Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Орундалган тилек

Түбү түшүп калгансып көз ачырбай жааган жамгырдан койчулардын көрбөгөнү көр болду, короонун ичи чылага айланып, узун шинелчен Карыбек коюн эрте жайытка айдамак болду. Өкмөттүн кыштан салынган эки бөлмө үйүндө, төрт баласы чөжүрөп, эрте туруп алган. Улуураагы ондо, ортончусу биринчи класс, эң кичүүсү алты жашар. Алардан улуусу Назира шаарда окуйт. Кызын төрөгөндөн кийин Жамалкан жети жыл токтолуп жүрдү, кызы аябай эрке. Сабакты жакшы окугандан улам медучилищага тапшырган, андан жогоркуга тапшырганга кудуреттери жок эле, парага тыюу салынган менен жең ичинен алып эле, колунда барлар чоң окуу жайларга тапшырып жатат. Карыбек колдоюп эчтемеге шыгы жок, башкарма мактап далыга таптап койсо, кудуңдап малды көзүнүн карегиндей сактап, жан үрөгөн карапайым киши. Жазгы төл, жүн, этти ашыгы менен алып совхоздон сыйлыктарды алып турат. Анан калса директор да ага жашыруун кой бактырат. Алар эсепке кирбейт, жем-чөп, тоютту өзүнчө түшүрүп берет, керек болгондо күнбү-түнбү баягы семиз койдон директордун шопуру келип алып кетет. Жамалкан какылдап-шакылдаган аял, ушундай көз ачырбаган жаанда жүдөп какаганда, ал күйөөсүнүн кулагын койбой какшанып кирет.

- Атаңдан калган малды баккансып ташта десе болбойсуң, ошо директоруң мактап койсо жаныңды бересиң го, өзүңдүн энчилүү чычкак улагың жок, эми балдар окуганда кантебиз?

- Эмне кыл дейсиң эми? - Карыбек долдурай үн катты.

- Ташта, тоо ташта жүрүп, жапайы болуп бүттүк.

- Койду таштап айылга барганда эмне кылам, же дипломум болбосо, башка иш колумдан келеби?

- Кыбыраган жансыңбы, элдей болуп кыш куй, бирөөнүн тамын сал, ошол колуңдан келбейби, болбосо кароолчу бол!

- Кой Жамыш, мен малды таштай албайм, боор этим менен тең болуп калгандай болуп таштай албайм, балдарды инимдин үйүнө коюп коебуз, окуй беришет, тамак аш, кийим-кечесин берип турабыз да, - деп Карыбек үңкүйө жооп берип туруп кетти.

- Иниңдин аялы менин балдарымды батыраарын кудай билет, тымтырабай окууга жакындаганда жакшылап сүйлөш, балдарды какпай-силкпей карап койсун, сабактарын да көрүп дегендей.

- Макул эми, ага чейин дагы көп бар го, эми жайлоого көчөбүз.

- Газды ушундайда толтуруп келиш керек эле, дегеле эчтеке менен ишиң жок, жайлоодон шыйрагымды жагып оокат кыламбы, минтип күн жаап турса отунду кайдан терем? - деп какшанып жатты. Карыбек койдун артынан үндөбөй кетип баратты: "Тобо-о, аялдардын баары эле ушундайбы же Жамалкан ушундайбы, үйгө келдим баш оорутат, жаагы тынбайт, бир жагы мунуку да туурадыр, жайы-кышы үй бетин көрбөй талаалап жүргөнүбүз жүргөн, балдар үчөө тең окуса кыйналып да калат, ырас эле койду таштап тынч өмүр сүрсөм бекен, жо-ок малсыз бир күн да чыдай албайм, чыдасак балдар чоңоюп калат, анан колубуз узарып жеңилдей түшөбүз", - деп ойлонуп, өзүн-өзү соорото кой артында. Беш жүздөй кой багат, анын ичинде директордун койлору бар. Текшерүү келээрде алдын ала киши жиберип, ал койду башка короолорго жашырып коюшат. Ойлоп көрсө, ырас эле өзүмдүк бир да малы жок экен. Башка койчулардын уй койлору, ал турсун өзүмдүк аты да бар. Өзү минген аты дагы совхоздуку, анан Жамалкан чырылдабаганда ким чырылдамак эле. Кызы дагы бой жетип калды, кокус күйөөгө тийип кетсе, куда тозгудай чамасы барбы, кептин бары мына ошондо. Жадагалса сое турган кой-козусу жок. Ушуларды ойлонуп баратып койдун чар тарапка жайылып, жаандан качып, таш коңулдарга кирип кеткенин да баамдабай калды. Үстүндөгү шинели сыгып алма суу болуп өтүгүнөн суу өтүп кетти. Атын кырга тушап коюп койлорун чогултмак болуп, коргологон койлорду түш оой чогултту да, кайра айдап короого жакындатып карап турду. Жаныбарлар жаанда алар деле оттогусу келбей бири-бирине ыктай корголошуп турганда чогултуп айдап короого киргизди. Өзү малма-чөлмө суу болуп кирип келген күйөөсүн мешке кой көңдөн жагып отурган Жамалкан олурая карап койду:

- Кийимиңди алмаштыр, сыгып алма болгуча жүрбөй баса бербейт белең, совхозго жалгыз эле сен киреше киргизип жатсаң да.

- Ачка болуп калбасын дебедимби, козуларга чөп салдыңбы?

- Ооба.

- Антпесең болбойт, козулар бу жаанда кайыгып өлчүдөй.

- Эми энесине салалыбы?

- Кое тур, бир аздан кийин, силкинип алсын, алар деле суу болду.

- Койдун баары тууп бүтө элек, дагы он кой бур ээ?

- Ооба, ондон ашык төлдөйт, буйруса көбү эгиз төлдөйт го?

- Карыбек, ушу быйыл беш козуну кем айткын уктуңбу?

- Эмнеге?

- Эмнеге деп коет, андан совхоз кемип кетпейт, же койдун ичиндегисин учетко алып койду беле? - Жамалкан аны акшыя карады, - Ак жүрөктүгүңдөн бирдеме таап жатасыңбы, ударник деп көтөрө мактап койсо ичкен ашыңды таштайсың, кана ударник кылып сага бергени тигил ударник болгон койчуга он-он беш койду сыйлыкка бериптир го, өз короосунан бөлдүрүп.

- Жамыш, шашылбасаң баары болот да, мага акчалай сыйлык берип жатпайбы?

- Элүү сом, жүз сом сыйлык аласың, ал кант-чайдан чыкпайт. Назираны кокус бирөө ала качып кетсе, директоруңдан карызга сурайсыңбы?

- Көрөбүз да, кудай жакшылыгынан берсе бүтүп кетет.

- Ушу сенин кайдыгерлигиң…

Жамалкан тултуңдай дасторкон жайып, мештин үстүндөгү кайнап жаткан тамагын алып келди. Балдары биринен сала, бири кужулдап түртүшүп, Карыбектин жанына талашып:

- Мен отурам, атамдын жанына.

- Ики мен отурам, нары отурчу.

- Мен отурам, - дешип жатканда Жамалкан урушуп кое берди.

- Тынч отура албайсыңарбы ыя, заманга жараша булардын башкача болуп калганын кантейин, биз илгери дегеле чукулдашпай эле чоңойдук эле сегиз бир тууган.

- Койсоңчу Жамыш, бала да, сен экөөбүзгө эркелебегенде кимге эркелешет? - деп Карыбек кичүүсүн алдына алып, эки чоңураагын эки жагына отургузду. - Апаңардын ачуусу келсе мени да урганы турат, тынч отуруп тамагыңарды ичкиле.

- Ооба мени жалаңкычыңардай эле көргүлө, - деп табакка толтура эттүү тамакты ортого койду, шорподон куюп алды - алдына жылдырды да, - төкпөй ичкиле! - деп өзү жайланып отуруп тамактан алып кирди.

Бул чакан үйбүлө жайдыр-кыштыр бир короо мал менен сарайда жашашат. Жайында жайлоого өкмөттүн домигин артынып же машина менен көчүп алып, мал менен алек. Жамалкан кара көз, кара каш сулуу аял. Карыбек аскерден жаңы келгенде бири-бирин жактырып калып ала качып алган. Анда Карыбектин апасы бар болчу. Эки жыл мурун каза болуп калып балдары менен аябай кыйналышты. Бир иниси бар, ал дагы үйбүлөлүү, мектепте совхоз болуп иштейт, аялы бекерчи. Алыбек дагы жоош момун, аялы Венера тилинен заар төгүлгөн неме. Ушакчылыгын айт, бир сөздү миң сөз кылып жеткире турган даражадагы жаагы жок аял. Үч баласы бар. Жамалканга зоотехник Кубандык көз салып, сөз айтып канча аракет кылган менен жете албай жүрдү. Бир күнү жеңил машина менен Жамалкандын классташ кызы Зуура менен Гүланда келип калды. алар деле үйбүлөлүү, бала бакыралуу, Жамалкан менен мамилелери да абдан жакшы. Карыбек оюн-шоокко такыр жок. Коюн кайтарып кеткен.

- Ай-ий ай Жамыш, баглан козу жеп келели деп эле келип калдык, күйөөң бизди каалабагандай басып кеткени эмнеси? - деп Зуура шакылдап күлүп калды.

- Балдар жаш, койду кайтарбаса ит-куш жеп кетет, мен турбайынбы, өзүм коноктойм силерди, - деп Жамалкан аларга тамак алып, дасторконун жайды.

- Ай Жамыш, жашоо кандай анан, бир жума бою көз ачырбай жааган жамгырда жүдөгөн жоксуңарбы ыя? - деди Гүланда жай алып отургандан кийин.

- Жүдөгөндө кантебиз курдаш, өкмөттүн малы өлбөсүн деп өзүбүзгө деле карабай калдык, - Жамалкан күлүп калды. Бул эки келин тең совхоздо иштейт, бири бухгалтер, бири отделкадр болуп совхоздун мыкчегерлеринен. Оолжуй ооздорундагы алтын тиштерин көрсөтө шаңкылдап сүйлөп отурушту. Бул экөөнү зоотехник Кубандык жөнөткөн эле. Ал билмексен боло артынан келип калды. Өзү бир козу сала келиптир, күрпөң кара козуну, бир аздан кийин жанында кошо келген эки жигит арыдан бери сое салып казанга салышты. Көтөрө келгендерин ортого коюп, шарактап агынан жарыла күлүп, ырдай баштады. Тээ төрдө жүргөн Карыбек зоотехниктин машинасын дүрбү менен карап тааныды да коюн ылдыйлата айдап келип үйгө келди.

- Оо ударник кел, - деп Кубандык ага кош колун сунду, - Кандай мал, жан эсенби?

- Жакшы-жакшы келгиле, - деп баш ийкей калгандары менен учурашып, кайра сыртка чыкмак болгондо Зуура:

- Аяш, биздин келгенибизди жактырбай койду го, күндө келип жаттык беле, кабак-кашыңды ачып биз менен отурсаң эми, - деди ордунан туруп келип колтуктан ала, - Койлоруңдан коркпо, Кукем турат, керек болсо тирүүсүн өлдү деп чыгаша кылып коебуз!

- Койсоңчу Зуура, андай уурулукту жактырбайм, кокус жоголуп кетпесин, силер отура бергиле, - дегенде Кубандык ага:

- Карыбек, бир күн ачкадан өлбөйт, камап кой да биз менен отур, бу биздин кыздарды билесиң да, совхоздун бир жагын чоюп турган кыздар, эс алабыз деп келишиптир! - деди.

- Түш оогондо камабаса болбойт, ачка короодо турганын көрсө эмне болот? - Карыбек тарткынчыктай калды, - Жоопкерчилик болуш керек го?

- Кам санаба, биз турбайбызбы, бүгүнкү күндөн баштап, сенин оторуңа кой кошула баштайт, сыйкырлап коебуз, байкушум абдан ак жүрөксүң ай, сага кудай берет.

- Мейли эми, кошпой эле койгула, ак эмгегим менен эле жашайм, бүгүн силер менен отурайын атасынын көрү, - деп Карыбек дасторкон четине мандаш токуна отуруп калды.

- Сапаш, куй тигинден, Какемдин бир көңүлүн көтөрөлү, өкмөткө ак кызмат кылгандар чанда, бу Какем эт бетинен түшөт мал дегенде, мунун мээнетин биз акташыбыз керек, - деп Кубандык бакылдаганда Сапашы арактан чыныларга куюп узатып жатты. Курбулары менен бир аз ичкенге Жамалкандын жүзү албыра кызымтал болуп калган, ал чоңураак уулуна карап:

- Нурлан, сен барып койлорду имерип тур, анан тамак ичип алып атаң барганда келесиң, - деди эле шыпылдап чыйрак Нурлан кайра айттырбай жөнөй бергенде кичүү уулу Курман.

- Мен дагы барам, - деп кошо турду.

- Мына мындан алып алгыла, - деп Зуура менен Гүланда экөөнүн күрмөсүнүн чөнтөгүнө конфет, печеньелерден шыкап салып берди эле кудуңдай чыгып кетишти. Эң кичүүсү Осмон төрдө отурат, ал азыр кичирээктик кылат, бака-шака болуп ичип жаткандардын оозун карап, таңыркай улам оозун чулчуйта конфеттен салып алып бейкапар.

- Келгиле эмесе, үй ээлери Карыбек менен Жамалкандын денсоолугу, жалпыбыздын ишибиздин ийгилиги үчүн алып коелу! - деп тост айтып алып ийди Гүланда.

- Биз дагы кошулабыз.

- Айтканың келсин.

- Аман бололу ээ? - дешип алып ийип, жаңы эле куурулган боор куурдактан илип алып коюп отурушту.

Ошол күнү Карыбек аябай кызуу болуп жатып калды. Анан калса аракты ящиги менен алып келген экен, ондон ашык бөтөлкөнү ичишиптир. Жамалкан жакшы көтөрчү, ал койду короого киргизип, санабай эле камады да курбуларын жөнөтүп коюп, жатмак болду. Эңги-деңги болуп турса да балдарына төшөк салып жаткырып, Карыбекти чечинтип төшөгүнө эптеп сүйрөп жаткырды, ал эчтеке билбей жаткан. Анын жанына жаткан Жамалкандын эми көзү илинип баратканда аны кучактаган эркектин деми, шыбышы эндиретип салды. Эч нерсени баамдаганга кудурети да жетпей денесине тийген эркектин колдору назик сылаганда анын моюнуна колун артып алганын сезбей да калды. Быш-күш эткен дабышы заматта үй ичине толуп, бир аздан кийин иши бүтүп калса да сугалактана мойнунан өпкүлөп жатты. Жамалкан түш көрүп жаткандай, эндиреп жата берди, бир убакта:

- Жамыш, мен сени сүйүп калдым, жолугушуп жүрөлүчү, - деген чоочун эркектин үнү угулганда чоочуп тура калды.

- Сен… сен кимсиң?

- Чүш-ш, акырын Жамыш, мен Кубандыкмын.

- Кет азыр, сен менин мастыгымдан пайдаландың беле?! - Жамалкан ызалана үнүн секин чыгарып күңүрт бөлмөдө күйөөсүнүн эч нерсени сезбей уктап жатканына жини келип кетти, - Кет жогол азыр, Карыбекти шылдың кылгың келдиби, атайын мас кылдыңбы бизди, сыйың менен жогол!

- Жамыш мени уксаң, эгер тилимди алсаң корооңдо коюң, ичериңе ашың болуп берем, колумдан келгенин бүт жасайм, - деп Кубандык келинди бекем кучактап алып, өпкүлөп оозуна жабышты. Жамалкан бул таттуу өбүшүүгө магдырай түштү, жоошугансып аны түрткөнүн токтотту, ошондон пайдаланган шылуун жигит ага акырын шыбырады, - Эшикке чыгалычы.

- Азыр, - деген Жамалкан анын артынан кошо чыкты да, - Уятың жок экен, эбак кетпедиң беле, качан келип калдың? - деди үнүн пас чыгарып.

- Мен кеткен эмесмин, тигилерди жөнөтүп ийип кайра келгем, эртең айылга түш, мен сага каалаганыңды сатып берем.

- Жо-ок, күйөөм койго кетсе балдар жалгыз калат, эмнеге бармак элем, жумуш деле жок.

- Силерге жардамчы койчу берсек кантет?

- Аны Карыбек билет да.

- Мен ага сүйлөшөм, ушул жазгы төлдөн беш кой чыгарып берем, аны санакка кошпой өзүнчө баккыла, макулбу? - деп Кубандык келинди бекем кучактап, оозунан өөп кирди. Жамалканга бул жага түштү белем, анын мойнуна колун ороп алып көпкө турушту.

- Кой, Карыбек ойгонуп калбасын, мен кирейин, эптеп жүрүп максатыңа жеттиң, мындан аркысын дагы көрөөрбүз, кош жакшы бар! - деп андан жооп күтпөй эле ичкери кирип кетти.

- Жакшы тур, жаным! - деген Кубандык тээ бөксө жерге токтотуп койгон машинасына жетип көңүлдүү кыңылдай кетип жатты.

Жамалкан кирсе Карыбек оодарылып калган экен. Таң агарып бараткан, башын көтөрө:

- Жамыш, Жамыш дейм, - деди.

- Эмне-е? - Жамалкан уйкудан ойгонгондой ыңгыранды.

- Туруп жарыкты күйгүзчү башым сынып калыптыр, бирдекең бар беле, калды бекен карачы, көп ичпегенге башым ооруп жатат, - деп отуруп алды. Жамалкандын деле башы ооруп турган. Ыктыта туруп барып жарыкты күйгүздү, ичилген идиштер, тамактын калдыктары, табак толо эт, тактанын алдында төрт бөтөлкө арак турат. Жамалкан жарты бөтөлкөнү алып андан эки пиалага куюп, бышкан эттен алып келди.

- Кел баш жазып алалы, ушундан кийин экөөбүз тең ичкенди коелу, минтип ичсек алкаш болуп кетпейли, балдарыбыз жумурткадан жаңы чыккандай чөжүрөп жаш, - деп пиаланы колуна карматты эле, Карыбек колдору калчылдай алып ийип, бир тиштем эт алып, артынан сугунду, - Кайдан да келе калышты эле, эми аларды сүйбөй койсоң да болбойт, бүгүн болбосо эртең ишибиз түшөт.

- Кой Жамыш, аларга унчукпа, келсе тосуп ал жакшылап, ишибиз түшпөй анан алардын колунан баары келет, айткандарын орундатса, эмки жылы он козуну кайнатаныкына бактыралы ээ?

- Ооба, өздөрү берип жатканда ала беребиз да, кыз чоңоюп калды, ага сеп беришибиз керек, үйдү ремонт жасатыш керек.. .

Экөө аны-муну сүйлөшүп отуруп, жарты бөтөлкөнү түгөтүп койгонун билбей калышты. Таң аппак атып, күн чакчайып ачык, күндүн нуру тоо кыркаларына тийип, жердин бети жашыл ыраң, тоо бөксөлөрү, адырлардагы түркүн гүлдөрдүн аңкыган жыты адамды эрксиз эргиткен маал. Саал кызый түшкөн Карыбектин алдына кечээги кесмелүү оокатты ысытып алып келди.

- Аракты аябай алып келишкен экен, көңүл ачкылары келген го? - деп Карыбек ачылбаган бөтөлкө менен тоголонуп бош жаткан бөтөлкөлөрдү карап койду, - Иче албай калышкан го дейм?

- Ооба, бир козуну ала келишиптир, колунан келип турганда ичип жебей анан, үйбүлө десе үйбүлөсү бар, бала-чакалуу, аларга эмне жетпейт, - деп Жамалкан суктанып алды, - Келишкен үй-жайлары бар.

- Күйөөлөрүбү жанындагылар?

- Тааныштырган жок, балким күйөөлөрүдүр…

- Болбосо башканы ээрчитмек эмес. Кой мен койлорду жайытка чыгарайын, - деп Карыбек туруп жөнөдү, - Кечээ да жакшы оттобой калды.

- Балдар жайып жүрбөдүбү, кеч камадым.

- Мен эчтеке билбей жатып калып, уят эле болдум.

- Боло берет, сен күндө ичип жүрдүң беле?

Карыбек короодон койлорун санап чыгарып жатканда, Жамалкан ага нан менен тамак куюп барып баштыкты аттын ээр кашына илди.

- Түштө өзүм келем, буйруса кой толук экен.

- Биротоло кечинде кел да, баладан бетер үй айланып жүрө бербей. Баса жардамчы беребиз дейт, жакшы болоор беле дейм да?

- Берсе кана, бутту сунуп телевизор көрүп, эс алып жатып калат элем, радио да бузулуп кулак мурун кескендей болуп калдым, - деп атына минип, койлорун айдап жөнөдү.

Жамалкан анын артынан карап туруп: "Ак никелүү эримдин көзүнө чөп салдым. Капырай десең, Карыбек экен деп эле жата бергенимди кара, кызуулук менен таптакыр сезген эмес турбайынбы. Шумдук эркек экен, аялына таң ата барганда эмне деген шылтоо айтат болду экен", - деп ыңгырана үйдү көздөй басты…

Кубандык көп жылдан бери зоотехник болуп иштейт, эки баласы бар, бири кыз, бири уул. Экөө тең чоңоюп калышкан. Аялы Сейде оолжуган жоон сары аял, эки колунда экиден алтын шакек, оозунда төрт алтын тиш, мойнунда чынжыры да алтын. Ал Кубандыктын кеч келгенине көнүп бүткөн, ырас эле ал таап берип турса, анан ага эмне демек эле? Улуу кызын мединститутка окутуп койгон. Баласы мугалимдикте окуйт, экөө тең шаарда. Кааласа өзүнө жаккан келин-кыздарды чакырып үйүн жыйдырып алат, отун суусун даярдаганга ар дайым коңшусу жардам берип турат. Алар жетип-жетпей эптеп жашаган көп балалуу адамдар. Сейде ага кээде эт-сет, сүзмө май менен кошо тыйын-тыпыр берип жүз грамм жуткуруп коюп көп жумшайт. Сейденин көөнүнө олбурлуу эркек жакчу, аны азгыргандан коркчу, күйөөсү келип калып билип калчудай. Дал ошол түнү ал эртелеп, тамагын жасап алып, Абдини чакырып алды. Ага сервантты жылдырып кой деген шылтоону айтып үйүнө киргизип алып, сервантты кармашканга бирок өзү алы жетпей:

- Болуптур, эртең өзүң бир-эки бала ээрчите келчи, мен кармай албайт экенмин. Кел отур, канча келсең да нан-пан ооз тийип кайтасың, бүгүн тамак ичип кет, - деп жооп күтпөй эле даяр тамакты алып келди.

- Эже, мен колумду жууп албасам, сыртта жумуш кылып жатып баса бердим эле, - деген Абди колжуугучка колун жууп шыпылдай отуруп калды. Ал зоотехниктин үйүнөн майлуу эт жегенди элестетип башка ой жок эле.

- Кел Абди, муну ач, бүгүн экөөбүз бир кагыштырып коелу, канчадан бери коңшубуз, дегеле чайлаша албай жүрөбүз. Келинчегиң да башы оор келин, дегеле бир мамиле кылайын дебейт, - деп аракты колуна бергенде, шып этип ала коюп, ачты да, стакандарга куюп, бирин Сейденин алдына жылдырды.

- Кел эмесе ушу коңшулук ынтымагыбыз арта берсин, эже, - деген Абди стаканды көңтөрө алып ийип отуруп калды.

Алдыга келген семиз топоздун майлуу этинен алып жатып, Сейденин халатынын көкүрөгү саал ачылып калганын көрүп, көзүн тартып алды. Эткээл сары аялдын төшүндөгү эки эмчеги ап-пак болуп булайып ага бир башкача көрүндү. Дагы көз кырын салды эле этеги ачылып, ап-пак балтыры көрүнүп туруптур, же атайлап отуруп алганы белгисиз, тамагын кылк эттирип алды. Аңгыча Сейде дагы эки стаканга арак куюп, бирин ага, бирин өзү алды да:

- Эмесе Абди, ынтымак менен денсоолук үчүн алып коелу, сендей коңшуларым аман болсун, ара-чолодо мага дагы көп жардамың тиет, менин дагы пайдам тийип калаар, - деп көзүн кылгырта жылмайып койгондо, Абди:

- Тийбей анан эже, буйруса Кубан аке биерде иштеп турса, бири-бирибизге керекпиз, - деп алып ийип, башы айлана көзү тумандай түштү.

Сейде ага толо-толо куюп, өзү аздан алып отурду, бир аздан кийин бутун сунуп, жоон сандарын ачып койду.

- Алсаң тамактан, үйдө жалгыз болуп тамак ичкендей да болбойм, балдар шаарда, көп эле төрөп алсам болмок экен, бири кетсе, бири үйдө болмок, - Сейде кейип отурду.

- Өзүңүздү сактагансыз го ээ эже. Менин аялым байкуш алты баланы төрөп алып, эми эле саамайлары агара баштады, жетишпегендик да жаман экен, же менин иштеген ишим жок, ошол балдардын пособиесине карап отурабыз, - деп Абди Сейденин балтырларына көз жүгүртө дагы тамагын кылк эттире шилекейин жутуп алды. Канчалык карабайын десе да болбой эле көзү ага тигиле түшөт. Кызый баштаганда, - Мен кетейин эже, сизге рах-хмат, - деп ордунан турмак болуп баратып, үстөлдү тизеси менен коңторуп ала жаздап, - ккеч-чир-рип кой эж-же-е, м-мен м-мас болуп калдым, - деди да босогону көздөй жөнөп баратып, өзүн узатмак болгон Сейдеге жөлөнө жыгылып кете жаздады, ошондо андан бир башкача жыт уруп мурдун өрдөп кетти, мындай жыттуу атырдын жытын искеп көрмөк кайда, аялы атыр эмес балдарына жетиштире албай алек.

- Абди, бир аз эс алып анан кетсеңчи, өтө мас болуп калдың, - деп Сейде аны кучактап алды, - Үйүңө жете албайсың го?

- Кку-убан аке к-кел-лсе ур-руш-шпайбы анан?

- Эмнеге урушмак эле, коңшубуз үйдө жатса эчтеке болбойт, - деп Сейде аны төркү бөлмөгө алып кирди да диванга жаткырды.

Ошол убакта Абди аны шарт кучактап, өзүнө тартты да, басып калды. Сейдеге ушул эле керек болуп турган. Экөө көпкө чейин төшөктө уйпаланып жатты. Кумардан чыккан соң анан Абди шымын кийе жөнөдү, Сейде дагы халатын үстүнө салып, аны узатып чыкты:

- Мага жактыңыз эже, мындан ары келип турсам болобу? - деп Абди ага карап көз кысканда ал дагы кылыктана:

- Ой чечек, сен мас деле эмес турбайсыңбы? - деди күлө.

- Антпесем сиздин кызыгыңызга кайдан батам? - деп чыга жөнөдү Абди.

Сейде өзүнчө ырахаттана ийинден дем ала, ушу бүгүнкү күнгө ыраазы болгондой кайрылып кирди да көпкө жатты: "Карачы убакыттын тардыгын, эч кимден корунуп коркпой каалаганыңды жасасаң ээ чиркин. Мейли эми, өзүм каалап жүргөн жигитти бир көрдүм, алибеттүү чымыр денелүү, кармаганын кабыштырган Абди эми менин колумда", - деп ойлонду да суу жылытып алып, шапшына жуунуп, башка кийим кийди. Анан көчөгө чыкты, көптөн бери экономист жигиттин аялы менен мамилеси жакшы болчу, аны чакыртып жиберди Абдинин баласынан. Алишер үстүңкү көчөдө эле турчу. Алийма жоош момун келин, жарым сааттай убакыт өткөндө келип калды.

- Эже кандайсыз, жөн-жай эле чакырдыңызбы?

- Жөн эле, бир аз отуруп чай ичели дегем, өзүң билесиң да үйдө жалгыз зеригем, балдар шаарда, уулум үйлөнүп, неберелүү кылып койсо, эрмек болот беле? - Ал сүйлөп жатып, тамагын алып келди, бир бөтөлкө арак алып келди.

- Ий эже, мен ичпейм, - деп Алийма аракты көрүп эле чоочуп кетти, - Ичсем эле ооруп калам, Алишер дагы ичпейт, бизге деги арак жакпайт.

- Арак кимге жагат дейсиң, ошентсе да кээ-кээде алып коюп жүргөн жакшы, бир-эки куюмдан эчтеке болбойт. Жалгыз иче албай эрмектешели дегеним да, - деп арактан куюп анын алдына койду, - Эртең менин туулган күнүм, кырк бирге чыгам, буйруса анда да жолугабыз, Кубан келсе бүгүн союш ала келет, - деп болбой Алиймага стаканды карматты, - Ал эми алып кой!

- Эже-е, түшүнсөңүз мени, ооруп калам да.

- Бир жолу алып кой эми, канчадан бери таанышпыз, күйөөң менен менин күйөөм бирге иштешет, анда-мында жолугуп, ичип койгондон эчтеке болбойт, - деп жан-алы калбай шыкактап жатып алдырып ийди да өзү ичти: "Кубан келсе Алийма менен ичтим деп айтам", - деген ойдо болуп турду. Экөө көпкө сүйлөшүп отурушуп, кызып калды. Алийма аздан ичип, көңүл кыялбай кызып калганда ыйлап кирди.

- Эже, мен төрөбөй жүрбөйүнбү, ошону үчүн ичпей кудайдан тилек кылсам дедим эле, сегиз жыл болду үйлөнгөнүбүзгө, төрөй албай жүрөм, Алишерди кетип калабы деп корком.

- Жаман кишиче ыйлабачы, Алишер андай бала эмес, сени ал жакшы көргөнү үчүн алып жүрөт да, төрөп аласың бир күнү, эч кабатыр болбо, - деп Сейде аны сооротуп жатты.

- Билбейм эже, кетип калайын десем, ата-энем Алишерди да ая деп болбой койду.

- Сендей татынакай сулуу аялын ал дагы кетиргиси келбей жаткандыр, ортоңордо сүйүү болсо жашай бер, кеткенде эмне, - Сейде ага дагы куйду, эттен алып, аш жеп сүйлөшүп көпкө отурду. Ошенткен менен Алийма жакшы көтөрөт экен. Көпкө ыйлап, анан унчукпай калды. Күүгүмдө Сейде экөө колтукташып чыкты да, Алийма үйүнө жөнөдү, аны узата караган Сейде үйүнө кирип жатып алды. Ошол бойдон катуу уктап калган экен, таңга маал эшиктин алдына кирип токтогон Кубандыктын машинасынын үнүнөн ойгонуп эшикти ачты.

- Ушул убакка чейин эмне кылып жүрөсүң?

- Ойноп жүрөт дейсиңби, малчыларды кыдырып көрүп, ооруган малдарды дарылап жолдо жүрүп калдым.

- Кардың ачпы?

- Койчуларга барганда ачка келчи беле, алар каткандарын салып, тамагын даярдап карап турушат, - деп чечинип жатмак болду, аңгыча жерге жарык кирип калды, Кубандык көзүн жумган менен уктай албай жатты, көз алдына арыкчырай кара көз сулуу Жамалкандын элеси тартылып: "Бах чиркин, менин аялым болсо кана, Сейдени эми кетириш да кыйын, балдар да чоңоюп калды, кандай кылсам экен, партиядан чыгарышса да Жамалкандын жанымда болгону жакшы эле", - деп ойлонуп жатты. Сейде ошол бойдон туруп кийинди да, үстөл үстүн жыйнап, идиштерин жууп, чай коюп Кубандын жумушка кетишин күтүп калды. Ал жалаң гана жаш жигитти самап калган, Кубандын эмне кылып жүргөнү аны кызыктырбай калды: "Мындай жашоодон тажап деле бүткөндүр, жанагы шөлбүрөгөн аялы ошого ырахат тартууламак турсун, үтүрөйүп ал жок, бул жок, - деп мээсин коротот чыгаар, өз максатыма жетүү үчүн эмнеге тартынам, ээрчитип шаарга кетип калам", - деген ойго келди капысынан.

- Саат канча болду? - деп Кубандык туруп келди.

- Сегиз жарым.

- Оой, бүгүн чогулуш болмок эмес беле, бирдемең болсо бере сал, тезирээк кетейин, - деди отуруп жатып.

- Тамак даяр, - Сейде туруп ысыган тамагын алып келди - Үйдө жалгызмын, эртерээк келиш оюңда жок.

- Эми эмне кылам, жумуш ошондой, келин алып калсак, анан небере багып эрмек кылып мени да эстебей каласың, - деп шашып тамакты ичип жатты, - Сени жалгыз деп жумушумду бүтүрбөй баса бермек белем, партиялык тапшырма, ак иштеп, так жүрүүм керек байбиче, тиги Кенженин кыздарынан жаныңа алып албайсыңбы? - Балдызын айтты Кубандык.

- Ой алар болобу мага?

- Эмнеге болбойт, имерип алып кел да.

- Айтып көрөйүн, Кенже берген күндө да балдары болбойт го? - Сейде арсар унчукту.

Кубандык туруп кетти. Негедир кийинки күндөрү эрди-аялдын ортолору алыстап бара жаткан эле. Аны экөө тең билет, бирок ачыкка чыгуудан чоочулашат, келип эле уул-кызынан айбыгышат. Бири-бирине сезим болбосо да, балдары үчүн үйбүлө деген ыйык нерсени кармап тургулары келет. Арадан убакыттар билинбей өтө берди. Бир күнү аларга почтальон кат алып келип берди. Сейде окуп көрүп, каникулда келет деп күтүп жаткан кызы тойго чакырганына ичи тызылдап камына баштады, Кубандык келгенче даярдап коюуну чечти. Ошол күнү негедир Кубандык эрте келди, аны көрөөрү менен Сейде катты бере салды.

- Бул эмне, балдарданбы? - Кубандык конвертти окуп кирди.

- Окусаң.

- Кудай урбадыбы, Жази күйөөгө чыгып жаткан го? - Аялына ормое карады.

- Ооба, бойго жеткен кызды токтото алмак белек?

- Ой, мунуң министрдин баласына тийген го?

- Ошондой экен.

- Буйруса министрге куда болот экенбиз да? - деп Кубандык аялын кудуңдап караганда, Сейде:

- Аны кое тур, свадьбасына чакырыптыр, эмне алып барабыз? - деп көзүн алайтты.

- Эмне, такыр эчтекең жок беле, буйруган мал-сал турбайбы, жылкыны жүктөп алабыз, шаардан килем-килче, кийим-кечени алып барабыз.

- Жылкыны шаарга алып барбай эле, акчалай алып барганыбыз жакшы эмеспи. Жазинин жүзүн жер каратпай, кимдерди ээрчитиш керек, баарынан дагы уят кылбагыла деген тура, министрдин алдында уятка калбайлы.

- Туура, сен Кенжени күйөөсү менен чакыр. Менин агам жеңем экөө тең барат, болот го алты киши барсак?

- Болуптур, анда жылкынын акчасынан башка үч миң сом болот, күйөө балага көрүндүк дегендей, акемдер да алат да, - деп көпкө кеңешти. - Шашылыш керек, бүрсүгүнү той экен, эртең жөнөшүбүз керек.

Ошентип арыдан-бери даярданып, агасы Амандык менен жеңеси Сурма, Кенженин күйөөсү Алмаз болуп, эки машина менен жөнөп калышты.

Жазиранын күйөөсү министрдин эмес эле министрдин аппаратында иштеген Жапаркул Жанболотовичтин кенже уулу болуп чыкты. Күйөөсү дагы медициналык окуу жайда чогуу окуйт экен. Экөө той кийимин кийип алып, ата-энесин тосуп алышты. Той сонун өттү, адегенде жаштар менен бакыт үйүнө барып келгенден кийин ресторанда өттү. Кубандыктарга сөз келип, ал бир жылкынын акчасын, гарнитур, килем кылып кудасына сый чапан жапты. Куда-кудагыйлар абдан жөнөкөй, кичи пейил ак дил адамдар экен. Амандык өзүнчө берди кийит-кечесин, бир жылкысын акчасы менен. Кенже дагы куру келген эмес, бир килем, эки миң сом акча менен кийит-кече берди. Тойдун артында Жапаркул аларды үйүнө чакырды, өздөрүнчө коноктоп, анан кыргыздын салт-санаасы менен алдына калың деп, акча коюп жатып:

- Бул калың эмес, келинимди канча эмгек менен чоңойтуп, окутуп бизге келин кылып бергениңерге, - деди салабаттуу сүйлөп.

- Рахмат куда, кыскасы балдар бактылуу болсо болду, азыркы убакта калың берген да алган да өкмөткө туура келбейт экенин түшүнөбүз, ызаат-сый болсо баары жакшы болот, - деп Кубандык бакылдай сүйлөдү.

- Бири-бирибизге жөлөк болобуз буйруса. Биз эми бир туугандай жакын адамдарбыз.

- Ооба-ооба, - деп эки куда коштошоордо колдорун кыса кармап, анан кыз-күйөөсү менен учурашып жолго чыгышты. Амандыктын кубанганын айтпа, Кенже андан Жазиранын бактылуу болушун кайра-кайра айтып, жолдугата сүйлөшүп келе жатышты. Сейде гана ичинен сары-санаа болуп келе жатты: "Эми кайда бармак элем, ушулардын жашында кетпеген, эми күйөөгө тийгенде кеткеним туура эмес. Мен картайганда акылдан адаштым окшойт, ушунчамда эсимди жыйайын, уулумдун да үйлөнөөр кези жакындап калды", - деп көз алдынан Абдинин элеси кетпей баратты: "Мен аны сүйүп калсам керек, болбосо эмнеге аны унуталбай жатам, ал мени эстейт бекен, барып сүйлөшүп көрөйүн, эми сөзсүз анын пайдасы тийет, кызымдын тоюн берем, ошондо ага ачык сүйлөшүшүм керек", - деп ойлонуп баратканда Кенже:

- Эже, эмнеге ойлонуп калдыңыз, жакпай калдыбы той? - деп күлүп калды.

- Жо-ок, эмнеге жакпасын, күйөө бала кызыма жакса болду да, бактылуу болсун, эми уулумду үйлөнтүүнү ойлонуп баратам.

- Эрмек дагы бир чоңдун кызын алып келип калса, жездем экөөңөр чалкалап эле каласыңар го?

- Кудай кут кылсынчы…

- Уулум азамат, буйруса ал дагы жөн жүрбөй эмдигиче тапты го бир кызды, үйлөнөм десе даярбыз ээ, байбиче? - Кубандык аялын карады.

- Ооба дечи, ылайыктуу болсо эле болду, өзүнө карамдуу кыз болсо бизде эмне кеп? - деп Сейде ойлонуп калды.

Узак жолду басып келе жатып, жолдон тамак ичишти, Кубандык ага-жеңесине, балдызы менен бажасын сыйлап, ичимдиктерден алып көпкө отурушту.

- Иним, Жазира дүйнөдөгү эң бактылуу кыздардан болсун, ылайым ата-энесин, жерге-жээгин сыйлаган кыз-күйөө болуп, бала-чакасы көбөйүп, өздөрүнчө шаарга айлансын, - деп Амандык бакылдады.

- Бактылуу болсун, кимдин кызы эле чоңдун баласына чыгып жатыптыр, өбүрө-чөбүрөлүү болуп сиздер дагы бактылуу карылыкта өмүр сүргүлө, - деди бажасы Алмаз.

- Айтканыңар келсин, - Сейде салкын айтты муну.

- Ботом эмеле келет ал, эмки жылы Жазинин бешик тоюнда да чогуу болобуз аманчылык болсо, - деп Сурма шыпшынды.

- Кудаа кааласа, ошол жакшылыктарда чогуу эл аман, биз да аман бололу, - деп Кубандык сүйүнүчүн жашыра албай турду.

Жолго чыгышканда баары ортодон жогору кызуу эле, рулда отургандыктан Кубандык гана ичкен эмес. Үйгө келгенден кийин өз кийиттерин бөлүп алышып, кетмек болгондо кеч болуп калган, Сейде аларды кетирбей койду.

- Ит куугансыбай жатып эле алгыла, кыздын тоюнун алдын ооз тийгиле, - деп тамак асып, стол үстүн толтуруп, жайнатып койду. Кубандык сыртка чыгып барып, дүкөндөн үч бөтөлкө коньяк алып келди, аны көргөн Кенже.

- Жезде, эмне мынча алып келдиңиз, бирөө деле жетпейт беле? - деди күлүп.

- Кызымдын тоюнун алдын силерге бербегенде кимге берем, биздин силерден башка тууганыбыз жок, Сейде эки кыз бир тууган, мен эки эркек бир тууган экенбиз, ашыкча туугандын болгону деле жакшы экен чынында, ушундайда туугандын аздыгы билинип калат экен.

- Ушуга да шүгүр, жалгыз болбой экөөбүзгө тең бирден бир тууган берип койгонго, андан көрө бала-чакабыздан жакшылыкты күтөлү иним, ата-энеден да эрте айрылдык, эми балдарыбызга тирөө болуп жүрө берели, - Амандык инисин жайгара сүйлөдү.

- Ооба десең, көп бир тууган болуп, ыркы жок болгуча ынтымагыбыз жакшы биздин, аманчылык болсо, биз дагы кыз берип, келин алсак сыйыбыз дагы толтура, - деп Кенже чыкты бир жактан. Коньяктан алып коюп, кобурашып жатышты. Чынында бир туугандар ынтымактуу эле. Тамагы бышып, алып келип кайнагасына улуу жиликти, андан кечирээгин Сурмага, Кенже менен Алмазга беришти, ысык үймөлөнгөн плов келди. Түнү бою отуруп бир туугандар кеңешип-таңашып жатты. Жазиранын тоюн эки күндөн кийин өткөрмөк болушту.

Кубандык көп ичип койгонго башы ооруп калган экен, аны директор чакыртып ийиптир, айла жок эптеп кийинди да канторго барып директорго кирди.

- Ас-сало-ому ал-лейкум аксакал!

- Кел саламат-саламат, иш кандай Бектуров, тойго барып келдиңби?

- Баары жакшы аксакал, барып келдик, эртең буйруса тойго барыңыз, кызымдын тоюн бергени жатам, - Кубандык жылмая отуруп калды.

- Аз-замат, барбай анан барабыз да, сен баягыларды эмне кылдың эле, Төрөбайга дайындадың беле?

- Дайындабай анан, баарын ойдогудай бүтүргөм аксакал, кам санабаңыз.

- Азамат, азамат, сага ишенгем да, башкаларга ишенбей, дайындаганымды бүтүрө берсең болду, баары канчага жетти?

- Үч жүздөй болуп калды.

- Анда аларды жок кылыш керек, четинен сатып акчага айлантканды өзүң колго ал да, чогуу алып келип, колго сал. Эмки жумага текшерүү келет, так чыккандай болсун, өлүм-житимди такта, келээрки жайда буйруса жумуштан кетем, - деп көзүн тик кыла Кубандыкты карап калды. Эмне дээр экен дегендей таризде эле, анын көз карашы.

- Эмнеге аксакал? - Кубандык чоочулай сурап жиберди.

- Коркпо, дале болсо өзүңдү колдоп тура турган орунга барам, райондун катчылыгында орун бошогону жатыптыр.

- Ээ аксакал, ошондой деңизчи, коркуп кеткенимчи, мен кантем деп, - Кубандык оңдоно отурду, - Сизге көнүп калыптырмын.

- Мен дагы сени оң колум деп билемин да, орун басарыма ишенбей, сага таянып жатпайынбы? - деп сырдуу жылмайып койду, - Эми бара бер, бүгүн эс ал, эртең той берсең дагы чарчайсың.

- Рахмат аксакал, - деген Кубандык кудуңдай кабинеттен чыгып үйүнө келди да, - Байбиче, мага бир ыс-сык шорпо бербесең болбой калды, анан бирдемең болсо алып кел! - деди.

- Шашпа, тамак бышып жатат, директоруң эмнеге чакырыптыр, жумушуңа кетпедиң беле?

- Бүгүн-эртең эс ал деди, насторениясы нормально экен, эртеңки тойго иштешкендерди кечкиге чакыралы ээ, байбиче?

- Өзүң бил.

- Сейде.

- Ийи?

- Буйруса колго бир топ жандык тийгени турат, кайда катсак экен, ыя?

- Канча бар?

- Элүүдөй койду көптөн бери кытып жүрдүм эле, ошону бир жакка жоготуш керек, такыр болбосо карала койго алмаштырыш керек, тезинен бир жолун таппасак болбойт, - деп ойлонуп калды: "Директор мүлдө бир короо койду уурдап жатканда, элүү кой эмне болуп калыптыр, эптеп эбин табышым керек, Жамышка айтканыма туруп, беш койду бөлдүрүп берип койсом, калганынын эсебин өзүм табам", - деп ойлонуп жатты.

- Алмазды өзүнчө жайлоого чыгарып койбойлубу, ал күзгө чейин ак койду кара кылып кыргыз койлорго алмашып койсун.

- Айтканың туура байбиче, тездетели анда, - деп алаканын жанып алды, - Буйруса иш оңунан чыкса жарымын сатып ийишибиз керек, акысына беш кой алсын бажа, иги-жигин билгизбей калса иштин бүткөнү, - деди.

- Оюң менен байыбай тамагыңды ич, кокус билинип калса, кулагыңды уучтаган бойдон кетип жүрбө, анча койду Алмаз айдап барса да, эл кеп кылып жүрбөсүн, андан көрө аз-аздан кара койго алмаштыралы, анан ал бага берет, - деди Сейде. Экөө көпкө чейин кобурашып отурганда, коңшусу Перизат менен Алийма келип калды. Аларга күйөө баласын жууп берип дагы ичип жатканда, - Эртең келип жардам берип койгула, эртерээк боорсок жасаш керек, - деди.

- Жардам бербегенде анан, сизге кантип келбей коебуз, кыздын тоюн өзүбүз өткөрөбүз.

- Мен дагы келем эже, коңшу-колоңдун ушундайда бири-бирине жардам бербегени болобу? - деп Перизат дагы жаркылдай карады.

- Рахмат келиндер, буйруса эртерээк баштайлы, эт бышкыча эле боорсок даяр болуп калат, - деп Сейде ыраазы боло узатты.

Кубандыктын үйүндө кыжы-кужу болуп туугандары, достору жүрүштү, эртеден кечке кой союлуп, боорсок бышып азан-казан, Кубандык достору менен бир четте улам бирден жутуп коюп, баш көз болуп коюшат. Эт бышыргандар менен боорсок бышыргандар өзүнчө шарактап, тойдун шааниси күчөп жатты. Зоотехникке атайын кошоматтанып жардам бергени келгендер өзүнчө. Мындайдан пайдаланып Абди да ошол жерде отун жарып, суусун ташып жүрөт. Аны көргөн Сейде чакырып алып арактан куюп берип койду.

- Аялың үйдө болсо келип кетсин, ботом өзү деле келип элге окшоп, кирип-чыгып жардам берсе боло?

- Эми эже, ал абдан тартынчаак, айттым мен деле, болбой койду.

- Мейли, тойго куш канатын салыптыр дегендей келсин ээ? - деп коюп кайра кирип кетти.

- Ай Абди, бизге караганда жакын коңшусуңар го, эмнеге аялың көрүнбөйт? - деди Перизат ага тийише, - же Заринаны эч кимге көрсөтпөй багып жатасыңбы?

- Ооба, күнгө чыгаргым келбейт да? - деп Абди күлүп коюп, өз ишине киришти, - Колуна мындай жумушту кармаса болбойт да.

- Ай-ий ай, эркектин баары сендей болсо, аялын ак кол кылып баккан, - деп Перизатка кудай берип калды.

Ал билет алардын жашоосун. Ошондуктан аны тамашалап жаткан эле. Абди андан кийин унчукпай калды. Зарина тайкелеринин колунда өскөн кыз, ата-энеси жок, эки жакка кийээр кийими да жок, балдарына өнтөлөп эптеп күн көрүп тагдырына нааразы болуп кетчү.

Тойду өткөрүп келгендерге кыздын жеңетайы деп беш сомдон таратты, жакындарына жыйырма, элүү сомдон берди. Эң аз айлык жетимиш сом болгондуктан аябай ыраазы болуп, ак баталарын берип тарашты. Сейде ого бетер кериле мактанып келгендердин оозун ачырып жатты. Аны угуп тамшанып кээси ишенбей да кетишти. Ошентип тойдун артынан дагы өздөрүнчө отурганда дирекциянын аппаратындагылар келип калды, алар эки сааттай отуруп, ичип-жеп кетишти. Сейде чарчадым деп кыңкая кетти.

- Ээ байбиче, эми уулубуз үйлөнсө көңүлүбүз тынып калат, - деп кызуу Кубандык анын башына башташа жатып калды.

- Аман болсо ал да болот, - Сейде унчукпай жатып ойлонуп: "Мен деле адаммын го, өз каалоомду аткаралбасам жашаганым кайсы? Кубандык деле сүйбөй баш кошуп жаштыгым менен билбей жашап калдым эле, эми өзүм каалаган адамга жакын туруп жете албасам, же баарына кайыл болуп кете берсемби", - деп ойлонуп жатты.

Эки күн эс алып Кубандык жумушка чыкты. Ошол эле күнү, ал Карыбектин короосуна барып, ага өзүнчө сүйлөшүп, бат эле кайра кетти, Жамалкан таңгалып калды. Кечинде он койду алып жетип келди. Ар бир койчуларга беш-ондон бөлүп берип, кара кой кылып коюусун өтүндү. Ар бирине өз убадаларын берди. Эми Жусупжан Акматалиевичтин дайындаганын аткарыш милдети калды. Аны түндөп, эки машинага салып жүз койду бир пулдады, эмне кылып кайда алып барганы белгисиз, кыскасы боо-боо акчаны түндөп, кийинки түнү үйүнө алпарып берди да Жусупжан Акматалиевичтен дагы олжо алды. Экөөнүн бир короо койду курутканы, кумга сиңген суудай билинбей баратканда, дагы калганын өткөрдү. Ошентип иги-жигин билгизбей жайлап жатышты. Жусупжан Акматалиевич беш-алты жылдан бери бул совхозду башкарып, жылып кетмек болуп жаткан эле. Жандалбастап өкмөттөн ичип-жеп көнө баштаган Кубандык антип жүргөндө, Сейде Абдини койнуна алып жатып, ага тамактын таттуусун, эттин чүйгүнүн берип, өзүнчө бактылуу.

- Сейде, мен сени күндөн-күнгө жакшы көрүп баратам, - деди Абди бир күнү анын койнунда жатып, - Сенсиз жашай албагандай болуп калдым.

- Эси жогум десе, андай болбосун жакшы билесиң да, экөөбүздө тең үйбүлө бар, аларды кантебиз? - Кытмыр жылмайды Сейде, ошол эле учурда өкүнүү да турган көмөкөйүндө.

- Эмне кылам анан, такыр эле Заринаны карагым келбей калды.

- Кой антпе, балдарың турбайбы, экөөбүздүн сырыбыз ачылып калса, шерменде болобуз, - деди Сейде анын мойнунан кучактай, - биздин ортобузда мындай мамиле болбош керек эле, эми тез арада токтотушубуз керек, жакында уулум келет, ал бизге кеңеше турган жумушум бар деп кат жазыптыр, кебетеси үйлөнөм дейт го?

- Мен кантем анан?

- Сен эмне кылат элең, бала-чакаң, аялың, үстүңдө үй жайың турат, жашай бересиң, - деп Сейде күлүп койду акырын.

Булар чоң үйдүн босогосундагы чакан бөлмөдө жатышкан. Сейде ички бөлмөгө билгизбей төшөк салып коет да, бул бөлмөдө Абди экөө жатып жүрүштү. Үчүнчү күнү дарбазанын жанына машина келип токтогондо эле Абди кийине калып, качканга даяр турду. Кубандык антип-минтип машинесин ичкери киргизип, үйгө кирээри менен Абди чыга качты. Сейде анын чыгып кетишинен да чоочулап жатып, билинбей калгандан кийин эс ала түштү.

- Эрмек кат жазыптыр, - деди Сейде күйөөсүнүн алдына тамак коюп жатып.

- Эмне дептир?

- Келем, сүйлөшчү сөз бар дептир.

- Оо, анда ал үйлөнөм дейт го?

- Мен дагы ошондой ойлодум.

- Мейли, үйлөнсө үйлөнсүн, мына бул акчаны катып кой, - деп бир боо акчаны берди эле аны алган Сейде:

- Бу кайдагы акча, айлыгың эки жүз элүү эле сом го? - деди.

- Ала берсеңчи, - деп койду Кубандык.

- Этиет бол десе эле болбой койдуң.

- Эмнеден коркуп жатасың, эч кам санаба, эки миң эле сомдон бирдеме чыкмак беле? - деп эрди-аял бири-биринин сөзүнө макул болбой талашып-тартышып жатты да, уктамак болуп төшөккө кирди.

Сейде ойлонуп кирпик какпай жата берди. Убакыттын өтүшү анын өмүрүн, жаштыгын уурдап, кайдадыр туңгуюкка сиңип бараткандай, ичтен өкүнүп да жатты. Жанараак эле Абдинин айткан сөздөрү анын эсинен кетпей туруп алды. Бирок алдыда дагы кандай күндөр бар, ал үчүн табышмак. Бир миң тогуз жүз сексен жетинчи жыл. Өлкөдө баш аламандык башталып калган. Кубандык приватташтыруудан да четте калбады. Жаңы салынган келишкен сарайды өзүнчө чоттоп, тополоң учурдан пайдаланып, документ даярдап жүгүрүп жүрдү. Эрмек келем дегени менен келбеди, кийин телеграмма жөнөтүптүр: "Ата, апа, келин алып баратам, тосуп алгыла, Эрмек", - деп кыскача жазыптыр. Кубандык менен Сейде бүлүнүп эле калды, үй жайын ирээтке келтирип, союштарын даярдап, даяр турушкан. Кечке маал эки машина жаштар менен жетип келишти. Назира ыйлап алган, бирок Эрмек экөө сүйлөшүп жүргөн эле.

- Ой чыккыла, келин келди.

- Келип калышты, болбойсуңарбы ай! - дешип бири-бирин чакырып, дүрбөп калышканда, Назираны колдон ала Эрмек өзү түшкөндө Сейде кызды көрүп, ичи жылып эле калган.

- Сейде, келе жоолукту, сен чачыла чач! - деди Сурма абысыны. Үлпөт көйнөгүн кийинип алган кыз баарына жагып турду, бирок бир аздан кийин эмне болуп кетээрин, эч кимиси сезбеди. Чачыла чачып, аялдар колтуктай ичкери киргизип көшөгөгө отургузуп, Сурма жоолук салды.

- Ак жолтой келин бол кызым, алганың менен тең кары, бактылуу болгула айланайындар!

- Бактылуу болушсун, Сейде бактылуу аял экенсиң. Айчүрөктөй келиндүү болдуң, кут болсун!

- Айтканыңар келсин, ылайым силердин оозуңарда болсо, алланын кулагына жетсин, - деп чоюла келинин бетинен өөп, өзү дагы сыймыктанып турду.


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика