»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

 айрымсыз уул кайгысы

 анатбек таштак жолдун аркы четин бир басып, берки четин бир басып кетип баратты. јны көргөндөр кызуу же мас деп ойлошу мүмкүн эле. Ѕирок ал мас эмес, жашоосуна нааразы, тагдырынын терс жагына ооп, ата-энесинин эмгегин актай албай калганына өкүнүп кетип жаткан. Ѕул таштак жолдо эчен жылдар бойу кылым карытып басып келаткандай, мерчемдүү жерине жетүүгө далбастап жете албай келаткан сымал жолу арбыбады. Ѕала кезинен берки өткөн өмүрүн көз алдына келтире эки колун чөнтөгүнө салып, бутуна урунган ташты тээп койуп кете бердиЕ

∆етимишинчи жылдар. Ёсине кирип калган  анатбекти јсанкул абдан жакшы көрө турган. ∆ети кыздан кийин көргөн уулун ∆умгалдын тоо ташын көргөзүп, жайлоолоруна, кымыз ичкен жерине ээрчитип жүрүп чоңойтту. —аада абдан акылгөй а€л:

- јтасы, уулуңду мынча эрке кылбасаңчы, андан көрө жумшап, ишке бышырып, улууну сыйлаганга үйрөтсөң боло, бу бойдон болсо экөөбүздү акыретке ызаат сый кылып узаталбайт го? - деп —аада бир кечте кейий күйөөсүн карады.

- јндай болбойт, көрөсүң, уулум жакшы адам болот. “уурабы, уулум? - деп јсанкул уулуна карап мулуңдап койду.

- ќоба, мен силерди багам да, - деп  анатбек эдиреңдеп койду.

- ќшондой эле болсо болду, - деп —аада унчукпай калды.

”луу кыздары күйөөгө тийип кеткен,  анатбектен кийин дагы бир уулдуу болушту. ”улум жок деген өкүнүчү жазылып, јсанкулдун көөнү тынып калган. ќн эки баланы мойубай багып кой үстүнө торгой жумурткалаган мезгилде кийимин кир кылбай, кардын ачырбай багып, кыздарын татыктуу жерге күйөөгө берип, куда-кудагый күтүштү:

- Ѕалдарды кудайдан сурап алдым кемпир, көп жумшап кайсар кылба, кыз ансыз да бирөөнүн бүлөөсү, өз айылын, теңин тапкыча инилерин колунан келсе сыйласын, биздин көзүбүз өткөн кезде аларга ушул экөө төркүн болуп, ордубузду жоктотпой очогубуздан от өчүрбөй учугубузду улайт, - деп јсанкул ар убак ушинткенде —аада аны күлө карайт:

- ќшентсе гана чал,  анатбегиң эмитен эле кайсар, кара жумушка көнбөй калып жеңил оокатты көздөбөсө болду, јзимбек го жоош момурап.

- јндай болбойт.

јсанкул өз ойун бербей жайкысын жайлоого чыкканда, кышкысын мал короодо турганда да кыздарын жумшап көндүргөн. ”луу кызы ћари€ менен јси€ дагы инилерин а€п айттырбай эле түйшүктү өздөрү жасай берчү.  ыздарынын баары эстүү, акылдуу болуп өсүштү. Ёң кичүүсү јйзиреги бир аз тентек болгон менен агаларын жанындай жакшы көрүп жанынан чыкпайт.

 анатбек алтынчыда окуп жаткан эле. Ѕир күнү өңгүрөп ыйлап келди, ал астанадан кире электе эле, артынан Ќурманбек баласын жетелеп келип калды.

- ќй јсанкул, балаңды кой дейсиңби же эсине келтирип койойунбу?

- Ёмне болуп кетти? - деп јсанкул эми эле кирген уулунун башын койнуна катып ага оңура€ карады.

- ”шу жакшыбы,  анатбек таш менен урган экен башын жарып кетиптир! - деп Ќурманбет ыйлап жаткан өзүнүн баласынын канап турган башын көргөзө күпүлдөп жатты. - Ѕаланы өтө эле эрке кылган болобу, сенин балаң башкача бекен, мен да өз баламды сеникинен ашыкча көрөм.

- Ќурманбет, уулумдун бир бейбашчылыгын кечирип кой эми, мындан кийин андай болбойт.

- јта, өзү тийишти, мени сөгүп атпайбы? -  анатбек атасын карай арыздана кетти. - ƒайыма өзү чоңдугун сала берет.

- ћындан ары экөөң тең урушпай жүргүлө, биз тууганбыз, туугандар урушса болбойт, балам, - деп јсанкул уулуна акыл айтып, Ќурманбеттин баласына күлө карады. - ћурдуңду урайындар десе, Ќурманбет экөөбүз силер үчүн мушташалыбы, ы€?

-  ой јсаке, ошентсе да бейбаштыгын койгудай кыл, дагы жакшы, кудай сактаптырЕ - деп Ќурманбет жумшара сүйлөдү.

- ќшону айтсаң, мурдуңду урайын десе, экинчи колуңа таш албай жүр!

јсанкул баласын какыс-кукус кыла кол учу менен домдоп койду. Ќурманбет кеткенден кийин —аада күйөөсүнө наалып кирди:

- ќбу жок эркелетип койдуң, тим эле мен ага өгөй энеден бетер мени укпайт, чоңойгондо кантээр экен?

-  оркпо кемпир, бейбаш бала тез эле токтолот, азыр бала да, тентектиги жок баланы кайдан көрдүң эле? - јсанкул камырабай тизесине башын койуп жатып алган уулунун башынан сылап койду. -  өрөсүң, уулум керилген жигит болгондоЕ

- Өзүң эле билчи деги, мына он төрткө кирди, жанагы кыздарды ирбийтип кой кайтартпай эки уулуңду эле кайтартсаң болот го, өз жашоосуна тың болот эле?

- ћакул, эртеңден баштап, эки уулумду ээрчитип алып койду өзүм жа€м, - јсанкул а€лына жылма€ карап, анын айтканын жөндүү көрүп калды.

”бакыт өтүп  анатбек онунчуну окуп жатып да үйгө келбей калчу болду. јйылдан тоок, үндүк уурдаткандар алардын үйүнө келип доо кыла турган болду. ќшондо да ага мойун бербеген јсанкул аларды жай узатат:

- Ёми балдар уурдаса менин баламдан көрөсүңбү, карды ток, жегиси келсе турат эт, май, сүзмө, ачка калган бирөөдөн бетер менин уулумду эле күнөөлөйсүңөр да?

-  ечээ тиги айылдын четине алпарып жешиптир, бешөөнү тең соттотом! - деди жесир кемпир —айра. - ∆алгыз жесир а€л болсом, тоок, үндүктөн башка малым болбосоЕ

-  ой кейибе, ордуна тоок берейин, - деп јсанкул ага өзүнүн тоогунан экини кармап берди.

јны менен эле бүтүп калбай доочулар көбөйдү. јсанкул уулунун кээде ичип келгенин көрүп ичтен тынчу болду: " аргайын десем жалгызсың, каргабайын десем байкушсуң" деген алсыз ата болдум. —ааданын кебин угуп катуурак кармасам болмок экен" деп, санаасы-санга бөлүнүп жүргөндө дагы шумдуктуу оку€ болуп кетти.

—айра бала-чакасы жок жалгыз турчу, небереси кээде келип кетет, ал өз энеси менен тургандыктан анда-мында жиберип койчу. ќшол күнү төрт бала биригип алып ичишет да, —айранын үйүнө барып жарык болуп турган терезесин такылдатат:

-  им бул? - —айра эч нерседен капарсыз босогого жеткенде:

- —изди јйтымбет аке чакырып жатат! - дейт бири.

- Ёмнеге чакырат ботом, кудалары келиптирби? - —айра аларга ишене каалгасын ачып карап калганда бири кемпирди жөөлөй ичке кирип:

-  айдан билебиз, тез келсин деп жатат, - деди эле —айра аларга ишенкиребей ары бурула бергенде бири анын артынан кучактап оозун басып көтөрүп ичке киргизет. Ѕири эшикти ичинен илип алып төртөө аны кезектешет. —айра бечара алы куруп жатып калганда гана чыгып кетишет.

—айраны эртеси үйүндө алсыз жатканда коңшусу көрүп чоочуп кетти.

-  арангүү-үн, сага эмне болду ы€? јл анын башын көтөрө ордунан тургузуп жаткырды да, - мен доктур чакыртайынчы! - деп элди чакырып ооруканага жеткиришет.

јлтымыштагы а€лдын жатыны жарылып кетиптир. јл эптеп көзүн ачканда аны операци€ жасап зорго айыктырышат. Өзүнө келгенден кийин —айра болгон оку€ны милици€га айтып, төрт баланы ата-энелеринин ортого түшкөнүнө карабай камап салышат.

 анатбек жети жылды мойнуна алып он алты жашында жашы жетелектердин колони€сына кетет. Ѕерки үчөө андан улуу болгондуктан он жылдан сегиз жылга чейин түрмөгө отурушат.

ќшентип  анатбек жашынан түрмө көрдү. Ѕеш жыл дегенде ал кайрадан түрмөгө түшөт. јзимбек чоңойуп ата-энесине карабай шаарга кетип, ошол жактан үйлөнүп алып јсанкулдун уулдуу болдум деген кубанычы кайгыга айланып төшөк тартып жатып калат да,  анатбек түрмөдөн бошоноор жылы дүйнөдөн кайтты. —аада ыйлап-сыктап кала берет.  ыздары кабар алып турду. Үч кызы күйөөгө тиелек эле. јйзирек онду окуп калган, андан улуу √үлнара менен Ќазира шаарда окушат.

 анатбек бошонуп келгенде эне эмеспи каадасын кылып түлөө өткөрдү, туугандары чогулуп акыл-насааттарын айтып тарашты. јл келгенден он чакты күндөй эле жакшы жүрдү. јндан кийин ичип алып күндө мас болуп келип —ааданын жанын кейитти:

- Ѕалам, сени уулдуу болдук деп сүйүнүп, сүрдүгүп кандай гана болдук эле, атаң жалаң сенин айыңдан ооруп жатып ары карап кетти. Ёсиңе келсең боло, анда жаш элең, мына эми жыйырма сегизге чыктың.

- ќо апа, акылым бар эле, эмнеге антесиз? Ѕуйурса үйлөнүп сизди багам, тиги јзимбек эмне карабай бөлүнүп кетти? - деп  анатбек кайра апасына суроолуу карады.

- Ёми ал өзүнчө үй күтүп жашап жатат, сен деле ошентсең кана, ачкыл сууга алдырбай.

- Ёми ичпейм, андан көрө үйлөнөйүн, апа, - деди ал токтоо сүйлөп.

- Үйлөнсөң үйлөн, - деп —аада макул болгондой болгон менен жүрөгүндө түпөйүл санаа турду: " андай кыз келээр экен, түрмөдөн чыккан десе эл үркүп турат, үйлөнүп алса адам болуп кетээр беле?" деп ойлогон менен келин алып колу узараарын эстегенде кубанып алды.

***

Ёстебес совхоздун кароолчусу болуп иштечү, а€лы Ѕермет экөө үч кыз, үч уулдуу, балдарын колунан келишинче багып чоңойтту. Ѕирде жетип, бирде жетпей өп-чап өскөн балдары айылда калып трактор айдап, бири кара жумушта иштеп үйлөнүп-жайланып калышкан.  ызы јрзыкан турмушка чыгып, бир кызы менен ажырашып келип үйүндө, бирөө очор-бачар болуп күйөөсү менен жашайт, кичүүсү “аалайкан мектепти бүтүп үйүндө.  олунда жок жарды жашаган үйбүлөнүн балдары орду-орду менен кеткени ата-эне үчүн кубаныч эмей эмне. “аалайкан бала кезинен бирөөнүн кызарган буйумуна көз арткан, колу туткак, тили узун кыз. Ѕермет аны ар убак тилдеп, акыл айткан менен болбой эле колуна тийген нерсени кытып алмайы калбады.

-  ызым, кокус бир жерге барсаң өзүң дагы, бизди дагы у€т кыласың го? - деди бир күнү Ѕермет.

- Ёчтеке болбойт, мен күйөөгө тийсем албайм, - деп “аалайкан дулду€ жооп берди. - јнан эмнеге элдей болуп жетише албайсыңар? ћени менен окуган кыздардын баары жаңы кийсе, мен жалаң эжемдердин эскисин кийип чоңойдум. ћен деле кыздарга окшоп кийингим келет, окууга барып адам болгум келет!

- Ёмне кылайын кызым, атаңдын айлыгы, менин иштегеним жетпейт, же бир чычкак улак күтө албадык, - деп Ѕермет кейип кепчип калды.

-  ыздарыңдан калың келген да жок. Ўашпагыла, мен күйөөгө тийсем силерди байытам! - деп “аалайкан күлүп койду.

- Ѕайытпай эле кой, өзүң эле тыңып калсаң болду, кыздан алып байыган эч кимди көрбөдүм, эжелериңдин себин бералбай ушул убакка чейин кызым байкуш басынып жүрөт, - деп Ѕермет колунда жогуна кейий үшкүрүнүп алды.

- Ёмнеге сеп бермек элеңер, өздөрү калыңга эчтеке бербесе эле эмне?

- Ѕергенине өздөрүн тосуп койбодукпу, кызым.

Ёне-бала сүйлөшүп отурганда Ёстебес келди, ал чарчагандай "өх" деп алып төргө өттү да:

- Ѕирдемең барбы, кардым ачты, - деди.

- ”н да калбай калды, тамак жасаганга эчтеке жок, жармадан ичесиңби? Ѕермет күйөөсүн карады.

- јлып келе бер, качан эле казанда эт кайнап турчу эле, байбиче. Ѕуйруган жашоону көрүп жатабыз го?

Ёстебес улутуна башындагы эскирген шл€пасын жанына алып койду.

 олунда болуп бардар адамдар менен алака кылып күндүк өмүрүндө түштүгүнө жарык тийгендер канча, "жоктун жону катуу, өгүздүн мойну катуу" дегендей, Ёстебеске окшоп, жаш а€лметтиктин азабынан өп-чап жашагандар ал кезде абдан аз эле. Ёстебес согуштан атасы кайтпай калып жетимдиктин заарын тартып, апасы үч баласын эрезеге жеткирип койуп, бир топ жыл мурун өтүп кеткен. ”луу эжеси жакшы жашаган менен кайрыла албайт, күйөөсү анын ар бир кадамын санап, жадагалса унду элеп берип: "Ѕул эки күнгө жетет" деп ченеп берген эркек болгондуктан инилерине кайрылыша алчу эмес. »ниси Ѕарктабас тракторист, бир аз тың турчу. јнын а€лынын төркүндөрү бардар болгондуктан бардык жагынан жардам берип турчу, эки бир тууган а€лдарынын айынан көп катышчу эмес. ∆амандык, жакшылыкта гана бирге болушпаса ага-инидей катышы жок элеЕ

Ѕерметтин да төркүнү жок, балдарын-күйөөсүн жөлөк кылып барына топук тилеген момун а€л. ƒүкөндөн кээде карызга ала койушат, кайра берээрде абдан эле кыйналып калышчу.

“аалайкан эки курбусу, —алима менен јйнур болуп сүйлөшүп турушкан. ∆анынан өтүп бараткан эки үч жигитти карап күлүп калышты эле, тигилердин бири кайрыла калып:

- Ѕойго жетип калыпсыңар, бөктөрө качса болчудай, - деди жанындагыларга карап көз кыса.

- Ѕөктөрө качкыдай мал белек? - деп “аалайкан ага жооп кайтара мурчуңдап койду. -  өрдүңөрбү, карышкырлар жойлоп калыптырЕ - деди ал курбуларына.

Үчөө күлүп калды.

∆игиттердин бири  анатбек эле, ал басып келип кыздарга тийишип калды:

-  арышкырлар ач болгондо айыл аралап жортот, силер тырсыйып турсаңар карышкыр бөктөрө качпай жаны жокпу?

- ќозуңузга карап сүйлөңүз! - деп —алима аны жактырбай ары басты. - ∆үргүлөчү, ушуга окшогондорго шакаба болбой!

- —үйлөй беришпейби, колунан эмне келет экен, корккудай алым жок, өзү келген неме өзү кетет! - деп јйнур көгөрдү.

- ќоба, аны биз чакырган жокпуз да? - деп “аалайкан јйнурга кошулду. - "“ең-теңи менен, тезек кабы менен" дегенди билсе сыйы менен кетет да?

-  анатбек, картаң кыздарды эмне кылабыз, жүрү кеттик! - деди артта сүйлөбөй турган Ёлдос.

- Ёмне-е? - деп үч кыз жарыша үн катканда тигилер каткырып ийишти.

-  емпирлерден көрө жаш кыздарга барып көңүл ачканыбыз дурус! - деп “емир да аларды карап көзүн кысып койду.

 өпкө чейин кер-мур айтышып келише албай туруп, көптөн кийин таанышып калышты.  анатбекке “аалайкан жагып калды. ќшондон кийин эки-үч жолу жолугушушту да,  анатбек аны ала качып алды.

—аада келинине үйрүлүп түшүп: "Ёптеп эле баламды жакшы жолго салып жашап кетсе болду" деп уктап жатса ойготпой, турганда чайын белендеп "иче гой, жей гой" деп турат: "јлы күчүм барында, кудай алсын жумушту. Ѕара-бара өзү баарын жасап кетет, жаш эмеспи" деп кирин да өзү жууп, дандырга нан жаап, үйүн жыйнап кечке убара.

 анатбек дале бош. ј€лын тур деп да айтпайт, түшкө чейин кучакташып жатып зорго туруп белен тамагын ичип алып өз бөлмөлөрүндө каткырып ойноп отура берет. ћари€ бир күнү келсе бөжөңдөп —аада тамак жасап жаткан, аны көрүп ал таңгалды.

- јпа, келиниң кана? - деди ал аста гана.

- ”ктап жатат, кызым.  андай, балдарың чоңойуп жатабы, Ёсентур жакшы жүрөбү? -- деп эне сөздү башкага буруп кетти.

- Ёмдигичеби?

- ќоба кызым, уктай берсин, келиндин келгендегиси эсинде калат, бара-бара казан-а€кты өзү эле өткөрүп алат.

-  ойчу апа, келин деген эрте туруп иш кылат. ∆аман көндүрүп алсаң төбөңө чыгып жүрбөсүн, келгенине эки айдан ашты эмне? - деп ћари€ үйгө кирип аларды ойготмок болду эле, тигил экөө каткырып күлүп жатканын угуп, жөтөлүп койуп кирип барды.

- ќй турбайсыңарбы ы€, саат он эки болду, эшикте жетимиштеги кемпир казан кармап жүрөт!

- Ёже-е, -  анат кериле козголду. - Өзүңчө жашагандан кийин бизге киришпей жүрбөйсүңбү?!

- Ёмнеге, ушул жашка келип, сенин азабыңды тартып, карыганда силерге аш да€рдап береби?

- ∆аңы эле келбедиби эми, көнгөндөн кийин жасайт да?

Ёжеси менен  анатбек айтышып жатканда “аалайкан кийинип эшикке чыкты. ћари€ келини чыгып кеткенден кийин инисине жумшара минтти:

-  анат, сен эми жаш эмессиң, отузга чыгып калдың. јпамдын өсөрү калган жок, өлөөрү калды, ошону сыйлап төргө отургузуп өлгүчө жакшы карасаңар боло?

- Ёже, мен силерден акыл үйрөнбөйм, өзүм багып алам, мындан ары киришпей жүр!

 анатбектин кеп жебесин билип, ћари€ кайра чыкты.

Ёки жыл дегенде уулдуу болушту.  анатбек ичип келип а€лы менен эмес, апасы менен урушчу болду. “аалайкан болсо унчукпай отуруп алат. јкыры келинден ызаат көрмөк турсун керээли кечке түйшүк тарткан эненин карылыгы жеттиби, же ой санаа кыйнап жибердиби, Ѕермет ооруп жатып калды. “аалайкан ошол убакта алдым-жуттумдугу кармап, күйөөсү карта ойноп таап келген акчаны төркүнүнө берип жүрүп алар үй-жайын оңдоп алды.

 анатбек күндө мас, бөжөңдөгөн энесине жини келип:

- Өзүңө деле оор болсо керек ээ, апа.  өп жашадың, эми өлүп эле калганың жакшы го? - деди, - дагы жашасаң бизди эле кыйнайсың да?

- Ёмне кылайын балам, кудай берген жашты жашап жатам да.

Ёненин жүрөгү муздай көзүнө келе калган жашка мууна үнү каргылдана түштү.

- Өзүм жардам берип койойунбу? - деп  анатбек жинди болгон немедей каткырып калды. - ќйлосоң өзүң деле, көп жашаган жаман бекен?

- ќк, антип кудайга күнөөкөр болбо, балам!

-  удайың карап туруптурбу, эгер карап турса мага мынча жашты бербей эле кой демекмин!

-  есир сүйлөйсүң да, уулумЕ - деп —аада сай-сөөгү сыздай муңкана отуруп калды.

- ∆ээриңди жедиң, ичээриңди ичтиң, эми эмне кереги бар дейм да сага жашоонун?

 анатбек апасына ар кайсыны сүйлөп жатып уктап кетти. “аалайкан да бөлмөсүнө кирип жатып алды. Ѕаласы төрткө чыгып калган, аны —ааданын жанына келтирбей өзү ала жүрөт.

—аада эптеп туруп дасторкон жыйнап зорго төшөгүн салып жатып калды.

Ёртең менен кары неме уктап калган экен:

- ”шу энеңдин азабы өттү, идиштерди жууп да койбоптур, же өлүү эмес же тирүү эмес, жанга тийди! - деген “аалайкандын сөзү кемпирдин жүрөгүн көзөп өттү.

- “им кой эми, карыган неме жууй албай калгандыр, акыры ал деле өлөт, чыда жаным, - деди  анатбек.

”ул-келининин сөзүнө жүрөгү канап, —аада жаткан жеринде жыртайган көздөрүнөн жаш куйулуп жаздыгына кулап жатты.

- Ёнеңдин эмеле өлө койо турган түрү жок, аны өлөт деп жүрүп экөөбүз баарынан куру жалак калмак болдук го?

—аада алардын андан аркы сөздөрүн уккусу келбей чүмкөнүп жатып алды: "јттиң, эркек уул төрөбөдүм деп арман кылчу элем, төрөгөн баламдан көрөөрүм ушул беле?  антейин, тилегенде өмүрүн эле тилебей ыйманын кошо тилесем болбойт беле?" деп сыздап жатып эсин жоготтубу же уктадыбы башка эч нерсе угулбай караңгылыкты көздөй сүңгүп баратты.

ќшол күнү ћари€, јси€ менен √үлнара үчөө атайын апасынын ал-абалын көрмөк болуп келип калышты. јлар келип үйгө кирип кеткенде “аалайкан баласы јдилетти көтөрүп басып кетти. —аада эч нерсе сезбей жаткан. јны кыздары врачка көрсөтсө инсульт болуп калыптыр, ошол бойдон бир ыптасы кыймылдабай жатып калды.  ыздары биригип көргөзбөгөн врачы, бүбү кожосу калган жок. Ёки жыл дегенде —аада бир аз сүйлөп, өзүнчө басып калды. Ёне кыздарына эч нерсе деп айтпады. јр кимисинин өздөрүнчө тиричилиги болгондуктан, ал кайрадан уул-келининин колунда калды.  анатбек ичкенин коймок турсун көбөйткөн.

- јпам кандай? - деди бир күнү кирип эле.

- Өлмөк беле, кыргыйдай болуп отурат! - деп “аалайкан силкинип алды. -  арандай ошону багам деп эки жакка чыкпай куурадым.

- Өлбөгөндө кайда бармак эле, жаным, капаланбачы! - деп  анатбек а€лын имере кучактап өөп койду.

- ќй мунуң өлмөк турсун кайра тирилип баратпайбы?

- јзыр, - деп  анатбек апасы жаткан бөлмөгө кирип барды. - Ёэ кемпир, бу сен жүзгө чыгат окшойсуң?

- Ѕалам, кудайдын берген өмүрүн жашап жатамЕ

-  ыздарыңды доктурга алып барбай эле кой дебейт белең?!

- ћен алып бар деген жокмунЕ

- Өлүктөн айырмаң деле жок, жөн эле жүк болуп жатасың да, “аалай да кыйналып жатат.

- Ёмне кыл дейсиң кагылайын, ушундан көрө өлгөнүм деле жакшы болчу, кудайдан тилеп алган баламдан ыйман ызаат көрбөй уу тилин укканчаЕ - деп —ааданын көздөрү соолуп бараткан булак сымал жашы мөлт эте агып кетти.

- Ёми ылжырап карып калганда сыйды, урматты эмне кыласың апа, андан көрө өлүмүңдү тилебейсиңби? ”шинтип жатып өзүң да кыйналып, бизди да кыйнагандын эмнеси жакшы? - деп  анатбек жиндене апасынын үстүндөгү төшөктү силкип жиберди. -  ыйналып жаткандан көрө тезирээк өлсөң болот элеЕ

- ƒеги мен өлгөндө эмне табасыңар, айланайын? - деп —аада жаны кейий бери карап сурады.

- јтамдан калган мал-мүлктү, үй-жайды баарын мага беришиң керек?!

- ќшон үчүн эле менин өлүмүмдү тилеп жатасыңарбы? - Ёненин жүрөгү жүз жеринен тилине уулун заар толгон көздөрү менен карады. - —ен жакшы болсоң сеники, минтип жанымды кашайта берсең эчтеке жок!

- Ёмне? -  анатбек түшүнө бербей карап калды. - Ёчтеке жок дейсиңби, мастан?!

- ќоба, мени өлтүргөн күндө да силерге эч нерсе жок!

- —ен өлсөң меники эмей эмне? - деп  анатбек апасын жаткан жеринен колунан булкуп тартты да кайра түртүп жиберди.

- ја-ай! - деп —аада алсыз үнү менен чаңырып ийди.

- ∆аның таттуубу? - деп  анатбек апасын көтөрүп жерге урмак болгондо “аалайкан кирип келип:

- “им кой, өз ажалынан көрсүн! - деп аны эшикке алып чыгып кетти.

√үлнара келгенде карынын сүйлөөгө алы келбей эки күндөн бери ачка жаткан, алсыз жаткан апасын көрүп зээни кейиген √үлнара ага аздап чай берип тамак жасап берип карап калды.

“аалайкан ага:

- »чип чыгып эле жатат, деги кыйнады го? - деди кергиштей.

- јл эмне дегениңиз жеңе, анан тамак бербей өлтүрүп коймок белек?

- “ирүүнүн өлүгү болуп жатканча ары карап кеткени эле жакшы эмеспи?

-  антип ушуга оозуңуз барды? —енин энең ушинтип ооруп калса көрөт элемЕ - деп √үлнара ыйлап апасынын кийимин которуп, жуунтуп, ак шейшеп салып жаткырып койду.

 анатбек дагы мас болуп келди, ар кайсыны сүйлөп жатып уктап калды. √үлнара ага-жеңесинин түрүн көрүп, эртеси эжелерин чакырып келди. „огулуп ортого алып, туугандарынын көзүнчө  анатбек менен “аалайды үйдөн кетирмек болуп жатканда кудагыйын көрмөк болуп Ёстебес менен Ѕермет келип калды. “аалай аларды көрүп у€лып калгандын ордуна:

- ћен жыргап жаткансып, силер калдыңарбы, ушулар киши беле? - дегенде  анатбек а€лына бир ооз сүйлөбөгөнүнө кыздардын жини келип:

- “аалайкан, ал эмне дегениң? - деп жиберди ачуусу келген ћари€. -  алгандары улуусунан сөз талашпай угуп турушту. Ёстебес менен Ѕермет булар кантсе да ата-эненин тарби€сын көргөнүн сезди. - —ен келин болуп келгени апам сага казан карматкан жок, үч маал чайыңды кайнатып, ашты алдыңа койуп өз ойуңа койду. —ен энесиң, эртең эле мынабу балаң чоңойсо дал ушу көйгөйдү ошондон көрөсүң. Ѕирибиз келип киришип, же сага бирдеме дедикпи?

- “аалайкан, бул эмне кылганың, кудагыйды көрөлү деп келбедик беле, сенин мындай экениңди багып чоңойткон биз билген эмес экенбиз, - деп Ёстебес жер карады. -  анатбек экөөң кары кишини ушинтип кордодуңарбы?

- Ѕизди у€тка калтырган турбайсыңбы ы€, сенин жеңелериң бизди кандай сыйлашат?! Ёсиң барда этегиңди жыйып, акыркы күнүнө чейин жакшылап баккыла! - деди Ѕермет.

јры-бери болуп жатышып  анатбектер бөлүнүп кетмек болду, “аалайкан унчукпай кете берди, —ааданы эки кызы багып калды. Ѕир айдан кезек менен бага турган болуп кеңешишти. —аада багуусу жакшырганга оңолуп баратты.  ыздары јзимбекти чакырып, аларды айылга койушмак болду эле, јзимбек сырттан окуп кайра иштеп жетише албай жатканын шылтоо кылып болбой койду:

- Ѕиз колубуздан келгенин жөнөтүп туралы, балдар мектепте окуйт, өзүм эптеп окууга кирип алдым элеЕ

- Ёже, окуп албаса болбойт, балдар чоңойгуча окуусун бүтүп алса жумушка орношуп калат, өмүр бойу кара жумушта иштемек беле? - деп келини Ќурмира да күйөөсүн коштоду.

 ыздары аргасыз кезектешип багып жатып, —аада кирип чыкканга жарап калды, болгону бир кол, бир буту иштебей зорго басат. √үлнара окуусунан чыгып карандай —ааданы карап турмушка да чыкпай калды. јйзиректи өздөрүнүн жакын коңшусу келин кылып алды, жакын түшкөнү жакшы болуп, күйөөсү экөө √үлнарага жардамдашып турат.

Ѕир күнү —аада эшикте отурган, √үлнара кир жууп жаткан болчу,  анатбек мас болуп келип апасын кекетип кирди:

- ќой-ой, апама мүрөктүн суусун берип жаткан го кыздары! - деп теңселе жанына отурду. -  андай анан апа, азыр өлгүдөй эмессиң го?

—аада үндөгөн жок, үндү угуп √үлнара жетип келди:

- Ѕайке, эмне деп жатасыз, ушунча жакшы болуп калганына кубанбайсызбы, же жакшылап бакпасаңар!

- Ёмне, сен энеңди дүйнөгө түркүк кылмак белең? Ёчтекеге жарабаса, жөн эле жаш балача отура бергенче тынчыраак барчу жеринен орун алганы жакшы эмеспи!

- Ѕайке! - √үлнара жүзүн колу менен басып агасынын сөзүнө жүрөгү тыз этип алды. -  антип ушуну айтууга оозуңуз барды?

—аада унчукпай отура берди, анын жан дүйнөсү эзилип: "Ёмчек сүтүм урсун, ушундай бала төрөгүчө төрөбөй койсом эмне? јттиң, неге ичимден чыккан баламдан жүрөк кубантаар сөз буйрубады" деп үнсүз көзүнүн жашы төгүлүп турганда эмне болгонун сезбей талп этип жыгылып, ташка башы тийип эси ооп калды. √үлнара экөө уруша кетип,  анатбек энесин түртүп ийген эле.

- јпа-а! - деп √үлнара катуу чаңырып апасын өйдө кыла кыйкырып калганда  анатбек артын карабай чыгып кетип калды.

—аада аздан соң эсине келгенде коңшуларынан эки-үч а€л келип калды:

- Ёмне болду?

-  оркуп да кеткенимчи, үнүңдү угуп жетип келбедимби?

- јпам отурган жеринен жыгылып кетти, - деп √үлнара агасынын түртүп ийгенин жашырып, —ааданы колтуктай үйгө кирди. -  ир жууп жаткан болчумун, - деп ыйлап да жатты.

-  ой айланайын, ыйлаба, столго отура албайт да оорукчан неме. “өшөк салып жерге эле отургузсаң болбойт беле?

- ћейли, дагы катуу жыгылбаптыр, коркпо, - дешип коңшулар кетип калышкандан кийин √үлнара коркуп жатты: "Ёгер түндө келсе апамды өлтүрүп койбосун, јйзирек менен  енжени чакыртып алайын" деген ойдо жолго чыгып кичинекей баланы жумшады эле ал барып чакырып келди. јйзирек өзү эле экен:

- Ёмне болду,  енже жок болчу.

- Ѕайкем келип апамды өлтүрөм деп түртүп жиберди, андан корком, экөөбүз жалгыз жатканда келсе эмне болот? - деп √үлнара үрпөйө сиңдисин карады.

- ∆инди болуптурбу? - »шенгиси келбей эжесине үңүлдү. - ћас бекен?

- ќоба, а€бай мас экен. —илер түндөсү келип жатып тургула, эжемдерге телеграмма жөнөтсөкпү же?

Ёкөө эмне кылаарын билбей отурганда такыр сүйлөбөй калган —аада:

-  ыздарым, ал өлтүрө албай жүрөт, мейли коркпой эле койгула, силер болушсаңар силерге дагы колу тийип жүрбөсүнЕ - деди.

-  ойчу апа, чын элеби?

- ∆үрөгүм жылыбай калды го, мага ооруну ошол гана бердиЕ

- ∆инди, алкаш десе, ага эмне болгон деги, өз энесине колун көтөргөнүн кара, - деп јйзирек тебиреңдеп жатты.

 енжени атайын жумушунан калтырып, эжелери менен јзимбекти чакырганга жөнөтүштү. —аада үйдө жаткан, √үлнара тамак жасап жатканда  анатбек келди да, короодон байланып турган атты жетелеп чыгып кетти.  оңшуларынын бири тигини көрүп √үлнарага айтты эле:

- ћейли, - деп тим койду: "∆акшы болсо ушул үй-жайдын баары ошолордуку болбойт беле? јкылсыз десе, катынынын тилине кирип бир туугандардан жат болду.  окус апам нааразы болуп кетсе жакшылык көрбөйт" деп ичинен ойлонуп жатты.

ћари€, јли€, Ќазиралар баары жетип келишти. јлар чогулуп эмне кылаарын билбей ары кетип, бери кетип жатып акыры аргасы кеткенде јзимбек намыстанып өзү карамак болду. Ѕаары ага ыраазы болуп үй-үйүнө тарады.

√үлнара дүкөнгө кеткен, —аада уктап жаткан эле. “аалайкан эки жакты карап туруп кирип келди да, эми гана көзүн ачкан —ааданын жанына отура калып:

- јпа, сизди ооруканага сүйлөштүм, ага сиздин макулдугуңуз керек, анча-мынча бизден кеткенди кечириңиз апа, эртең сизди райондук ооруканага жаткырмак болдук, - деди шаша сүйлөп.

-  ой балам, доктурга барбайм.

- ∆о-ок апа, куландан соо болуп кетесиз, жакшы билген врач экенЕ

-  ойсоңорчу айланайын, эми өлөөрүм калгандаЕ - деп, бирок —аада муйугансып калды, аз өмүрүндө өзү басып, таза абада кимдин гана эркин болгусу келбесин, чала-була көз жашы кылган келинине ишенип, кол койуп берди.

- Ёртең эле келебиз, чыдай туруңуз, - деди да, “аалайкан шаша чыгып кетти, ал короодон чыгып узап калганда √үлнара көрүп андан коркуп: "јпамды өлтүрүп койгон жокпу?" деп жүгүрүп кирсе —аада ойгоо жаткан экен, аны көрүп эс ала түштү:

- ∆еңем эмнеге келиптир, апа?

- ћени  анатбек экөө доктурга алып барабыз дейт го?

-  антип, кечээ эле өлтүрмөк болуп жатып кандайча боор ооруп кетти экен?

-  айдан билем кызым, ичтен чыккан ийри жылаан да, ишенип кагазына кол койуп бердим, - деди —аада онтолой сүйлөгөнгө алы кете үшкүрүп.

- Ёмне деген кагаз экен? - деп √үлнара бир нерседен шек алгандай отура калды. - ƒоктурга көргөзгөнгө да кол койот бекен?

- ќшондой деди го, ыйлап кечирим сурайт.

- Ѕулар соо эмес апа, мен келгиче койо турбайт белеңиз?

- Ёкөөңдү уруша кетеби дедим.

- ћенин ошону менен урушканымды көрдүңүз беле, кызыксыз да апаЕ

јлар унчукпай өз ойлору менен алектенип калышты.

јзимбек келем деген убактысынан кечигип жатты. јнын а€лы таптакыр каршы чыгып экөө бул кезде урушуп жаткан.

- јпаң кары киши, өлсө арманы жок, жээрин жеп, ичээрин ичти, а сен балдарың үчүн эчтеке кыла элексиң, окууңду бүтүп алсаң кызматка орношуп алып адамча жашайбыз, апаңды багам деп айылда мал багып чылага түшө турган алым жок, барсаң өзүң бар! - Ќурмира күйөөсүнө алкынды.

- ќшол жактан келип турам, кудайга шүгүр мал-сал бар, балдарды мектепке окутуп койобуз.

- Ѕарбайм дедим барбайм, өзүң бар!

- јпамды карабасак эл жерге түкүрөт го Ќурмира, ансыз деле эжемдер менен карындаштарым багып жатат. - јзимбек жер карай күңкүлдөдү. - Ѕиз деле карыйбыз, бизди балдар ушинтсе кантебиз?

- ќозуңа таш, сен ошону каалап жатасыңбы?! Ѕалдарымды андай кылбасын кудай.

-  ойчу эми Ќури, ойлончу өзүң делеЕ

- Ѕир айтканды түшүнбөйсүңбү, мен эч жакка барбайм.

Ќурмира балдарынын бөлмөсүнө чыгып кетти, башын кашылаган бойдон јзимбек отуруп калды.

√үлнара почтадан телеграмма берди эле Ќурмира ага жооп кылып: "јзимбек командировкага кеткен" деп кайра жөнөтүп жиберди. јргасыз √үлнара карап жатты.  анатбек менен “аалайкан шаарга көчүп кеткенин укканда ого бетер коркту: "јтайын шаарга көчүп кетип, түндөп келип кол салсачы" деген күдүк ойдо коркуп жүрдү. Ѕирде оору, бирде соо болуп, —аада сексенге чыкты. √үлнара дагы турмушка чыгып кетти. Ёми жападан жалгыз калтыра алышпай, ага ћари€ уул-келинин жөнөттү.  олунда эки жашар баласы бар эле, јртистбек менен √үлмира —ааданы жакшы карап, эшиктин алдындагы малды да багып жатышты. јрадан бир жыл өткөндө анын эшигине эки а€л, бир жигит келди, √үлмира чыга калса алар учураша кичи пейилдик менен баш ийкешти:

- —аламатсызбы, бул үйдө „оңмурунова “аалайкан деген жашайбы?

- ∆ок, алар шаарда.

- јнда ал эки жыл мурун бизден кредит алган эле, төлөбөй жатат, - деди жигит.

- јл кредит алса анын кандай тиешеси бар?

- Ёң сонун бар, чоң кыз, бул үй анын наамында болгон соң алып койууга болот!

- Ёмне-е?! Ѕул үйдө анын кандай акысы бар экен? Үмүт кылбай эле койгула, өзүнөн төлөтүп алгыла! - деп √үлнара жиндене кирип кетти.

јны көргөн тигилер жылма€ ага таңгала карап турду да:

- „оң кыз, бул документке карасаңыз, унчукпай бошотосуңар, - деди сулууча келген узун бойлуу кыз, - —из эмне, түшүнбөй калдыңызбы? - дегенде токтой калган √үлнара үчөөнү бир сыйра карады да:

-

12 бет жок

јдам үмүтүн алдап, сезимине ойноп, адамдыктан кетип өзү үчүн гана жашаган пенде, эртеңки күнү өзүнүн эмне болоорун ойуна албай тирүүлүктүн даамын татып, суусун ичип, өмүр кечкени кээде кыжырыңды келтирет. “аалайкан жыйырма бештен жаңы ашып жашоонун кызыгын али жаңы баштаса да турмуштан көптү көргөн жандай турган жерде бал тилге салып арбап бир байкуштардын акчасын шыпырып алып, анан андан безе качып жүрүп, акыры айылына бир топ акча менен келди. Ёэрчип кеткен күйөөсү анын бир жолку өнөрүн көрүп эле жолобой калган. јта-энеси ал келээри менен тилдеп кирди:

- Ёл караган бетибизди жер каратып койдуң,  анатбек жакшы жигит эле, аны да биротоло туугандарынан чыгардың.

- Ѕашы жок болсо жүрө берет да, мен аны "апаңа жаман айт" дептирминби? »штеп акча таап келип оңоп койойун десе да тескери кетишет, - деп “аалайкан тултуңдап жатты.

- “апкан акчаңды алпарып төк, күндө ар кимиси келе берип тажатты!

- Ёмнеге, мен документ койбодум беле? - деп “аалайкан энесин таңгала карады.

- ”€тың барбы, кайсы бетиң менен ушуну айтып жатасың деги, алар сени жасалма кагазыңды алда качан таап чыгып үйүн өздөрүнө алган, сени соттоп ийиши мүмкүн, андан көрө акчаңды төгүп бүтүрүп кой.

- Ёртең барам, - деп “аалайкан эшикке чыгып кетти.

ќшол бойдон бул сөз козголбоду. “аалайкан ата-энесинин үй жайын оңдоп, өзүнө жер сатып алды. Ѕаласы беш жашта, ал ар качан:

- јпа, атама кетеличи, - дей берчү болду.

- јны эмне кыласың, жүргөндүр ичип бир жерде, аны апасы үйүнө киргизбейт, алкаш атаңды эмне кыласың? - деди эле јдилет ыйлап туруп алды.

Ѕир күнү  анатбек “аалайкандын келгенин угуп калып, үйүн айланчыктап жүрүп, баласын көрүп жанына чакырып алды. ∆үгүрүп келген јдилет атасына жармашты.

- јта, мен сени сагындым, алып кетчи!

- —адагам десе, алып кетем, мен дагы сени сагындым, уулумЕ - деп уулун кучактап ыйлап жатты. ”шул азыр билди ата-эненин балага болгон сүйүүсүн, сезди баланын атага таттуулугун, баалуулугун да. Ёнесине тийген тилин кайтарып ала албасын да түшүндү. - јпаң кайда? - деди көптө барып.

- јпам бир жакка кеткен, - деп јдилет  анатбекти бекем кучактап алган. - —из кетпейсизби, мени таштабайсызбы?

- “аштабайм уулум, апаң менен сүйлөшөйүн дедим элеЕ - деп  анатбек үй жагын карап кайсалактап калды.

-  ереги жок апамдын, ал сени алкаш дей берет.

- ќшенттиби?

- ќоба, "алкаш атаң сени карап бакмак беле?" деген, мен барам десем урушту.

- ћейли уулум, мен азыр ичпей калдым, андан көрө чогуу жашайлы ээ апаң болуп?

- ћа-акул, - Ѕала неме эч нерсеге түшүнбөй башын ийкеп койду. - јнан апам сизди алкаш дебейби?

- ∆ок балам, мен бир аз ичип жүргөнгө ошентсе керек да, кой анда, кеттикпи?

-  еттик! - деп јдилет атасынын колунан кармап так секирип жөнөгөндө артынан келе жаткан “аалайкан:

- јдилет! - деп кыйкырды эле, ата-бала токтоп калышты. - Ѕаланы ка€кка алып баратасың?

- Үйгө, - деп  анатбек аста үн катты. - јлып кетсем болбойбу?

- Ѕолбойт, баланы сага бербейм.

- Ёмнеге?

- ќшого, экинчи келип баланы талашчу болбо!

- ј мен сени менен калбайм, атам менен кетем! - деп јдилет атасынын артына жашынып алды.

- ∆аш-шабагыр десе, карасаң тим эле көзүн карап багып жатсам да атасына качканын, өлтүрүп койо электе бас үйгө! - деп “аалайкан жиндене аны кармап алып кетмек болду эле ал карматпай качты.

- ћен атам менен кетем, сени менен калбайм, сен жамансың, атам жакшы! - дегенде  анатбек баласын тыйып:

- јпаңды антпе, сен жөн туруп тур, апаң экөөбүз сүйлөшөлү, - деди бетинен өөп.

- јлып калам деп жатпайбы?

- јлып калбайт! - деп  анатбек баласын тынчтандырды да “аалайканды карады. - “аалайкан, баланы ортодо кыйнабай бирге жашайлы.

- Ёмне, мени эми эже-карындаштарыңа талатканы турасыңбы? - деп “аалайкан күйөөсүн акшы€ карады.

- јлар антпейт, сен мени менен барсаң эчтеке дебейт дагы.

- ∆ок, менден баланы алыш үчүн эле ушинтип жатасың, сен ойлобо мени айбан деп, баланы да бербейм, өзүм да барбайм, бизди тынч кой, экинчи келбе! - деп “аалайкан јдилетти шамдагайлык менен колунан ала тартканда бала бакырып ийди.

- јта-а!

- Өлүп кет, атаңды жөн кой, кетсин, экөөбүз шаарга кетебиз, бас дейм! - деп бакырган “аалайкан менен  анатбек экөө баланы эки жакка тартып жатканда јдилет чаңырып ыйлап жиберди.

 анатбек койо берип:

-  олун жулуп аласың, эмне акшыңдайсың!

- »ш-шиң болбосун!

ќшол кезде үйдөн Ёстебес чыга калды:

-  ойо бер баланы, жүрөгүн түшүрөсүң, кандай кудай аткырсың ы€, атасынан талашканыңды кой дебедим беле?!

“аалайкан баланы койо берди эле ал  анатбекти кучактап калды:

-  етеличи ата, мени таштабачы!

- “аштабайм уулум, ыйлабагын ээ?

- Үйгө кир балам, жол бойунда туруп алып урушканыңар болбойт, - деп Ёстебес күйөө баласын үйгө карай кол жаңсап өзү алдыга басты. - Үйгө кирип чечишкилеЕ

- ћен эч нерсени кеңешпейм, сүйлөшө турган сөзүм жок! - деп “аалайкан булкуна кирип кетти.  айната менен күйөө бала ээрчише киргенде Ѕермет тура калды.

“өргө төшөк салып, дасторкон жайып чай койду.  өпкө отурушуп сүйлөшүштү, “аалайкан кы€лы кармап ички бөлмөдөн чыккан жок.  анатбек өз ойун айтып, тызылдап ыйлаган уулун ээрчитип кете берди. јл кеткенден кийин ата-эне кызын урушуп, аркы-беркини түшүндүрүп насааттарын айтып жатты. “аалайкан баласынын атасына качканына жини келип өзүнчө буулугуп ыйлап отуруп унчукпай уга берди.  өптө барып анан:

- јдилет ошол бойдон келбей койобу? - деди аргасы кете.

- јтасын сагынбаган бала болобу, кызым. —ен жөн эле бербей койом деп жатасыңбы? јнын да акысы бар, эркек бала атасы менен болгону жакшы, - деп Ѕермет кызына боору ооруй аста сүйлөдү. - —ен энесиң, ал ата, экөөңөрдүн акыңар бирдей, балаң менен чогуу болгуң келсе  анатбек менен бирге жашашың керек!

-  антип апа, мен аны таштап койуп башка менен көз көрүнөө кетип калгам да?

- —енин акылың жок кызым, көрдүңбү  анатбекти, эч нерсе билбегендей болуп кайра алдыңа келип отурат. ћындай күйөөнү таба албайсың, башка болсо үйлөнүп алып баласына да келмек эмес, толуп жатат мындай тагдырлар. јндан көрө эсиң барда этегиңди жап да, кайра бар!

- јпаң туура айтат балам, сен ушундай жигиттин кадырына жете билишиң керек. јта-эне балдарынын бактысын гана ойлойт. Ёгер тилибизди албасаң анда өз алдыңча каалаган жагыңа барып оокатыңды кыл, биерге жолобо! - деген Ёстебес сыртка чыгып кетти.

“аалайкан ыйлап отуруп калды.

јрадан он чакты күн өткөндө  анатбек келди. “аалайкан унчуга албады, ба€гыдай алкынбай ата-энесинин сөзүн укту да, күйөөсү менен кетти. јлар өткөндү унутуп, жаңы жашоонун баштоого киришти. —аада уул-келинине үн дебеди, муздаган жүрөк жылыбады, небересине гана ичи жылып жанында ойноп жүргөнүнө кубанат: "јттиң, баламдын жаман сөзүн өлөөрүмдө угуп көңүлүмдү оорутуп, жүрөгүм муздай тоңбой беймарал өтсөм болбойт беле, каралдымдын кеби жүрөк башында туруп алды го, кантейин жаратканым.  еч болсо да эсине келип жашоосун жакшы жолго салып кеткени жанымды жай алдырды, айлам жок" деп күндүр-түндүр ойлонот. Өмүрүнүн акыркы мүнөттөрүндө күндүн өтмөгү тозок болуп, үлдүрөгөн көздөрүн жума үйдүн алдындагы середе жаздыкка жөлөнүп жатып ой түбүнө жеталбайт. Өткөн өмүрү көз алдына келгенде баары кечээ гана болуп өткөндөй өзүнчө жылмайып алды. —екелек кезинин оор болуп калганы гана эчен жылдар көкөйүнөн кетпей ошол күндү өзү үчүн жаман көрчүЕ

Ѕалалык курагы бай кедей болуп элдин көбү кат билбей, совет бийлиги курулуп жатканда колунда жок бей-бечаранын үйбүлөсүндө өстү. ќн төрткө чыкканда Ѕатыркул манаптын уулу аны экинчи а€лдыкка алмак болуп, ата-энесин тоотпой эшигинин алдынан өңөрө качты. Ѕай-манаптар советтик уйумду уккусу келбей кедейлердин чочоңдоп чоң сүйлөп жыйын өткөрүп, малдуунун мал-мүлкүн алсыздарга тартып берип жаткан убак болгондуктан бир жагы аларга кыр көрсөтүп, өчөшкөнү болсо татынакай болуп бой жетип келаткан аруу кызды көрүп сугу түшүп алып кетти. јтасы ∆олоочу кызылдарга арызданып барды эле, алар Ѕатыркулдун үйбүлөсүн таппай калды. ћанаптыгына чиренген Ѕатыркул уулу  амчынын кылыгына каршы болмок тургай күпүлдөп кубаттап жатты. ќшол убакта  амчынын а€лы күйөөсүнүн үстүнө а€л алып келип алганына арызданганы сыртка келип уруксат сурап турду.  амчынын үч баласы бар эле. Ѕатыркул ага үй ичинен эле:

- Ѕалам, байлык-дүнүйө  амчы он а€л алса да жетет, оокатыңды жасай бер! - деди.

јны уккан келини √үлшан ыйлап-ыйлап акыры көнбөскө аргасы жок экенин сезди да отуруп калды.

-  ызым, - деди  амчынын апасы койондой бүжүрөп жүк түбүндө алардан чоочуркап отурган —аадага карап, - бактың тоодой экен, бир айылдын кадырманы, эл билги манабына келин,  амчынын колуктусу болдуң.

- Ёне, колукту деген эмне? - —аада өзүнө жылуу сүйлөгөн а€лга жан тарта көзүнүн жашын жеңи менен сүртө байоо карады.

- јны кийин түшүнүп аласың, кызым, - —уусар көзүн сүзө босогодо өзүн карап турган а€лга башын ийкеп койду эле, ал кайдадыр кетип заматта кийимдерди көтөрүп келди:

- ћынаңыз, айым апа.


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞