуп калаарын, сендей өлсө сураары жок тома€кка кайсы кыз тийээрин! - деп басып кетти.

-  өрөбүз, ошондо намысыңдан өлүп калсаң боорубуз ооруп батага биз бараарбыз.. . - јалы аны карай жерге чыйт түкүрө күлүп ко йду.

-  өрө жатаарбыз.. . - деп жөнөп кетти.

- “им койчу јалы, дөөгүрсүгөн немеге сөз коротуп болобу? - јйсулуу јалынын колунан кармай тынчтандырды, - ћен сеники гана болоорума ишенип кой!

- јлтыным десе, сен жанымда мендик болуп турганда эч нерседен кам санабайм! - деп јалы аны а€р ийнинен ала үйү жакка бирге басып баратты. ”шул көз ирмемчелик бакыт ал экөөнү магдыратып турган, сүйүүнүн өрттөн да кайра тарткыс, сыйкырдуу ирмеми экөөнү кучагына алып эртеңки күнү эмне болоору эсине да келмек эмес. јалы аны үйүнө киргизип койуп жолго түштү. Өзүнчө кубанычтуу келе жатканда алдынан үч-төрт караан чыгып аны тозуп калышты. јй тойго келбей эле ургу, тепкиге алып киришти. јалы алар менен алышып жатып көптө барып качып кутулду да үйүнө кийимдери тытылып, бети жарылып зорго келди, апасын аңдып туруп акырын бөлмөсүнө кирип кетти, кийимдерин которуп жатканда иниси ∆оробай ойгонуп кетип агасынын бирөө менен урушуп келгенин көрүп:

- јке сага эмне болду, кимдер менен уруштуң? - деп төшөктөн башын чыгарып сурады.

- Ёч ким менен урушкан жокмун укта! - јалы аны карабай туруп жооп берди да ордуна жатып калды.

Ёртеси кыймылдай албай жатып калды. Ѕүткөн бойу көгала болуп ичинен жини келип жатты, анын бир гана корккону јйсулуу эле, аны ала качып кетишеби деп жүрөгү тынч алалбай ордунан туруп эптеп кийинди да жолугушчу жерине барды. јны көргөн кыз сүйүнүп кетти. Ёкөө үнсүз бир топко сүйлөшүп туруп анан јалы ага:

- јйсулуу, сен билесиңби, сен бир-эки күн үйдөн чыкпа, менин жумушум чыгып калды, эгер чыксаң сенден айрылып каламбы деп корком, - деди маңдай чачынан сылай.

-  ачан келесиң анан?

- Ёки күндө келем, эртең эрте чыгам, - јалы бүткөн бойунун ооруп турганын билгизбей аны менен тез эле коштошуп үйүнө жөнөдү, ал бүгүн башка жолго түшүп келди. јалыны көрүп эле √үлшан:

- Ѕалам, деги кайда жүрөсүң, эрте кетесиң, кечигип келесиң, үйгө токтобой калдың го? - деп дасторконун жа€ тамак ашын алып келди.

- јпа, балаң кечээ бирөө менен урушуп келди, кийимин көрчү, мушташкан окшойт, - ∆оробай апасына карады.

- Ёмне дейт ботом, ким менен урушуп жүрөсүң ы€?

- Ёч ким менен, балаңдын сөзүнө ишене бересизби?

- ћага ишенбесеңиз кийимдери шкафта турат, алып келейинби? - деп ∆оробай ордунан турганда јалы аны төбөгө нукуп койду:

- “ынч отур дейм!

- Ёмнеге, өзүң калп айтып атпайсыңбы? - ∆оробай унчукпай калды.  окус дагы бирдеке десе јалы аны төпөштөп койорун сезип отуруп алып тамагын иче баштады.

- Ѕалам, ага тууганыңдан өтө жакының жок, тынч жүрсөң боло, мен бир жалгыз кемпир болсом колумдан эмне келет? - √үлшан наалый кетти, - Өзүмө ылайык келин киргизип берсең эле болду эле.. .

- јпа, эч кам санаба, жакында јйсулууну келин кылып берем! - јалы ушинткенде √үлшан ага ишенип, ишенбей карап калды.

- џраспы уулум?

- џрас.

- ќо айланайын кудай, ушунуңа шүгүр, - јалыны карап, - јндай болсо камына берейин ээ уулум? - деди сүйүнүчтүү.

- јнда качан да€рданышыбыз керек эле апа, жылдыкты өткөрөөрү менен алып келем!

- јз калбадыбы балам, бир эки жумада өтөт, мен анда тездетейин, - √үлшан шашып калды. ќшентип бир үйбүлөө жылдыкка камынып жатканда эки үйбүлөө келин алуунун камын көрүп жатышты. јжымурат өзүнүн колунда барлыгына чиренип:

- јлып келе бер, кызды илгертеден ала качып алат, кыз колунда бар жогун карайт, тома€кка барып өмүр бойу өкүнүп жүрмөк беле? - деди баласына.

- јта, келгенде отурбай койсочу?

- јта-аңдын оозун урайын суу жүрөк десе, отурбаган кыз болбойт, ата-энесинин жылдыгын бир өткөрөт экен, ошол күнү алып келесиң, отурган, отурбаганын өзүмө кой!

- ћакул ата, - Ќурбай кудуңдай сыртка чыкты: "Ёми менден качып кайда барасың, ошол тома€кка тийесиңби же магабы, көрө жатаарбыз, колума тийсең ошону сүйгөнүңдү көрсөтөм го" деп ойлонуп јйсулуунун карагаттай көздөрүн көз алдына элестетип алып жылмайып алды. јалы өзүнчө өз бөлмөсүн жасап, сүрөттөр менен кооздоп алып кыңылдап ырдап: "јйсулуу, жакында экөөбүз бирге болобуз, бизди эч ким бөлө албайт, бактылуу болобуз, сен өзүңө окшогон сулуу кыз, мага окшогон уул төрөп бересиң" деп ырахаттана керилип алды. Ѕирок аларды суук, жаман оку€ күтүп турганын сезишпеди, јйсулуу дагы сүйгөнүнө жаркылдаган жар болоорун ойлоп кы€лданып жатты. Ѕелгиленген күнү бир туугандар келип ата-энесинин жылдыгын өткөрүп жыйынтыкташып, акыркы ызаат сыйын кылып бүтүп, эки-үч күн топурашып, бала-чакасы менен бир бирден үй-үйүнө жөнөштү. ƒал ошол күнү јйсулууну жолдон окчун, далдоодо бир машина күтүп турду, бул Ќурбай менен анын достору болчу.  ыз көрүнсө эле ала качмакка да€р. јйсулуу жүрөгү элеп-желеп болуп сүйгөнү јалыны күтүп жатты.  еч күүгүм болуп јалы дагы өз достору менен келип јйсулууну күтүп алмак болуп турганда бери көздөй баскан кызды Ќурбайдын балдары бакыртып сүйрөп жөнөгөндө јалы достору менен жүгүрүп барып эки-экиден мушташып калды. јрадан жарым саат өтпөй јалы Ќурбай менен алышып жатканда машина жылгандай болду.

- ћыктар, машинаны кууп жет! - јалы ага кыйкырды да Ќурбайды көмөлөтө койуп, бир тепти дагы аларга жетти, машинага жетип јйсулуунун оозу таңылганын көрүп чоочуп кетип чече койду да шофЄрду желкеге бир койду эле машина жолдон чыгып жарды катуу сүздү, баары бир аз ооруксунуп туруп анан эстерине келип јйсулууну көтөрүп өз машиналарына жөнөштү, эми жетип кызды отургузуп өздөрү түшмөк болгондо Ќурбай келип кайра мушташып киргенде јалы:

- Ќурбай, эгер сен жигит болсоң кыздан сурайлы ушул жерде, сени сүйөбү же мени сүйөбү, малдан бетер сүйрөй качканың туура эмес! - деди.

- —ен сура, мен сурабай эле ала качам, кыздарга ошол эле ылайык! - деп Ќурбай толгоп койгондо:

- ћына сага, эс алганда үйүңдө болоорсуң, - деп койуп басып кетти, - јдамча боло албасаң айбанча жата бер!

Ёч нерсе болбогондой үйүнө жетип келишкенде катын-калач аларды үймөлөктөй тозуп алып јйсулууга √үлшан камдаган ак жоолугун салып, чачыла чачып топурап калышты. јйсулуу кемпирлердин алкоосуна татып, сүйүктүүсүнө жар болуп, ак жоолук башына салынганына кубанычы койнуна батпай турду.

- јйланайын, ак жолтой, ак жүздүү келин бол, кайын журтка кадырлуу келин болуп, уул-кыз көрүп, очор-бачар, ордолуу шаарга айлантып мобу чүкөдөй кемпирди карыганда сыйлап өнүп өскүлө! - деп токсондогу кемпир жанында отуруп алып алкап атты.

- ќоба садага, жакшы жердин кызысың, отурган жериңден оорун таап, өркүнүң өссүн! - дешип сыртта мал сойулуп жатканда милици€ келип калды.

-  ана, кыз уурдап келгендер?

-  айсы айланайындар, кызды уурдабай эле сүйлөшүп алып келишкен, - √үлшан үрпөйө јйсулууну карады, -  ыздан сурап көргүлө.

- „оң кыз, сизди зордоп ала качып келдиби? - ћилиционер јйсулууга кайрылды, - Ѕизге ушундай арыз менен кайрылышты.

-  им экенин билсем болобу? - јйсулуу адегенде ушинтип сурады.

- Ќурбай јжымуратов деген.. .

-  алп айтканга ишенип күнөөсүздөрдү алпарып камап койо бересиңерби, чындыктын чыркыраганына бооруңар оорубайбы?

- „оң кыз.. .

- ∆ок, менин суроомо жооп берсеңиздер, анан мен айтам.

- јндай эмес, бизге арыз түшкөндөн кийин текшерүү милдет!

- јнда эч кандай ала качуу болгон жок, мен өз каалоом менен келдим, жазып берейинби? - јйсулуу жылмайып койду.

- Ѕолуптур, жазып бериңиз, - милиционер кагаз калем бере койду, јйсулуу жазып бере салды эле, алар кечирим сурап кетип калышты. ќшондон кийин эч ким тоскоолдук кылбады, бир туугандары кууп келип, андан көп узабай көшөгөсүн эжелери алып келип беришти. √үлшан ыймандуу, өңдүү-түстүү келинге туш болгонуна миң мертебе кудайга шүгүрлүгүн айтып жалынып жалбарып ыраазы. ∆ыл айланбай јйсулуу уул төрөп эненин ого бетер чечекейи чеч болуп кубанычы койнуна сыйбай калды. Ќебересинин атын џрысбек деп койуп бактылуу өмүр сүрүп жатышты. џрысбек үчкө чыкканда √үлшан ооруп көз жумду. џйлап-сыктап кала берди эки уулу. Ѕул кезде ∆оробай жыйырма жашта болчу. Ёки бир тууган бир бирине жөлөк болуп жашап жүргөндө шумдуктуудай оку€ болуп өттү. Ќурбай үйлөнүп бир балалуу болуп калган болчу, јалы совхозго жумушка кирип иштеп жүргөндө аны совхоздун директору чакырып алып механиктин ордун сунуш кылды, кубанганынан јалы кош-кош рахматын билдирип үйүнө келди. ∆акшы иштеп кадыр баркка жетип, иштеген ишинин акыбетин көрүп эски москвич сатып алышты. ќшол күнү Ќурбай аны жолдон тозуп алып өткөн кеги үчүн аны сабамак болгон. ∆олдош балдарын тойгузуп алып алдынан бири тозуп калганы жашынып турду:


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞