»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

јруу махабат

- Өлүгүңдү гана көрөйүн какмар, түшкө чейин уктаганын кара, ата-энесин мен өлтүргөнсүгөн, тур шүмшүк! - деп үстүндөгү эскилиги жеткен кир төшөктү силкип жибергенде көзүн ушалай ыргып турду Ўайгүл, - Өлүк-тиригиңди көрөйүн жетим, тур торпокторду кайтар, ойноп жүрүп албай отун тере кел! - деп ордунан туруп, саксайган чачтарын оңдомуш этип, дал-далынан кеткен көйнөктөрүн тартып коюп үн дебей сыртка чыкты:

- ќй, бирдеме ичип алсын, кечке ачка болбойбу? - деди  емелбай а€лына карай, - Ѕармактай кызды ачка өлтүрөсүңбү?

- јзыр, - ќңолкан Ўайгүлгө карады. - Өлмөсөк болбой бетиңди жуу да жармадан ичип ал, бол тез, торпоктор ачка болот.

- ќй тигил јдыл менен ћадылды деле кайтартсаң боло, кыз баланы үй жумушуна жумшасаң кантет?

- џ€, дагы эмне кылайын, жүктүн түбүнө чоюлтуп гана отургузуп койбоюнбу? - ќңолкан күйөөсүнө акшыра€ карап силкинип ары басып музоолорун бошотуп мойнуна жибин ороп ары айдап кетти, - Өзүм кайтарайын анда, кызыңды созултуп күнгө чыгарбай бак!

- ”ул бала кайтарсын дегеним да, Ўайгүл кыз эмеспи, аны өз балаңдай көрө албадың го? -  емелбай күңгүрөнө үйгө кирди. - Ѕайкуш кызым жүдөп да бүттүң, таенең болгондо да мынчалык кор болбойт элең, - деп Ўайгүлдүн жанына отуруп чачынан сылап жатканда ќңолкан кирип келди.

- Ёми көргөнсүп кызыңды жаныңа албай чыгар, торпоктор эки жакка кетип кала электе, ка€ктан дагы ушу сага жолуктум экен, жетимиң үчүн жаман-жакшы айтышып жадап да бүттүм! - дегенде Ўайгүл ордунан бүжүрөй туруп сыртка жөнөдү.

- јйрандан куюп берип койсоң боло, кечке талаада куруйт.

- Өлбөйт! - деп күйөөсүнө булкунган ќңолкан Ўайгүлдүн артынан кошо чыкты, - ∆ип алып ал, отун көтөрө келгенге.

- јлдым, - Ўайгүл торпокторду көздөй жүгүрүп кетти.

Ѕул шордуу кыздын апасы үч жашында өлүп калган. ∆ыл айланбай эле  емелбайдын туугандары ага ќңолканды алып берип эки уулдуу болуп калгандыктан а€лына эчтеке дей албай секелек кызы үчүн аралжы боло албай өкүнүп жүргөн эле. ќңолкан Ўайгүлгө келгенден мээр сала албады.  емелбай бир бутунан сылтып басып жумушка жарачу эмес. Ѕир аз мал-кели, эки уй, бир жылкысы бар. Өтө бай болбосо да карды тоюп, кийими бүтүн, орто чарба жашоосуна ыраазы. ќңолкан эки уулун чалчаңдатып иш кылдырбайт. Ўайгүл он экиге карап калса да кийим-кечесин оңдоп коюуну ойлободу, ал турсун тамакты жарытып бербейт.  оңшусунун баласы бар, ал Ўайгүл менен кичинесинен бирге ойноп, ыйласа сооротуп, үйүнөн нан, кээде сүт алып чыгып берчү. Ѕүгүн дагы Ўайгүл торпок артынан жөнөгөндө ал койнуна нан катып алып артынан жүгүрдү.

- Ўайгүл токто! - дегенде кылча€ берип:

-  еле бер, - деди да торпокторун кайрып сексеңдей жүгүрүп баратканда јмалбек ага жете келди.

- Ўайгүл, сен окуйсуңбу быйыл?

- јпам макул болсо.

- Ёмнеге, сен сабакты жакшы окуйсуң, сабактан калтыра бергени жаман, атаң болушпайбы?

- Ѕолушат, апам тилин албайт даЕ

- ја-а, нан жейсиңби?

-  ардым ток.

- јнан жейбиз ээ?

- ќоба, - деп отко кызыга жерден башын албай оттоп жаткан торпокторду жайына коюп отун термекке киришти.

- ќтун тересиңби?

- ќоба, отун тере барбасам апам урушат.

-  ел, экөөлөп теребиз, отуруп эс алып албайлыбы? - деди јмалбек ага, токтоло калып ташка көчүк басты. Ўайгүл экөө көпкө үнсүз отуруп, бири-бирин кы€ карап коюшат, јмалбек балалык кы€лында Ўайгүлдү абдан а€йт, аны ќңолкандын урганын далай ирээт көргөн, ошондуктан анын көңүлүн көтөргүсү келди.

- ј сен үйүңдө жумуш жасабайсыңбы? - деди бир топтон кийин Ўайгүл ага карай.

- ∆ок, мен жасачу жумуш деле жок го, уйларды жайлоого эрте эле берип ийишет, а отун болсо көп, силерде деле көң бар го, эмнеге сени отун тер дей берет, мен ќңолкан эжени а€бай жаман көрөм.

- јл жакшы эле, отун баары бир керек, сүт бышырат, анан суу ысытып кир жууйбуз, - деп јмалбек карап тургандай көйнөгүнүн жыртыгынан чыгып турган тизесин жаап койду.

- ћен сага көйнөк алып келип берейинби? - јмалбек аңдоостон сурап калды.

- Ёмнеге?

- Ёжем сага берем дегенЕ

- јпам урушат да.

- ја-а, - деп унчукпай калды јмалбек.

- —ага жакшы, мен дагы апам өлбөгөндө же таенем өлбөгөндө минтип кор болмок эмесмин, - Ўайгүл улутунуп алды.

-  апаланба Ўайгүл, сен чоңойгондо а€бай сулуу кыз болосуң, анан бактылуу күнгө жетип баарын унутасың.

- ”нута албас чыгаармынЕ - ∆ер карап көзүнө жаш тегеренди, - Ѕул күндөрдү эч унуталбайм.

-  ел, нан жеп алчы, - јмалбек койнунан чачыкка оролгон бир бүтүн нанды алып чыгып сындырып сунду, - ће жесең.

- ќшончо көп алып алдыңбы?

- Ёмне экен, апам дандырга жабат, бул эчтеке эмес, сен экөөбүз мектепке бирге барабыз, ошондо да алпарып берип турам ээ? - јмалбек ага мулуңдай карады.

- ћектепке барганга кийимим жок, аз эле калды го, баралбайм го? - Ўайгүл нандан тиштеп жер карап калды.

- јтаңчы, ал дагы окутпай коебу?

- јтам инвалид, пенси€сын апам алып коет, мага кийим-кече алгысы келбейт.

-  ийим болсо эле окуйсуңбу?

-  итеп, дептер дагы керекЕ

- ƒептерди мен берем, китепти мектептен деле берет.

-  өрөбүз го. - Ўайгүл ордунан тура калды. - ќтун теришим керек, эми эле кеч болуп кетет. ќтунду аз терсем дагы урушат, - деди да јмалбекке карады, - —ени апаңдар урушпайбы, бара берчи.

- јлар урушпайт, - деп јмалбек Ўайгүл менен кошо куурай тере баштады.

«амандын гүлдөп турган учурунда тоолуу райондордун колхоз-совхоздорунда жетип-жетпей жашаган үйбүлөлөр деле болгон. ƒал ошол гүлдөгөн союз учурунда Ўайгүл “октогул районунун  ара-—уу совхозунун көл жээктей жашаган айылдарынын биринде өсүп жатты.  емелбай өтө жоош да, инвалид да эле, карыган апасы өтүп кетип, эки иниси, бир агасы бар, алардын өз чарбасы бар: "јтадан алтоо болсоң да, ар жалгыздык башта бар" дегендей, ар кимиси өз киндигин өзү кесмей.

 ечинде чоң таңгак куурай отунду көтөрүп, төрт торпокту айдап үйгө карай жөнөгөн. Ёлдин баары эле мал-салын койчу-уйчуларга кошуп ийчү,  емелбайлар ошол жылы эки жылкы, торпогу менен эки уюн алып калышкан. “орпоктор ар жак, бер жакка качканда отунун жерге кое коюп улам тосуп кайра жонуна таңгакты көтөрүп, јмалбек экөө каш карайганда гана бөлүнүштү.

- —елбиреген өлүк, өлүп калган экен десе, тирүү белең, эртерээк эле келбейт белең, саан уйлар эбак келген, - деп алкына каршы алды ќңолкан. ∆онундагы отунду жерге коюп үндөбөй торпокторду байлоого жүгүрдү, - Ѕир торпокту жөн гой, азыр саайм.

- ћакул, - деди да тай торпокторду көнгөн адатынча короого камап, бир торпокту казыкка байлап, бирин энесине кое берди.

- јчка болдуңбу, кызым? - деди ошол кезде та€гын та€на жанына келген  емелбай.

- ∆ок, ачка болгон жокмун.

- —адага болоюн, эптеп чоңоюп алсаң болду, жаның аман болсун, - деп чака көтөрүп келе жаткан а€лын көрүп унчукпай калды.

- “арт торпокту, ээмп койду? - деди жете келген ќңолкан.

Ўайгүл эрбеңдей торпокту тартып казыкка байлай бергенде жулунган торпок бутун басып кетти.

- ја-ай! - деп отура калды.

- Ёмне болду, Ўайы? -  емелбай арытан үн салды.

- Ёчтеке, - Ўайгүл жаны көзүнө көрүнө бутун кармап отуруп атасына жай унчукту.

- Өлүп кеткенсип кыйкырасың да, атакеңдин жүрөгү түшө жаздады, - деп өзүнчө кагынып алды ќңолкан.

- “орпок бутумду басып албадыбы апа, - џйлап ийди Ўайгүл.

- Өлбөйсүң.

- ќшого асылганды койбодуң, - деп  емелбай көөнү тынбай кайра бери басып келди, - Үйгө кире берчи кызым, торпокторду мен эле байлап коем.

- Өзүм эле байлайм ата, сиз байлай албайсыз.

- ƒеги сенин азабың өттү да, өлүксүзүң же энеси менен кошо өлбөй чекеме чыккан чыйкан болду.

-  ой ќңолкан, мунун да көрөөр күнү бар, анчалык эле заар болбосоңчу, бала да бул деле.

- Ѕала болбосо башын жутсун, ушу болбосо тынч жашамакпыз, күндө ушунун айынан уруш-талаш болуп тажап да кеттим, - деп ќңолкан эки уйду саап үйдү көздөй сүйлөнө басып кетти.

-  атуу басып кеттиби, кызым?

- ∆ок, анча деле эмес, - Ўайгүл торпоктордун моюнчасын түрүп, короого жетелеп киргизип коюп анан атасына кайрылды, - јта, мен окууга барамбы быйыл?

- Ѕарасың кызым, өзүм сага кийим-кече алып берем, канча калды окууңа?

- Ѕир ай.

- Ўашпа кызым, окууга барасың.

- „ынбы, апам "окууга эмне бар" деп жатат го?

- јйта берет, јдыл менен ћадылга кийим алганда сага дагы алып беребиз, азыр илгерки заман эмес, сени окутам кызым, кам санаба, - деп кызынын чачынан сылап койду, -  апаланба ээ, мен сөзсүз окутам.

- ћакул ата, -  өңүлү көтөрүлө түшкөн Ўайгүл күндүзгү јмалбек экөөнүн сүйлөшкөндөрүн көз алдына келтирип алды: "ћен дагы окуйм, бешинчи класска көчүрдү бекен" деп ойлуу атасынын артынан үйгө кирмек болуп жуунуп алмак болгондо ќңолкан чыга калды:

-  азанга суу куюп от жага сал, жылыса кир жууп кой, эртең колуң бошобой калат.

- Ѕирдеме ичип алса боло, күнү кечке үйдөсүң, кирди өзүң деле жууйсуң, - деди  емелбай кайра чыгып.

- —ен тамагыңды иче берчи, би€гын мага кой.

- ќңолкан, балдарды төрөп койдум деп милдет кылбай жүр, кызымды ошол эки баладан кем көрбөйм, үстүндөгү кийимин карачы, эл журт деле кеп кылып жаткандырЕ

- ќй-ой-оо-ой, милдет кылбаса билгениңди кыл, кааласам балдарымды алып кетип калам. ∆үдөп-какап кызың экөөң биттегенде жалдырап барасың, - деп булкунуп алды ќңолкан.

- Ёк барсаң бара берчи, катыны жок жүрсөм болмок экен, кызымды жалдыраткыча, - деди  емелбай дагы кайраттана, - Ѕалдар сен турганда кор болбойт, аман-эсен чоңойсо таап келет! - деп ичкери кирип кетти.

Ѕул кезде эмне кылаарын билбей аларды карап туруп калган Ўайгүл делдейе:

- јта, мен үчүн урушпагылачы, мен баарын аткарам, кирди да жууйм, торпок кайтарам, андан эчтеке болбойм, - деп ыйлап ийди.

- »шиңди кылчы! - деп ќңолкан силкинип үйгө кирип кетти. ќшол кезде короонун оозунан јмалбек үн катты:

- Ўайгүл.

- Ёмне?

- Ѕери келсең, - дегенде Ўайгүл жүгүрүп жетти.

- јпам көрсө урушат, эмнеге келдиң?

- “амак алып келдим, кел жеп алчы.

-  андай тамак?

- Ёт бар, апама айтып куйдуруп келдим, - деди эле Ўайгүлдүн карды ачып турганга эттүү тамактын жыты мурдун жара кесени алып кашык менен ичип кирди:

- јпам көрүп калса жаман болот, - деп алды да шашыла ичип жатты, јмалбек аны карап турду, негедир аны үйүндө жатып да ойлой берет, шашыла ичип, - ћен сага ыраазымын, - деди да идишти берип жүгүрүп кетти. јрыдан бери кирди жууп, ќңолкан берген кийим-кечелерди бүткүчө кеч болуп кетти,  емелбай жанында отуруп карап ойлуу:

-  аргадай болгон садагам, мени кечир, калкалай албадым, эптеп бой жетип алчы, - деди, күңгүрөнүп сүйлөп эки сөзүнүн бири: " аралдым" деп жатты. “үн бир оокумга чейин жууп жайып анан кирип жатып алмак болгондо  емелбай, - Ўайы, тамак ысытып ичип алчы, - деди.

- јта менин кардым ток.

-  антип, эртең мененки жарма менен жүрөсүң го?

- ∆о-ок ата, кам санабаңыз, кардым ток, - деди да ордуна жатып калды.  ызына боору ооруган  емелбай кыңырылып кыңкайды. јл убакта ќңолкан коңурук тартып уктап жатканя.

ћындай күндөрдүн далайы өттү, а€лын далай жолу кетирмек болсо да кете койбоду. »чтен тынып Ўайгүлдүн ал акыбалынан зээни кейисе да колунан эчтеке келбесин сезгенде каңырыгы түтөп тим болот. Ёртеси дагы ќңолкан күндөгүсүндөй эле алкынып келди да:

- “ур ой кыз, уйду саа, мен ооруп турам, - деди.

- јзыр апа, - деп уйкусурай туруп келе жатканда  емелбай а€лына карады:

- Үстү башын оңдоп койсоң боло, мындан башка кийими жокпу?

-  айра эле кирдетет да, өзү таза жүргөндү билбесеЕ

- Ѕир айдан бери которуна элек, окуу жакындап да калды, чачы биттеп кетпесин.

- ќкуганда кайда бармак эле, балдарыңды окутуп алчы, кыз баланын окуганы кимге пайда?

- ќкуйт, мен кийимин да€рдап берем, эртең мал сатам да үчөөнө тең кийим-кече, окуусуна керектүүсүн алып келейин, - дегенде ќңолкан жиндене кетти:

- ”шул окуганда эле заман оңолуп кетмек беле, келжиреп чоңоюп алып дагы бир өзүнө окшогон бирөөгө тийип кетет да, сени карап коймок беле?

- Өзү менен өзү болгуча курутуп бүтмөк болдуң го, чырымалында жүрөк суусун алып. Ёлдин бетин карай албай калдым, "кызыңды кор кылып койдуң, эмнеге а€лыңа айтпайсың?" деп жатышат.

- ќшо эл келип сенин ашыңды жасап берет бекен, бирдемени айтып койсо ишенип алат экен, алардын биз менен кандай иши бар экен? - деп алкынып өздөрүн карап турган Ўайгүлдү ала€ карады, - Ёмне турасың, сеттер!

- Ѕакырба, уйду өзүң саа!

- —ен баатыр боло баштадың, мени кетирип ала турган а€лды да€рдап алгансың го, мейли анда, өз билгениңди кыл, сага жабышпай мен дагы өз билгенимди кылам, эки баланын энчисин бөлүп алып кетем!

- Ёмне кылсаң ошол кыл, катыны жок эле жашайм, - деп  емелбай колун шилтей сыртка чыгып кетти.

Ўайгүл тырмалаңдап торпок жетелеп келип энесине салып ийитти да кайра тартып алды, кечээки торпок басып кеткен буту сыйрылып көгөрүп оорутуп жаткандыктан а€рлап эптеп байлады да уйду саап кирди. ћурун саап көрбөгөндүктөн акырын окчундай отуруп эмчегине колун сунуп чоочулай саап кирди. Ѕутун серпе чоочуркай эки жагын карап алды да айбан болсо да бала экенин билгендей маңыроо кепшеп туруп берди. ”йду саап, торпокторун байлап уйларды айдап келип кайрадан торпок кайтарганга жөнөмөк болуп үйгө кирсе ќңолкан эки инисин кийинтип, жүктөрүн таңып жатыптыр.

- јпа, кайда кетесиңер, мен үчүн урушпагылачы, - Ўайгүл аны ыйламсырай карады, - јдыл менен ћадылды менден бөлбөңүз, атамды кечир, апа?

- »йи акылдуусуң го, балдарды сага бир тууган болот деп турасыңбы? Ѕилип кой, булар менин балдарым, сендей сетерди балдарымдын жанына жолоткум келбейт, жугуштуу оорудай болбой ары турчу!

- јпа-а, апакебай мен силердин күңүңөр болоюн, кетпегилечи эч жакка! - деп Ўайгүл ќңолканга жармаша түшкөндө аны түртүп жиберди:

- јры турчу өлүк, сен болбосоң уруш-талашы жок жашамакпыз. ∆е жоголуп кетпей же өлүп тынбай азабың өттү.

- ќңолкан! -  емелбай кыйкырып ийди.

- »йи, эмне болуп кетти, кызың өлүп калдыбы? - деди ќңолкан ага көзүн алайта карап жини келгендиктен өңү кумсара.

- јнын өлүмүн тилегенче өзүңдү сакта да балдарды таштап туруп өзүң кет, биз өзүбүз оокат кылабыз.

- џ€, мен сага балдарды таштайт бекенмин, менин баркым жок дагы, тууган балам керекпи?

- ќоба, бала меники, сотко барсаң да бала меники, жашасаң үчөөнү бирдей кара, болбосо өзүң кет! - деп  емелбай кайраттана айтканда јдыл атасынын жанына барып артына жашынды:

- ћен эч жакка кетпейм, атамды жакшы көрөм.

- ћен дагы кетпейм, калам атам менен, - деп ћадыл да  емелбайга жармашты.

- —илерди бул жерге өлүп таштабасам тирүүмдө таштабайм, баскыла кеттик, - деп эки уулун колунан тартканда, экөө тең ыйлап артка тартынганда Ўайгүл ќңолканга жармашты:

- јпа-апакебай, мени јдыл менен ћадылдай көрүңүз, айланайын апа, мен сени өз энемдей эле көрөм апаке, бир туугандарымдан бөлө көрбө!

- ћага жакындаба, көзүмө көрүнбө деп жатам жетим, сенин энеңди мен өлтүргөн эмесмин! - деп ќңолкан аны дагы түртүп ийди эле жыгылып түшүп жамбашы ооруй түштү, көзүнөн жашы төгүлө сүйрөлө ордунан турду да, сыртка чыгып торпокторду короодон айдап чыгып талааны көздөй илкип кетип баратканда, јмалбек өз короосунун оозунда аны карап турган, дароо үйүнө жүгүрүп кирип:

- јпа, Ўайы ыйлап кетип жатат, аны апасы урган окшойт, ал ачка, нан-айран берчи апа, карды ачып калат.

- Ѕоорукерлигиң ченде жок каралдым, ал шордууну ќңолкан кор кылды го, үстүндөгү кийимин которуп да койбойт, убал-сообун ойлобогон катын тура, - деп апасы ћаржан кейий банкага айран куюп, бир нан менен баштыкка салды да уулуна берди, -  олуна берип тез кел.

- ќоба, берип келем, - деген јмалбек кудуңдай жөнөгөн уулун карап туруп калды эне.

Ѕир кезде уулу дал ушул жетим кыздын айынан отузга чыкканча бойдок жүрүп азап тартып үйдөн безээрин ойлогон жок, тек гана уулунун боорукерлигине ичи жылып анын ою менен айтканындай болот. Үч кыз эки уулу бар, јмалбек кичүүсү.

јмалбек жүгүрүп Ўайгүлгө жетти:

- Ўайгүл, - Өзүн карабай кетип жаткан Ўайгүлдү колунан тартып токтотту, - Ўайгүл.

- јмалбекЕ

- Ёмне сен ыйлап жатасыңбы, апаң дагы урдубу? - Ўайгүлдүн ыйлап жатканын көрүп селдейе түштү.

- ∆ок, урган жок, апам мен үчүн атамдан кетем деп жатат.

- ќшого ыйладыңбы?

- ќоба.

-  етсе кете берсин, сени ал жаман көрөт да?

- »нилеримчи, аларды алып кетем дейт.

-  айра келишет, - деди јмалбек кызга боору ооруй, - јдылдар кошо кетебиз деп жатабы?

- ∆ок, алар барбайм дешти, баары бир апамдын кеткенин каалабайм, апамдын ордунда апам эмеспиЕ - Ѕуркурап ийди.

-  ойчу Ўайгүл, ыйлабачы эми, мен сага айран менен нан алып келдим карасаң, мен торпокторду карап турам, сен отуруп ичип ал, - деди да колундагы баштыкты ага карматып өзү төрт торпокту көздөй жүгүрдү.

Ўайгүл көз жашын аарчып таш үстүнө отуруп алып айран менен нанды жеп јмалбекти карап отуруп бырс этип күлүп алды. јнын балалык сезиминен эмелеги кайгысы кайда учуп кеткени белгисиз көңүлү көтөрүлө түштү. ∆ерден баш албай оттоп жаткан торпокторду имерип коюп јмалбек анын жанына келди. Ёкөө тең ошол кезде тагдырлары чаташып, акыры кайра бир жолугушаарын сезишпедиЕ

- џрахмат, - деп жылма€ карады Ўайгүл ага.

- Ёчтеке эмес, сен рахмат айтканың болбойт, сен менин карындашымдайсың, - јмалбек аны ойлуу карады, - Ўайгүл.

- »йи.

- ћен сени а€бай жакшы көрөм.

- ћен дагы, биринчи атамды, анан сени.

- „ын эле мени дагы жакшы көрөсүңбү? - јмалбек ага жадырай карады, -  ел анда, экөөбүз дос болобуз.

- ƒоспуз.

- ƒоспуз, - деп экөө кол алышты.

- ћаржан эже сени урушпайбы?

- Ёмнеге?

- ћага тамак ташыганың үчүн.

- ∆о-ок, ал сага боору ооруп ќңолкан эжени жаман көрөт, апам сенин апаңды көп мактайт, жакшы а€л болчу дейт.

- „ын элеби, апамды жакшы билет бекен?

- јнанчы, жакшы а€лдын кызы жакшы болот деген.

- јпам, - Ўайгүл кайрадан ыйлап кирди, - јпам тирүү болгондо мындай болмок эмесминЕ

- џйлабачы Ўайгүл, сен экөөбүз чоңойгондо үйлөнүп алабыз, мен сени ошондо эч качан ыйлатпайм, көрөсүң гоЕ

- јмалбек, сен эмне деп жатасың? - Ўайгүл аны жаштуу көздөрү менен карады, - Үйлөнөбүз дейсиңби?

- ќоба, биз бири-бирибизди жакшы көрөбүз да? - деди јмалбек корсое, ал өзүн акылдуу бойго жеткен жигиттей сезип Ўайгүлгө көрүнгүсү келди.

- Ѕиз жашпыз, мен сенден мындай сөздү күткөн эмесмин, сени мен досум деп кабыл аламын.

- ћейли, дос экенибиз чын.

- ћындан ары мага тамак ташыганды кой...

- —ен ачка болуп каласың да?

- ћейли, иши кылса атам менен апам бирге жашаса эле болду, инилерим жанымда.

- ќой, торпоктор кетип калыптыр, - јмалбек тура жөнөдү, анын артынан Ўайгүл жүгүрүп экөө тең эки жакка жүгүрүп таппай калды.  өпкө отуруп калышканын ошондо билип, суу жээк жакка барып ар жерден оттоп жүргөн торпокторду таап, анан арчалардын куураган бутактарынан отун чогултуп кирди Ўайгүл. јл муну өзү эле билип жасап жатты. ќңолкан апасына жагып, колунан келгенин жасагысы, атасынын кайгырган жүзүн көргүсү келбеди. Өзүнүн азабын эмес атасынын бактысын ойлоп турду. Ѕала болсо дагы жүрөгүнөн жанындай көргөн атасынын капаланышына жол бергиси келбей турду. јны менен бирге отун терип жүргөн јмалбекти карап:

- —ен үйүңө бара бер, - деди.

- ∆ок, мен сага жардамдаша коеюн.

- Өзүм элеЕ

- ∆ок, жалгыз айылдан алыс болгондон коркосуң.

-  оркпойм, мен атамдын капаланышынан корком, мени көрүп атам дайыма капаланат, кейий берет, ооруп калса кантем деп ошондон корком.

-  оркпо Ўайгүл.

-  удайымдан суранаарым атамды аман койсо экен.

-  апаланба Ўайгүл, биз чоңойсок ата-энебизди кубантып, алар каалагандай адам болобуз.

- —ен чоңойгондо кандай окууга тапшырганды каалайсың?

- ћенби?

- ќоба.

- ќйлоно элекмин, бирок мен учкуч болгум келет, “ынарбек акем быйыл окууга кетти, мен али мектепти бүтө элекмин, эми ойлоном да, а сен ким болгуң келет?

- ћен кайдан, мектепке барганга мүмкүн болбой калды, анан ким болууну кантип ойлоном.

- —ен жакшы окуйсуң, былтыр бир ай барбай калдың, эми ордуңда калтырып койбосо болдуЕ

-  өрөм да.

- Ѕыйыл окуйсуңбу?

- Ѕилбейм, ошол үчүн атамдар урушуп жатышат.

-  өрөбүз да ээ. - јмалбек чогулткан отундарын таңып коюп, кепшеп жаткан торпокторду карап. - Ѕиз айылга жеткенче күн батат, кеттик анда.

-  еттик, - Ўайгүл жылмайып койду. Ёкөө торпокторду айдап айылга жеткенче јмалбек отунду көтөрүп алды.

- ј€бай оор болуп калыптыр, кантип үйүңө жетесиң?

- ∆етем.

-  ел мен биротоло жеткиришейин.

- ∆ок, атаңдар көрсө урушат.

- јлар урушпайт.

- ј апам көрсө кандай уруш чыгаарын билбейсиң, -  ыз муңа€ карады, - јга бир себеп табылса эле урушуп кирет.

- ћейли үйүңөрдүн жанына чейинЕ

- Өзүң бил, - —екире баскан Ўайгүл торпокторунун артында, ал канчалык эскилиги жеткен, көрүнгөн жери айрык көйнөк кийип жүрсө да сүйкүмдүү эле.  өздөрү бүтүйүп, мурду кырдач, оозу бөйтөгөй, эндик сыйпап алгансып эриндери кыпкызыл. јмалбек аны карап алып, өзүнчө жүрөгү дүкүлдөп кетти: "ћен сени эч кимге бербейм, сени сүйөм, Ўайгүл" деп аны күлмүңдөп карап коюп, улам тынып кайра жонуна отунду арта сала үйгө жакындаганда Ўайгүл короого торпокторун айдап кирип кайра жүгүрүп келип, - –ахмат, - деди да жонуна сүйөй кондурган таңгакты коюп ийиле калып эптеп короого кирип эле таштап ийди. јнан торпокторун байлап жатканда јдыл чыга калды:

- јтамдар үйдөбү? - деди инисин көргөн Ўайгүл.

- јпам жок.

-  айда кетти?

- ћадылды алып кетип калды.

- јтамчы?

- Үйдө.

- ја-а, - деди да кайра уйларын карап короодон чыкты, кеч кирип баратса дагы уйлары келе элек эле. ∆олду карап көрүнбөгөнүнөн үйгө кирди, - јпам кетип калдыбы ата?

-  етти, - деди  емелбай үңкүйгөнүнөн жазбай.

- Ёмнеге аны уруштуңуз анан?

- ќшонусу жакшы болду кызым, сени кордогону менин зээнимди кейитип ийдиЕ

- Өз апам деле урушмак ата, апамды кайра алып кел.

-  ой кызым, өзүбүз оокат кылабыз, сен эми чоңойдуң, сенин ыйлап турганыңды көргүм келбейт, үйлөнүп бекер кылыптырмын, - деп унчукпай калды.

јдыл эч нерседен капарсыз телевизор көрүп отурат, ал үчүнчү класста окуйт, ћадыл биринчи класста окумак быйыл.

- јта, уйлар кечикти, карап келейинби?

- “им кой, караңгыда кайдан тапмак элең?

-  елип калаар, мен тамак жасайынбы?

- ќоба кызым, бирдеме жаса, адегенде үстүңдү оңдоп алчы, кийимиңди которунуп, чачыңды жуучу кызым.

- ћакул, - Ўайгүл ичкери кирип ирдүү кийим деле таппады, эски болсо да жуулган көйнөгүн кийип чачын тарап байлап алды да тамак жасаганга киришти. јл этти туурап, картошка аарчыды да пи€з туурап, бирок кайсынысын биринчи салаарын билбей көпкө турдуЕ

јндан кийин үчөө отуруп тамактанмак болуп дасторконго келгенде Ўайгүл атасына куюп берип:

- јта, тамак жасаганды билбейт экенмин, көрчү кандай болду экен, - деди жалдырай карап.

- Үйрөнөсүң кызым, али жашсың да, -  ашык менен даамдап көрүп, - оо, кызымдын тамагы абдан даамдуу болуптур го, дагы жасаганды билбейм деп коет, - деп күлмүңдөй карады.

- џраспы ата? - Ўайгүл кубана карап өзү да ичип кирди.

- „ын эле даамдуу экен, - јдыл да мактап ичип жатты.

- „оңоет деген ушул кызым, сен бизди багасың, - деди ойлуу  емелбай тамак ичип отуруп.

Ѕир аздан кийин мөөрөп уйдун үнү угулганда Ўайгүл жүгүрүп чыгып киргизип байлап саады да сүттү бышырып, эртең мененкисин уютуп коюп жатып калышты. ќшол күнү ал өзүн бактылуу сезди, каалагандай эркин отуруп тамактанып тое көңүлү көтөрүлдү, бирок дилинде бир нерсе жетпегендей кыжаалат болуп жатты, канчалык өзүнө заар тилин агытса да апа деп калган бул а€л ага жакынындай сезилип а€п кетти, инисин ойлоду. јр кайсыны ойлоп жатып уктап кетти. ∆ашоо ойдогудай болуп Ўайгүлдүн көңүлү сергилең, күндө көнгөн жумушу менен алек, өз боюн таза кармап, жуунуп таза жүрө баштады. јмалбек анын жанында, мурдакыдай тамак көтөрүп келбейт, бир аз керектүү отунун алып, экөө кечке кубалашып ойноп кечинде бирге келет. Ѕалалык сезимдин улуу күчү јмалбекте таза эле. јл Ўайгүлдү эч кимге теңегиси келбейт, негедир анын жанында болгусу келет.

јрадан билинбей бир ай өтүп кетти, окууга эки-үч күн эле калган,  емелбай торпогунун бирин сатып балдарына кийим-кече, окуу куралдарын алып келгенде Ўайгүлдүн кубанганын айтпа, чачына барпырайта лента тагынып, форманы кийип, фартугун тагынып алып күзгүгө улам көрүнүп, ары-бери басып жатып анан кайра чечип өз ишине киришти. ќшол күнү анын үйүнө  емелбайдын карындашы Ўекергүл келди. јл ќңолкандын кетип калганын билгенде кейип-кепчип отурду:

- ћен жеңемди алып келейин, сизге оор болот, эгер Ўайыны ошончолук оор көрсө мен өзүм алып кетем.

- Ўайыны өз колумдан чыгарбайм, келбесе тим кой, ћадылга кийим алдым, өзүм жеткирип берем, - деди  емелбай каршы боло.

- ”шинтип жашай бересиңерби?

-  ызым бизди кор кылбайт, баарын өзү жасап калды, өзүн-өзү карап тың, карындашым. Ѕашында үйлөнүп бекер кылыптырмын, кызыма кордукту көп көрсөттү, балдарым үчүн үндөбөй эсине келээр десем болбодуЕ

- ќшентсе да а€л болбосо болбойт аке, Ўайы окууга кеткенде мал-салды карай албай каласыз да?

- јл Ўайынын мектепке баруусуна каршы болуп жатпайбы, оюнда окутпай эле ушуну жумшап коюп өзү жата бергиси бар, ал болгон күндө дагы иш кылбайт, баарын тырмалаңдап ушу жасайт, боорум ооругандан кетсең кет дедим.

- јнан ћадыл а€кта өсөбү?

- Өзүм карап турам.

- ћейли өзүңүз билиңиз, - деп Ўекергүл Ўайгүлдүн жасаган тамагын көрүп ыраазы болду, үйдү жаштыгына карабай таза кармап, чоң кишидей бир үйдүн түйшүгүн көтөрүп, кир жууп, малды жайлаштырып жүргөнү чынында жүрөгүн оорутту. Ѕулардын баарын  емелбай жасай алмак эмес, эки та€к менен баскандыктан жардамы болмок эмес. ”шуларды ойлоп кыңырылып кайра эки күндөн кийин шаарга кетти. ”шул окуу жылында Ўайгүл мектепке жаркылдап кийинип келди, ал бешинчи класска отурганына сүйүнүп жатты. јны класс жетекчиси чакырып алып:

- —енин жакшы окуганыңды эске алып ордуңда калтырбадык, быйыл сабактан калчу болсоң ордуңда каласың, - деди.

-  албайм эжеке.

- јнда бар, окуй бер.

- –ахмат эжеЕ - деди дагы класска кирди, классташтары аны карап шыбырашып калды, ал унчукпай ордуна отуруп кулагы аларда:

- Ўайгүл быйыл форманы жаңы кийген го?

- ќоба, анын өгөй апасы кетип калыптыр да.

- ќшондой, кийимге жетип калганыЕ

-  ойчу байкушту, өгөй апага чыдады да, андан көрө ага жардам бериш керек, өзү жаман кыз эмес.

- —абакты жакшы окуганга көтөрүлгөнү жакпайт.

- јл эч качан көтөрүлбөйт деле, - дешип өздөрүнчө шыбырашып жатканда класска мугалим кирди.

- —аламатсыңарбы балдар?!

- —аламатсызбы агай? - дешип окуучулар бир ооздон тура калышты:

- ќтургула, кандай каникулуңар көңүлдүү эле өттүбү?

- ∆акшы агай.

- Ѕир гана Ўайгүлдөн башкабыздыкы жакшы өттү, - деди Ѕелек деген бала.

- Ўайгүл торпок кайтарып бизден да көңүлдүү өткөргөн болуш керек, жылда бизге уюн кошчу, быйыл кошпой өзү кайтарды, - деди јкмат аны карай кылты€.

- Ѕалдар, ата-энеге жардамдашкан акылдуу кыз экен Ўайгүл, албетте ал сабакты жакшы окуйт эмеспи, кана анда каникулда көргөн-билгениңер жөнүндө жазгылачы, - деп журналга балдардын ысымын жазып тактап жатты. јсылкүл Ўайгүл менен башынан ынак эле, ал ошол күнү келген жок, көрсө ал ооруп ооруканада жаткан экен. Ѕаары угушуп ага бармак болушту, акча чогултмак болгондо Ўайгүл.

- ћен кийин өзүм барам, - деди.

- Ёмнеге, сен анын жакын курбусу эмессиңби?

- јзыр акча жок, атамды кыйнагым келбейт.

- Өзүң бил, - деди  айыргүл ага.

-  елгиле балдар, Ўайгүлдү түшүнөбүз, андан көрөкчө ар бирибиз ага кошуп туралы, чогуу барганыбыз жакшы, - деди —едеп деген кыз.

- ћакул, туура айтасың.

- ќшенткенибиз туура, - дешип ага жан тартып Ўайгүл үчүн дагы акча кошушмак болуп тарашты. јмалбек "Ѕ" класста окучу, ал сабактан тараганда аны күтүп туруп экөө бирге үйдү көздөй келе жатты:

- Ўайгүл, окуу кандай башталды?

- ∆акшы, өзүң кандай?

- ∆акшы эле, сенин өз ордуңда калышыңды куттуктайм!

- –ахмат, силерге дагы жаңы агайлар кирдиби?

- ќоба, биз эми чоң класс болобуз да.

- Ѕүгүн булакка барасыңбы?

- ∆ок, торпокторду карашым керек.

- јнда мен сени менен барам.

- Ёмнеге?

- ћен сүрөт тарткамын, сага көрсөтүшүм керек.

-  андай сүрөт?

- јнан көрөсүң, эрте чыгасыңбы?

- ќоба, кийимимди которуп алып эле чыгам.

- јнда күтөм, - деди да короосуна кирип кетти. Ўайгүл үйгө кирип келип эле таңгалып туруп калды, төрдө ќңолкан отурган эле.

- »йи, мени көргөндө желмогузду көргөндөй эле болдуң окшойт, - деди ќңолкан абалкысындай эле кекете сүйлөп.

- Ёми кер какшыгы жок эле сүйлөсөң боло, бала неменин назарын сындырбай, - деп  емелбай аны жактыра бербей карады.

- јпа, мен андай ойлогон жокмунЕ

- јнан эмнеге кел дебейсиң? - ћурдун чүйрө карады.

-  елгиле, ћадыл дагы келдиби?

- ћадылды эмне кылат экенсиң, ал эми келбейт, мен аны шаарга өзүм менен алып кетип жатам, - деп кыйгачтай сүйлөдү ќңолкан, - јндан көрө баланын энчисин бер!

- Ёмне деп жатасың? Ѕалдарды бөлбө, кетсең өзүң кете бер шаарга. ћадылды өзүм багам.

-  ете бер деп, кызың экөөң жыргап калгансыңар го, мен жок кудай берип, кел жашайлы дегендин ордуна кете бер дегениңе жол болсун, же эмне өмүр бою кызың менен жашамак белең? - деп кекеткенде  емелбайдын ачуусу келе түштү:

- Өз ырыскыңды өзүң тепкен а€л экенсиң, кенедей кызга эрегишип "кетем" деген өзүң, сага бирөө бирдеме деди беле?

-  ызыңа болушуп кет дебей эмне кылдың эле?

- Ѕала төрөгөн а€л баланын кадырын билсе болот да, сен ушул бармактай кызга айыгышкан жоодой асылып туруп алдың. —ени эне дейт ќңолкан, эми да кеч эмес, эки бала турат, үйдүн ээси бол, үчөөнө бирдей болбосо да энелик мээримиңдин үчтөн бирин Ўайыга төк, өз үй өлөң төшөгүңдө жашай берЕ

- Ѕолуптур, - деди ќңолкан зорго тургандай, анткени ал өз төркүнүндө ээн-эркин боло албай, келиндеринен тажап атайы  емелбай барбай койгондон улам өзү келген эле, - Ѕала эмеспи, кээде тилдеп урушканымды көңүлүңө алба, өз энеси деле уруп-согот тура, балдарды айрыгым келбейт, - деди да унчукпай калды. ќшондон баштап кайрадан Ўайгүлдүн кабагына кар жаады. —абактан бир аз эле кечиксе кулагынын кужурун алып кирет. —абагын да€рдамак болсо, отургузбай какшанып жанын койбойт, кайра жүдөй баштады.  ээде чачын эптеп тарап алып, сабакка жөнөйт, кийимдерин жуумак болсо эки инисинин, өзү менен атасынын кийимин алып чыгып кошуп коет. "∆уубайм" деп айта албай кечке жууп, сабагын түндө да€рдамак болсо да урушат.

- ќңолкан, сабагын да€рдап алсын, эртең мугалими урушпайбы, болоор болбосту өзүң эле жасасаң боло? - деди аны сабак да€рдап жатканда жарыкты өчүрүп койгондо  емелбай.

- “үнү менен өчүрбөсө акчасын ким төлөйт, сен анын кийимине табасыңбы же светкеби? Ѕалдар чоңоюп келе жатат, улам сата бербей ошол эки уулуңду окутканга да€рдансаң боло, кыз бала эмне окубаса деле эрге тийип жашап кетсе болот.

- Ёрге тийет деп теңтуштарынан артта калмак беле?

- јндай бооруң ооруса байлыкты башынан жыйып койбойт белең, биртике малыңды ушуну кийинтем, окутам деп сата берип акырына чыга турган болдуң, - деп алкынып ордуна жата кетти.

- јндан көрө эки баланын сабагын карап койсоң боло, Ўайыны болсо жугуштуу оорусу бардай ага жолотпойсуң, - деди  емелбай.

-  үндүзү эле текшерип койгомун, алар жакшы окуп жатышат, сен алардын кандай экенин билбейсиң.

- ћейли уктай бер, - деп койду, анткени менен кызына жүрөгү ооруп жатты.

- Ўайгүл, эмнеге кабагың бүркөө? - деди ага јмалбек эртеси сабакка баратканда, - јпаң келген тура ээ?

-  им айтты?

- јпам кечээ күнү келгенин көрүптүр.

- ќоба, келген.

- Ёми кетпейби?

- ∆ок.

- ћадыл дагы келдиби?

- ∆ок бүгүн алып келет.

- —ен эмнеге капасың?

- ∆өн элеЕ

- ”руштубу?

- ∆ок.

- ќшону көргөндө жаман жиним келет, - јмалбек муштумун түйүп алды.

- Ёмнеге? - Ўайгүл эмелеги түнөргөн жүзүн жарк эттире ага карады.

- јл келсе сенин көңүлүңдү чөгөрүп коет, жогу жакшы элеЕ

- ∆о-ок, анын бары жакшы, үйбүлөбүз толук болот да.

- Ѕаары бир, сени урушканы үчүн жек көрөм.

- Өз апам болгондо башка эле, мен ага таарынбайм деле.

- Ёртең менин туулган күнүм, сен келесиңби?

- јпам жиберсе.

- ћен суранып келем ээ?

-  имдер келет?

-  лассташтарым, силердин класстан Ѕообек келет.

-  ыздар дагы барбы?

- ќоба да, баса сенин туулган күнүң качан, Ўайгүл?

- ћен майда төрөлгөм.

- „ынбы?

- ќоба, - деп аңгыча мектепке кирип келе жатышып, экөөнү карап эки кыздын күлгөнүн көрүп унчукпай класска бөлүнүп кетишти.

- Ўайгүл, акча чогулуп бүттү, түштөн кийин барабыз, - деди аны көрөөр замат —едеп.

- ћен баралбайм го?

- Ёмнеге?

- јпам урушат.

-  елип калдыбы?

- ќоба.

- ќой жаман болуптур, ал сени эми окууга жибербей коеорЕ

- ќкуудан калбайм.

- „ынбы?

- јтам айткан.

- јнда мейли, сенин атыңдан салам айтабыз.

- ќоба, келгенде өзүм айтам, - деп китеп-дептерин алып да€р болуп отуруп калды.

 ечинде да€рдай албай калган сабагын окуп, да€рдап кирди. ќкуучулар ызы-чуу түшүп өздөрүнчө, Ўайгүл аларга суктанып алат: "јпам тирүү болгондо мен деле ушулардай ой-санаасыз болбойт белем, эмнеге ал эрте өлүп калды экен, эми мени окуудан калтырса канттим, эжекеге калбайм деп убада берип койдум эле" деп дептерине үңүлүп отуруп ойлонуп жатты. ќшол убакта мугалим кирди, тапшырмаларды текшерип келип, Ўайгүлдүн тапшырмасына беш коюп:

- јзамат, баарыңар ћусаевадай окубайсыңарбы, быйыл жалаң беш менен бүтсөң отличникке жетесиң, Ўайгүл, - деди балдарга карап.

- јгай, менин тапшырмам так эле го?

- —енде эки ката бар экен.

- Ёмкиде мен дагы так чыгарып келем, ћусаевага жете албасам элеби? - деп —агынбек деген бала атаандашып калды.

- јзаматтар, атаандашуу эң сонун, бири-бириңе атаандашып окусаңар билимиңер терең өсөт, жетишкендиктер көп болот, кызыгууңар артып баарыңар алдыңкы окуучулардан болосуңар, - деп мугалим сабагын өтүп жатты.

—абак бүтөөрү менен Ўайгүл бир аз отуруп бүгүнкү тапшырмасын аткарып кирди.  ирүү болгончо да€рданып болуп эми чыгаарында јмалбек класстын эшигин ачты:

- —ен эмнеге кетпей отурасың?

- —абакка да€рдандым, сен кете элексиңби?

- —ени күтсөм жоксуң, анан кирип көрөйүн дегем.

- ја-а, - деп экөө ээрчише сыртка чыгышты.  атар басып сүйлөшүп келе жатышкан, ќңолкан короонун жанында коңшусу менен сүйлөшүп турган эле, алар ылдамдай басып кирип кетишти.

- Өлүгүңдү көрөйүн селпейген, дегеле эмитен эркек жандуусун кара, мындайыбызда балдар менен бирге басмак кайда? - деп ага акшы€ караганда —онун:

-  ойсоңчу ќңолкан, азыр заман башка, биздин убак таптакыр бөлөк болчу, анын үстүнө јмалбек экөө бир окуйт эмеспи, тырмактайынан ынак дегеле, экөө жетелешип алып ойносо ћаржан менен √үлүйпа кыйын сүйүнүп калаар эле, буйруса кудагый болобуз деп, - деди күлгөн болуп, - Ѕайкуш √үлүйпа тилегине жетпей өлүп кетпедиби?

- ”шуну эр алаарын кудай билет? - деп ќңолкан сүйүнкүрөбөй үйүнө кирип кетти.

јнын бул түрүн көргөн —онун.

- Ѕечаранын шору көп тура, өз энеси кызынын караанына жалынып турбайт беле, мунун айтканын карачы, - деп алып, ал дагы үйүн карай басты.

Ўайгүл кийимин алмаштырып жаткан,  емелбай жок болчу. “уугандары той өткөрмөк болуп кеңешке чакырып кеткен.

- Ёй каракчы, кенебей эркек бала менен жолдо келе жатканың эмнең ы€, бизди жаман атты кылгың барбы? - деп ќңолкан алкынып кирип келди, - ∆ашабай жатып эркек жандуусуң го өлүк тиригиңди көрөйүн селпейген, - ∆етип бир муштады.

- Ёмне болду, апа?

- јпа дегенден айлан, тиги ”йчубайдын баласы менен эмне келдиң, у€лбайсыңбы ы€?

- јпа, мектептен чыкканда чогуу чыгабызЕ

- ћектептин балакетин ал ий, дегеле окумушчулун мунун, эртеңден баштап окууга барбайсың, мен күң болуп келдим беле? Үйдүн тиричилигинен тажап кеттим, сен чойкоюп окумуш бол, мен жанымды жанга уруп жумуш жасайын.

- Ёмнеге апа, окуудан калба деген зам директор эже.

- ќшо башка балдарды окута берсин, атаң эчтекеге жарабаса, сен мага жардам бересиң да?

- —абактан кийин деле жардам берип жатам го?

- “илиңе тибиртке чыккыр десе, - ќңолкан аны чачтан алды, - ћага тил кайрый турган болуп калдыңбы ы€?

- јпа-а!

- Өлүп кет, сени көргөндө итиркейим келет, мындан ары үйдөн чыкпайсың! - деп чачын кое берип жонго бир коюп, эшикке чыкмак болгондо алдынан кирип келе жаткан  емелбай ага катуу айтты:

- —ен аны көргүң келбесе бар азыр, дагы кордой баштадыңбы, окутпай койчу сен эмес!

- “им эле аңдып тургансың го, кызыңдын ээнбаштыгын билбейсиң, чак түштө жашабай жатып јмалбек менен келе жатат, тууп кетсе эмне кыласың ы€? - деп ќңолкан кайра ага алкына кетти.

- Ѕасса басат да бирге окуса, коңшубуз экөө бармактайынан бирге чоңоюп келе жатат, ага эмеле ичиң бышып жатат?


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞