Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Мезгил курмандыгы

Бир кезде өмүрдүн кызыгын сезбеген секелек Лилия күйөөгө тийгенден кийин турмуштун оош-кыйышын, күлкү-кубанычын анда билген эмес. Лилия үч жашынан жетим калган. Атасы төрөлгөндө эле токко урунуп өлгөн. Апасы ооруп калып көп жатты. Коля менен Айзирек балдар үйүндө чоңоюп, бири-бирин жактырып калып баш кошуп алышкан. Өйдөдө өбөк, ылдыйда жөлөк болоор эч кимиси жок эле. Коля кийин тууганың болом деген Батыркулдун үйбүлөсү менен катышып жүргөн.

Ата-энеси экөө тең өлгөндөн кийин Лилия Батыркулдардын колунда калды. Өздөрүндө үч баласы бар, бири кыз, экөө эркек. Үч жашар кыздын бети башы ботала болуп бирде ыйлап, бирде ойноп жүрүп, акыры чоңое баштады. Өзү зирек, айтканды илгиртпей аткарат. Ал өз ата-энем деп ойлочу. Эки баласы улуураак, кызы Ширин Лилиядан эки жашка чоң эле. Ширин биринчи класска мектепке барганда Батыркулдун аялы Өлмөскан кыпкызыл розаларды алып кызын формачан, фартук менен барпыраган ак бантик тагып алып өзү ээрчитип барды. Ширин өтө тентек кыз, ата-энеси ал тентектик кылса, кубанып калышчу. Эсине кире баштагандан тартып Лилия ата-энесинин өзүн жакшы көрбөгөндөй ичинен нааразы болуп кетчү болду. Жаныш менен Байыш чоңоюп калганга ага унчукчу деле эмес, бирок Жаныш Лилияны аябай жакшы көрөт. "Неге атам менен апам мени жаман көрөт", деген ой Лилиянын мээсинен кетчү эмес. Жаңы кийим алса сөзсүз Ширинге, эки баласына алып, Лилияга ар качан Шириндин эскиси артчу. Ошого кубанып калчу. Антип минткиче убакыт жетип Лилиянын да окуй турган кези келип Өлмөскан ага Шириндин эскисин жууп тазалап, эски бантигин тагып Ширинге кошуп мектепке жөнөттү. Бала неме ага деле көңүл буруп ойлоого кудурети жетмек эмес. Колунда эски сумка. Болгону дептер менен калем саптары жаңы. Бардыгына кайыл болгон Лилия мектепке окуп балдарга аралашып кетти. Алгачкы күндөн тартып сабакты жакшы окуй баштады. Өлмөскан анын алгачкы жолу, дептерине жазганын көрүп, ичи тарый түштү. Ал өтө деле заар эмес, бирок Лилияны боору ооруп бакканы менен жакшы мээрим төгө албады.

Алар кызды багып алганын эч ким айтпайт деп жүрүшкөн, бирок эл оозунда элек жок эмеспи, көргөнү бирди сүйлөсө, көрбөгөнү бирди сүйлөп, апыртып кетмейи бар го? Ата-энелеринен укканын ичине сактай албаган бала немелер укканын айтып койду. Бушайман болушуп Ширинди өзүнө акырын чакырды Өлмөскан:

- Сен укканыңды Лилияга айтпагын, ээ?

- Макул, - деди Ширин, ал деле чындыгында эч нерсеге түшүнгөн эмес.

- Окуй гой, сен Лилиянын дептерин булгабагын ээ, сен андан улуусуң, эжеси сиңдисин антпейт да.

- Ооба, - деген бойдон Ширин сабак даярдоочу бөлмөгө жүгүрүп кетти.

Канчалык айтып, окутса дагы Ширин жакшы окуй албады. Жазганы дагы ийри-буйру, ката жазып эптеп-септеп окуусун уланта берди. Лилия улам жыл өткөн сайын татынакай болуп чоңоюп баратты. Байыш мектепти бүтүп, чоң окуу жайына окуп калды. Ширин да өңдүү-түстүү, бирок кыял-жоругу чатак болуп баратты. Бир күнү мектептен келип эле Лилия менен сүйлөшпөй, өз бөлмөсүнө кирди. Ал ызаланып жатты. Ширин тогузунчу класста окуса да сиңдиси Лилияга балдар көп тийишип кат жазганын да уккан. Лилия зымырайып эч нерсе билгизбей эжесине кадимкисиндей эле "эжекелеп" турат. Өлмөскан эки кызын канчалык бирдей көргүсү келгени менен кийимдин жакшысын, жаңысын Ширинге алып берип, андан калган эскилерди Лилияга кийгизип коет. Канчалык эски кийим кийсе да өзүнө жарашып, ан сайын ага Шириндин классташтары, андан чоң класстын балдары шынаарлап кат жазышат. Муну көрүп-билген Ширин ичи күйүп, улам жаңысын кийип барса да, көңүл бурган эч ким болбоду. Зымырайган Лилия ошол он үч, он төрт жашында эле сырын сыртка чыгарбаган кыз болду. Баарынан дагы ал өз ата-энеси эмес экенин билгендеги азаптуу күн анын өмүрүндө биринчи билди, жаш жан дүйнөсү ооруп тагдырына нааразы болуп жүрдү. Анткени алардын жакын коңшусу мектептен жолугуп калып үйүнө жеткиче болгонун айтып келди:

- Кызым, сенин ата-энең кичинекейиңде өлүп калган, Батыркул атаңдын кыйыр тууганы экен, сени асырап калышкан.

- Эже, ушул чынбы? - Лилия Асылбүгө жалдырай карап сурады.

- Мен сага калп айтып эмне кылам, эсине кирсин деп күтүп жүргөм, эми чоңойдуң. Байкуш Коля жашында жетим калып балдар үйүндө чоңойгон, апаң менен ошол жерден сүйлөшүп баш кошуп калышкан экен, анан Батыркул угуп калып биякка алып келген болчу, көп узабай эле ата-энең экөө тең сен үч жашка чыкканда өлүп калбадыбы?

- Демек мен бул кишилерге кайтарылгыс карыздар экенмин да? - деди кыз ойлуу, - Жамандык көрсөткөн жок, мен өзүмдү алардын кызымын деп сезгеним менен мээримден куру элем, көрсө өз баласы эмес турбаймынбы? - Көз жашы жүзү ылдый куюлуп келе берди.

- Кой айланайын, ыйлабай жүр, канткен менен сени багып өстүрүштү, мээрим бербесе да минтип чоңойтуп койду, эстүү кыз болдуң, кимге катталып жүрөсүң?

- Батыркулова болуп…

- Метиркең жок бекен?

- Билбейм, сураган эмесмин.

- Мейли садага, менин бул айтканымды эч кимге айтпагын, ээ?

- Болуптур эже…

- Мейли, үйгө келип калдык, менин сени менен турганымды көрсө Өлмөскан күмөнсүп жүрбөсүн, байкуш кантсин, сени кызгана берет, өз баласындай болуп калбадыңбы? - деп бөлүнүп ары баса бергенде Лилия:

- Эже, - деп жанына жетти, - Атам менен апамдын мүрзөсү кайда экенин билесизби?

- Тигил өйүздөгү эле мүрзөдө…

- Рахмат, - деп үйгө ойлуу кирди Лилия.

Аны көргөн Өлмөскан:

- Эмне болгон сага, кабагың карыш түшүп калыптыр? - деди.

- Эчтеке…

- Лилия, сен азыр жашсың да, эмнеге эмитен балдар менен сүйлөшүп жүрөсүң?

- Ким айтты, апа? - Лилия таңгала карады.

- Уктум, бизди жаман атты кылбай жакшы жүр!

- Макул апа, мен эч ким менен сүйлөшпөйм, жөн эле көрө албагандар ушакташкан го?

- Сени Ширин көрө албай калыппы?

Өлмөскандын көзүнүн заары чыга карады, кыздын жүрөгү селт этти, денесин калтырак басып көз чанактары жашка толо түштү:

- Ширин эжем айттыбы?

- Ооба, ал сенден улам мектептегилерден уялып бүттүм деп ыйлап жатат.

- Апа-а, баары жалган, мен эч ким менен сүйлөшпөйм дагы!

- Шамал болбой чөптүн башы кыймылдабайт деген, жалган болсо Ширин кайдан укмак эле, бар кир үйгө, мындан ары укпайын, - деди да Өлмөскан сыртка чыгып кетти.

"Булар мени жаман көрүшөт, эптеп өздөрүнөн алыстаткысы келет окшойт, бирок мен милдеттүүмүн, мени багып өстүргөнү үчүн карыздармын", - деп ойлоп бөлмөгө кирди да күндөлүк жазууга киришти:

"1982-жыл. 19-апрель. Мен бүгүн өз тагдырыма байланыштуу кубанычтуу да, кайгылуу дагы кабар уктум. Кубанычтуусу өз ата-энемди биринчи жолу уктум, өкүнүчтүүсү алардын жашында өлүп калып мендей чырпыгын бирөөнүн колуна таштап кеткени болду. Көзүмдүн жашы көлдөп, силерди эстеп, отурганымда билесиңерби азиздерим, мен үчүн силер дүйнөдөгү азиз инсандарсыңар! Ата-энемдин ким экенин билбей жашап өтүү кандай арман, билген күндө өлүп калганы, менин жаш жүрөгүмдү сыздатпадыбы? Эртең сабактан суранып чыгып, ата-энемдин мүрзөсүнө барып келбесем… ", - деп жазды да кийимин которуп, сыртка чыгып келатканда, алдынан Ширин чыкты. Унчукпай өтө бергенде ал:

- Сен чоңоюп калдыңбы, бизди такыр эле көзүңө илбей калдың да? - деди Ширин аны карабай туруп.

- Ширин эже, мен эмне кылдым, эч кандай күнөөм жок го?

- Күнөөм жок деп, мен кыздардан уялып бүттүм, сиңдиң андай, сиңдиң тигини менен жүрөт, муну менен жүрөт дешип айтса, басып жүрө албайт экенсиң.

- Койчу эжеке, мен али балдар менен жүрө турган боло элекмин, айта беришпейби? - деп чыгып кетти Лилия.

- Эй кыз, жалган айтпа, карганба, Адис менен жүрөт турбайсыңбы?!

- Эмне-е? - Лилия токтой калып Ширинди биринчи көрүп тургандай карады, - Эгерде мага жигит керек болсо бир Адистен башкасын тандамакмын, ал мага алтын төшөп койсо да кереги жок!

- Көрө-өбүз, бар ишиңди кыл! - деп коюп Ширин кирип кетти.

Лилия ордунан жылбай туруп калды: "Эмнеге күйүп-бышат, Адисти өзү сүйүп калган го, эгер өз бир тууганым болгондо минтпейт эле, буга атамдар айткандыр, билишет мен жөнүндө", - деп ойлоп, эки жакты карап туруп, коңшусунукуна кирди. Асылбү сыртта жүргөн:

- Кел Лилия, жөн-жай эле келдиңби?

- Жөн эле, Асылбү эже, атамдардын мүрзөсүн кантип табам, белгиси барбы?

- Оо кокуй кайдан, ким коет белгини, үстүнө таш бастырып эле коюшкан бойдон, мен билем, эгер көрсөтөм деп барганымды көрүшсө, чоң чатак кылбасын?

- Кантем анан эже, көргүм келип жатат…

- Олда-а айланайын ай, эртерээк айтып койдум окшойт, чыдай тур, бир ыгын табаарбыз, - деди Асылбү.

- Макул анда, мен барайын.

- Бара гой кызым, - Асылбү аны аяй карап туруп калды. Асылбү көптөн бери күйөөсү экөө кеңешип, Лилияны келин кылып алсакпы деп жүрүшкөн. Баласы Талант онду жаңы бүткөн, жазында армияга жөнөмөк болуп жаткан болчу. Ал аскерден келгиче Лилия мектепти бүтүп калаарын да ойлонуп чечип коюшкан. Артынан карап туруп: "Бечарам, ата-энеден бала калбасын, өзүнүкүндөй болмок беле, Ширин буга кыйын атаандашат окшойт, жаш туруп бир сыр билгизбейт, чоңоюп баралына келсе зымпыйган гана жан болот", деп ойлонуп туруп калды.

Лилия үйгө кирип күндөгү көнгөн жумушун жасап жүрө берди. Анын кыбырап жумуш жасап жүргөнүн көргөн колу-коңшунун баары Лилияга боору ооручу.

- Капырай дегеле тың кыз, бечараны аяп дагы коюшпайт, Ширин талтаңдап эле жүрөт, - деп бири айтса:

- Бирөөнүн баласын аямак беле, дагы жакшы жетимдей кылбай чоңойтуп койгонуна шүгүр да, кыз бечаранын бактысын берген кудай, чырымталында жетим калып эптеп чоңоюп калды, - деди бири.

- Ай, деги эле Батыркул менен Өлмөскан жакшы немелер да катуу айтып кагажынтпай өстүрүп койду, анан дагы өз ата-энесин билбейт ушуга чейин, өзүнүн кызымын деп ойлойт да байкуш.

- Эмне болсо дагы өздөрү билишсин, биздин эмне ишибиз бар, же ошо кызга бир жардам бердикпи, өзү менен өзү болуп, чоңоюп калды байкуш, бир жакшы жерге түшсө багы ачылып кетээр, - дешип тим болушат. Лилия апасынын көз карашынан айттырбай түшүнөт, мурда жөн гана ата-энесине ичинен таарынып жүрсө эми аларды да, өзүн да аячу болду. Жазгы майрам келип көчөгө чыкмак болуп калышты, Ширин эртең менен туруп алып, ата-энесине тултуң-бултуң этип жатты.

- Элдин кыздары майрамда жаңы көйнөк кийип чыгышат, мен болсо баягы эле эскилеримди киемби, барбайм эч жакка.

- Ал эмнең кызым, бир эле кийдиң го, эмнеси эски?

- Силер билбейсиңер жылыга мода өзгөрүп жатканын, жаңы эле деп былтыркыны кийип чыксам кыздар күлүшөт.

- Кызым, анда ал көйнөктү Лилияга бер, сен өзүң барып алып келип ал, - деди Батыркул.

- Муну Лилияга дагы бербейм, андан көрө тура берсин! - деп Ширин көйнөгүн өз чемоданына салып кирди, - Экинчи ага менин киймимди бербегиле!

- Ал эмнең, ай кыз? - Өлмөскан ага ачуулана карады, - Мындай сөзүңдү бизден башка эч ким укпасын, Лилия таарынбайбы?

- Таарынса тагдырына таарынсын, силердин багып алганыңарды мен билем, керек болсо эми ага айтам! - деп Ширин айтканда, босогого баш багып кирип келе жаткан Лилия угуп, артка чегине берди, ошондо Өлмөскан аны жаакка чак эттире бир чапты:

- Ким айтты сага, ким айтып жүрөт?

- Элдин баары, силер укпасаңар мен уккамын, Лилияң эмдигиче укпай калды дейсиңби, билмексен болуп жүрөт да, чоюлган кызыңар?!

- Ок өлүгүңдү көрөйүн десе, өздөн чыккан өрт жаман деген ушу тура, эл айтса да угузбай айтат, келип менин бетиме айтпайт, силерди бир туугандай болуп, бири-бирине жөлөк болсун деген элем, өзүмчүл балакет кыз болдуң да, ал байкуш эжекелеп эле турат, сени көрдүм, - деп ачууланып жатты. Жаныш ошол убакта келатып, Лилиянын босогодо турганын көрүп:

- Биерде эмне турасың, кирбейсиңби? - дегенде артка жүгүрүп чыгып кетти. Жаныш аны карап туруп калганда үйдөн:

- Ошонуңду көргүм келбейт, менин бир тууганым эмес, багып алган кызыңарды үйдөн кууп чыгам! - деген Шириндин үнү угулду.

- Кызым, анчалык өзүмчүл болбо, ата-энеси өлбөсө, ал дагы өз ата-энеси менен болмок, атасы жетимдер үйүндө чоңойгон, менин тууганым эле, жакын тууганы жок болчу, кызын жетимдер үйүнө мен бергим келген эмес, мени сыйласаң Лилияга унчукпа, - деди Батыркул.

Буларды уккан Жаныш кызыктай болуп үйгө кирди:

- Силер эмне деп жатасыңар, Лилия биздин бир тууганыбыз го, ал силердин сөзүңөрдү угуп качып кетти, - деди аларга карап, - Ушул сөздү ал эшикте жүргөндө айтасыңарбы, андан көрө ачык айтып койгула да? - деп кайра чыгып кетти. Лилия мал короонун артында отуруп алып ыйлап жатты. Өпкө-өпкөсүнө батпай ыйлап жаткан Лилиянын жанына келген Жаныш:

- Ыйлабачы Лилия, жүр үйгө кир, көргөн эл эмне дейт, мен сени өзүмдүн бир тууганымдай эле көрөм, - деди колунан тартып, - Бас үйгө кир!

Ошондо Өлмөскан дагы келип калды, аны көргөн Лилия:

- Мен аңдыган деле эмесмин, угуп алып эмне кыларымды билбей калдым, кечирип койчу апа?! - деди өйдө туруп күнөөлүүдөй жер карап, көз жашын аарчый.

- Эчтеке эмес кызым, жүрү үйгө кирели, көргөн эл башкача ойлоп жүрбөсүн, - деп Өлмөскан колтуктай үйгө жөнөштү. Киргенден кийин жанына отуруп алып ага түшүндүрүүгө аракет кылып жатты, - Кызым, сен кичинекей болчусуң, ырас, сени биз багып калганбыз, атаңдын бир тууганы жок, жалгыз бала экен, Батыркул атаңдын тууганы болот, башка жакын тууганы болбогондуктан бизде калгансың, сен чоңойсоң түшүндүрсөк деп жүргөнбүз…

- Апа-а! - Лилия ого бетер өпкө-өпкөсүнө батпай ыйлай берди, ал мурун укканын айтпады, тек ички өктөө-зарын чыгара боздоп турду…

- Лилия, сен деле менин кызымсың, өз колум менен сени күйөөгө узатып бактылуу болуп тынганыңды көрсөм арманым жок, капаланба кызым, эгер мурда айтсак, сен акыл токтото элек жашсың, азыр деле айтмак эмеспиз, мектепти бүтүп жатканда, аттестат алаарда күбөлүгүң керек болот, ошондо ачык айтып, анан аттестатка өз атаңды жаздырмак болуп сүйлөшкөнбүз, - деди Батыркул каңырыгы түтөй, - Эки-үч атадан биригебиз, жакын эле агасы мен элем…

- Садага болоюн десе, капаланбай отура гой, чындыкты билип алганың деле жакшы болду, - Өлмөскан чачынан сылап, бетинен өөп, бооруна кысты, - Ыйлаба берекем.

- Лилия ыйлабачы эми, капа болсоң биз дагы капа болобуз, - деп Жаныш да отура калды маңдайына, - Сени биз жакшы көрөбүз, мектепте алдыңкы окуучусуң, сендей карындашым менен мен дайыма сыймыктанам.

- Силер бир туугансыңар, бир тууганым жок деп ойлобо, андан көрө туруп, бети-колуңду жууп кел, парадга чыгабыз, сенин да классташтарың күтүп калды, - Өлмөскан анын чачынан сылап өөп койду, - Бол эми.

- Апа, барбайм мен, - Лилия башын көтөрбөй жооп берди.

- Кой, концерт беребиз деп жатпадың беле?

- Мен барбайм апа, Ширин эжемдер болуп бара бергиле! - дегенде Ширин чыга калып:

- Ушул турган жерде мен турбайм, мени өлгөн кыздын бири деп ойлоп койгула, азыр мен баш ооган жакка кетем! - деди да үйдөн атырыла чыгып кетти, анын артынан Өлмөскан кошо чыкты.

- Ой кыз, токто деп жатам!

- Токто, Ширин токто деп жатам! - деп Жаныш дагы чыгып, аны короонун оозуна жеткирбей кармап калды, алар киргенден кийин Лилия көзүнүн жашын салалата:

- Ширин эже, менин сага кандай жамандыгым бар, мен бир тууганым катары эле жаман оюм деле жок го, азыр го мейли жек көрсөңүз дагы мени үйдөн кет дебечи? - деди эле, ал ого бетер жинденди:

- Бул үйдө сен кал же мен калам!

- Мейли, кетсе кетейин, бирок кайда, кимдикине барам?! - деп буулуга ыйлаганда Батыркул тура калып Ширинди жаакка чаап-чаап жиберди:

- Бар, ата-энеден кечсең кете кой, тарбиясыз болуп, бизди уят кыла турган болдуң! - деп Өлмөскандын аны кармап турган колун бошотту да, - Бар, мени ата дебе, кечип кой, ата-энени сыйлабаган кыз кимди жарытат? - дегенде ал чыгып кеталбай туруп калды.

Баары үнсүз, өлүү жымжырттык өкүм сүрүп, бир гана Лилиянын ыйлаган дабышы угулуп турду. Көптөн кийин Ширин ыйлаган бойдон өз бөлмөсүнө кирип кетти. Эч кимиси үн катпай отуруп калышты, Жаныш Лилиянын ыйлап отурганына боору ооруп, эшикке чыгып кетип, ары-бери басып жүрүп: "Эмнеге Ширин Лилияны жаман көрөт, анын мүнөзү дагы жакшы, жумушту болсо өзү билип атаандашпай жасай берет, мектепте алдыңкы окуучу, мугалимдердин баары аны жакшы көрүшөт", - деп ойлонуп, себеби эмне экенин биле албай башы катты. Ал тургай өзүнүн теңтуштары Лилияны жакшы көрүп, ага эчтеке билгизбей кат жазып жүргөнүн угуп, Темир деген баланы бир жолу минтип айткан.

- Темир, сен жөн жүр, менин карындашым али жаш, ага кат жазып уят кылба, дагы бир жолу уксам капа болбо?

- Жок Жаныш, кат жазган жокмун, - деп тайсалдап кутулуп кеткен эле. "Балким жигит талашып жүрбөсүн, Ширин деле чоңойду, экөөнө бир жигит жагып калган болбосун, Лилия андай кыз эмес, ал али жаш", - деп ойлогон менен баары бир жан дүйнөсү дүрбөлөң түшүп, кыжаалат болуп жатты. Аны артынан чыккан Батыркул көрүп:

- Жаныш, сен Лилияны ээрчитип парадга чыга бер! - деди.

- Даярбы ал?

- Ооба, биз апаң экөөбүз Ширинди алып чыгалы.

- Макул.

Жаныш үйгө баш бакса Лилия Шириндин көйнөгүн кийип алып, чачына бантик тагып, аппак гольфа менен ак туфли кийип бетин жууп жөнөгөнү туруптур. Негедир кабагы ачыла түшкөнүн көрүп, эс ала түштү. Батыркул менен Өлмөскан аларды элдештирип койгон эле. Жаныш аны колунан ала жолго чыкты. Экөө адегенде Лилиянын айтканы боюнча мектепке кайрылышты. Алар келгенде парадга даярданган окуучулар класс боюнча бөлүнүп турушкан экен. Лилия Жанышка карады:

- Мен классыма бара берейин.

- Мейли, анан параддан кийин жолугабыз ээ?

- Макул, - Лилия жүгүрүп кетти, анын көйнөгү делбирей чуркап бара жатканын көргөн Жаныш: "Кандай татынакай кыз, ата-энеси өлбөгөндө мынчалык капа болмок эмес, Ширин экөө жакшы болуп кетишсе экен, анда Лилия ыйлабай калат эле", - деп ойлоп классташтарына кошулуп кеткен Лилияны карап туруп, анан центрди көздөй жөнөп, достору менен жолугуп майрамдап калды. Ошол күнү парадда Лилия кыздар менен аянтта бийлеп ырдады. Элдин арасында жүргөн Жаныш өзүнчө эле кубана карап жатты. Жанында жүргөн Темир менен Абас тамашалай кетти:

- Жаныш, сен Лилияны сүйүп калгансың го?

- Чын эле сен аны аябай жакшы көрөсүң, билгизбей сүйүп калсаң керек, бизден кызгана бересиң, чынында Лилия сулуу кыз, азыр жаш да?

- Койсоңорчу, өз карындашымды кантип сүймөк элем? - Жаныш аларга ачуулана карады, - Ал менин карындашым да?

- Жаныш, ал бир тууганың эмес, Ширинди айта албайбыз, Лилиянын ата-энеси башка да, боло берет.

- Тууганыбыздын кызы…

- Анчалык деле жакын эмес экен го, үйлөнсөң боло берет, - дешип күлүп жатышты. Жаныш жини менен урушуп кете жаздады. Андан кийин алар кайра тамаша дешип, зорго сөзгө келишкен.

Ошондон кийин Жаныш Лилияны көз албай тиктей берчү болду. Бирок жаштыгынан Лилия аны өз бир тууганындай көрчү, кээде оор эсепти же англис тилинен түшүнбөгөн жерин сурап калчу. Андайда Жаныш анын жанына отуруп алып, өзү билгенин түшүндүрүп, аны менен көпкө сүйлөшүп отурчу. Лилия ага мектепте болгон окуялардан айтып берип, күлүп отура беришет. Жаныш аны менен отурганда өзүнчө эле кубанычтуу эс ала түшөт. Ширин аларды көргөндө ичинен жини келип алат, бирок ага эч нерсе дей албай калган. Ошентип дагы бир жыл зуулдап өтүп, Лилия сегизинчи класска окуп калганда ого бетер келбеттүү, бою узун, ичке бел болуп өзүнчө эле керемет кыз болуп баратты. Күз келип, Жаныш армияга жөнөп кетти. Ширин онунчу класста. Өлмөскан менен Батыркул эки кызды бойго жетип калганга бирдей кийгизип, бирдей карап калышты. Ширин Лилия менен мамиле кылмак турсун сүйлөшпөйт, Лилия болсо эжелеп, анын чечип койгон кийимдерин жууп, тамакты да өзү жасап, ага эчтеке жасатпай же атаандашпай эле бүтүрүп коет.

Лилияга бир күнү Адис дагы кат жазыптыр. Аны окубай эле сумкасына салган бойдон унутуп калды, үйгө келгенден кийин жумуш менен жүрүп, колу тийбей, кечинде сабакка даярданып жатып алган. Ширин күндүзү ал эшикте жүргөндө сумкасын карап жатып таап алып окуду да, эртеси коридорго эч кимге байкатпай таштап коюп, класска кирип кетти. Экинчи сабактан танаписке чыкканда балдар-кыздар катты бири-бирине ыргытып, талашып Лилияны көрө күлүп жатышты. Каттын мааниси мындай эле: "Саламатсыңбы Лилия, саламым менен Адис, Алтындан ардактуу сүйгөнүм Лилия, мен сени сүйөм! Ушул катка кирпигимди калем, жүрөгүмдүн канын сыя кылып жүрөк сырымды сага төгүп отурам. Чыныңды айтчы Лилия, сен мени сүйөсүңбү? Сени ойлосом көз ирмебей уйкум качып, түнү бою түйшөлүп чыгам. Сен мени ойлойсуңбу деги? Сүйүү деген ушундай бир оор дарт экен, аны айыктыруу кыйын тура! Мени сенин гана "сүйөм" деген бир сөзүң айыктыра алат. Жооп берип койсоң суранам, деп сени сүйүп, сен деп дербиш болууга даяр болуп жүргөн Адис", - деп коюптур. Лилия эч нерсеге түшүнгөн деле жок, ошол убакта пионер вожатый Динара балдардын чурулдап жатканын көрүп, басып келди да, колундагы кагазды алып койду. Сабактан тарап чыгып бараткан Лилияны Динара чакырып алып мугалимдер бөлмөсүнө киргизди да:

- Бул эмне? - деди, - Сени тартиптүү, жакшы активист кыз деп жүрсө ушундай кызсыңбы ыя?

- Ал эмне экен? - Лилия түшүнбөй кайра сурап жиберди.

- Кат! - деп катуу айтты ал, - Эртең кыздар чогулушун өткөрөбүз, өзүң баш болуп балдар менен сүйлөшүп жүрсөң, башка кыздарга кантип үлгү болосуң?

- Эжеке, бул калп, мен сүйлөшпөйм эч ким менен, - Лилия ыйлап жатты.

- Эртең чогулушта көрөбүз, бара бер үйүңө!

- Эжеке, мага ишениңизчи, мен эч ким менен сүйлөшпөйм! - дегенине карабай ачуулана:

- Кылаар ишти кылып, кыл жип менен бууп коюп, башты оорутпай бара бер, эртең кыздар советин чакыргын, анан ошондо айтып бересиң, - дегенде аргасыз мугалимдер бөлмөсүнөн чыгып коридордо ыйлап баратканда, Шириндин классы тарап тапырай келатты. Лилия ошондо гана: "Бул Ширин эжемдин кылганы, болбосо сумкадагы катты бул кайдан алмак эле, буга мен эмне жамандык кылдым", - деп томсоро көз жашын аарчый аны күтүп туруп калды эле, ал кыздар менен артта чыгып келатып, аны көрүп баары күлүп ийишти:

- Лилия, сага эмне болгон? - деди бири ага.

- Каты кармалып калганга ыйлап жатса керек?

- Бекем ката албай калса керек да? - дешип өтө бергенде үнсүз алардын артынан жөнөдү. Ширин аны көз кыйыгы менен карап коюп, мисирээ кете берди. Кыздар кетип жатып, бөлүнүп-бөлүнүп Ширин жалгыз калганда жете келди Лилия:

- Эмнеге мындай кылдың, мага эмнеге мынчалык асылдың эжеке, мени ушунчалык жек көргүдөй эмне айыбым бар? - деди карысынан булка.

- Барчы нары, мен сага эмне кылдым, ырас болот, ар ким менен сүйлөшсөң ошо болот да, азыр апамдарга айтам! - деп жүгүрүп кетип калды.

Лилия үйгө барбай туура эле мүрзөнү көздөй ыйлап кетип жатты. Ошол убакта бүркөлүп турган күн, дыбырап жаай баштады. Коктудан өтүп, айылдан бир топ алыс топ мүрзө түпүйүп сырдуу. Кыз али ата-энесинин мүрзөсү кайсы экенин билбесе да, четине жетип, тизелей чөк түштү да, ботодой боздоп кирди: "Ата, апа эмнеге мени жетимсиретип таштап кеттиңер, бул дүйнө силер үчүн тарлык кылдыбы, менин чоңойгондо кор болоорумду ойлоп, өзүңөр менен ала кетпейт белеңер, жазыксыз жаш төккөн чырпыгыңардын азаптанып жатканын билсеңер тезирээк койнуңарды ачып ала кеткилечи, ата-энесиз калган кызыңарды аягылачы?!" - деп солкулдай ыйлап жатканда, күн-күркүрөп кыздын ички кайгысын сезип тургандай, буркан-шаркан түшө төгүп кирди. Бул кезде үйүнө кирген Ширин балбалактап апасына өжөрлөнө ыйлап, Лилияны жамандап жатты:

- "Кыжым-кыжым" дейсиңер, кыздардын арасында мени уят кылды, эртең кыздардын чогулушу болсо дагы мен үчүн уят, кой дебейсиңерби?

- Эмне болду кызым, түшүндүрүп айтчы? - Өлмөскан кызына үрпөйө карады.

- Аныңар эмитен балдар менен сүйлөшөт экен, бүгүн балдар катын таап алып шылдыңдап жатышты.

- Койчу кызым, үйдөн чыкпаса, качан, кайдан сүйлөшөт же окуудан башка бир жакка бейчеки баспаса? Атайын жасалган го дейм?

- Атайын ага ким жасамак эле, сура кызыңдан, келатат, - деп өз бөлмөсүнө кирип кетти.

Өлмөскан канчалык күтсө дагы, андан дайын жок болгонунан, Ширинден кайра сурады:

- Келатат дебедиң беле, кана ал?

- Кайдан билем, артымда келаткан, - тултуң эте жооп берди ал.

- Ушу сенин эсиң жок, кенедейиңерден бирге өсүп, бир туугандай эле болуп калдыңар, ага мынчалык өчүктүң, билбейм, - Өлмөскан наалый эшикке чыгып, төгүп жаткан күндү көрүп, кайра кирди, - Ботом, артыңда келатса эмдигиче келет эле го?

- Өлбөсө келет да?

- Акылсызым ай, кокус сен анын ордунда болгонуңда кандай болоор элең билбейм, - деп отуруп алып күдүктөнүп жатты: "Ал коңшулардыкына кирип отуруп алды бекен, үйгө келбей башкалардыкына барчу эмес эле, Ширин менен уруша кетип кала берген го, капырай эмдигиче кайда жоголду, күн болсо төгүп туруп алды", - деп ойлонуп отурганда эшиктен бирөө кирип келаткандай болду: "Эми келди, ушуга чейин эмне кылып жүрдү, коңшуларга ушактап отуруп эми келатканын", деп ачуусу келе түшүп, ачылган каалганы карап туруп калды.

- Ээй жеңе, бул мүрзөдө отуруп эсин жоготуп коюптур, - деп Нурмат Лилияны көтөрүп кирди. Нурмат Батыркулдун агасынын баласы.

- Мүрзөдө эмне кылып жүрүптүр?

- Кайдан билейин, мен карайган жерди көрүп, койбу деп баргамын, бир кой жок болуп жатат, жетип барсам Лилия экен.

- Кудай сактаган турбайбы, аякка барат деп ким ойлоптур? - деген Өлмөскан Шириндин бөлмөсүн көздөй үн салды, - Ширин, бол эрте Лилиянын кийимдерин алып чык, сыгып алма болуп калган турбайбы, ээ Лилия, эсиңе келчи кызым, - деп кийимдерин чечип, кургак кийимдерин кийгизди да Нурматтын жардамы менен төшөккө жаткырып, жылуулай жапты.

Бир ою: "Өлүп калган эмеспи кудай уруп", деген ойдо чекесине колун койду эле жылуу экен, эс ала түштү. Үшүгөнүнөн тиштенип калган кыздын колун ушалап, жылуу чай алып келди да, кашык менен ачып, оозуна аздан чай куя баштады. Анын бул абалын көргөн Ширин ичинен коркуп кетти: "Эми эмне болот, бекер кылдым окшойт, өлүп калса кандай кылам", - деп ойлоп апасынын айтканын жасап жатты. Тээ көптөн кийин ал онтой баштады, көрсө эти алоолоп ысып чыгыптыр. Көпкө отурган Нурмат:

- Кокус мен көрбөсөм ушул жамгырда эмне болот эле? Кудай жалгап бир койдун жоголгонун кара, - деди.

- Ошону айтпайсыңбы, чунак кыз эмнеге аякка барды экен, ата-энесинин мүрзөсүндө белги деле жок да, көргүсү келсе керек, - Өлмөскан кыздын чекесине муздак суу басып отуруп, кейий сүйлөдү. Ошол убакта Батыркул кирди:

- Эмне болду? - деди Лилияны тегеректеп отурган үчөөнү карап.

- Лилия ооруп калыптыр.

- Эмне болуп?

- Билбейм, - Өлмөскан Нурматты карады.

- Кызыңыз мүрзөгө барып жаанда калыптыр, - деди Нурмат.

- Аякка эмне барыптыр, күн ачыкта деле барбайт беле?

- Ошого түшүнө албай калдым, кокус бул бала көрбөгөндө ким билет, кудай уруп түнү менен калса эмне болот эле, аякка бараарын түк да ойлобоптурмун, - Өлмөскан күнөөлүүдөй күңкүлдөй сүйлөдү.

- Күн төгүп жатат, тобо, челектеп төккөндөй тим эле, контордон чыгып келгиче эле суу болуп бүттүм, - Батыркул кийимин алмаштыра, Лилиянын жанына келип отурду, - Каран калгырдыкы, эч бир ойлобогон экенмин, ушуну бир жолу куран окутуп туруп, мүрзөсүн көрсөтүп койсок болмок экен, - деп кыздын чекесин басып көрдү, - Доктур чакырсакпы дейм?

- Ошентиш керек го? - Нурмат башын ийкеди.

- Кой, мен барып тиги Орозбекти чакырып келейин, - Батыркул ордунан козголгондо Нурмат аны тургузбай өзү тура калды:

- Сиз отура бериңиз, мен барып келе калайын.

- Макул, тезирээк барып келе кал, - деп кайра оңдоно отуруп калды Батыркул, - Нурмат чыгып кетээри менен Өлмөсканга карады, - Булар дагы урушкан жок беле?

- Жо-ок, мектептен келбей эле өтүп кетиптир.

- Бирдемеге зээни кейиген экен, болбосо мындай болмок эмес, кызың каякта?

- Үйдө эле…

- Ширин! - деди Батыркул ички бөлмөнү карай, - Келчи бери кызым.

- Эмне болду ата?

- Сен Лилия менен урушкан жок белең?

- Жо-ок, урушкан эмеспиз.

- Мектепте эч ким менен урушканын көрбөдүңбү?

- Жо-ок, - Ширин өзүнүн уяты ачылып калчудай, көздөрүн ала качып жооп бергенде, Батыркул бир нерсени сезди. Үнсүз башын ийкей тим болду, ошол кезде Лилия жөөлүп баштады.

- Ата, ата! - деп көзүн ачпай башын ары жак, бери жакка кылып онтолоп жатты, - Апа, апа мени алып кеткилечи, ата…

- Кызым антпечи, кызым… - Өлмөскан жанына келип, чекесине койгон марлини суулап, кайра басып, үстүндөгү жуурканды ачып койду:

- Ысыганынан көтөрө албай жатат окшойт?

- Ушунча ысыган дененин ысыгын көтөрө албай жөөлүп жатат да, доктур… - деп келатканда Нурмат Орозбекти ээрчите кирип келди. Орозбек кыздын этинин ысыгын көрүп эле:

- Ооруканага жаткырбаса болбойт, суукка катуу урунган экен, - деди.

- Ушул абалда кантип, укол сайып койсоңуз, бир аз эс ала түшсө, анан алып баралы, - деп Өлмөскан чыйпылыктап ийди.

- Уколду го берем, баары бир алып барбасаңар болбойт.

- Мейли, эти ысыганы басылып калса анан алпарабыз, - дегенде Орозбек укол жасап, анан кетип жатып дарыларды таштады.

- Көп кармабагыла, - деп кетти.

Ал күнү кеч кирип калгандыктан, Өлмөскан өзү карап отурду, кайра-кайра жөөлүп:

- Ата, мени ала кеткилечи, мени эмнеге таштадыңар, мен дагы… мен дагы силер менен жүргүм келет апа! - деп сүйлөп жатып анан эс ала түшүп көшүлө уйкуга кирди. Жанына жатып алып карап жаткан Өлмөскан ал онтолой баштаганда туруп:

- Лилия, кел кызым, дарыдан алчы, - деп акырын айтып, чачтарын сылап өөп жатканда:

- Апа-атаке, мага эмне болду? - деп көзүн ачты.

- Эчтеке болгон жок кызым, дары ичип калчы, ооруп калыпсың, кел өйдө бол, - деп башын өйдө кылды, Лилия башын көтөрүп, берген дарыны ичип алып, кайра жатып калды.

- Кардың ачты го кызым, тамак ичесиңби?

- Жок, - деп башын чайкады ал.

- Анда жата гой, эсибизди чыгардың кызым, - деп үстүн жылуулап кайра жанына кыңкайды. Түнү бою этинин ысыганы улам түшүп, кайра көтөрүлө бергендиктен таң эрте ооруканага алып барышты. Өпкөсүнө катуу суук тийген экен, көпкө жатмак болду эле, ал экзаменим эмне болот деп болбой жатып, чыгып алды да сабакка бара баштады. Үйдөн укол-дары алып жатты. Ширин аны карай албай жүрдү, ал ооруп жатып калганда пионер вожатый Динарага келип:

- Эжеке, ал мындай эмес, бирөөлөр атайын кылган, кантип өзүнө келген катты жолго таштап коймок эле, мунун баары жалган, - деди.

- Кызык, ким ушундай кылышы мүмкүн? - деп Динара дагы таң калып ийин куушурду. Классташтары дагы Лилиянын тартиптүү кыз экенин айтып киришти. Ошондон кийин гана Динара балдар-кыздарды ээрчитип, ооруканага барып келген. Ошондуктан Лилия окуусуна көңүлдүү эле барып, окуусун уланта баштады. Адис баарын угуп, өзүнчө капа болуп, ага кат жазуудан тартынып, өзүнө жолукмак болуп чечти. Сабактан чыгып келаткан Лилияны көрүп, артта калып калды, аны байкаган кээ кыздар билмексен салып кете беришти. Лилия деле көрдү, бирок үйгө жакындап калган эле, ылдамдай басып кирип кетти. Өкүнүп кала берди Адис. Ал ошол май айында аскерге жөнөмөк. Ошентип жолуга албай кете берди. Лилиянын ага жакшы ою жок, бирок ал жек көргөн адамына да күлө карап, жакшы мамиле кыла турган. Май айы бүтүп, сегиз-онунчу-класстар экзаменге даярданып консультация өтүп жаткан. Лилия менен көңүлү жакын Мира деген кыз аны акырын ымдай туура жактагы мектептин короосунун чети жактагы кароолчунун кепесинин артына ээрчитип келди. Ага таңгала караган Лилия күлүмсүрөй:

- Эмне биякка алып келдиң? - деди курбусуна.

- Азыр билесиң, - Мира дептеринин ичинен конверт алып чыгып, - Мына муну көрдүңбү? - деди колун өйдө көтөрө.

- Ал эмне экен, айтчы эми?

- Кат, көрбөй турасыңбы?

- Ка-ат?! Кимден, эмне деген кат? - Лилиянын өңү өзгөрө түштү, - Түшүнсөм кудай бар Мира, айтчы бай болгур? - деп кабак чытый калганда, Мира аны карап катты сунду.

- Адистен!

- Ой ушунуку өттү, тытып салчы, окумак тургай көргүм-уккум дагы келбейт, - деп терс бурула бергенде Мира аны токтотуп:

- Лилия, кел кат жазып эрмек кыла беребиз, эмне болмок эле? - деди.

- Жок-жок, андай болбойт, мага ал канча жолу кат жазды, бирин дагы окуган эмесмин, - Лилия Мирага капалана карады, - Кудай жалгагыр, ушу катты тытып, өрттөп койчу?

- Эмнеге Лилия, ал сени аябай сүйөт экен, болбосо аскерге барганда унутуп калмак да?

- Мен үчүн баары бир, азыр эрте, дагы эки жыл окуп, мектепти бүтүшүбүз керек, - деп Миранын колунан катты дароо сууруп алды да, тытып кирди.

- Жинди, эмнеге тыттың, аскердеги балдардын көңүлүн көтөрүп, кат жазып коюш керек болчу, тытпай адегенде окуп көрбөйт белең?

- Окугум да келбейт, жүрү кеттик, даярданалы, - деп алдыга баса бергенде Мира аргасыз аны менен кошо басты, - Мира, кечирип койчу, менин алдыга койгон максатым бар, адегенде максатка жетиш керек, андан кийин сүйүү-күйүү деп башты оорутаарбыз, - деп кадимки токтолуп калган адамдай сүйлөдү, - Али кө-өп убакыт бар…

- Ай-ий Лилия, сен тим эле уза-ак жашап койгон чоң энедейсиң го, мынчалык акылдуусуң… - деген Мира аны эми гана көрүп тургандай карады, - Туура айтасың Лилия, ойлонуш керек, мен Артык менен сүйлөшүп жүрбөйүнбү, ал мени сүйөм десе аябай ишенем, сенин айтканың чын болуш керек, сен акылдуусуң Лилия, - деди жандай басып келатып.

- Акылдуу эмес, баардык эле кыздар ойлонуш керек да Мира, анткени бул биздин өзүбүздүн келечегибиз эмеспи?

- Туура.

- Силер кайда жүрөсүңөр, Сонун эже экөөңөрдү издеп жатат, - деп алдыдан Клара чыга калды.

- Эмне кылат экен?

- Билбейм, - деп ийин куушура тим болду.

- Жүр баралычы, - деди шашыла Лилия. Экөө жетип келсе, Сонунбү аларды тосуп турган экен:

- Келдиңерби, бүгүн силер балдарга кулактандыргыла, эртең жүз сомдон чогултсун, экөөңөр чогултуп бергиле комиссия келет экен, бээ байлагандардан кымыз алдыргыла, - деди көрөөрү менен эле.

- Макул, - деп экөө тең жооп берээри менен:

- Тездеткиле, - деди да өз ишине киришти.

Эки кыз чыгаары менен күтүп турган окуучулар аларды тегеректеп калышты. Адегенде Лилия аларга болгонун түшүндүрүп айта баштады эле, балдар аны кулак сала угуп, анан үйлөрүнө тарашты. Лилия менен Мира кымызды кандай кылып табаарын билбей кеңешип жатышты. Ойлонуп отуруп, акыры үйдөгүлөрүнө айтмак болушту. Лилиянын минтип активист болгону Ширинге жакпай чычалаган менен эч нерсе дей албады. Анткени, ал сабакты жакшы билбегендиктен бааларын жакшылап койдуруу үчүн Батыркул атайын бир союш союп, мектептин дирекцияларын чогуу коноктоп койгон. Онунчу класс дагы жүз сомдон чогултуп жатышкан. Сегизинчи класстын окуучулары активдүү катышып акча чогултуп берип, кымызды Батыркул таап берди, бир чаначты Мира, бир чанач кымызды Лилия алып барып кечинде жеткирип беришти.

Батыркул менен Өлмөскан кеңешип, Лилияны күбөлүгүн алаары менен эле педучилищага тапшыртып коюуга макулдашып жатышты. Лилия муну уга элек. Ширин болсо окууга барууга көңүлү жок. Экзамендерин ийгиликтүү аяктаган окуучулар үй-үйүнө тарашты, Лилия менен окуган эки кыз окууга тапшырмак болуп күбөлүктөрүн алып жатканда, Батыркул бир кой союп, Лилиянын ата-энесине куран окутуп, мүрзөсүнө алып барып көргөздү. Ошондо бир басылбай солкулдап, үнсүз ыйлады Лилия, мүрзөнүн үстүн чөп басып кеткен, баштарына таш коюп койгон экен, аны чым басып ар жагы ачык, тосулбаган бойдон бозоруп турган. Жанаша турган кош дөбөнүн тегереги эстеликтерге толуп кеткен. Аларды көрүп, ого бетер ичинен сызып: "Бир тууганы болсо мындай болбойт эле, же мен чоңураак болгондо эмне, тууган-уругу, күйөөрү болсо мындай болмок эмес", - деп ойлонуп жатты. Анын ички туюмун ким билмек, куран окулгандан кийин ордунан жапырт турушту. Чубай он чакты адам үйгө карай жөнөштү.

Келгенден кийин Батыркул Лилияны бооруна кысып, чекесинен өбө эркелетти да:

- Кызым, сени Фрунзеге окууга жөнөтөлү деп турабыз, мугалимдикке барасыңбы же медучилищага барасыңбы? - деди эле Лилия таңдана карап, эмне дээрин билбей калды. Анткени, ал даяр эмес эле, - Окууң жакшы, күбөлүгүң беш, ошондуктан билимиңди тереңдете бергениң жакшы го деп ойлонуп, апаң экөөбүз чечтик.

- Ата, документ даярдаш керек го?

- Мен баарын сүйлөшүп койгом, буйруса кийинки жумада шаарга өзүм алып барам.

- Анда медучилищага эле тапшырайын ээ? - деп кубанып кетти.

Анын кубанганын көргөн Өлмөскан:

- Сени окууга жөнөтүп, атаң өзү жайгаштырып келет, биз барып кабар алып турабыз кызым, окууңду бүтүп алсаң айылга келип иштейсиң, - деди мээримдүү жылмая.

Ширин аны окууга алып барабыз дегенге ичи күйүп жатты. Лилияны эртеси сүрөткө түшүп кел деп жиберишти эле, Ширин тулдуңдап атасына:

- Силер Лилияны эмес мени багып алгандай мамиле кыласыңар, мени окууга жөнөтсөңөр эмне болот, ага караганда улуумун, ал дагы эки жыл окуш керек, биротоло онунчу классты бүткөндө барса деле болот го?

- Ширин кызым, анте бербе да, сенин окугуң келсе окутпай коймок белек, Лилия өксүк, ага көп эле атаандашып жаман көрүнбө кызым, кийин-кийин биздин көзүбүз өтүп кетсе, бир туугандай болуп бири-бириңерди сыйлай турган болсоңор, Лилия жакшы кыз, сага эч жамандыгы жок.

- Ооба, жакшы кыз деп ошого эле тарта бересиңер, мектепте деле ошол, мугалимдер аны жакшы көрүшөт.

- Жакшы болсо, жакшы дейт да кызым, - Өлмөскан кызынын башынан, көкүлүнөн сылап төбөсүнөн жыттап койду, - Сен аябай өзүмчүлсүң, бирөөнө ичи тарлык кыла бересиң, андай кыялды токтот кызым, ушул жашка келип, бир дагы кыз менен мамилең жок экен, адамдын жакын адамы, сырдашып сыр айтышаары болуш керек, эркеликти эми токтот, бойго жеттиң, андан көрө сага куда түшөбүз дегендер чыгып жатат, - Жай токтоо сүйлөгөн Өлмөскан эмне дээр экен дегендей карап, жооп күтүп калды.

- Ким? - деп жиберди Ширин.

- Апсаматтын баласы бар тура, ошол Апсамат атаңа жолугуп айтыптыр, куда бололу деп.

- Жанарбеккеби?

- Сен аны билесиңби, - Эне кызын сынай карап калды.

- Тааныйм…

- Кандай бала?

- Билбейм, мен аны сыртынан эле көргөм.

- Эчтеке эмес, сүйлөшүп көрөсүң кызым, сага жакса беребиз, эгер жакпаса бербейбиз.

- ? . . . - Ширин үндөбөй отуруп калды, анын эмелеги тултуңдап жаткан кыялы заматта тарап: "Жанарбек мага го жагат, ал мени жактырабы, көрүнгөн кызга тийишип эле жүрө берчү эле, анын атасы эле ошентип жаткандыр", - деп ойлоп отурганда Лилия келип калды. Керектүү документтерин Батыркул даярдап бүттү. Өлмөскан жолго берээрин камдап койду, боорсок жасап, эт кууруп салып берип, эртеси эрте үйдөн чыгышты.

Жаныш болсо аскерде жүрүп, кат жазган сайын Лилияны сурай берет, ага салам жолдойт, акыркы келген катында экзаменди ийгиликтүү аякташын куттуктаптыр. Өлмөскан өзүнчө ойлонуп алды: "Ботом, өзүнүн карындашын ойлоп да койбойт, качан болсо Лилияга салам айтат, ал-акыбалын сурайт, бул эмнеси", - деп телмирип отурганда Ширин:

- Апа, мен Айдайга барып келейинчи? - деп калды.

- Барсаң барып, тез кел.

- Тез эле келем, - Ширин шашыла чыгып кетти.

Өлмөскан жалгыз кызынын келечегин ойлоп тунжурай саймасын сайып отура берди, ал антип отурганда Кундуз кирди, ал жанаша коңшу турат. Экөөнүн мамилеси жакшы.

- Сайманы сайып эки кыздын себин даярдап жаткансың го?

- Ооба, эки кызым бирдей бой жетип калды, камдап коеюн.

- Кыз берүү да оңой иш эмес, меники дагы чоңоюп баратат, балдарды ойлоп жүрүп эле, картаят турбайбызбы? - Кундуз шыпшына сүйлөп кирди, - Байыштын окуусу качан бүтөт?

- Ага үч жыл эле болбодубу, дагы эки жылда зорго бүтөт.

- Ии-ий, ооба-ооба, - деген Кундуз, - Лилияны кайсыга тапшыртканы кетти? - деп чегип-чегип сурап отурду.

- Лилия сабакты жакшы окуйт, бир убакта экөөнү окутуш деле кыйын эмеспи, быйыл ал өтүп алса, эмки жылы Ширинди жөнөтөбүз, - деди Өлмөскан саймасын ары коюп, - Чай коеюнчу, эрмектешип чай ичели, - дасторконун жайып чайын алып келди, көпкө чейин отуруп сүйлөшүп жатышты.

- Жакшы адамсыңар Батыркул экөөңөр тең, ушу Лилияны жетимдей кылбай бойго жеткирип койдуңар, силерден башка неме болсо күн көргөзбөй жумшап, окутмак турсун жакшы сөз айтмак эмес.

- Өз эле балабыздай болуп калбадыбы?

- Ооба-ооба, кенедейинде бактыңар да, өзү дагы акылдуу болуп чоңойду, сендей аялдан тарбия алды да, - деп күлүп калды.

- Баланы канчалык жакшы болсун деп, атайын тарбияласаң деле, кээ балдар бейбаш, обу жок болуп калат го, бул балдардын өзүнүн нары жагында бар да, - деп койду Өлмөскан, анын оюнда Ширин болду, ал кызынан сары-санаа болуп турган эле. Кундуз көпкө отуруп анан жөнөдү, аны узатып чыккан Өлмөскан дарбазанын жанына барып кайра кайтты. Ширин али келе элек, анын кечиккенинен улам кыжаалат болуп жатты: "Тез эле келем деди эле, эмнеге кечикти, кудай сактасын, бул эле жерде эмеспи, келип калаар", - деп кечкиге тамак жасоого киришти.


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика