»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

ќрундалган тилек

“үбү түшүп калгансып көз ачырбай жааган жамгырдан койчулардын көрбөгөнү көр болду, короонун ичи чылага айланып, узун шинелчен  арыбек коюн эрте жайытка айдамак болду. Өкмөттүн кыштан салынган эки бөлмө үйүндө, төрт баласы чөжүрөп, эрте туруп алган. ”луураагы ондо, ортончусу биринчи класс, эң кичүүсү алты жашар. јлардан улуусу Ќазира шаарда окуйт.  ызын төрөгөндөн кийин ∆амалкан жети жыл токтолуп жүрдү, кызы а€бай эрке. —абакты жакшы окугандан улам медучилищага тапшырган, андан жогоркуга тапшырганга кудуреттери жок эле, парага тыюу салынган менен жең ичинен алып эле, колунда барлар чоң окуу жайларга тапшырып жатат.  арыбек колдоюп эчтемеге шыгы жок, башкарма мактап далыга таптап койсо, кудуңдап малды көзүнүн карегиндей сактап, жан үрөгөн карапайым киши. ∆азгы төл, жүн, этти ашыгы менен алып совхоздон сыйлыктарды алып турат. јнан калса директор да ага жашыруун кой бактырат. јлар эсепке кирбейт, жем-чөп, тоютту өзүнчө түшүрүп берет, керек болгондо күнбү-түнбү ба€гы семиз койдон директордун шопуру келип алып кетет. ∆амалкан какылдап-шакылдаган а€л, ушундай көз ачырбаган жаанда жүдөп какаганда, ал күйөөсүнүн кулагын койбой какшанып кирет.

- јтаңдан калган малды баккансып ташта десе болбойсуң, ошо директоруң мактап койсо жаныңды бересиң го, өзүңдүн энчилүү чычкак улагың жок, эми балдар окуганда кантебиз?

- Ёмне кыл дейсиң эми? -  арыбек долдурай үн катты.

- “ашта, тоо ташта жүрүп, жапайы болуп бүттүк.

-  ойду таштап айылга барганда эмне кылам, же дипломум болбосо, башка иш колумдан келеби?

-  ыбыраган жансыңбы, элдей болуп кыш куй, бирөөнүн тамын сал, ошол колуңдан келбейби, болбосо кароолчу бол!

-  ой ∆амыш, мен малды таштай албайм, боор этим менен тең болуп калгандай болуп таштай албайм, балдарды инимдин үйүнө коюп коебуз, окуй беришет, тамак аш, кийим-кечесин берип турабыз да, - деп  арыбек үңкүйө жооп берип туруп кетти.

- »ниңдин а€лы менин балдарымды батыраарын кудай билет, тымтырабай окууга жакындаганда жакшылап сүйлөш, балдарды какпай-силкпей карап койсун, сабактарын да көрүп дегендей.

- ћакул эми, ага чейин дагы көп бар го, эми жайлоого көчөбүз.

- √азды ушундайда толтуруп келиш керек эле, дегеле эчтеке менен ишиң жок, жайлоодон шыйрагымды жагып оокат кыламбы, минтип күн жаап турса отунду кайдан терем? - деп какшанып жатты.  арыбек койдун артынан үндөбөй кетип баратты: "“обо-о, а€лдардын баары эле ушундайбы же ∆амалкан ушундайбы, үйгө келдим баш оорутат, жаагы тынбайт, бир жагы мунуку да туурадыр, жайы-кышы үй бетин көрбөй талаалап жүргөнүбүз жүргөн, балдар үчөө тең окуса кыйналып да калат, ырас эле койду таштап тынч өмүр сүрсөм бекен, жо-ок малсыз бир күн да чыдай албайм, чыдасак балдар чоңоюп калат, анан колубуз узарып жеңилдей түшөбүз", - деп ойлонуп, өзүн-өзү соорото кой артында. Ѕеш жүздөй кой багат, анын ичинде директордун койлору бар. “екшерүү келээрде алдын ала киши жиберип, ал койду башка короолорго жашырып коюшат. ќйлоп көрсө, ырас эле өзүмдүк бир да малы жок экен. Ѕашка койчулардын уй койлору, ал турсун өзүмдүк аты да бар. Өзү минген аты дагы совхоздуку, анан ∆амалкан чырылдабаганда ким чырылдамак эле.  ызы дагы бой жетип калды, кокус күйөөгө тийип кетсе, куда тозгудай чамасы барбы, кептин бары мына ошондо. ∆адагалса сое турган кой-козусу жок. ”шуларды ойлонуп баратып койдун чар тарапка жайылып, жаандан качып, таш коңулдарга кирип кеткенин да баамдабай калды. Үстүндөгү шинели сыгып алма суу болуп өтүгүнөн суу өтүп кетти. јтын кырга тушап коюп койлорун чогултмак болуп, коргологон койлорду түш оой чогултту да, кайра айдап короого жакындатып карап турду. ∆аныбарлар жаанда алар деле оттогусу келбей бири-бирине ыктай корголошуп турганда чогултуп айдап короого киргизди. Өзү малма-чөлмө суу болуп кирип келген күйөөсүн мешке кой көңдөн жагып отурган ∆амалкан олура€ карап койду:

-  ийимиңди алмаштыр, сыгып алма болгуча жүрбөй баса бербейт белең, совхозго жалгыз эле сен киреше киргизип жатсаң да.

- јчка болуп калбасын дебедимби, козуларга чөп салдыңбы?

- ќоба.

- јнтпесең болбойт, козулар бу жаанда кайыгып өлчүдөй.

- Ёми энесине салалыбы?

-  ое тур, бир аздан кийин, силкинип алсын, алар деле суу болду.

-  ойдун баары тууп бүтө элек, дагы он кой бур ээ?

- ќоба, ондон ашык төлдөйт, буйруса көбү эгиз төлдөйт го?

-  арыбек, ушу быйыл беш козуну кем айткын уктуңбу?

- Ёмнеге?

- Ёмнеге деп коет, андан совхоз кемип кетпейт, же койдун ичиндегисин учетко алып койду беле? - ∆амалкан аны акшы€ карады, - јк жүрөктүгүңдөн бирдеме таап жатасыңбы, ударник деп көтөрө мактап койсо ичкен ашыңды таштайсың, кана ударник кылып сага бергени тигил ударник болгон койчуга он-он беш койду сыйлыкка бериптир го, өз короосунан бөлдүрүп.

- ∆амыш, шашылбасаң баары болот да, мага акчалай сыйлык берип жатпайбы?

- Ёлүү сом, жүз сом сыйлык аласың, ал кант-чайдан чыкпайт. Ќазираны кокус бирөө ала качып кетсе, директоруңдан карызга сурайсыңбы?

-  өрөбүз да, кудай жакшылыгынан берсе бүтүп кетет.

- ”шу сенин кайдыгерлигиңЕ

∆амалкан тултуңдай дасторкон жайып, мештин үстүндөгү кайнап жаткан тамагын алып келди. Ѕалдары биринен сала, бири кужулдап түртүшүп,  арыбектин жанына талашып:

- ћен отурам, атамдын жанына.

- »ки мен отурам, нары отурчу.

- ћен отурам, - дешип жатканда ∆амалкан урушуп кое берди.

- “ынч отура албайсыңарбы ы€, заманга жараша булардын башкача болуп калганын кантейин, биз илгери дегеле чукулдашпай эле чоңойдук эле сегиз бир тууган.

-  ойсоңчу ∆амыш, бала да, сен экөөбүзгө эркелебегенде кимге эркелешет? - деп  арыбек кичүүсүн алдына алып, эки чоңураагын эки жагына отургузду. - јпаңардын ачуусу келсе мени да урганы турат, тынч отуруп тамагыңарды ичкиле.

- ќоба мени жалаңкычыңардай эле көргүлө, - деп табакка толтура эттүү тамакты ортого койду, шорподон куюп алды - алдына жылдырды да, - төкпөй ичкиле! - деп өзү жайланып отуруп тамактан алып кирди.

Ѕул чакан үйбүлө жайдыр-кыштыр бир короо мал менен сарайда жашашат. ∆айында жайлоого өкмөттүн домигин артынып же машина менен көчүп алып, мал менен алек. ∆амалкан кара көз, кара каш сулуу а€л.  арыбек аскерден жаңы келгенде бири-бирин жактырып калып ала качып алган. јнда  арыбектин апасы бар болчу. Ёки жыл мурун каза болуп калып балдары менен а€бай кыйналышты. Ѕир иниси бар, ал дагы үйбүлөлүү, мектепте совхоз болуп иштейт, а€лы бекерчи. јлыбек дагы жоош момун, а€лы ¬енера тилинен заар төгүлгөн неме. ”шакчылыгын айт, бир сөздү миң сөз кылып жеткире турган даражадагы жаагы жок а€л. Үч баласы бар. ∆амалканга зоотехник  убандык көз салып, сөз айтып канча аракет кылган менен жете албай жүрдү. Ѕир күнү жеңил машина менен ∆амалкандын классташ кызы «уура менен √үланда келип калды. алар деле үйбүлөлүү, бала бакыралуу, ∆амалкан менен мамилелери да абдан жакшы.  арыбек оюн-шоокко такыр жок.  оюн кайтарып кеткен.

- јй-ий ай ∆амыш, баглан козу жеп келели деп эле келип калдык, күйөөң бизди каалабагандай басып кеткени эмнеси? - деп «уура шакылдап күлүп калды.

- Ѕалдар жаш, койду кайтарбаса ит-куш жеп кетет, мен турбайынбы, өзүм коноктойм силерди, - деп ∆амалкан аларга тамак алып, дасторконун жайды.

- јй ∆амыш, жашоо кандай анан, бир жума бою көз ачырбай жааган жамгырда жүдөгөн жоксуңарбы ы€? - деди √үланда жай алып отургандан кийин.

- ∆үдөгөндө кантебиз курдаш, өкмөттүн малы өлбөсүн деп өзүбүзгө деле карабай калдык, - ∆амалкан күлүп калды. Ѕул эки келин тең совхоздо иштейт, бири бухгалтер, бири отделкадр болуп совхоздун мыкчегерлеринен. ќолжуй ооздорундагы алтын тиштерин көрсөтө шаңкылдап сүйлөп отурушту. Ѕул экөөнү зоотехник  убандык жөнөткөн эле. јл билмексен боло артынан келип калды. Өзү бир козу сала келиптир, күрпөң кара козуну, бир аздан кийин жанында кошо келген эки жигит арыдан бери сое салып казанга салышты.  өтөрө келгендерин ортого коюп, шарактап агынан жарыла күлүп, ырдай баштады. “ээ төрдө жүргөн  арыбек зоотехниктин машинасын дүрбү менен карап тааныды да коюн ылдыйлата айдап келип үйгө келди.

- ќо ударник кел, - деп  убандык ага кош колун сунду, -  андай мал, жан эсенби?

- ∆акшы-жакшы келгиле, - деп баш ийкей калгандары менен учурашып, кайра сыртка чыкмак болгондо «уура:

- ј€ш, биздин келгенибизди жактырбай койду го, күндө келип жаттык беле, кабак-кашыңды ачып биз менен отурсаң эми, - деди ордунан туруп келип колтуктан ала, -  ойлоруңдан коркпо,  укем турат, керек болсо тирүүсүн өлдү деп чыгаша кылып коебуз!

-  ойсоңчу «уура, андай уурулукту жактырбайм, кокус жоголуп кетпесин, силер отура бергиле, - дегенде  убандык ага:

-  арыбек, бир күн ачкадан өлбөйт, камап кой да биз менен отур, бу биздин кыздарды билесиң да, совхоздун бир жагын чоюп турган кыздар, эс алабыз деп келишиптир! - деди.

- “үш оогондо камабаса болбойт, ачка короодо турганын көрсө эмне болот? -  арыбек тарткынчыктай калды, - ∆оопкерчилик болуш керек го?

-  ам санаба, биз турбайбызбы, бүгүнкү күндөн баштап, сенин оторуңа кой кошула баштайт, сыйкырлап коебуз, байкушум абдан ак жүрөксүң ай, сага кудай берет.

- ћейли эми, кошпой эле койгула, ак эмгегим менен эле жашайм, бүгүн силер менен отурайын атасынын көрү, - деп  арыбек дасторкон четине мандаш токуна отуруп калды.

- —апаш, куй тигинден,  акемдин бир көңүлүн көтөрөлү, өкмөткө ак кызмат кылгандар чанда, бу  акем эт бетинен түшөт мал дегенде, мунун мээнетин биз акташыбыз керек, - деп  убандык бакылдаганда —апашы арактан чыныларга куюп узатып жатты.  урбулары менен бир аз ичкенге ∆амалкандын жүзү албыра кызымтал болуп калган, ал чоңураак уулуна карап:

- Ќурлан, сен барып койлорду имерип тур, анан тамак ичип алып атаң барганда келесиң, - деди эле шыпылдап чыйрак Ќурлан кайра айттырбай жөнөй бергенде кичүү уулу  урман.

- ћен дагы барам, - деп кошо турду.

- ћына мындан алып алгыла, - деп «уура менен √үланда экөөнүн күрмөсүнүн чөнтөгүнө конфет, печеньелерден шыкап салып берди эле кудуңдай чыгып кетишти. Ёң кичүүсү ќсмон төрдө отурат, ал азыр кичирээктик кылат, бака-шака болуп ичип жаткандардын оозун карап, таңыркай улам оозун чулчуйта конфеттен салып алып бейкапар.

-  елгиле эмесе, үй ээлери  арыбек менен ∆амалкандын денсоолугу, жалпыбыздын ишибиздин ийгилиги үчүн алып коелу! - деп тост айтып алып ийди √үланда.

- Ѕиз дагы кошулабыз.

- јйтканың келсин.

- јман бололу ээ? - дешип алып ийип, жаңы эле куурулган боор куурдактан илип алып коюп отурушту.

ќшол күнү  арыбек а€бай кызуу болуп жатып калды. јнан калса аракты €щиги менен алып келген экен, ондон ашык бөтөлкөнү ичишиптир. ∆амалкан жакшы көтөрчү, ал койду короого киргизип, санабай эле камады да курбуларын жөнөтүп коюп, жатмак болду. Ёңги-деңги болуп турса да балдарына төшөк салып жаткырып,  арыбекти чечинтип төшөгүнө эптеп сүйрөп жаткырды, ал эчтеке билбей жаткан. јнын жанына жаткан ∆амалкандын эми көзү илинип баратканда аны кучактаган эркектин деми, шыбышы эндиретип салды. Ёч нерсени баамдаганга кудурети да жетпей денесине тийген эркектин колдору назик сылаганда анын моюнуна колун артып алганын сезбей да калды. Ѕыш-күш эткен дабышы заматта үй ичине толуп, бир аздан кийин иши бүтүп калса да сугалактана мойнунан өпкүлөп жатты. ∆амалкан түш көрүп жаткандай, эндиреп жата берди, бир убакта:

- ∆амыш, мен сени сүйүп калдым, жолугушуп жүрөлүчү, - деген чоочун эркектин үнү угулганда чоочуп тура калды.

- —енЕ сен кимсиң?

- „үш-ш, акырын ∆амыш, мен  убандыкмын.

-  ет азыр, сен менин мастыгымдан пайдаландың беле?! - ∆амалкан ызалана үнүн секин чыгарып күңүрт бөлмөдө күйөөсүнүн эч нерсени сезбей уктап жатканына жини келип кетти, -  ет жогол азыр,  арыбекти шылдың кылгың келдиби, атайын мас кылдыңбы бизди, сыйың менен жогол!

- ∆амыш мени уксаң, эгер тилимди алсаң корооңдо коюң, ичериңе ашың болуп берем, колумдан келгенин бүт жасайм, - деп  убандык келинди бекем кучактап алып, өпкүлөп оозуна жабышты. ∆амалкан бул таттуу өбүшүүгө магдырай түштү, жоошугансып аны түрткөнүн токтотту, ошондон пайдаланган шылуун жигит ага акырын шыбырады, - Ёшикке чыгалычы.

- јзыр, - деген ∆амалкан анын артынан кошо чыкты да, - ”€тың жок экен, эбак кетпедиң беле, качан келип калдың? - деди үнүн пас чыгарып.

- ћен кеткен эмесмин, тигилерди жөнөтүп ийип кайра келгем, эртең айылга түш, мен сага каалаганыңды сатып берем.

- ∆о-ок, күйөөм койго кетсе балдар жалгыз калат, эмнеге бармак элем, жумуш деле жок.

- —илерге жардамчы койчу берсек кантет?

- јны  арыбек билет да.

- ћен ага сүйлөшөм, ушул жазгы төлдөн беш кой чыгарып берем, аны санакка кошпой өзүнчө баккыла, макулбу? - деп  убандык келинди бекем кучактап, оозунан өөп кирди. ∆амалканга бул жага түштү белем, анын мойнуна колун ороп алып көпкө турушту.

-  ой,  арыбек ойгонуп калбасын, мен кирейин, эптеп жүрүп максатыңа жеттиң, мындан аркысын дагы көрөөрбүз, кош жакшы бар! - деп андан жооп күтпөй эле ичкери кирип кетти.

- ∆акшы тур, жаным! - деген  убандык тээ бөксө жерге токтотуп койгон машинасына жетип көңүлдүү кыңылдай кетип жатты.

∆амалкан кирсе  арыбек оодарылып калган экен. “аң агарып бараткан, башын көтөрө:

- ∆амыш, ∆амыш дейм, - деди.

- Ёмне-е? - ∆амалкан уйкудан ойгонгондой ыңгыранды.

- “уруп жарыкты күйгүзчү башым сынып калыптыр, бирдекең бар беле, калды бекен карачы, көп ичпегенге башым ооруп жатат, - деп отуруп алды. ∆амалкандын деле башы ооруп турган. џктыта туруп барып жарыкты күйгүздү, ичилген идиштер, тамактын калдыктары, табак толо эт, тактанын алдында төрт бөтөлкө арак турат. ∆амалкан жарты бөтөлкөнү алып андан эки пиалага куюп, бышкан эттен алып келди.

-  ел баш жазып алалы, ушундан кийин экөөбүз тең ичкенди коелу, минтип ичсек алкаш болуп кетпейли, балдарыбыз жумурткадан жаңы чыккандай чөжүрөп жаш, - деп пиаланы колуна карматты эле,  арыбек колдору калчылдай алып ийип, бир тиштем эт алып, артынан сугунду, -  айдан да келе калышты эле, эми аларды сүйбөй койсоң да болбойт, бүгүн болбосо эртең ишибиз түшөт.

-  ой ∆амыш, аларга унчукпа, келсе тосуп ал жакшылап, ишибиз түшпөй анан алардын колунан баары келет, айткандарын орундатса, эмки жылы он козуну кайнатаныкына бактыралы ээ?

- ќоба, өздөрү берип жатканда ала беребиз да, кыз чоңоюп калды, ага сеп беришибиз керек, үйдү ремонт жасатыш керек.. .

Ёкөө аны-муну сүйлөшүп отуруп, жарты бөтөлкөнү түгөтүп койгонун билбей калышты. “аң аппак атып, күн чакчайып ачык, күндүн нуру тоо кыркаларына тийип, жердин бети жашыл ыраң, тоо бөксөлөрү, адырлардагы түркүн гүлдөрдүн аңкыган жыты адамды эрксиз эргиткен маал. —аал кызый түшкөн  арыбектин алдына кечээги кесмелүү оокатты ысытып алып келди.

- јракты а€бай алып келишкен экен, көңүл ачкылары келген го? - деп  арыбек ачылбаган бөтөлкө менен тоголонуп бош жаткан бөтөлкөлөрдү карап койду, - »че албай калышкан го дейм?

- ќоба, бир козуну ала келишиптир, колунан келип турганда ичип жебей анан, үйбүлө десе үйбүлөсү бар, бала-чакалуу, аларга эмне жетпейт, - деп ∆амалкан суктанып алды, -  елишкен үй-жайлары бар.

-  үйөөлөрүбү жанындагылар?

- “ааныштырган жок, балким күйөөлөрүдүрЕ

- Ѕолбосо башканы ээрчитмек эмес.  ой мен койлорду жайытка чыгарайын, - деп  арыбек туруп жөнөдү, -  ечээ да жакшы оттобой калды.

- Ѕалдар жайып жүрбөдүбү, кеч камадым.

- ћен эчтеке билбей жатып калып, у€т эле болдум.

- Ѕоло берет, сен күндө ичип жүрдүң беле?

 арыбек короодон койлорун санап чыгарып жатканда, ∆амалкан ага нан менен тамак куюп барып баштыкты аттын ээр кашына илди.

- “үштө өзүм келем, буйруса кой толук экен.

- Ѕиротоло кечинде кел да, баладан бетер үй айланып жүрө бербей. Ѕаса жардамчы беребиз дейт, жакшы болоор беле дейм да?

- Ѕерсе кана, бутту сунуп телевизор көрүп, эс алып жатып калат элем, радио да бузулуп кулак мурун кескендей болуп калдым, - деп атына минип, койлорун айдап жөнөдү.

∆амалкан анын артынан карап туруп: "јк никелүү эримдин көзүнө чөп салдым.  апырай десең,  арыбек экен деп эле жата бергенимди кара, кызуулук менен таптакыр сезген эмес турбайынбы. Ўумдук эркек экен, а€лына таң ата барганда эмне деген шылтоо айтат болду экен", - деп ыңгырана үйдү көздөй бастыЕ

 убандык көп жылдан бери зоотехник болуп иштейт, эки баласы бар, бири кыз, бири уул. Ёкөө тең чоңоюп калышкан. ј€лы —ейде оолжуган жоон сары а€л, эки колунда экиден алтын шакек, оозунда төрт алтын тиш, мойнунда чынжыры да алтын. јл  убандыктын кеч келгенине көнүп бүткөн, ырас эле ал таап берип турса, анан ага эмне демек эле? ”луу кызын мединститутка окутуп койгон. Ѕаласы мугалимдикте окуйт, экөө тең шаарда.  ааласа өзүнө жаккан келин-кыздарды чакырып үйүн жыйдырып алат, отун суусун да€рдаганга ар дайым коңшусу жардам берип турат. јлар жетип-жетпей эптеп жашаган көп балалуу адамдар. —ейде ага кээде эт-сет, сүзмө май менен кошо тыйын-тыпыр берип жүз грамм жуткуруп коюп көп жумшайт. —ейденин көөнүнө олбурлуу эркек жакчу, аны азгыргандан коркчу, күйөөсү келип калып билип калчудай. ƒал ошол түнү ал эртелеп, тамагын жасап алып, јбдини чакырып алды. јга сервантты жылдырып кой деген шылтоону айтып үйүнө киргизип алып, сервантты кармашканга бирок өзү алы жетпей:

- Ѕолуптур, эртең өзүң бир-эки бала ээрчите келчи, мен кармай албайт экенмин.  ел отур, канча келсең да нан-пан ооз тийип кайтасың, бүгүн тамак ичип кет, - деп жооп күтпөй эле да€р тамакты алып келди.

- Ёже, мен колумду жууп албасам, сыртта жумуш кылып жатып баса бердим эле, - деген јбди колжуугучка колун жууп шыпылдай отуруп калды. јл зоотехниктин үйүнөн майлуу эт жегенди элестетип башка ой жок эле.

-  ел јбди, муну ач, бүгүн экөөбүз бир кагыштырып коелу, канчадан бери коңшубуз, дегеле чайлаша албай жүрөбүз.  елинчегиң да башы оор келин, дегеле бир мамиле кылайын дебейт, - деп аракты колуна бергенде, шып этип ала коюп, ачты да, стакандарга куюп, бирин —ейденин алдына жылдырды.

-  ел эмесе ушу коңшулук ынтымагыбыз арта берсин, эже, - деген јбди стаканды көңтөрө алып ийип отуруп калды.

јлдыга келген семиз топоздун майлуу этинен алып жатып, —ейденин халатынын көкүрөгү саал ачылып калганын көрүп, көзүн тартып алды. Ёткээл сары а€лдын төшүндөгү эки эмчеги ап-пак болуп булайып ага бир башкача көрүндү. ƒагы көз кырын салды эле этеги ачылып, ап-пак балтыры көрүнүп туруптур, же атайлап отуруп алганы белгисиз, тамагын кылк эттирип алды. јңгыча —ейде дагы эки стаканга арак куюп, бирин ага, бирин өзү алды да:

- Ёмесе јбди, ынтымак менен денсоолук үчүн алып коелу, сендей коңшуларым аман болсун, ара-чолодо мага дагы көп жардамың тиет, менин дагы пайдам тийип калаар, - деп көзүн кылгырта жылмайып койгондо, јбди:

- “ийбей анан эже, буйруса  убан аке биерде иштеп турса, бири-бирибизге керекпиз, - деп алып ийип, башы айлана көзү тумандай түштү.

—ейде ага толо-толо куюп, өзү аздан алып отурду, бир аздан кийин бутун сунуп, жоон сандарын ачып койду.

- јлсаң тамактан, үйдө жалгыз болуп тамак ичкендей да болбойм, балдар шаарда, көп эле төрөп алсам болмок экен, бири кетсе, бири үйдө болмок, - —ейде кейип отурду.

- Өзүңүздү сактагансыз го ээ эже. ћенин а€лым байкуш алты баланы төрөп алып, эми эле саамайлары агара баштады, жетишпегендик да жаман экен, же менин иштеген ишим жок, ошол балдардын пособиесине карап отурабыз, - деп јбди —ейденин балтырларына көз жүгүртө дагы тамагын кылк эттире шилекейин жутуп алды.  анчалык карабайын десе да болбой эле көзү ага тигиле түшөт.  ызый баштаганда, - ћен кетейин эже, сизге рах-хмат, - деп ордунан турмак болуп баратып, үстөлдү тизеси менен коңторуп ала жаздап, - ккеч-чир-рип кой эж-же-е, м-мен м-мас болуп калдым, - деди да босогону көздөй жөнөп баратып, өзүн узатмак болгон —ейдеге жөлөнө жыгылып кете жаздады, ошондо андан бир башкача жыт уруп мурдун өрдөп кетти, мындай жыттуу атырдын жытын искеп көрмөк кайда, а€лы атыр эмес балдарына жетиштире албай алек.

- јбди, бир аз эс алып анан кетсеңчи, өтө мас болуп калдың, - деп —ейде аны кучактап алды, - Үйүңө жете албайсың го?

-  ку-убан аке к-кел-лсе ур-руш-шпайбы анан?

- Ёмнеге урушмак эле, коңшубуз үйдө жатса эчтеке болбойт, - деп —ейде аны төркү бөлмөгө алып кирди да диванга жаткырды.

ќшол убакта јбди аны шарт кучактап, өзүнө тартты да, басып калды. —ейдеге ушул эле керек болуп турган. Ёкөө көпкө чейин төшөктө уйпаланып жатты.  умардан чыккан соң анан јбди шымын кийе жөнөдү, —ейде дагы халатын үстүнө салып, аны узатып чыкты:

- ћага жактыңыз эже, мындан ары келип турсам болобу? - деп јбди ага карап көз кысканда ал дагы кылыктана:

- ќй чечек, сен мас деле эмес турбайсыңбы? - деди күлө.

- јнтпесем сиздин кызыгыңызга кайдан батам? - деп чыга жөнөдү јбди.

—ейде өзүнчө ырахаттана ийинден дем ала, ушу бүгүнкү күнгө ыраазы болгондой кайрылып кирди да көпкө жатты: " арачы убакыттын тардыгын, эч кимден корунуп коркпой каалаганыңды жасасаң ээ чиркин. ћейли эми, өзүм каалап жүргөн жигитти бир көрдүм, алибеттүү чымыр денелүү, кармаганын кабыштырган јбди эми менин колумда", - деп ойлонду да суу жылытып алып, шапшына жуунуп, башка кийим кийди. јнан көчөгө чыкты, көптөн бери экономист жигиттин а€лы менен мамилеси жакшы болчу, аны чакыртып жиберди јбдинин баласынан. јлишер үстүңкү көчөдө эле турчу. јлийма жоош момун келин, жарым сааттай убакыт өткөндө келип калды.

- Ёже кандайсыз, жөн-жай эле чакырдыңызбы?

- ∆өн эле, бир аз отуруп чай ичели дегем, өзүң билесиң да үйдө жалгыз зеригем, балдар шаарда, уулум үйлөнүп, неберелүү кылып койсо, эрмек болот беле? - јл сүйлөп жатып, тамагын алып келди, бир бөтөлкө арак алып келди.

- »й эже, мен ичпейм, - деп јлийма аракты көрүп эле чоочуп кетти, - »чсем эле ооруп калам, јлишер дагы ичпейт, бизге деги арак жакпайт.

- јрак кимге жагат дейсиң, ошентсе да кээ-кээде алып коюп жүргөн жакшы, бир-эки куюмдан эчтеке болбойт. ∆алгыз иче албай эрмектешели дегеним да, - деп арактан куюп анын алдына койду, - Ёртең менин туулган күнүм, кырк бирге чыгам, буйруса анда да жолугабыз,  убан келсе бүгүн союш ала келет, - деп болбой јлиймага стаканды карматты, - јл эми алып кой!

- Ёже-е, түшүнсөңүз мени, ооруп калам да.

- Ѕир жолу алып кой эми, канчадан бери таанышпыз, күйөөң менен менин күйөөм бирге иштешет, анда-мында жолугуп, ичип койгондон эчтеке болбойт, - деп жан-алы калбай шыкактап жатып алдырып ийди да өзү ичти: " убан келсе јлийма менен ичтим деп айтам", - деген ойдо болуп турду. Ёкөө көпкө сүйлөшүп отурушуп, кызып калды. јлийма аздан ичип, көңүл кы€лбай кызып калганда ыйлап кирди.

- Ёже, мен төрөбөй жүрбөйүнбү, ошону үчүн ичпей кудайдан тилек кылсам дедим эле, сегиз жыл болду үйлөнгөнүбүзгө, төрөй албай жүрөм, јлишерди кетип калабы деп корком.

- ∆аман кишиче ыйлабачы, јлишер андай бала эмес, сени ал жакшы көргөнү үчүн алып жүрөт да, төрөп аласың бир күнү, эч кабатыр болбо, - деп —ейде аны сооротуп жатты.

- Ѕилбейм эже, кетип калайын десем, ата-энем јлишерди да а€ деп болбой койду.

- —ендей татынакай сулуу а€лын ал дагы кетиргиси келбей жаткандыр, ортоңордо сүйүү болсо жашай бер, кеткенде эмне, - —ейде ага дагы куйду, эттен алып, аш жеп сүйлөшүп көпкө отурду. ќшенткен менен јлийма жакшы көтөрөт экен.  өпкө ыйлап, анан унчукпай калды.  үүгүмдө —ейде экөө колтукташып чыкты да, јлийма үйүнө жөнөдү, аны узата караган —ейде үйүнө кирип жатып алды. ќшол бойдон катуу уктап калган экен, таңга маал эшиктин алдына кирип токтогон  убандыктын машинасынын үнүнөн ойгонуп эшикти ачты.

- ”шул убакка чейин эмне кылып жүрөсүң?

- ќйноп жүрөт дейсиңби, малчыларды кыдырып көрүп, ооруган малдарды дарылап жолдо жүрүп калдым.

-  ардың ачпы?

-  ойчуларга барганда ачка келчи беле, алар каткандарын салып, тамагын да€рдап карап турушат, - деп чечинип жатмак болду, аңгыча жерге жарык кирип калды,  убандык көзүн жумган менен уктай албай жатты, көз алдына арыкчырай кара көз сулуу ∆амалкандын элеси тартылып: "Ѕах чиркин, менин а€лым болсо кана, —ейдени эми кетириш да кыйын, балдар да чоңоюп калды, кандай кылсам экен, парти€дан чыгарышса да ∆амалкандын жанымда болгону жакшы эле", - деп ойлонуп жатты. —ейде ошол бойдон туруп кийинди да, үстөл үстүн жыйнап, идиштерин жууп, чай коюп  убандын жумушка кетишин күтүп калды. јл жалаң гана жаш жигитти самап калган,  убандын эмне кылып жүргөнү аны кызыктырбай калды: "ћындай жашоодон тажап деле бүткөндүр, жанагы шөлбүрөгөн а€лы ошого ырахат тартууламак турсун, үтүрөйүп ал жок, бул жок, - деп мээсин коротот чыгаар, өз максатыма жетүү үчүн эмнеге тартынам, ээрчитип шаарга кетип калам", - деген ойго келди капысынан.

- —аат канча болду? - деп  убандык туруп келди.

- —егиз жарым.

- ќой, бүгүн чогулуш болмок эмес беле, бирдемең болсо бере сал, тезирээк кетейин, - деди отуруп жатып.

- “амак да€р, - —ейде туруп ысыган тамагын алып келди - Үйдө жалгызмын, эртерээк келиш оюңда жок.

- Ёми эмне кылам, жумуш ошондой, келин алып калсак, анан небере багып эрмек кылып мени да эстебей каласың, - деп шашып тамакты ичип жатты, - —ени жалгыз деп жумушумду бүтүрбөй баса бермек белем, парти€лык тапшырма, ак иштеп, так жүрүүм керек байбиче, тиги  енженин кыздарынан жаныңа алып албайсыңбы? - Ѕалдызын айтты  убандык.

- ќй алар болобу мага?

- Ёмнеге болбойт, имерип алып кел да.

- јйтып көрөйүн,  енже берген күндө да балдары болбойт го? - —ейде арсар унчукту.

 убандык туруп кетти. Ќегедир кийинки күндөрү эрди-а€лдын ортолору алыстап бара жаткан эле. јны экөө тең билет, бирок ачыкка чыгуудан чоочулашат, келип эле уул-кызынан айбыгышат. Ѕири-бирине сезим болбосо да, балдары үчүн үйбүлө деген ыйык нерсени кармап тургулары келет. јрадан убакыттар билинбей өтө берди. Ѕир күнү аларга почтальон кат алып келип берди. —ейде окуп көрүп, каникулда келет деп күтүп жаткан кызы тойго чакырганына ичи тызылдап камына баштады,  убандык келгенче да€рдап коюуну чечти. ќшол күнү негедир  убандык эрте келди, аны көрөөрү менен —ейде катты бере салды.

- Ѕул эмне, балдарданбы? -  убандык конвертти окуп кирди.

- ќкусаң.

-  удай урбадыбы, ∆ази күйөөгө чыгып жаткан го? - ј€лына ормое карады.

- ќоба, бойго жеткен кызды токтото алмак белек?

- ќй, мунуң министрдин баласына тийген го?

- ќшондой экен.

- Ѕуйруса министрге куда болот экенбиз да? - деп  убандык а€лын кудуңдап караганда, —ейде:

- јны кое тур, свадьбасына чакырыптыр, эмне алып барабыз? - деп көзүн алайтты.

- Ёмне, такыр эчтекең жок беле, буйруган мал-сал турбайбы, жылкыны жүктөп алабыз, шаардан килем-килче, кийим-кечени алып барабыз.

- ∆ылкыны шаарга алып барбай эле, акчалай алып барганыбыз жакшы эмеспи. ∆азинин жүзүн жер каратпай, кимдерди ээрчитиш керек, баарынан дагы у€т кылбагыла деген тура, министрдин алдында у€тка калбайлы.

- “уура, сен  енжени күйөөсү менен чакыр. ћенин агам жеңем экөө тең барат, болот го алты киши барсак?

- Ѕолуптур, анда жылкынын акчасынан башка үч миң сом болот, күйөө балага көрүндүк дегендей, акемдер да алат да, - деп көпкө кеңешти. - Ўашылыш керек, бүрсүгүнү той экен, эртең жөнөшүбүз керек.

ќшентип арыдан-бери да€рданып, агасы јмандык менен жеңеси —урма,  енженин күйөөсү јлмаз болуп, эки машина менен жөнөп калышты.

∆азиранын күйөөсү министрдин эмес эле министрдин аппаратында иштеген ∆апаркул ∆анболотовичтин кенже уулу болуп чыкты.  үйөөсү дагы медициналык окуу жайда чогуу окуйт экен. Ёкөө той кийимин кийип алып, ата-энесин тосуп алышты. “ой сонун өттү, адегенде жаштар менен бакыт үйүнө барып келгенден кийин ресторанда өттү.  убандыктарга сөз келип, ал бир жылкынын акчасын, гарнитур, килем кылып кудасына сый чапан жапты.  уда-кудагыйлар абдан жөнөкөй, кичи пейил ак дил адамдар экен. јмандык өзүнчө берди кийит-кечесин, бир жылкысын акчасы менен.  енже дагы куру келген эмес, бир килем, эки миң сом акча менен кийит-кече берди. “ойдун артында ∆апаркул аларды үйүнө чакырды, өздөрүнчө коноктоп, анан кыргыздын салт-санаасы менен алдына калың деп, акча коюп жатып:

- Ѕул калың эмес, келинимди канча эмгек менен чоңойтуп, окутуп бизге келин кылып бергениңерге, - деди салабаттуу сүйлөп.

- –ахмат куда, кыскасы балдар бактылуу болсо болду, азыркы убакта калың берген да алган да өкмөткө туура келбейт экенин түшүнөбүз, ызаат-сый болсо баары жакшы болот, - деп  убандык бакылдай сүйлөдү.

- Ѕири-бирибизге жөлөк болобуз буйруса. Ѕиз эми бир туугандай жакын адамдарбыз.

- ќоба-ооба, - деп эки куда коштошоордо колдорун кыса кармап, анан кыз-күйөөсү менен учурашып жолго чыгышты. јмандыктын кубанганын айтпа,  енже андан ∆азиранын бактылуу болушун кайра-кайра айтып, жолдугата сүйлөшүп келе жатышты. —ейде гана ичинен сары-санаа болуп келе жатты: "Ёми кайда бармак элем, ушулардын жашында кетпеген, эми күйөөгө тийгенде кеткеним туура эмес. ћен картайганда акылдан адаштым окшойт, ушунчамда эсимди жыйайын, уулумдун да үйлөнөөр кези жакындап калды", - деп көз алдынан јбдинин элеси кетпей баратты: "ћен аны сүйүп калсам керек, болбосо эмнеге аны унуталбай жатам, ал мени эстейт бекен, барып сүйлөшүп көрөйүн, эми сөзсүз анын пайдасы тийет, кызымдын тоюн берем, ошондо ага ачык сүйлөшүшүм керек", - деп ойлонуп баратканда  енже:

- Ёже, эмнеге ойлонуп калдыңыз, жакпай калдыбы той? - деп күлүп калды.

- ∆о-ок, эмнеге жакпасын, күйөө бала кызыма жакса болду да, бактылуу болсун, эми уулумду үйлөнтүүнү ойлонуп баратам.

- Ёрмек дагы бир чоңдун кызын алып келип калса, жездем экөөңөр чалкалап эле каласыңар го?

-  удай кут кылсынчыЕ

- ”улум азамат, буйруса ал дагы жөн жүрбөй эмдигиче тапты го бир кызды, үйлөнөм десе да€рбыз ээ, байбиче? -  убандык а€лын карады.

- ќоба дечи, ылайыктуу болсо эле болду, өзүнө карамдуу кыз болсо бизде эмне кеп? - деп —ейде ойлонуп калды.

”зак жолду басып келе жатып, жолдон тамак ичишти,  убандык ага-жеңесине, балдызы менен бажасын сыйлап, ичимдиктерден алып көпкө отурушту.

- »ним, ∆азира дүйнөдөгү эң бактылуу кыздардан болсун, ылайым ата-энесин, жерге-жээгин сыйлаган кыз-күйөө болуп, бала-чакасы көбөйүп, өздөрүнчө шаарга айлансын, - деп јмандык бакылдады.

- Ѕактылуу болсун, кимдин кызы эле чоңдун баласына чыгып жатыптыр, өбүрө-чөбүрөлүү болуп сиздер дагы бактылуу карылыкта өмүр сүргүлө, - деди бажасы јлмаз.

- јйтканыңар келсин, - —ейде салкын айтты муну.

- Ѕотом эмеле келет ал, эмки жылы ∆азинин бешик тоюнда да чогуу болобуз аманчылык болсо, - деп —урма шыпшынды.

-  удаа кааласа, ошол жакшылыктарда чогуу эл аман, биз да аман бололу, - деп  убандык сүйүнүчүн жашыра албай турду.

∆олго чыгышканда баары ортодон жогору кызуу эле, рулда отургандыктан  убандык гана ичкен эмес. Үйгө келгенден кийин өз кийиттерин бөлүп алышып, кетмек болгондо кеч болуп калган, —ейде аларды кетирбей койду.

- »т куугансыбай жатып эле алгыла, кыздын тоюнун алдын ооз тийгиле, - деп тамак асып, стол үстүн толтуруп, жайнатып койду.  убандык сыртка чыгып барып, дүкөндөн үч бөтөлкө конь€к алып келди, аны көргөн  енже.

- ∆езде, эмне мынча алып келдиңиз, бирөө деле жетпейт беле? - деди күлүп.

-  ызымдын тоюнун алдын силерге бербегенде кимге берем, биздин силерден башка тууганыбыз жок, —ейде эки кыз бир тууган, мен эки эркек бир тууган экенбиз, ашыкча туугандын болгону деле жакшы экен чынында, ушундайда туугандын аздыгы билинип калат экен.

- ”шуга да шүгүр, жалгыз болбой экөөбүзгө тең бирден бир тууган берип койгонго, андан көрө бала-чакабыздан жакшылыкты күтөлү иним, ата-энеден да эрте айрылдык, эми балдарыбызга тирөө болуп жүрө берели, - јмандык инисин жайгара сүйлөдү.

- ќоба десең, көп бир тууган болуп, ыркы жок болгуча ынтымагыбыз жакшы биздин, аманчылык болсо, биз дагы кыз берип, келин алсак сыйыбыз дагы толтура, - деп  енже чыкты бир жактан.  онь€ктан алып коюп, кобурашып жатышты. „ынында бир туугандар ынтымактуу эле. “амагы бышып, алып келип кайнагасына улуу жиликти, андан кечирээгин —урмага,  енже менен јлмазга беришти, ысык үймөлөнгөн плов келди. “үнү бою отуруп бир туугандар кеңешип-таңашып жатты. ∆азиранын тоюн эки күндөн кийин өткөрмөк болушту.

 убандык көп ичип койгонго башы ооруп калган экен, аны директор чакыртып ийиптир, айла жок эптеп кийинди да канторго барып директорго кирди.

- јс-сало-ому ал-лейкум аксакал!

-  ел саламат-саламат, иш кандай Ѕектуров, тойго барып келдиңби?

- Ѕаары жакшы аксакал, барып келдик, эртең буйруса тойго барыңыз, кызымдын тоюн бергени жатам, -  убандык жылма€ отуруп калды.

- јз-замат, барбай анан барабыз да, сен ба€гыларды эмне кылдың эле, “өрөбайга дайындадың беле?

- ƒайындабай анан, баарын ойдогудай бүтүргөм аксакал, кам санабаңыз.

- јзамат, азамат, сага ишенгем да, башкаларга ишенбей, дайындаганымды бүтүрө берсең болду, баары канчага жетти?

- Үч жүздөй болуп калды.

- јнда аларды жок кылыш керек, четинен сатып акчага айлантканды өзүң колго ал да, чогуу алып келип, колго сал. Ёмки жумага текшерүү келет, так чыккандай болсун, өлүм-житимди такта, келээрки жайда буйруса жумуштан кетем, - деп көзүн тик кыла  убандыкты карап калды. Ёмне дээр экен дегендей таризде эле, анын көз карашы.

- Ёмнеге аксакал? -  убандык чоочулай сурап жиберди.

-  оркпо, дале болсо өзүңдү колдоп тура турган орунга барам, райондун катчылыгында орун бошогону жатыптыр.

- Ёэ аксакал, ошондой деңизчи, коркуп кеткенимчи, мен кантем деп, -  убандык оңдоно отурду, - —изге көнүп калыптырмын.

- ћен дагы сени оң колум деп билемин да, орун басарыма ишенбей, сага та€нып жатпайынбы? - деп сырдуу жылмайып койду, - Ёми бара бер, бүгүн эс ал, эртең той берсең дагы чарчайсың.

- –ахмат аксакал, - деген  убандык кудуңдай кабинеттен чыгып үйүнө келди да, - Ѕайбиче, мага бир ыс-сык шорпо бербесең болбой калды, анан бирдемең болсо алып кел! - деди.

- Ўашпа, тамак бышып жатат, директоруң эмнеге чакырыптыр, жумушуңа кетпедиң беле?

- Ѕүгүн-эртең эс ал деди, насторени€сы нормально экен, эртеңки тойго иштешкендерди кечкиге чакыралы ээ, байбиче?

- Өзүң бил.

- —ейде.

- »йи?

- Ѕуйруса колго бир топ жандык тийгени турат, кайда катсак экен, ы€?

-  анча бар?

- Ёлүүдөй койду көптөн бери кытып жүрдүм эле, ошону бир жакка жоготуш керек, такыр болбосо карала койго алмаштырыш керек, тезинен бир жолун таппасак болбойт, - деп ойлонуп калды: "ƒиректор мүлдө бир короо койду уурдап жатканда, элүү кой эмне болуп калыптыр, эптеп эбин табышым керек, ∆амышка айтканыма туруп, беш койду бөлдүрүп берип койсом, калганынын эсебин өзүм табам", - деп ойлонуп жатты.

- јлмазды өзүнчө жайлоого чыгарып койбойлубу, ал күзгө чейин ак койду кара кылып кыргыз койлорго алмашып койсун.

- јйтканың туура байбиче, тездетели анда, - деп алаканын жанып алды, - Ѕуйруса иш оңунан чыкса жарымын сатып ийишибиз керек, акысына беш кой алсын бажа, иги-жигин билгизбей калса иштин бүткөнү, - деди.

- ќюң менен байыбай тамагыңды ич, кокус билинип калса, кулагыңды уучтаган бойдон кетип жүрбө, анча койду јлмаз айдап барса да, эл кеп кылып жүрбөсүн, андан көрө аз-аздан кара койго алмаштыралы, анан ал бага берет, - деди —ейде. Ёкөө көпкө чейин кобурашып отурганда, коңшусу ѕеризат менен јлийма келип калды. јларга күйөө баласын жууп берип дагы ичип жатканда, - Ёртең келип жардам берип койгула, эртерээк боорсок жасаш керек, - деди.

- ∆ардам бербегенде анан, сизге кантип келбей коебуз, кыздын тоюн өзүбүз өткөрөбүз.

- ћен дагы келем эже, коңшу-колоңдун ушундайда бири-бирине жардам бербегени болобу? - деп ѕеризат дагы жаркылдай карады.

- –ахмат келиндер, буйруса эртерээк баштайлы, эт бышкыча эле боорсок да€р болуп калат, - деп —ейде ыраазы боло узатты.

 убандыктын үйүндө кыжы-кужу болуп туугандары, достору жүрүштү, эртеден кечке кой союлуп, боорсок бышып азан-казан,  убандык достору менен бир четте улам бирден жутуп коюп, баш көз болуп коюшат. Ёт бышыргандар менен боорсок бышыргандар өзүнчө шарактап, тойдун шааниси күчөп жатты. «оотехникке атайын кошоматтанып жардам бергени келгендер өзүнчө. ћындайдан пайдаланып јбди да ошол жерде отун жарып, суусун ташып жүрөт. јны көргөн —ейде чакырып алып арактан куюп берип койду.

- ј€лың үйдө болсо келип кетсин, ботом өзү деле келип элге окшоп, кирип-чыгып жардам берсе боло?

- Ёми эже, ал абдан тартынчаак, айттым мен деле, болбой койду.

- ћейли, тойго куш канатын салыптыр дегендей келсин ээ? - деп коюп кайра кирип кетти.

- јй јбди, бизге караганда жакын коңшусуңар го, эмнеге а€лың көрүнбөйт? - деди ѕеризат ага тийише, - же «аринаны эч кимге көрсөтпөй багып жатасыңбы?

- ќоба, күнгө чыгаргым келбейт да? - деп јбди күлүп коюп, өз ишине киришти, -  олуна мындай жумушту кармаса болбойт да.

- јй-ий ай, эркектин баары сендей болсо, а€лын ак кол кылып баккан, - деп ѕеризатка кудай берип калды.

јл билет алардын жашоосун. ќшондуктан аны тамашалап жаткан эле. јбди андан кийин унчукпай калды. «арина тайкелеринин колунда өскөн кыз, ата-энеси жок, эки жакка кийээр кийими да жок, балдарына өнтөлөп эптеп күн көрүп тагдырына нааразы болуп кетчү.

“ойду өткөрүп келгендерге кыздын жеңетайы деп беш сомдон таратты, жакындарына жыйырма, элүү сомдон берди. Ёң аз айлык жетимиш сом болгондуктан а€бай ыраазы болуп, ак баталарын берип тарашты. —ейде ого бетер кериле мактанып келгендердин оозун ачырып жатты. јны угуп тамшанып кээси ишенбей да кетишти. ќшентип тойдун артынан дагы өздөрүнчө отурганда дирекци€нын аппаратындагылар келип калды, алар эки сааттай отуруп, ичип-жеп кетишти. —ейде чарчадым деп кыңка€ кетти.

- Ёэ байбиче, эми уулубуз үйлөнсө көңүлүбүз тынып калат, - деп кызуу  убандык анын башына башташа жатып калды.

- јман болсо ал да болот, - —ейде унчукпай жатып ойлонуп: "ћен деле адаммын го, өз каалоомду аткаралбасам жашаганым кайсы?  убандык деле сүйбөй баш кошуп жаштыгым менен билбей жашап калдым эле, эми өзүм каалаган адамга жакын туруп жете албасам, же баарына кайыл болуп кете берсемби", - деп ойлонуп жатты.

Ёки күн эс алып  убандык жумушка чыкты. ќшол эле күнү, ал  арыбектин короосуна барып, ага өзүнчө сүйлөшүп, бат эле кайра кетти, ∆амалкан таңгалып калды.  ечинде он койду алып жетип келди. јр бир койчуларга беш-ондон бөлүп берип, кара кой кылып коюусун өтүндү. јр бирине өз убадаларын берди. Ёми ∆усупжан јкматалиевичтин дайындаганын аткарыш милдети калды. јны түндөп, эки машинага салып жүз койду бир пулдады, эмне кылып кайда алып барганы белгисиз, кыскасы боо-боо акчаны түндөп, кийинки түнү үйүнө алпарып берди да ∆усупжан јкматалиевичтен дагы олжо алды. Ёкөөнүн бир короо койду курутканы, кумга сиңген суудай билинбей баратканда, дагы калганын өткөрдү. ќшентип иги-жигин билгизбей жайлап жатышты. ∆усупжан јкматалиевич беш-алты жылдан бери бул совхозду башкарып, жылып кетмек болуп жаткан эле. ∆андалбастап өкмөттөн ичип-жеп көнө баштаган  убандык антип жүргөндө, —ейде јбдини койнуна алып жатып, ага тамактын таттуусун, эттин чүйгүнүн берип, өзүнчө бактылуу.

- —ейде, мен сени күндөн-күнгө жакшы көрүп баратам, - деди јбди бир күнү анын койнунда жатып, - —енсиз жашай албагандай болуп калдым.

- Ёси жогум десе, андай болбосун жакшы билесиң да, экөөбүздө тең үйбүлө бар, аларды кантебиз? -  ытмыр жылмайды —ейде, ошол эле учурда өкүнүү да турган көмөкөйүндө.

- Ёмне кылам анан, такыр эле «аринаны карагым келбей калды.

-  ой антпе, балдарың турбайбы, экөөбүздүн сырыбыз ачылып калса, шерменде болобуз, - деди —ейде анын мойнунан кучактай, - биздин ортобузда мындай мамиле болбош керек эле, эми тез арада токтотушубуз керек, жакында уулум келет, ал бизге кеңеше турган жумушум бар деп кат жазыптыр, кебетеси үйлөнөм дейт го?

- ћен кантем анан?

- —ен эмне кылат элең, бала-чакаң, а€лың, үстүңдө үй жайың турат, жашай бересиң, - деп —ейде күлүп койду акырын.

Ѕулар чоң үйдүн босогосундагы чакан бөлмөдө жатышкан. —ейде ички бөлмөгө билгизбей төшөк салып коет да, бул бөлмөдө јбди экөө жатып жүрүштү. Үчүнчү күнү дарбазанын жанына машина келип токтогондо эле јбди кийине калып, качканга да€р турду.  убандык антип-минтип машинесин ичкери киргизип, үйгө кирээри менен јбди чыга качты. —ейде анын чыгып кетишинен да чоочулап жатып, билинбей калгандан кийин эс ала түштү.

- Ёрмек кат жазыптыр, - деди —ейде күйөөсүнүн алдына тамак коюп жатып.

- Ёмне дептир?

-  елем, сүйлөшчү сөз бар дептир.

- ќо, анда ал үйлөнөм дейт го?

- ћен дагы ошондой ойлодум.

- ћейли, үйлөнсө үйлөнсүн, мына бул акчаны катып кой, - деп бир боо акчаны берди эле аны алган —ейде:

- Ѕу кайдагы акча, айлыгың эки жүз элүү эле сом го? - деди.

- јла берсеңчи, - деп койду  убандык.

- Ётиет бол десе эле болбой койдуң.

- Ёмнеден коркуп жатасың, эч кам санаба, эки миң эле сомдон бирдеме чыкмак беле? - деп эрди-а€л бири-биринин сөзүнө макул болбой талашып-тартышып жатты да, уктамак болуп төшөккө кирди.

—ейде ойлонуп кирпик какпай жата берди. ”бакыттын өтүшү анын өмүрүн, жаштыгын уурдап, кайдадыр туңгуюкка сиңип бараткандай, ичтен өкүнүп да жатты. ∆анараак эле јбдинин айткан сөздөрү анын эсинен кетпей туруп алды. Ѕирок алдыда дагы кандай күндөр бар, ал үчүн табышмак. Ѕир миң тогуз жүз сексен жетинчи жыл. Өлкөдө баш аламандык башталып калган.  убандык приватташтыруудан да четте калбады. ∆аңы салынган келишкен сарайды өзүнчө чоттоп, тополоң учурдан пайдаланып, документ да€рдап жүгүрүп жүрдү. Ёрмек келем дегени менен келбеди, кийин телеграмма жөнөтүптүр: "јта, апа, келин алып баратам, тосуп алгыла, Ёрмек", - деп кыскача жазыптыр.  убандык менен —ейде бүлүнүп эле калды, үй жайын ирээтке келтирип, союштарын да€рдап, да€р турушкан.  ечке маал эки машина жаштар менен жетип келишти. Ќазира ыйлап алган, бирок Ёрмек экөө сүйлөшүп жүргөн эле.

- ќй чыккыла, келин келди.

-  елип калышты, болбойсуңарбы ай! - дешип бири-бирин чакырып, дүрбөп калышканда, Ќазираны колдон ала Ёрмек өзү түшкөндө —ейде кызды көрүп, ичи жылып эле калган.

- —ейде, келе жоолукту, сен чачыла чач! - деди —урма абысыны. Үлпөт көйнөгүн кийинип алган кыз баарына жагып турду, бирок бир аздан кийин эмне болуп кетээрин, эч кимиси сезбеди. „ачыла чачып, а€лдар колтуктай ичкери киргизип көшөгөгө отургузуп, —урма жоолук салды.

- јк жолтой келин бол кызым, алганың менен тең кары, бактылуу болгула айланайындар!

- Ѕактылуу болушсун, —ейде бактылуу а€л экенсиң. јйчүрөктөй келиндүү болдуң, кут болсун!

- јйтканыңар келсин, ылайым силердин оозуңарда болсо, алланын кулагына жетсин, - деп чоюла келинин бетинен өөп, өзү дагы сыймыктанып турду.


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞