Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Сүйүүдөн тамган үч тагдыр

Туратбек бөлмөнүн ичинде ары-бери тынчсыздана баса берди: "Эмне кылуум керек? Ушунчалык күнөөлөрү турса да балдарым үчүн баарын кечиришим керек беле. Данагүл туура айтат, ата-эненин ажырашканы балдардын жеке жашоосуна кедергиси тийбей койбойт, анысын түшүнүп турсам да жүрөгүмдөн кечире албай жатсам кантем" деген ой жүрөгүн мыкчып тынчы кетип жатты. Данагүл жаңы гана мектепти бүттү. Андан кийинки уулу да чоңойуп калды, эң кичүүсү биринчи класста окуп жатат. Мезгил күз болгондуктан аба ырайы өзгөрүлүп, сыдырым жел менен кошо дыбырттаган жамгыр себелеп, бак-дарактардын шуудураган дабышы кыштан кабар бергенсийт. Данагүл атасына таарынып сыртка чыгып кеткен бойдон кире элек. Келдибек эшиктин алдында велосипеди менен алек, Алмагүл куурчагы менен ойноп отурат. Туратбек сырткы үйдүн бурчунда ойноп жаткан Алмагүлгө карап:

- Алмаш, эжең кайда кетти? - деди.

- Билбейм ата, - Алмагүл такылдай жооп берип куурчагын койо койуп атасына жетти да кучактап алды, - Ата, апам качан келет?

- Кызым… - Туратбек тамагына бирдеме тыгыла калгандай такала түштү: "Алда-а кызым ай, ушул суроону мага эмес апаңарга берип турсаңар болмок, балдарынын маңдайында мээримин чачкан эне болбой жеңил аяк аял болуп калганын кара, мен жасабаган ишти жасап уялып койбой басып кеткенин кантейин" онтоп алды, аңгыча Алмагүл аны силкилдете:

- Ата, ата дейм, сизге эмне болду? - деп жатканынан чоочуй отура калып кичинекей секелегинин ээгинен өйдө көтөрө чекесинен өөп койду:

- Эчтеке болгон жок кызым, кеч кирди, эжеңди чакырып келчи.

- Ата, апамды качан алып келесиз, мен аябай сагындым, эжем дагы… - Алмагүл атасын күнөөсүз, байоо көз карашы менен жооп күтө карап турду.

- Апаң, апаң каалаган убакта келет кызым, аны мен алып келбейм, өзү келет. Туратбек ойлуу кызын жетелей сыртка алаксыта алып чыкты. Апаңдын жумушу чыгып жатса керек.

- Ыкы, аны сиз кубалап ийбедиңиз беле, болбосо кетпейт болчу!

- Аа -а, макул эми, күнөө менде кызым, эгер ал үйүндө болсо чогуу барабыз да алып келебиз, макулбу?

- Ур-ре-е, апама баарыбыз барабыз! Алмагүл так секирип кубанычын эжеси менен агасына бөлүшкөнү жүгүрүп баратып кайра токтой калып сурады. Ата качан барабыз?

- Бир-эки күндө барабыз, Туратбек кызына жылмая карап шар жооп берди. Алмагүл жүгүрүп кетти: "Секелегим десе, сагынсаңар апаңарды алып келип берейин, силер үчүн баарын кечүүгө даярмын" деп ойлоп турду. Алмагүлдүн кубанычтуу сүйлөп жатканы ага даана угулуп турду. Ансайын жан дүйнөсү эзилип, жүрөгү мыкчылып не кылаар айласын таппай дал ошол күнкү өз көзү менен көргөн окуя көз алдына тартылып кыжаалат боло берди: "Көрбөсөм эмне? Көзүм менен көрүп туруп кайрадан аны менен кантип жанына жатам, ичим жылып жүрөгүм берилеби, ар бир баскан кадамынан шек санап ишеничим да биротоло кетти, бир төшөктө жатып, дасторкондо боло албай калдык го" деп ойлоп өткөн окуяны эстеп жатты…

Туратбек ата-энесинин жападан жалгыз уулу. Колунда жок болсо да уулун ойдогудай өстүрүп, элден кем кылбай эрезеге жеткирип андан көптү үмүттөнүп топук кылып жүрүшкөн. Мектепти да жакшы бүтүрдү, эми окууга барам деп турганда атасы капысынан төшөккө жатып калды да көп узабай көз жумду. Туратбекке атасынын өлүмү абдан оор тийди. Достору менен классташтары эртели, кеч келип көңүлүн көтөрүп турушту. Ошентип Туратбек окууга баралбай калды, ал апасын жалгыз калтыра албай ичинен гана өкүнүп жүргөндө достору анын көңүлүн көтөрмөккө ойноп келүүгө чакырып калышты:

- Турат, болду жетишет, өлбөгөн ким бар, минтип отура берсең аз күндө өзүңдү да унутуп каласың, кайгы деген жаман, эки айдан бери аза күттүң, эртең кыздар болуп тоого чыгабыз, - деди Эдил.

- Туура мындайда көңүлүңдү бир нерсеге бурбасаң болбойт, биз сени менен ар дайым бирге болобуз. Кайрат бир жагынан чыкты. Айылда калдык, окууга кеткендер чоң болобуз дешип шаарда жүрүшөт, эми биз иштешибиз керек.

- Мейли алар окуп, чокуп чоң болуп калса жардамы тиет да бирге окудук эле деп унутта калтырбайт. Туратбек сен эртең аяш энеме кеңешип даяр тур макулбу? Эдил Туратбектин колун кысып койду, балдар кеткенден кийин ал абдан ойлонду. Дарыйка уулунун башынан бир мүнөз, санаага жоктугун билгендиктен аны тыйган жок, тамак-аш жасап берип даярдап койду. Эртеси он чакты кыздар менен балдар чогулуп тоого жөнөштү. Өзү менен окуган эки кыздын жанында чоочун үч кыз бар эле, бири ушул Калыс болчу. Адеп көргөндө эле экөөнүн көз караштары бириге калганда Туратбектин жүрөгү зырп эте кызга тартыла баштаганын сезди. Керээли кечке тоодо шар аккан сууну бойлоп сууга түшүп, андан кийин жайлоонун жапжашыл баркыт жамынып, адыр түзү не бир кооз гүлгө оронуп көңүл эргиткен талааларында кубалашып ойноп күн кечтегенде гана үйлөрүн көздөй жөнөштү. Туратбек канаты жок каалгып, эси көөнүнүн баары Калыста болуп, анын көз карашы, ичке бели, арык узун бойу көз алдынан кетпей туруп алды. Уулунун башкача жайдары болуп калганын эне сезди, бирок жоро-жолдоштору менен көңүл ачып келгендики го деген ойдо болду. Аңгыча Дарыйканын сиңдиси келип калды.

- Эже, эмки жылы балаңды аскерге алып кетет, өзү жалгыз бала болсо, атасы өлгөндөн кийин аскерден алып калыш үчүн Туратбекти үйлөнтүп койсоң алып кеталбайт, - деди ал эжеси менен сүйлөшүп отуруп.

- Ошондо аскерден калаар бекен?

Дарыйка сиңдисине үмүттөнө карады.

- Калтырат, сенин карамагыңда башка күч бүлөң жок эже, жашында үйлөнсө бала-чакасы да өзү менен тең өсүп калат.

- Ошентсе гана Жамийла, анда эртелетели, мына күз келатат, эл журт бар, Туратым үйлөнүп келиндүү кылса колум да узарып көөнүм тынып калат беле?

- Анан эмне, жыргап эле калаарсың эже, эч коркпой үйлөнт, биз дагы карап турмак белек, бир жагында турабыз да. Жамийла эжесине эңкейе калып шыбырап койду. Эгер Турат макул болсо мен жакшы кыз табам, эми тим эле укмуштай тың кыз, көзүңдү ачат!

- Ээ кудай айланайын, жалгызыма ылайыктуу кыз туш келсе кана, бактылуу болсо эле болду.

- Бактылуу болот, мен ал кызды жакшы билем, өңү түзү, акыл эси, кылган эткени абдан тыкан.

Эже, сиңди ысуулата чай ичип отуруп сүйлөшүп отурганда Туратбек келип калды. Таежеси менен учурашып дасторкондун четине отура кетти.

- Садага болойун десе, эжемдин жалгыз карааны сенсиң, эми бой жеттиң, окууга барбай деги калдың, үйлөнүп апаңды бак.

Жамийла Туратбекти карап сөз баштаганда ал элейе апасын карап таңкалгандай отуруп калды.

- Жамийла ырас айтат уулум, атаң да сенин үйлөнгөнүңдү көрбөй өтүп кетти, кандай гана тилек кылаар эле байкуш, - Дарыйка макул болгондой уулуна карады. - Эми-и сен бойго жеттиң.

- Апа-а…

- Сен эки жакка чыкканда жалгыз-жарым серейбей караан болот, мен деле алтымышка кирдим, мендейлер небере эмес чөбүрөлөрүн көрүп калды.

- Ооба десең, эжем менен жездем жалгыз сенин көзүңдү карап жүрүп картайды.

- Апа, али атамдын жылдыгы да боло элек, эл эмне дейт?

- Эчтеке дебейт, калган каадаңды үйлөнүп алып деле жасай бересиң.

- Ошо кантип болсун?

Туратбек капысынан уккан сөзгө мойун бербей каршылык кылмак болду эле Жамийла аны сүйлөтпөдү.

- Капырай, бала деген улуунун сөзүн угат, эми апаңды да небере көрсөтүп келин жумшатпай өткөргөнү турасыңбы, мен эки келин алып, бир кыз бердим, жети неберем бар кудайга шүгүр, алты жаш кичүүмүн!

- Болбойт, атамдын жылдыгын бермейинче үйлөнбөйм, анын үстүнө ылайыктуу кыз деле жок! - Туратбек ордунан туруп кетти.

- Оме-ей карангүн, бу балаң эмне дейт ыя, өзүм билем болуп көнүп калган го эже, сенин ал абалыңды кандай түшүнбөйт? - Жамийла ачуусу келгендей кызаңдай кетти. - Биздин балдар бир айтканда эле угуп "ойлонойун, байкайын" дешчү эле?

- Жамиш, бул бир үйдө жалгыз өсүп атасы экөөбүз көзүн карап, ойундагысын жасап көндүрүп койгонбуз да, мейли ойлонсун, өзүм дагы айтып түшүндүрөм, көнбөгөндө кайда бармак эле.

Дарыйка сиңдисине уулун актай сүйлөдү.

- Болуптур эже, мен кетейин анда, Эмилбек эрте кел деди эле улгая баштагангабы бир аз эле жок болсом издеп турат.

- Ошентпей анан, "кошо арып, кошо кары" деген ошо да, кут кылсын. - Дарыйка сиңдисинин бактысына ыраазы боло кубангансып койду. - Барсаң бар, экөөбүз эле калдык Жамиш, анда-мында кабар алып тургула.

Эже-сиңди ордунан туруп сыртка чыгышты. Жамийла келээринде артынып-үртүнүп колунда болгонун көтөрүп келген, баштык-мүшөгүн бошотуп алып анан коштошуп жөнөдү, аны аткарып койуп үйүнө кирбей короонун оозунда эки жакты карап турду: "Балам жаштык кылбас бекен, эрте үйлөнсө үйбүлө кадыр-баркын билбей кыйналып калаар бекен же, он сегизге зорго чыкты" деп уулунун караанын жолдон издеп көпкө турду.

Туратбек көчөдө басып жүргөн. Ал таежесинин сөзүнөн улам ойлуу. Негедир үйлөнүү жөнүндө ойлонгон эмес эле, кечээ күнү Калысты көргөндөн кийин жандүйнөсүнө бүлүк түшүп, кызды кайра-кайра эстеп эргип алган. Ары-бери басып жүрүп өзүнчө кубанычтуу жылмайып алды: "Үйлөнсөм сөзсүз Калыска үйлөнөм, андан башканын кереги жок" деп үйүнө карай келе жатып, апасынын караанын көрүп боору ооруп кетти: "Апам чын эле карып калган тура, келин алып жумуштан бошотпосом болбойт, агарган саамайын да ушул убакка чейин байкабаптырмын" деп ойлоп жете келип апасынын ийнине колун койо күлө:

- Таежем кеттиби? - деди.

- Ооба балам, кетпесе болбойт да, күйөөсү неберелери менен калыптыр, тамак-ашын жасай албай кыйналып калышат да.

- Аа-а, таежем абдан жакшы киши ээ апа?

- Эмнеси болсо да аман болсун садага, өлүп-өлүп экөөбүз эле калдык, силердин жамандыгыңарды көрбөй алдыңарга кетсем экен.

Кобурашып үйгө кирип келишкен. Туратбек чоочуп кетти:

- Эмне деп жатасыз апа, мен эми чоңойдум, чайымды ичип, сыйымды көрүшүң керек!

- Алдыңа кетейин каралдым десе, менин ойума койсо сенин балдарыңды багып эле жүрө берсем дейм, ошого өмүрүм жетээр бекен? - Дарыйка кейигенсип алды. - Ушу сенин жамандыгыңды эле көрбөсөм болду.

- Апа, кудай буйурса атамдын жылдыгын өткөрүп алсак анан келин алып берем, келиниң жумуш жасатпай баарын өзү жасап, сизди төргө гана отургузуп багабыз, - Туратбек апасын жүзүнөн өөп койду.

- Тилегиңден кагылайын десе, ыймандуу келин келип колум узарса-а, жыл айланбай бир жаманды таап берип койсо… ээ жараткан ошого жеткирсе кана..

Дарыйканын үнү каргылданып кетти. Туратбек андан аркысын укпагандай үндөбөдү, анткени ал кыздын элеси менен сүйлөшүп, сырдашып ойлуу өзү менен өзү болуп калган эле. Дарыйка өз иши менен алек, ойунда керимселдей керилген келин көз алдына келип апалап жанында отургандай өзүнөн-өзү алагдыланып: "Ботом, көздөй жалгыз келиндүү болсом, ошону иш кылдырып койуп отуруп алмак белем, кемпирди карыганда, келинди келгенде көр дегендей бир-эки жыл көтөрмөлөбөсөм болбойт, алы күчүм бар, кудай алсын көр тирликти, өзүм эле жасайм" деп да ойлонуп ийди…

… Убакыт желип жорткон айдарым желдей ала салып жыл өтүп кетти. Туратбек бир жолу Калыска жолугуу үчүн эшигинин алдында өскөн гүлдөн тутам кылып үзүп алды да эми чыгып кетээрде Дарыйка көрө калып:

- Уулум, кайда жөнөдүң? - деди жылмая.

- Тиги-и… - Туратбек колундагы гүлдү артына ката тайсалдап калды. - Тиги классташым Гүлжандын туулган күнү экен…

- Ий-ии, мейли садагаң кетейин, бара гой, - Дарыйка жылмая карап койду, - бечара абдан эстүү кыз.

- Ооба-ооба, апа, - Туратбек апасын кучактап өөп алды да оңой шылтоо тапканына сүйүнө жүгүрүп кетти.

- Арам жаман, ошол Гүлжанды келин кылып берсең бактылуу болот элем, Кудайдан болуп экөөңөрдүн көңүлүңөр табышып калса экен. Бекболу менден кызын аябас…

Ойлуу кетип жаткан уулунун караанын карап туруп анын Бекболунун үйүнө кайрылбай өтүп кеткенин көргөндө: "Чунак бала, мени алдаган го, Бекболунун үйүнө кайрылбады, тим эле шылтоо кылган го" деп улутуна үйүнө кирип кетти.

Туратбек Калыстын үйүнүн тушуна келип аста ышкырып койду эле, ал терезеден караганда колундагы гүлдү көрсөтө:

- Бул сага Калыс, туулган күнүң менен! - деди.

- Рахма-ат, азыр чыгам, - Калыс терезеден көрүнбөй калды. - Сен менин туулган күнүмдү кайдан билдиң?

Калыс жа-адырай жүгүрүп жетип келди.

- Мен сенин туулган күнүң экенин түшүмдө көрдүм. - Турат маашырлана күлүп койду. - Дагы бир жолу туулган күнүң менен!

- Ыраазымын Турат, - Кыз гүлдү колуна алып жылмая жыттап, ушул кез дүйнөдөгү бактылуунун бактылуусу болуп турду.

- Калыс… - Турат энтиге сөз табалбай кыздан көзүн албай карап, - Калыс, мен сага бир сөз айтсам дегенмин… - деди жаш баладай ага жакындай.

- Айта бер кулагым сенде, - Калыс наздана күлүп койду. - Деги айта турган сөзүң мени кубантабы же…

- Сага кубаныч тартуулай аламбы же ачууңду келтирип аламбы билбейм, бирок айтууга туура келет.

- Кана угалычы, - Калыс көздөрүн ага кадап күлмүңдөй күтүп калды. - Бол эми, жарылып кетип жүрбөйүн.

- Калыс, мен… Мен сени сүйөөрүмдү айтайын дегенмин! - Турат жүрөгү дик-дик этип энтиге кызга тигилди, - сени сүйөм, Калыс!

- Эмне дейси-иң? - Калыс дароо үй жагын кайрылып карап койду да. - Азыр таенем көрүп калса экөөбүздү тең өлтүрөт, - деп Туратты колдон ала короонун далдоо жагына жетелеп барып, - кана айтчы? - деди күлкүсү келип оозун алаканы менен жаап.

- Мен сени сүйөм, ааламга жаңыргыдай кылып, жалгыз гана өзүңдү сүйөөрүмдү жар салууга даярмын!

Кыз көздөрүн бакырайта карап бир топко турду да, анан бырс эте күлдү.

- Сен мениби?

- Ооба, эмне экен сүйсө?

- Ойлонуп көрдүңбү?

- Эмнесин ойлонмок элем, экөөбүз тең жашпыз, үйлөнүп алабыз…

- Турат, менин ким экенимди, абалымдын кандай экенин билесиңби?

- Билем, Канышай апанын кызынын небереси болосуң, шаардан келгениңди да уккам.

- Жоок Турат, - Калыс жигитти дагы арыраак бактын түбүнө колунан жетелеп барды да. - Мен күйөөгө тийип чыккам, сенден бир жаш улуумун!

- Койчу?! - Турат аны ишенкиребей карады.

- Чын Турат, - Кыз өңүн сумсайта жерди тиктеди. - Менин бактым талкаланган, ата-энем баарын-баарын унуткарсын деп таенемдикине жиберген…

- Улуулугуң кеп эмес, менден өзүңдү ала качпа, мен сени сүйөм Калыс, күздө үйлөнөм…

- Бала болбо Турат, апаң эмне дейт, а элчи? Сен үйлөнө элек жаш бала болсоң, мен бир эрден чыккан келинмин. Мындан ары мага жолукканыңды кой да өз жолуң менен бол, мен сага жөн гана дос катары мамиле кылып жүрсө ойун кылып ийгениң болбойт, бар үйүңө жөнө!

Калыс артына бурулуп үйүнө жүгүрүп жөнөгөндө:

- Калыс, токточу, токтосоң! - деп Туратбек анын артынан жүгүрдү эле ал болбой короосуна кирип кетти. - Мен баары бир кетпейм, күтө берем сени!

Туратбек көгөрүп туруп алды.

Калыс үйүнө кирип үстөмөнүнөн кулап солуктап ыйлап жатты. Көпкө жатты: "Мен айбанмын, акылсыз кызмын, эгер Туратбек менин күйөөгө тийбей туруп бирди төрөп таштаганымды билсе эмне дээр эле, эми бул жерден кетишим керек, ушундай жигиттин таптаза сүйүүсүнө таптаза бойдон жооп бере албагандан кийин кетпесем болбойт" деп ойлонуп жатып өткөн күндөрүн көз алдынан өткөрө баштады…

***

Анда Калыскан тогузунчу класста окуп жаткан. Атасы белдүү кызматта иштейт, апасы мектепте мугалим, жалгыз кызын ойу менен өстүрүп койгон ата-эне кийинчерээк ага алы жетпей калды. Талант аялына карап бир күнү минтти:

- Изат, бу Калысты айылга жөнөтүп жибербесек болбойт, бизди шерменде кыла турган болду, айылда мынчалык болуп кетпейт, жаштар абдан тартиптүү, ийменип айыл турмушуна көнүп кетээр, - деди.

- Койсоңчу Талант, кызыңды анчалык эле акылсыз деп ойлобосоң, азыр жаш эмеспи, токтолуп калат. - Изат күйөөсүнө кейий айтты муну, - жалгыз кызыбызды айылга жөнөтүп ийип соксойуп экөөбүз отуруп калганда не?

- Ээ-эй, токтолгончо экөөбүздү инфарк кылат го мунуң, апамдын жалгыздыгын өзүң жакшы билесиң, эрмек болот да.

- Апам карып калды, аны да машакатка салат, карыганда кыйнап койобуз го? - Изат күйөөсүнө кабатыр боло карады, анткени өзүнүн апасы айылда жалгыз турчу.

Изат жалгыз кыз, Гүлсүн төрөгөндөн бирди төрөдү, кызынын бир кыздан башка төрөбөй калганына кейип: "Калысты алып эрмек кылып алып ал же шаарга алып кетейин" деген Изаттын сөзүнө макул болбой койгон эле. Азыр көз жашы тегерене мууна түштү: "Бу кыз апамды да кыйнайт да, аны карыган кезде тынч жашатпай беймаза кылат" деп ойлоп жатты.

Таланттын ата-энеси жок эле, бир туугандары бар, ар кимиси өз тиричилиги менен, өз жашоолору менен. Талант аялынын телмирип үнсүз көз жашка муунуп отурганын көрүп, унчукпай жумушка кетип калды. Аялы Изатты абдан жакшы көрүп, сүйгөндүктөн ажырашкысы келбей жашап келатат. Көкүрөгүндө: "Уулум жок, артымда туяк калбай, уул бала көрбөй өтүп кетемби, кыз бала атанын ордун басат деп ким айтты? Жок жо-ок, мен эмнеси болсо да эркек балалуу болушум керек" деген чечимге келип акыры башка аял менен мамилелеш болууну көздөдү. Тилеги ишке ашып бир күнү кызматына келип кабинетине кирип баратса бир келин пол жууп жүрүптүр, кирип келатканда жалт карай берди эле анын татынакай нурдуу жүзү, жоолуктун четинен чыгып турган саамайлары өзүнө жарашып Талантты дел кылып койо жаздады, бир саамга тиктеп туруп анан кирип кетти.

Иш кагаздары менен алышып отурган, көз алдына эмелеги келиндин жүзү тартыла түшүп жүрөгү кадимки жигит кезиндегидей ээлиге түштү: "Бул эмнеси, деги мен эмне болуп турам, жашым элүүгө чамалаганда кайдагы сүйүү болмок эле, балким эркек баланы ушул келин таап берээр мага" деп ойлой берип алагдыланып ордунда отура албай терезеге келип сыртты караса жанагы келин сыртка чакадагы суусун төгүп кайра басты: "Келин эмес кыз болуп жүрбөсүн, өтө жаш анан сулуу экен, мени теңине да албайт го, бирок азыртан пол жуугучка иштеген кыз кыйналганынан келгендир, жыргап кетсе бул ишке иштебей калсын" деген ойдо кайра ордуна келип отурду: "Шүгүрлүк, кыз болсо да балам бар, таптакыр куру кол эмесмин, Изатым жаркылдаган жакшы аял, ушуга ыраазы болойунчу" деп ойлогон менен баары бир жүрөк түпкүрүндө бүдөмүк ой санаалар аны мыжып туруп алды. Аңгыча жумуштан чыгаар маал болуп, кагаздарын жыйнаштырып кабинетин жаап жөнөмөк болгондо:

- Кабинетиңизди жууп чыгышым керек, - деди артынан чыккан үн.

Жалт карай берип баятан бери өзүн алагды кылган кыз экенин көрүп алдастай түштү:

- Аа-а, мейли-мейли, - Талант эшигин ачты да, - Ачкычты эшикте отурган аялга таштап кой, - деп жөнөп баратып кайра кайрылды. - Атыңыз ким?

- Саамай.

- Жакшы экен.

Талант башын бура басып кетти. Үйүнө келгенден кийин дагы өзүнчө санаага батып калганын көргөн Изат: "Калыстын тагдырын ойлоп бушайман болуп жатат го, эмне кылсам экен? Бул кыз бизди уятка калтырат" деп ойлонуп күндүзү да, түнкүсүн да үйгө жолобой, каалаган убакта келип, каалаган убакта кете берчү болгон кызынын жүрүшүнө зээни кейип ичинен тынды.

Аңгыча Калыс ички бөлмөдөн чыгып келип:

- Папа, мага акча керек! - деди саламдашпай туруп.

- Эмне кыласың акчаны? - Изат кызына ачуулана карады. - Бейбаш кыз болдуң го, атаңдын сени ойлоп, сарсанаа болуп жатканын сезесиңби деги?

- Ойлонбой эле койсун, мен эмне кылып жатам, мага жөн гана акча керек, мама! - Калыс таарынгандай тултуя ордунан турду. - Бербесеңер койгула, кеттим мен!

- Канча керек? - Талант кызынан аста сурады.

- Миң сом.

- Анча акчаны эмне кыласың, ой кыз? - Изат дагы жини келе кызына таңгала карап сурады.

- Керек.

- Мейли, Изат, үйдөн алып чыгып бер! - Талант ошентти да ордунан турду. - Каалаганын кылсын, менин эркетайым, аман болсо болду, как баш атанбай кыз бала болсо да туягым бар, - дегенде Изаттын жүрөгүн бычак тилип кеткендей тыз этип сайгылашып, саамга оозуна сөз кирбей калды: "Кудай ай, неге мынчалык калыссызсың, кызды бергенден кийин уул да берет деп канча жыл өзүмдү алаксытып, алдап келдим, эми болбой калды го" деп ордунда селейип туруп калды эле:

- Мама бересизби, кечигип калам, - деген Калыстын үнү аны селт эттирди.

Караса маңдайында кызы турат, Таланттын карааны көрүнбөйт, күйпөлөктөй түштү, демейде жумушуна кетээрде костюмун өзү кийгизип жөнөтчү, эми анын кеткенин билбей ойлонуп кеткен экен.

- Атаң качан кетти?

- Ал сиз эсиңизди жоготуп койгондо эле чыгып кеткен, мен кечигип жатам, мама!

- Сен бир безери кыз болдуң го? - Кейий кирип кетти да кайра чыкты. - Кечинде үйгө эрте кел.

- Өлбөсөм, - Калыс жүгүрүп чыгып кетти.

- Ал эмне дегениң ой кыз, оң жооп берсең болбойбу ыя? - Изат анын артынан кыйкырган бойдон калды.

Калыс укпай өз жолуна түштү. Аны курбусу менен Артур күтүп турган. Ал келээри менен Артур:

- Алып келдиңби? - деди алдын тозо.

- Сөзсүз да, папам менин сөзүмдү эч качан эки кылбайт. - Калыс мактана кетти. - Кана кайда жөнөдүк?

- Кызыксың Калыс, адегенде врачка, андан кийин көңүл ачканга…

Айжаркын колтуктай жөнөдү. Алар клиникага барып эки кыз кирип кетти, Артур күтүп калды. Бир аздан кийин алар шаабайы сууп көңүлсүз келишти. Айрыкча Калыстын кабагы карыш түшүп, ыйлаганы турганын байкаган Артур ага жакын келип сурады эле, ал түртүп жиберди.

- Жогол, жаныма жолобо!

Бетин баскан бойдон ары көздөй жүгүрүп кеткенде эч нерсеге түшүнбөй калган Артурга Айжаркын:

- Артур Калыстын бойунда бар экен… - деди.

- Эмне-е?

- Ошол ойлонбой кылган ишиңердин арты кайда бараарын сезбегенсиңер, эми анын абалы кантет?

- Ошондойбу, Айжаркын? - Артур андан ишенбегендей кайра сурады.

- Калп айтып кара жаныма күч келиптирби, ата-энеси укса эмне болот? Эми бир гана жол - алдырыш керек!

- Ыя? - Артур элейе Айжаркынды карады. - Ошондо билинбей калабы?

- Баары бир билинет дечи, бирок убактылуу билгизбегенге ушул гана жол…

- Жок, Айжаркын, мен Калысты сүйөм, ошондуктан ага үйлөнүп алсамчы?

- Жинди болдуңбу, ал эми онунчу класска окуйт, жашы жете элек кызды зордуктаганың үчүн билесиңби жооп берип каласың, анын үстүнө ата-энеси макул болушпайт.

Артур унчукпай калды. Айжаркын Калыстын артынан кетти. Ал эбак эле үйүнө жетип бөлмөсүнө кирип эшигин бекитип алып буркурап ыйлап ийди: "Эмне кылышым керек, атам укса өлүп калат го, мени эркек бала катары багып өстүрүп, каалаганымды алып берип жатса мен ушуну көрсөтмөк белем, акылсыз-арсыз экемин көрсө, неге эртерээк эсимди жыйбадым?" деп каалганын артында бүрүшүп соолуктай отура берди.

Күүгүм кирип кобур-собур үн менен бирге Талант менен Изат сүйлөшүп отурду.

- Калыс бүгүн да жок, сен анын ойу менен болуп, сураган акчасын бере бересиң, - Изат кейип атты.

- Эмне кыл дейсиң, элчилеп беш-алты балам болсо бир жөн, жалгыз кызымдан кантип аяйм, айтчы өзүң?

- Катуураак кармашыбыз керек эле, мына эмитен үйгө келбей каалаган жагына түнөп калган кыз, экөөбүзгө жакшылык алып келеби?

- Өлбөсө болду, "баланчанын уулу же баласы" деп айтылбаса кызы болуп жүрө берсин.

Талант үңкүйө жер карады, ушул учурда Калыс бөлмөсүнүн эшигинде отуруп алып алардын сөзүнүн баарын укту, ан сайын жүрөгү ооруп өз кылган күнөөсүн кайда катаарын билбей дайынсыз гана кайдадыр басып кеткиси келип турду. Бирок кантип, кайда бармак он алтыдагы кыз бала…

Убакыт кеч күз, аба муздак тартып кечээги эле жапжашыл тукаба жамынгандай чалкып жаткан кең өрөөн ыйлап сооронгон баладай бозоруп, чөптөр куурап айлана көзгө комсоо көрүнүп күн бүркөлүп бирин-серин жаандын тамчылары бети, колго тамчылап кыштын белгиси байкала баштаган. Калысты таенесиникине алып келип айылга окуп жатат деген шылтоо менен мектептен чыгарып алышты. Ошол жылы жазга маал Калыс уул төрөдү. Түндөп уулун Изат шаарга алып кетип өзү багып алды.

Ошол бойдон Калыс таенесинин жанында, баягыдай шайдоот мүнөзү калып, суз болуп калган эле…

***

Ушуларды ойлоп жандүйнөсү сыздап, жүрөгү ийне менен сайгандай тыз-тыз эте сайгылашып керебетте ыйлап жатып, жашы соолуп калгандай шыпты тиктеп жата берди. Көптөн кийин ордунан туруп сыртка чыгып бети-колун жууп өзүнө келди. Таенеси Сырга эртең менен кайдадыр кеткен бойдон кеч келди. Анын келгенин көргөн Калыс:

- Таене, ушунча дагы кечигесизби? - деди эркелей.

- Жумуш ошондой берекем, сүйлөшүп отуруп калдым.

- Эмне сөзүңүз бар, кечке отуруп бир нерсени чече алдыңарбы анан? - Калыс жылмая таенесин кучактап өөп алды. - Алтын таенем бар да менин! Таене, сиз жаш кезде бирөөнү сүйдүңүз беле?

- Ок, мага сүйүүнү ким койуптур, биздин убакта-а,. . - Сырга өзүнчө эбаккы өткөн жаштыгын эстегендей жылмайып алды. - Биздин убакта сүйүүнү ким билсин секелегим, таятаңа мени ата-энем макулдашып эле берип койгон…

- А сиз унчукпай эле кете бердиңиз беле?

- Анан эмне кылам, ата-эненин сөзү ал кезде кыз балабы, уул балабы аткарылбай койчу эмес.

- Сиз көрбөй эле таятама тийип алган турбайсызбы?

- Көргө-өм, көргөндө да кандай, жеңем ал экөөбүздү жолуктуруп өзү карап же ишенип кетип калчу.

- Анан, таятам сизди сүйөм деп айтты беле? - Калыс таенесин тамашага чала күлө карады. - Бири-бириңерди сүйөм деп айттыңар беле?

- Кайдагыны айтып башымды оорутпа, тур тамак-ашыңды жаса кызым, сен эми чоңойдуң, качанкыга мен жасап бермек элем? - Бир нерсени эстегендей туруп бараткан Калысты токтотту. - Баса, айтып келатып унутуп калган турбаймынбы, сени тигил айылдагы илгертен берки сөөк өтчү адамдарыбыздын баласына бермек болуп макулдашып койдум, келээрки жумада сени алып кетишет, атаңарга айттырып ийсем келип калышаар…

- Койчу таене, эмнеге мен көрбөгөн эле бирөөгө тийишим керек? - Калыс мурчуңдай кетти. - Мен эч качан күйөөгө тийбейм!

- Эсиң барда этегиңди жый балам, ансыз да кызым сенин айыңдан оорукчан болуп отурат. Сени жакшы жерге берип, кадыр-барктуу адамдар менен куда болобуз деген үмүттөрүн таш каптырдың.

- Баары бир мен тийбейм!

- Тиесиң, эгер сени кичинеңден мага берип койгондо кандай гана тарбияламакмын. Жигит келгенде таанышасың, сүйлөшөсүң анан өзүң эле жактырып каласың, мен аларга сени "жайсыз күйөөгө чыгып, кыз-күйөөм алып баса берген" дедим, дал ошондой деп айтасың, уктуңбу?

Сырга ага сес көрсөтө сөз бүттү деген кыязда айтты да өз ишине киришти.

Калыс ойлонуп калды: "Айла канча, чын эле ата-энемди кыйнап койдум, андан көрө айтканы менен боло бергеним туурадыр" деген ойдо көңүлү чаржайыт ойлордон адашып отуруп, Туратты ойлоду. "Татыктуу жигит, эгер элдин кыздарындай болуп жакшы жүрсөм татыктуу жигитке татыктуу жар болбойт белем" деп көзүнүн жашын сыдырып алды: "Тагдырым салганын көрөөрмүн, "аял ала элек балага кыз эмес келди" деген ушактан көрө көздөн далдаа кетип калайын"

Сырга астыртан тойго даярданып жатты, небересин өз колу менен аткармак. Бирок ага кыз-күйөө макул болбоду: "Жалгыз кызыбызды өз үйүбүздөн өз колубуз менен жөнөтөбүз" дегенде макул болду. Ошол арада Туратбек апасына кеңешип жатты, экөө ары кетти, бери кетти, күйөөдөн чыккан кызды алып бербейм деп көжөлө Дарыйка да туруп алды. "Эгер Таланттын күйөөдөн чыккан кызын алам десең менин үйүмө алып келбе, Сырганын үйүнө кирип жаша деп айтам" деп ойлоп уулунун азгырылып калганына кейип-кепчип атты.

- Апа, - деди ошол кезде Туратбек. - Эгерде сиз ак батаңызды берип, үйгө киргизгиңиз келбесе мен аны менен кетем!

- Эмне дейт, катыгүн? - Дарыйка уулун чоочулай карап өзүнүн ойундагысын окуп койгондой тайсалдап кетти. - Эсиңе келчи каралдым, отур кеңешели, сүйлөшүп бир чечимге келели. - Уулун отургузуп алып өзү да жанына отурду. - Мен Сырга менен сүйлөшүп, биздин бар-жогубузга карай турган болсо көрөйүн, уулум.

- Бая эле ошентпейт белеңиз, - Туратбек бул сөзгө макулдугун билдире жер карады. - Ал күйөөгө тийип чыкса чыккандыр, мен аны сүйөм апа, ал жакшы кыз, сизге да карап өз энесиндей мамиле кылат!

- Шашпа садагам, айттым го, мен эртең менен барам да Сырга менен сүйлөшөм, - деди Дарыйка уулун тынчтандыра.

Туратбек унчукпай калды.

Эртеси Дарыйка айылдын орто чениндеги Сырганын үйүнө келди, аны Калыс каршы алды.

- Келиңиз, сизге ким керек эле?

- Сырга үйдөбү?

- Ооба-ооба, таенем үйдө, кириңиз, - Калыс жол бошото эшикти чоң ачып, аны ичке карай баштап кирди. - Азыр эле эс алганы жаткан, азыр, - кирип Сырганы ойготуп чыкты.

- Оо кел Дарыйка, келчү эмес элең. - Сырга жакшы маанайда тосуп алды.

- Келдим Сырга эже, көптөн бери жолугуша да албай калдык.

- Ооба десең, карыгандан кийин үйдөн чыкпай калат тура, кайран өмүр элүүдөн эңкейгенден кийин эле мидерлеген аттай көр тирликтен кутула албай жүрүп бу дүйнөдөн кантип өткөнүбүздү да билбей калат турбайбызбы, - Сырга шыпшынып алды.

- Анан эмне, өмүр билинбей өтө берет экен да эже, беш-алты жыл мурун шарактап күлүп жакшы эле жүрчү элек, эми анын бири да жок.

- Апей ботом кирсең боло үйгө, сени кир дебей эле жобурап калганымды кара.

Экөө ээрчише үйгө киришти. Сырганын күйөөсү совхоздун атка минерлеринин бири болгондуктан абдан жакшы жашашчу, беш жыл мурун дүйнөдөн өтүп жалгыз жашап жүрчү.

Калыс дасторкон жайып болгон даамдарын койуп чай сунду.

- Кудай өмүр берсин садага.

Дарыйка чайды алып алдына койду да кыздын өңү-түзүн көрүп: "Жаман уулумдун сүйгөнүнчө бар экен бечара, ыймандуу келин болуп берсе болду, өзү ыраазы болсо болду, жалгызымдын көңүлүн оорутпай макул десе жакшылап сүйлөшөйүн" деп ойго чөмүлө түшкөндө Сырга:

- Нандан ал Дарыйка, алсаң боло, - деди анын тунжурай түшкөнүн байкап, - ойго түшүп кеттиң да ботом?

- Ии-ий, ойлонуп кеткен турбаймынбы, - Дарыйка Калысты карап койуп чайдан ууртады.

Калыс Туратбектин апасын таанычу эмес, бул аялга жини келгендей: "Кызык аял го, эмнеге эле мени карайт, мунун дагы баласы бар болсо керек же таенем жолугуп келген таанышы болду бекен" деп акырын жыла чыгып кетти. Ал чыгып кетээри менен Дарыйка Сыргага карап эңкейе калды да сөз баштамак болуп токтоп калганда Сырга:

- Айт айта бер, бирдеме дегиң келип турат окшойт, Дарыйка, - деди кулак түрө.

- Сырга эже, билесиз го менде жалгыз уулум бар экенин…

- Ооба-ооба, билбей анан, бойго жетип калды го уулуң?

- Бой жетти, - Дарыйка ойлуу колундагы шакектерин кармалай, - былтыр күйөөм өлүп окууга баралбай калган, анын үстүнө мен жалгыз кала турганмын, уулумду үйлөнтсөмбү деди эле…

Андан кийин экөө шыбыраша көпкө сүйлөштү, Калыс бирин укса, бирин укпай кыжаалат болуп эшигинин алдындагы бак ичине басып кетти. Кайрадан баягы түбү жок санаага батып: "Акылсыз экемин, эс толуп токтоло элегимде эле ата-энемдин төрүндө төрөп, аял атка кондум, эмдиги жашоом кандай болот? Ошол бойдон атамдын жүзүн көрө элекмин, апам го өзү келип кетип турат, баламчы, ал кандай болуп чоңойуп калды экен? Кызык, аны балам дегенге акым барбы деги?" деп санаасы санга бөлүнүп турганда эки аял кобураша үйдөн чыкты. Калысты байкадыбы же байкабадыбы:

- Кыз баланы илгертен эле ала качып кетет эмеспи, балаң өзү каалаган болсо мен каршы боло албайм, жаштардын бак-таалайын гана тилейм, Дарыйка, - деди Сырга башын ийкегилей Дарыйкага карап.

- Болду эжекебай, бирге жүрүп, бирге күлдүк эле, сөзүмдү эки кылбас деп келдим, ыраазымын Сырга эже, - Дарыйка коштошуп короодон чыкты.

Бери кайрыла берген Сырганын жанына жете келген Калыс сурап ийди:

- Таене, бул аял ким, эмнеге келиптир?

- Секелегим десе, сен мен үчүн секелек көрүнгөнүң менен бойго жетип эл көзүнө көрүнүп калыпсың, өз жериңди, элиңди, түбөлүк айылыңды таба турган кезиң келип калыптыр, садагаң. - Сырга Калысты кучактай калып саамайынан жыттады. - Бак айтсын кудай, эне-атаңдын көңүлүн тындырып өз бактыңды тапсаң болду.

- Түшүнсөм кудай урсун, деги ким деген экен?

- Туратбек деген баласы бар, жалгыз бала, бечара бирди төрөп, ошол бойдон төрөбөй калган.

- Туратбек?

- Ооба, тааныйт белең аны?

- Мм…

Калыс үнсүз гана башын ийкей кечээ жакында эле роза гүлүн көтөрүп келип: "Мен сени сүйөм" деп турган жаш жигитти эстеп купуя жылмайып алды.

- "Кызга бергис жубан бар" дешчү илгери жакшы, сулуу келиндерди, сен жерде калчу кыз эмессиң, каралдым. Туратбек жакшы адамдардын тарбиясын көргөн акыл-эстүү бала. Дарыйка сени өз кызындай көрүп бапестеп алат.

- Таене…

- Болду кызым, андан көрө тигилерге жооп айтып койуш керек, ошондуктан сени алакачтырып ием да…

- Кызык, менден тажагандай өзүңүз алакачтырасызбы, таене? - Калыс таенесине таңгала карады. - Алар эмне деп ойлошот?

- Эчтеке дебейт, атаң сени "шаарга бир келип кетсин, сагындым" дептир, бала деген балакет болот эмеспи.

- Барбайм!

- Ий-и?

- Кантип көрүнөм?

- Жашоодо баары болот секелегим, алардын сенден башка карааны жок, сени кубат, канат кылып жашап жүрүшпөйбү, мен апаңдын өмүрүн тилеп жашагандай эле… -Ойлуу үйдү көздөй басты.

Ошондон көп өтпөй эле Дарыйка күйөөсүнүн ашын берди да, он чакты күндөн кийин тууган-уругун, бир тууганы Жамийланы чакырып алып келин алмакка даярдык көрүп жатышты. Туратты жолдош балдары эчен ирээт айнытмак болду эле ал укпады.

- Турат, кийин өкүнүп калба, күйөөгө тийип чыккан немени алганыңа.

- Койсоңорчу, күйөөгө тийсе тийип чыккандыр, андан эмне болмок эле, башкысы биз бири-бирибизди сүйөбүз. - Досторуна күлө жооп берди. - Ортодо сүйүү болсо башканын кереги не?

- Ал туура дечи, бирок баары бир кыз албагандан кийин өкүттө каласың.

- Силерге рахмат достор, мен ыраазымын баарына, кыскасы Калыс менин жарым, силердин аяшыңар болот, эмесе кеттик, аны алып келебиз.

Туратбек эки досун ийинден ала күлүмсүрөдү. Беш-алты жигит машинаны ордунан жылдырып жөнөп кетишти да жарым саат болуп болбой сигналды катуу басып жетип келишти. Калыс башына ак жоолук салынып келген улуу, кичүүгө жүгүнүп жатып да өкүнүп жатты: "Ушул пейли таза адамдардын эшигин аппак бойдон аттасам болбойт беле, курган жаным ата-энемдин эмгегин актай албадым, эл караган жүзүн жер караттым" деп сай-сөөгү сыздап жатты. Туратбектин чечекейи чеч болуп чоң бакытка ээ болуп, телегейи тегиз, дүйнөдөгү чексиз бактылуунун бири өзү болгондой кубанычтуу жүрдү: "Мен Калысты сүйөм, кыз болбосо эмне экен, өзүм сүйгөн адамга жеткеним бакыт эмеспи" деген ойдо.

Тойдун да аягы бүтүп, эки жаш бакытка балкып, махабаттын магдыраткан сезимдеринде каалгып учкан карлыгачтай, катарлаша канатын каккан аккуулардай бир өмүрдүн тартуулаган ырахатын көрүп, сүйүүнүн балдай таттуу даамын татып, жашоо деген арабаны бирге сүйрөмөк болуп кадам ташташты.

- Жаным, мен сага ыраазымын, эки өмүрдө ыраазымын, сенин алдыңда карыздармын, - деп Калыс бир бактылуу кечте Туратбектин мойнуна аппак билегин ороп алып өз ойундагысын айтып жатты.

- Калыс, ал эмне дегениң, мен баарын угуп, билип туруп алгамын, ал тургай апам дагы билет, ага мынчалык кыжаалат боло бербечи, - Турат колуктусун жан-алы калбай өпкүлөп жатканда, ал:

- Турат, ушул сөзүңө өмүр бойу туруп, менин жүрөгүмдү бир кезде оорутпас бекенсиң? - деди.

- Эмне деп эле жатасың, айттым го сага, түбөлүк сенин жоодураган көздөрүңдү, апакай жүзүңдү, эч күнөөсүз жүрөгүңдү сүйүп өтүүгө сөз берем!

- Алтыным десе, ыраазымын сага, апам экөөңдү өмүр бойу сыйлап өтөм.

Калыс наздана күйөөсүнүн койнунда ырахатка бөлөнүп жатты. Азыр экөөнөн өткөн бактылуу жан жок эле ушул кезде.

Дарыйка келининин өңү-жүзүнө, ийкемдүүлүгүнө ичтен ыраазы болгон менен өзүнчө нааразылыгы бар эле: "Көптү көргөн желмогуз кандай гана болуп баламды азгырып алды экен, курган балам, кыткылыктатып кыз койнуна жатпай, кыз кылыгын көрбөй келин алып кем болду. Кантейин, жалгызымдын көөнү үчүн аргам жок көнбөскө" деп үнсүз буулугуп, көмөкөйүнөн шуу үшкүрүп алат.

Жыл айланбай Калыс кыз төрөп берип кубанычка бөлөдү. Атын Данагүл койушту. Небересин көргөн эне өктөөсү жазылып кубанып калды. Жалгыз уулунун бир башы эки болуп көктөн тилегени жерден табылып наристени жерге койбой көтөрүп, түнкүсүн да өзү алып жатчу болду.

Данагүлдөн кийин Калыс уул төрөп берди эле, ага Келдибек деген ат койду, "балалуу үй - базар" дегендей бабырашып оңуп эле калышты.

Талант Туратбекти өз баласындай жакшы көрөт. Неберелерине тай, торпок энчилеп берип, себин жакшылап бергенге жашоолору да оңолуп калды. Дарыйка ооруп жатып калып, көп өтпөй эле бул дүйнө менен кош айтышып кете берди. Талант кыз күйөөсүн шаарга келгиле деди эле, күйөө баласы Туратбек болгон жок, ата-энесинин баскан изин, жашаган жерин томсортуп калтыргысы келбеди. Дарыйканын жылдыгын бергенден көп өтпөй Калыс үчүнчү жолу Алмагүлдү төрөдү. Өздөрүнчө чоң үйбүлө болуп жатып калды. Талант күйөө баласын сырттан окуу бөлүмүнө киргизип, экономисттик окууну бүтүрүп, совхозго иштеп калды. Калыс болсо үйдө балдар менен алек, ай сайын ата-энесинин берген белек-бечкектерине маарып түйшүктүн эмне экенин сезбей күн өтүүдө, баягы өкүнүүнүн изи жок, баары унутулган.

***

Кийинчерээк Калыстын кыял-жоругу өзгөрүп баратты. Аны байкаган Туратбек: "Буга эмне болгон, баягыдай эмес, мейличи эмнеге кызганайын, ансыз да балдар менен алпурушуп кыйналып жүрөт. Келин-кесек менен ичсе ичип койор" деп унчукпай өз иши менен алек болуп жүрө берди.

Данагүл он экиге чыгып калган, бир күнү жумуштан кеч келсе Калыс эч нерсе билбей ичип алып жаткан экен:

- Апаңа эмне болгон кызым? - деп Туратбек кирип келип эле сурады.

- Билбейм, - Данагүл жер карап жооп берди.

- Өзү келдиби?

- Жок, бир аял ээрчитип келип жаткызды го?

- Тааныбайсыңбы?

- Тааныбайм.

- Мейли, үстүн жаап кой, үшүп калбасын, бирдеме ичтиңерби?

- Мен чай кайнатып Кекин менен Алмашка бердим, сиз ичесизби?

- Ооба кызым, бир-эки чыны чай ичпесем башым ооруп чыкты.

- Азыр, - Данагүл тепилдей дасторконун алып келип чай куйганда Туратбек:

- Башка наның жокпу кызым, бу нандарың катып калыптыр го? - деди.

- Нан калбай калыптыр, мен камыр жууруй албайм да…

- Апаң нан жасап койбой эмне кылып жүрөт, үйдөн качан кетип качан келди?

- Сиз кеткенде кеткен, азыр эле келди.

- Акмак, балдарды ачка болот деп ойлобой жүрө бергенин кара, ушул каткан нан менен чай ичтиңерби анан?

- Ооба, - Данагүл чачтары саксайып уктап жаткан апасын карап үн катты.

- Келесоо десе акылынан айнып калган го, - Туратбек ордунан туруп, дүкөнгө барды да бөлкө көтөрүп келди, - чакырчы Кекин менен Алмашты, чай ичип алышсын, өзүң дагы кардыңды тойгуз.

- Макул, - Данагүл ордунан элпек тура калып сыртка жөнөдү, кеч күүгүмгө чейин балдар менен ойноп жүргөн иниси менен сиңдисин ээрчитип кирди. - Атам нан алып келди, чай ичкиле.

- Садага болойундарым десе, апаңар бүгүн нан жасай албай калган тура, кардыңар ачкан жокпу?

- Жок, ойноп жүрдүм.

Келдибек санаасыз мурдун шуу тарта эдиреңдеп койду.

- Мен деле, курсагым ачкан жок.

Алмагүл дагы аны ырастады, бала немелер ойунга кызыгып кардынын ачканына кайыл болуп жүрө берет эмеспи. Бир-эки жыл мурун Калыс камкор аял, мээрман эне эле, Туратбек негедир кийинки күндөрү анын ичип алганын көп байкачу болду. Туратбек эсеп-кысап, совхоздун жумушу менен чолоосу тийбей кээде эрте, кээде кеч келип, кээде отчет бергени районго кетип, үйдөгү жашоосунан алыстай түшкөнгө азыр байкады: балдарынын кийимдери кир, карала-торала болуп калыптыр: "Муну менен ачык сүйлөшпөсөм болбойт" деп балдарынын кейпин көрүп зээни кейип алды. Данагүл кол аякка жараган менен бардык түйшүктү алып кетүүгө жаштык кылат. Ал кээде өзү да ойноп кетип калчу.


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика