Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Атадан кем уул, Атага тең уул

Бахадурдун улуту уйгур, Зухранын атасы өзбек, апасы кыргыз болчу. Алар кокусунан таанышып калып, бири-бирин жактырып баш кошушкан, андан бери он беш жыл өттү. Ошондо Зухра өзүн дүйнөдөгү эң бактылуу аял сезип, башкалардан өзүн бийик, сулуу, сымбаттуу санап, жашоонун эң кызык кездерин башынан өткөргөн…

Анда союздун гүлдөп жаткан учуру, жашоолору ойдогудай. Бахадур чайкоочулук менен алектенип, үй-бүлөсүн эч нерседен кемитпей бакты. Зухранын кийгени таза атлас, колдорунун салаалары алтын шакек, кулагындагысы да алтын, мойнунда жоон чынжырча, үстүңкү төрт тиши да алтын. Курбусу Гүласыл экөө өзгөн күрүчүнөн аш басып, көк чайды демдеп алышып, өткөн-кеткенден кеп кылып, тал түбүнө орнотулган чарпаяда ар убак жамбаштап жатышаар эле. Эки кыз, эки уулу бар, улуусу Бурхан, андан кийинки уулу Махмуд. Кыздары Нурила менен Гүланда уулдарынан улуу болгондуктан, күйөөгө чыгып, өз-өзүнчө түтүн булатып, бардар жашап жаткан чагы. Бахадурду кээ бирлери апийим менен шугулданат дешчү. Бирок далилдүү дарегин деле эч кимиси билчү эмес. Бир ай үйүндө болсо, эки-үч ай жоголуп, таңгак-таңгак товар алып келчү. Зухра эки уулу чоңоюп калгандан кийин өз кесиби боюнча эмгектенүүгө киришти. Ал Бахадурга турмушка чыга электе Өзбек театрында эмгектенип, бир топ роль жараткан эле. Күйөөсү өз иши менен алек болуп, жарытылуу көңүл бурбаганына жини келип, таарынып жүрдү. Ошого өчөшүп көптөн бери көз тиккен Эргешбай менен мамиле түзүүдөн мурун театрдагы өз ордун бекемдемек болуп, ишине эт-бети менен киришти. Күйөөсү үйдө көп болбогону аз келгенсип, кичүү уулу Махмуд онго чыккандан баштап, кан какшатып туруп, басып кетчү болду. Үйгө келбей да калат. Бурхан үйгө байыр алып, эки жагын карап сабактан кийин үйдө. Токсонунчу жылдар эле, капысынан Бахадурдун өлгөнү тууралуу кат алышты. Ал ошондо Пакистанга кеткен. Ошол жактан ооруп өлгөнүн угушуп, ыйлап-сыктап тим болушту, ага он беш жашар Махмуд болбоду:

- Мен атамды аякка таштабайм, алып келем! - дегенде Зухра:

- Кой, балам, канатың кайрылып калат, сен азыр жашсың, агаң жаңы мектепти бүттү, аякка барганга каражат керек, - деди эле болгон жок:

- Мен баары бир барам, - деп сыртка чыгып баратып, - талаада калтырбайм. "Атаң бөлөк жерде калган" деген сөздү уккум келбейт! - деди.

- Балам, жол алыс, тили-дини башка эл, жаштык кыласың.

- Апа, тим кой, ошол Пакистанга бармакка жол каражатын табалса, бара койсун, - деп Бурхан күңкүлдөдү. Махмуд он чакты көчө балдарынын үстүнөн көзөмөл кылчу, аларга батир жалдап берип, баскан-турганын өзү текшерип-тескеп турчу. Алар күндө жок дегенде эки жүз-үч жүз миңге чейин таап келип турушат. Кечинде батирине келип, чогулган балдарды тегерете карады. Эң улуусу он үчтө, кичүүсү тогуз-он жаштарда.

- Балдар, үч күндүн ичинде мага бир миллион сум табасыңар, эгер көз жаздым кылып, мени алдай турган болсоңор таарынбагыла, кылт эткениңер көз алдымда болот, - деди кыдырата карап.

- Үч күндө табылат, - деди Мирзат деген улуурагы.

- Азамат, өзүң көзөмөлдөп чогулт, - деп койду да, жатып алды. Айткандай эле, үч күн ичинде айткан акча даяр болду. Зухра уулун Арабияга узатып, аргасыз ыйлап-сыктап кала берди. Пакистанга келгенден кийин бөтөн жер, бөлөк элге келгенине бир эсе эргип-эрдемсисе, бир эсе чочулап турду. Эки жагын элеңдей карап алып, төбөсү көрүнүп турган мечитти көздөй басты. Күн кечтеп калган эле, колунда Бахадурдун сүрөтү. Мечитке кирип келгенде аны бир чоочун адам утурлай басып каршы алды да, бирдемелерди булдуруктап өз тилинде суроо берди. Ийинин куушура түшүнбөй туруп, анан сүрөттү көрсөтө Махмуд дагы өз тилинде: "Атамды издеп келдим, көргөн-тааныгандар болоор бекен, Кыргызстандан келдим", - деди. Экөөнүн жанына бир тобу чогула калышып: "Кыргызстан?.. Кыргызстан дейби?..", - дешип өздөрүнчө сүйлөшүп жатты. Бир убакта жашы кырктарга барып калган адам тигилер кармалап жаткан сүрөттү алды, анан Махмудга карап, өзбекче сүйлөдү. Махмуд сүйүнүп кетип:

- Сиз өзбекче билесизби? Мен атамды издеп келгем, бизге бул катты ушуяктан барган адам жеткирген, тааныбайсызбы? - деп шашкалактай карады. Эмелеки киши:

- Мен Кыргызстанда болгом, - деди да, Махмуддун колундагы катты алып, - Катты жазган адам биздин ыйык дамбылдабыз тура, мен сени ага жолуктурайын, - деп чоң имараттагы кеңсеге алып кирди.

- Бечарага жардам бериш керек, алыстан келген экен, жаштыгына карабай атасынын сөөгүн алып кетүүгө келгени эр жүрөктүгү, намыскөйлүгү, - деди ал адам менен кобурашып отуруп. - Атаң мында эмне жумуш менен келди эле? - деп Махмудга карады.

- Эмне жумуш кылганын билбейм, ар дайым эки-үч айлап кетип, товар алып барчу. - Бала такалбай шыр жооп берди.

- Эмне товар?

- Көбүнчө мата алып барчу.

- Анда, - деп телефонун бурап, кимдир бирөөнү чакыргандай болду. Аңгыча эки адам кирди, аларга сүрөттү көрсөтүп, бирдеме деп жатты. Өз тилдеринде көпкө бакылдашып туруп, анан Махмудду ээрчитип жөнөдү. Мейманканага келип:

- Бүгүн буерге эс ал, кеч болуп калды, эртең өзүм келем, - деди жанагы адам. - Мени Абдулла аке десең болот, жакшылап эс ал, а-аа баса, кардың ачтыр? - деди жылмая.

- Кардым ачса мейли, атамдын сөөгү кайда коюлганын тапсам болду.

- Андай болбойт, балам, ириде карын ток болуш керек, - деп Абдулла аны кайра ээрчитип ашканасына алпарды. Экөө ашканага киргенде Махмуд баарын таңгала карап алып, көрсөткөн орундукка отурду. Анан алдына келген тамакты иче баштады.

Эртеси эрте келген Абдулла аны дагы бир мекемеге алпарды. Ал салабаттуу, сүрдүү көрүнгөн адамга сүрөттү берип, экөө өздөрүнчө сүйлөшүп жатканда Махмуд тынчы кете аларды алмак-салмак карап турду. Андан кийин аерден чыгып, дагы бир жерге келишти, кыязы ал жер элчиликтин имараты болсо керек. Ошондон кийин гана он чакты адам болуп, унаа менен чоң көрүстөнгө келишти:

- Бу жерде сенин атаңдын сөөгү жатат, - деди Абдулла. - Эгер алып кетем десең, жардам беребиз деп жатышат.

- Алып кетем, - деди Махмуд шыр эле. - Сиз атамдын эмнеден өлгөнүн билбедиңизби?

- Жок, аны териштирем десең, узакка жүрүүңө туура келет.

- Макул анда, качан?

- Эми он чакты күн турасың, документтерин тууралап, элчиликтин уруксат кагазын алыш керек.

- Макулмун, сизге чоң рахмат! - Махмуд Абдуллага ыраазы боло колунан кармап туруп кысып койду. - Тил билген бирөө болбосо, бөлөк жерде жүрүү кыйын экенин билбептирмин.

- Оо тил билбесе кыйын, мен Кыргызстанга көп жолу бардым, тузун татып, нанын жегем, кыргыз-өзбек бир туугандай өскөн жакшы эл, - деп кобурай Абдулла Махмудду кайра мейманкага ээрчитип келди. Он күндөн кийин көрүстөндү ачып жаткан адам:

- Жакшылап кара, жаңылып калба, - деди Махмудга.

- Ооба, менин атам, - деп көзүнөн жаш куюла карап турду Махмуд. Келме келтирип, кайрадан жаңы кепиндеп туруп, табытка салып бекитти да, жолго чыкты. Махмуд менен кошо эки араб бирге келди. Айылга сөөктү алып келгенде, урук-тууганы ишенип-ишенбей жетип келишти. Ал тургай колу-коңшусу уу-дуу сөз кылып, Бахадурду ата-бабасынын көрүстөнүнө коюшту. Кыш болгондуктан, сөөк эч нерсе болбоптур, ошол эле бойдон экен, арадан үч ай өткөндө келген өлүк ошентип өз жеринен топурак буйруп жай алды. Пакистанга барып келген жигитти көргөн-укканы кызыга сөз кылып, ошондон кийин тааныштары аны "пакистан" деп чакырып калышты. "Кайсы Махмуд?" десе, "Ой, жанагы пакистан-Махмудчу" дешип кеп кылышчу болгон. Махмуд он сегизге толгондо андан бетер кадыр-баркка жетти. Апасы менен жашабай кээ-кээде гана келип-кетип жардам берип, кем-карчын толуктап турду. Көчө балдарынан турган топту Махмуд баягыдан көбөйтүп, экиге бөлдү, эки топто он экиден орточо жашы он беш жаштардагы балдар иштей баштады. Экинчи бөлүгүн "Карга" деген каймана аты бар он тогуздардагы бала жетектейт. Уурулук кылып, күнүнө такыр таппадык дегенде отуз миң сом, эки жүз миң сум табышат. Карга мал базарды, Пакистандын балдары Кара-Суу базарын тейлешет. Бир күнү бири-бирин акмалап акчалууларды издеп жүрүшкөн. Бир маалда Төлөш карыя кемпири экөө эки уй, беш-алты майда жандык айдап келип калышты. Аларды төртөө төрт жагынан акмалап, калганы базардын башка тарабында жүрүшөт. Көп узабай эле Төлөш карыя кардар таап, малдарын сатып бүтүп:

- Кемпир, сен барып бир аксуу алып келе кал, анан үйгө кетели, - деп абышка акча салган баштыгын астына төшөп, жол четиндеги чоң ташка көчүк басты. Ыңгайы келгенин дароо түшүнгөн Карга:

- Ме, бул акчаны чалдын маңдайына көрсөтө ташта, а сен чал козголору менен баштыкты ал да, буга сал, баштыкты сенин колуңдан киши көрбөгөндөй болсун, - деп бирин чалдын арт жагына жөнөтүп, бирине жүз сомду карматты. Ойлонуп отурган чал колдорун чөнтөккө сала кычырап келаткан жаш баланы карап турган. Бир кезде жигит колун чөнтөгүнөн алды эле, жүз сомдук кагаз жерге учуп түштү. Аны көргөн Төлөш карыя:

- Оой, уулум, акчаң түшүп калды! - деп кыйкырды, бала укмаксан боло ары басты. Төлөш көчүгүндөгү баштыкты унуткан бойдон жердеги акчага жетип, аны ала коюп, жигиттин артынан чуркады. Ал эчак элге аралашып кеткен, абышка ары чуркап, бери чуркап таппай калды. Эми гана пулун эстеген карыя артын көздөй жүгүрүп келип, таштын үстүндөгү баштыгын сыйпалап таппай калды. Ошондо гана Төлөш карыя санын шак чаап, ууруларга алданганын сезди. Арыта келаткан кемпирин көрө салып, ыйлай албай же күлө албай делдейип турганда:

- Эмне болду, өңүң бузулуп кетиптир? - деди кемпири жете келип. - Тынччылыкпы деги?

- Атаңдын оозуна наалат, кайда жүрөсүң, акчаны алдырып ийдим, - деди чалы ошондо гана кайраттана. Анан болгон жинин кемпиринен чыгара аны ашата сөгүп алып, болгон окуяны божурады.

- Ой, чал, базарга кирип чыккыча ошол болду да, кимге алдырдың?

- Эк, жүзү курусунчу, үйүң күйгөн акмактар! - Төлөш карыя калчылдап, тарамыштуу муштумун түйө ызырынып жатты. - Бас кеттик, жана эле кетип калсак эмне, жүзү курусун, жанагы Бахадурдун баласы эле кылды.

- Койсоңчу, албы же башкабы кайдан билесиң, Бахадурдун баласы кыйын жигит болгон тура, аны ууру деп эл жөн эле ушактап жүрүптүр. Жаман болсо, Арабдарга барып келет беле?

- Барса барат да, тың, эстүү көрүнүп ушул ишти кылып атышат да, анан дегеле арам тамактын жакканын кантесиң, - деп ачуусун басалбай чапанын колуна кармай алдыга жөнөдү. - Курган жаным, алдыраарда жаздыраар болдум да! Оңой оокатка көнүп, далайлардын көз жашын төгүп, каргышын угуп деле жатышат. А, оңбогурлар!

Ал үйүнө келип, күңгүрөнө наалып жатканда улуу баласы келип калды.

- Эмне болду, ата?

- Эчтеке, кайра дале табам акчаны, жанагы жүзү караларды өзүм табам шашпа!

- Түшүндүрүп айтыңызчы, ата, акча дейсизби? - Уулу Төлөш карыяны суроолуу карады. - Эмне болгон акча?

- Мал сатканбыз энең экөөбүз, пулун шылуундарга алдырып ийдик.

- Канча эле?

- Эки уй, жети жандыктын пулу.

- Анча малды эмнеге саттыңар эле?

- Эк, керек болду да, малды багыш үчүн чөп-чар керек, суугарып, откозуп, айтор убаракерчилиги толтура, акчаны катып койсок тура бермек, - деп карыя шуу үшкүрдү.

- Андай мал сата турган болсоңор бирибизди алып алсаңар болбойт беле, милицияга кайрылыш керек анда.

- Алар эми таптырбай калды го.

- Айтыш керек, арыз таштап коюңуз, издешет да.

- Ырас эле арыз жазып койойун, табылып калгысы бардыр… - Төлөш карыя пулу табылып, эми эле колуна тийчүдөй кудуңдап ордунан турду. Милициянын кабинетине келгенде аны сержант Орозбеков жылуу кабыл алды.

- Кандайча алдырып ийдиңиз?

- Кайдан билдим, балам, баары мына бул жүз сомдун азабынан, - деп Төлөш карыя төш чөнтөгүнөн жүз сомду алып чыгып, болгон окуяны айтып бергенде Орозбеков кытылдап күлдү:

- Сизди жүз сом менен алаксытышкан тура, ээ?

- Ошондой болду, мендей маң баш чалды алдады да-а.

- Ээ, балам, бу адамдар эмне болуп баратат, - деп карыя башын чайкай арызын жазып, эми чыгып баратканда алдынан бир олчойгон өзбек катын айгайлап кирди:

- Ой да-ат, ой-бай да-ат, ушнака боламы, кудайым ой, эл-лик миң сомды алдырып койдым, углум, - деп ыйлап отура кетти, аялдын көзүнүн жашы мөндүрдөй жаап, оозунан көк түтүн буркурайт.

- Кайдан алдырдыңыз?

- Мал бозардан, сумкамда болюр, канака олдырганымы билмей колды-ым, углум.

- Сабыр кылыңыз, уурулар табылат, арыз жазыңыз.

- Ийе, углум, арыз жазаман, пулум топылмаса, бойым мени өлтүради! - Оробеков аялды карап туруп, кагаз-калемсап берди. Ал жазып жатканда ордунан туруп, терезени карап: "Демек, Пакистан, эч жакка кете албайсың. Бир күндө мынча акча уурдап бул маалада тура албасыңды көрсөтүп койом", - деп ойлонуп турганда, аял арызын жазып бүтүп, бери түрттү.

- Болгонун болгондой толук жаздыңызбы?

- Жаздым, углум.

- Телефонуңуз болсо таштап кетиңиз.

- Телефонум ям йок, өзүм келеман.

- Анда бара бериңиз, биз издөө салып кабарын айтабыз.

- Ой, да-ат, топылмаса не болады? - деген аял ыйламсырай босогону аттап кетип баратты. Ал келгенде Карга ГОМду акмалай сыртынан карап туруп, мыйыгынан жылмая басып кетти. Кечке маал Махмуд батирге келээри менен телефону "чырр!" этип калды.

- Алло, угуп жатам. Сизге ким керек эле?

- Сен керексиң?

- Аа-а, сизби, Абалбек ака, кечириңиз бизди.

- Билмексен болбой мага келип кет!

- Жарайт, - деген Махмуд трубканы коюп, Карганы карады. - Арыз түшкөн го?

- Экөө арызданып кирди, мен көрдүм.

- Чорттуку, калгандары крупный эмес, демек Орозбековдун долясын бербесек болбойт.

- Сөзсүз, болбосо базарга кире албай калабыз, - дешип кеңешип жатышты.

Зухра өз иши менен алек болуп, театрда иштеп жүрдү. Эргешбай ага жакындан мамиле кылып, асты-үстүнө түшүп артынан калбайт. Аялы кайтыш болгонуна быйыл үч жыл болот, үч баласы үйлөнүп-жайланып калган. Бир кызы турмушка чыга элек, мектепте мугалим болуп иштейт. Абдан сулуу, кундуздай кара чачын ар дайым өрүп, артына таштап койот. Бир күнү Махмуд жолдо келатып Дилбараны көрүп калды, анын сымбаттуу мүчөсү менен узун чачына арбала дароо артынан жөнөдү. Акмалап келатканын байкаган Дилбара кылчая карады эле, Махмуд токтоп башка жакты карап калды. Кыз унчукпай жолун улады, жигит таанышууга даабай артынан келе берди. Кыз улам артын караган сайын жер карап калган жигитти жалт карап алып, жылмайып койду. Мектепке жетип кире берээрде дагы бир караган кызга жигит жагып калгандай болду. Махмуд бир аз туруп, анан жолуна түштү. Ошондон баштап, ал ошол мектепти айланчыктап калды, же даап сүйлөй албайт. Ошол күнү дагы мектептин жанында турган, Дилбара жалгыз чыгып келе жатып, Махмуддун турганын көргөндө ага кайрыла берип:

- Сиз ушул жакта иштейсизби? - деди.

- Аа-а, жок-жок.

- Ии-ий, - деп коюп кыз жөнөй бергенде Махмуд ага жете келди:

- Чоң кыз, таанышып алсак болобу?

- Эмне дедиңиз? - Дилбара токтой калды.

- Кечиресиз, сиз менен таанышып алсак…

- Ошол элеби? - Жарк эте күлгөн кыздын көздөрү күлүңдөй жигитке тигилди. - Ушул тарапта жашайсыз го?

- Жок-жок.

- Түшүнбөдүм, күндө ушул жактан көрөм…

- Сиз үчүн.., - Махмуд да кызга күлүмсүрөй карады. - Сиз абдан сүрдүү экенсиз, сизге сүйлөгөндөн айбыгып... Менин атым Махмуд.

- Дилбара.

- Ушул мектепте окуйсузбу?

- Иштейм.

- Оо-ой, мен сизди окуучу го деп ойлогом.

- Ошондой көрүнөмбү?

- Жапжаш кыздай көрүнөсүз.

- Чынында жашмын, сегизинчи классты бүтүп окууга тапшыргам, быйыл жаңы ишке кирдим. - Кыздын ичине сыр сактабай ачык, шар сүйлөшүп жатканы жигитти бир аз эрдемсите баштагыдай тартынбай калды.

- Жакшы экен. Дилбара, жигитиңиз барбы?

- Али жашмын, жигит күтүүгө жетишээрбиз.

- Мен деле бойдокмун.

- Иштейсизби?

- Ооба…

- Кайда?

- Базаркоммун, - деп калп айта салды Махмуд.

- Оо, кызматыңыз чоң тура, азыр базаркомдор крутой да! - Экөө тең күлүп калышты. Көпкө чейин катарлашып кете беришти, Махмуд ар нерсени айтып күлдүрүп куудулданган сайын кыз ага тымызын көз кырын сала жылмайып койот. Махмуд чынында сымбаттуу жигит, бою узун, көзү-кашы кара, мурду кырдач, чачынын арты узун. Кызга анын таза, тыкан жүргөнү жакты.

- Дилбара, жолугушуп туралы, ээ? - деди Махмуд аялдамага жете бергенде.

- Макул, эгер сизди кызгангандар болбосо.

- Андайым жок, мен сизди бир көрүп эле жүрөгүмө жакын сезип калдым, жакындан таанышып сүйлөшүп турсак ашыкча болбос.

- Тааныш болгонубуз го жакшы, бирок менин убактым азыраак, мектепке барам, үйгө шашам…

- Эмнеге үйгө шашасыз?

- Атам жумуштан келгенче тамак даярдашым керек.

- Апаңызчы?

- Апам эки жыл мурун бизди таштап, ары карап кеткен.

- Кечирип коюңуз, мен дагы атамдан үч жыл мурун айрылгам.

- Өлүм жаман тура, сиздин атаңыз ооруганбы?

- Ошондой го?

- Апаңыз үйдөбү?

- Иштейт.

- Жакшы экен, бир туугандарыңыз барбы? - Дилбара тартынбастан эле баарын билгиси келгендей жигитти суракка алды.

- Эки эжем үй-бүлөлүү, агам бойдок.

- Менин үч агам бар, алар өздөрүнчө турушат, мен атамдын жанындамын.

- Дилбара, чай ичпейлиби?

- Жо-ок, кечигип калам, атам кабатыр болот, - деген кыз келе жаткан автобусту утурлай басты. - Көрүшкөнчө.

- Жакшы барыңыз, - деп Махмуд кызга күлүңдөй караган бойдон колун көтөрүп автобусту узата карап көпкө турду, анан жолуна түштү. Көз алдынан кара көз кыз кетпей өзүнчө эле алып учуп батирине барса, балдар келип калган экен.

- Оо, бүгүн абдан башкачасың го, жолдуусуң го? - деди Карга аны көрүп.

- Мени коюп, иш кандай ошону айткыла, - деди Махмуд токтоо гана балдарын тегиз карап.

- Баары жакшы, бирок… - деди Карга саал тайсалдай.

- Эмне, жаман иш кылдыңарбы?

- Жо-ок, бир ай, эки ай биерден изибизди суутушубуз керек, ал адамдын документтери да кошо келиптир.

- Эмнеге, түшүндүрүп айтчы! - деди Махмуд ачуусу келе. - Эри ойношунун койнунан кармап алган катынча бүжүрөйсүң да.

- Поездден түшүп келген адамды тонодук, бир дипломат.., ачып көрө элекпиз, сени күтүп жатабыз.

- Зыян кылган жоксуңарбы?

- Менимче өлдү, башына келтек катуураак тийди окшойт.

- Ишти бүлдүргөнсүңөр го, ар бириң энчиңерди алгыла да, шаардан тез кеткиле, - деп алдына коюлган дипломатты ачканда баары ооздорун баса көздөрү чакчайып кетти. Дипломаттын ичинде ирээти менен тизилген долларлар таңгак-таңгак болуп жаткан эле. Сумкасында чет элдик адамдын документтери бар экен. Аны көргөн Махмуд балдардын бирине буйрук берди:

- Сен сыртка чыгып, буларды өрттөп күлгө айлангыча карап тур, бир илинчек калбасын, - деп, Карганы карады. - Сен үч баланы ээрчитип Ошко кет, мен калганын таратам да, үчөө менен Бишкекке кетем.

- Жарайт.

- Байланышты үзбө, эптеп жашап турсаңар, изи суугандан кийин кайра чогулабыз, - деп доллардын боосун санады да, төрт боону Каргага карматты. - Таарыныч жокпу?

- Жок.

- Анда, - деп Махмуд өзүн карап турган шериктерине кайрылды. - Буларды катып койойун, эки айдан кийин жолугабыз, түндөп жөнөгүлө, - деп ар бирине беш жүз доллардан берди. Балдар акчаны алып, бир-бирден чыгып кетти. Өздөрү калгандан кийин Махмуд жеңин түрүп тамак жасоого киришти. Түнү менен тойлошту. Эртең менен батирдин ээсине ачкычын берди да, жөнөп кетти. Өлтүрүлгөн адамдын так маалыматы жок болгон соң эч кандай деле чуу болбоду. Иги-жиги билинбей убакыт өтүп, бир жумадай болгондо Махмуд Ошко келип Каргага жолукту.

- Кандай жаңылык? - деди Карга аны көрүп эле.

- Эч кандай ың-жыңы билинбейт, Орозбеков деле тынчымды алган жок, демек документи бизде калганы жакшы болду, бирок этият кылыш керек, адам өлтүрүүдөн алыс болуш керек.

- Байкабай калдык, өзү дагы алышып калбадыбы…

- Болуптур, балдар байланышып жатабы?

- Алардан дайын жок, биз чыга элекпиз.

- Жөн отурсак ачка калабыз, иштегиле эми, адегенде бир үй алалы, батир болбойт, баса, бүгүн Москвадан жүз элүү миң доллар менен бирөө келатыптыр, мага чалышты.

- Саат канчада?

- Түнкү он бирде келет го, он тогузунчу купеге отуруптур.

- Анда шашылыш керек го?

- Сөзсүз, мен силерди күтөм, - деп кайра жолго чыкты. Ал Жалал-Абадга келип, батирине барбай эле Дилбарага жолугууга жөнөдү. Күтүп-күтүп чарчаганда кетип калып, эртеси эртелеп аялдамага келди. Көпкө күттү, бир кезде Дилбара автобустан түшкөндө кубанып тосуп алды:

- Кандай, Дилбара?

- Жакшы. - Дилбара сабыры суз жооп бере арышын ылдамдатты.

- Дилбара, сага эмне болду? - Махмуд ага жете келип, жандай басты. - Мага таарындыңбы?

- Жок, эл көрсө уят, мындан ары менин тынчымды албаңыз!

- Себебин айтчы, мага таарындыңбы? - деп жигит алдын торогондо кыздын жашка толгон көздөрү аны тайсалдатып ийди.

- Себеби мага бирөөлөр куда түшүп келип кетти, андан аркысын айтпасам да билесиз, мен эч ким менен жолукпашым керек! - деп кыз ылдамдай басып кетти. Махмуд ордунан жылбай дендароо болуп туруп калды, көптөн кийин кыздын артынан жүгүрдү.

- Дилбара, токтосоң, бир аз эле аярласаң! - Кыз үнсүз кете берди, Махмуд күйүгө жетип барып, алдынан тосуп, артын карабай басып баратып сүйлөй берди. - Бир аз эле токточу, Дилбара, укчу мени суранам!

- Жолумду тоспоңуз!

- Азыраак эле токтой турсаң, мени угуп койчу суранам!

- Тезирээк айтыңыз! - деди Дилбара токтоп аны карай.

- Дилбара, мен сени эч кимге бербейм, сени сүйөм, керек болсо атаңдын алдына эртең эле жуучу жөнөтөм!

- Эми кеч, атам өзүнүн таанышына сөз берип койду.

- Сөз берип койгону кандай? Сенин оюңду укпай элеби?

- Жок.

- Эмне үчүн, сен макул болдуңбу, өзүңө жакпаса деле унчукпай макул болдуңбу?

- Мага жакпаганын кайдан билесиз?

- Билем, көздөрүңдөн көрүп турам, сүйүүсүз кантип жашамак элең, атаңа ал жакпасын айтышың керек…

- Айталбайм, атам баары бир көнбөйт.

- Мен эртең киши жиберем, - деп Махмуд жолдон четке чыга бергенде кыз жай басып кетип баратты. Жигит селдейе аны артынан карап туруп, чечкиндүү айтты: - Мен сени эч кимге бербейм!

Апасына кеңешүүгө үйүнө жөнөдү. Келсе Зухра жок экен. Бурхан аны көрүп:

- Сени милиция издеп жүрөт, - деди.

- Эмнеге?

- Кайдан билем, ишиңдин опурталдуулугу го…

- Мүмкүн эмес, азыр менде эч кандай "иш" жок. - Дулдуя чарпаяга көчүк басып, - Апам жокпу? - деп сурады.

- Ал келе элек.

- Ушунча кеч келеби?

- Репитицияда го…

- Аке, сен качан үйлөнөйүн деп жатасың?

- Неге сурадың? - Бурхан кайра инисине суроо узатты.

- Убакыт жетти, мен да үйлөнүшүм керек да. - Махмуд ыңгайсыздана күлүп ийди.

- Апама кыз жакпай жатат…

- Эмне, апама жакпаса үйлөнбөш керекпи?

- Ошондо-ой, мен жактырган гана кызга үйлөнөсүң дейт. - Бурхан инисинин жанына отурду.

- Сен жактырган кыз барбы деги?

- Бар, апама жакпады, - деп ага-ини сүйлөшүп жатканда Зухра менен Эргешбай кафеде отурушкан. Эргешбай Зухраны колунан кармап алган:

- Зухра, сен деле жалгызсың, мен дагы жалгызмын, үйлөнүп алалы.

- Балдар да чоңойду, жаман ойлоп калбасын, сенде да балдар бар эмеспи, бири бирин туура кабыл алабы же… - деп Зухра кылыктана жылмайып, колун тартып алды. - Мен азырынча жооп бере албайм.

- Андай дебе, мен балдарга эбак эле түшүндүргөм, каршы болбойт, сенин макулдугуң керек, - деп болбой эле Эргешбай аялды колунан тартып, өөп койду.

- Өл-аа, уят ай. - Зухра шыңк эте күлүп койду.

- Эчтеке болбойт, биз балдардын милдетинен кутулганбыз, өзүбүздү да ойлошубуз керек. - Эргешбай шараптан куюп алдыларына койду. - Кел эми, мындан алып отуралы.

- Ушул жашыбызда үйлөнөт элек дегенибизди уккандар күлкү кылбайбы, - деди Зухра стаканды колуна алып. - Биздин мындан аркы өмүрүбүз балдарга көз каранды, мен дагы эки уулумду үйлөнтүшүм керек.

- Мен бир кызымды күйөөгө узатыш үчүн аял киши болушу керек экен, ал дагы бой жетти, - деген Эргешбай стаканын Зухранын стаканына тийгизип, алып ийди. - Кызымды жакшылап узатышым керек, Зухра.

- Биз ата-энебиз, ошон үчүн балдарыбызга кам көрүп, эл катары болсун дейт экенбиз. - Зухра дагы шарабын ак алды. Экөө кафенин ичиндеги бүлбүл жанган жарыктын астында көпкө отурушту. Оолжуй сыртка чыгып, жол четинде турган унаага отурушту. Чоң жол менен зымырай келип, чоң мейманкананын тушуна токтошту. Күн мурунтан даярдалган бөлмөгө ээрчише кирип келишти.

- Бүгүн үйгө барбайбыз, кызым бечара жалгыз күтүп жаткандыр, - деп Эргешбай Зухранын жоон-жолпусунан келген белинен имере кучактап өзүнө тартты. - Жаным, мен сени эриң барында эле жакшы көрчүмүн, ушул кезге чейин көзүмдү кызартып жетпей жүрдүм, эми менден алыс кете албайсың, - деп бети-башынан аймалап өпкүлөй баштады.

- Болду эми, жүдөтүп жибердиң, экөөбүз жаш эмеспиз да. - Зухра кылыктана аны ары түртмөк болду. - Театрдагылар кеп кылса, канттик?

- Керек болсо аларга өзүм айтам, үйлөнөбүз дейм. Элдин биз менен кандай иши бар, экөөбүздүн тең башыбыз бош, күнөө кылган жокпуз го. - Эргешбай болбой эле аялды кучактап өпкүлөп кирди. - Өөп койчу, жаным, сен үчүн күйүп өлбөйүн.

- Койчу эми, кел отуралы, - деп Зухра эркектин кучагынан бошонуп, диванга отурду. - Башымды катырдың, Эргеш, аз да болсо кадыр-баркыбыз бар, эл тааныйт, атымды булгап аламбы деп корком.

- Сени керек болсо, өзүм көтөрөм, мына жакында дагы бир жакшы оюн коюлганы турат, ошондо сага башкы ролду алып берем, - деп Эргешбай кийимин чечине диванга жатып, Зухраны өзүнө тарта кучактады. Экөө бир аздан кийин жып-жылаңач болуп төшөктө оонап жатышты…

Махмуд ал күнү апасын күтүп отуруп кеч жатты. Ичи бышып, көз алдынан Дилбаранын элеси кетпей уйкусу качат. Эрте ойгонуп: "Мен бул жолдон кетпесем болбойт, Дилбара билбеши керек, менин дилимди да, сезимимди да Дилбара гана агартты. Ага болгон сүйүүм ак болгондуктан, ишим ак, тапканым таза болуусу зарыл", - деп ойлонуп мектепти көздөй жөнөдү. Жолдо келатып, агасынын: "Сени менттер издеп жүрөт", - дегенин эстеп, ГОМго кайрылса Орозбеков кабинетинде отурган экен.

- Ассалоому Алейкум!

- Кайда жүрөсүң? - Алик алгандын ордуна ороңдоп бир тийди.

- Бишкекте жүрдүм, эмне иш?

- Качан кеттиң эле, далилиң барбы?

- Мен эч кимге айтып отурбайм, эмнеге издедиңер?

- Бир адамды өлтүрүп кетишиптир, жанында акчасы болуу керек, аны ошол акчасы үчүн өлтүргөн деген имиштер болуп атат, сенден күмөнүбүз бар, - деди Орозбеков жигитти тикирейе тиктеп. Махмуд солк этпеди, эч нерсе билбегендей ийнин куушура:

- Кай жерлик неме экен? - деди.

- Чет элдик, жанында документтери да жок болуп чыкты.

- Кайдан билем, мен ал иш менен алектенбей калгам, балдар өз-өз алдынча кеткен, чарчадым мен дагы.

- Ишениш кыйын, бирок эч жакка кетпегин, керек болгондо чакырып турабыз, эгер бир ЧП чыкса таарынба!

- Куп болот, таксыр, - деген Махмуд беш салаасын чыкыйына тийгизе жылмайып чыгып кетти. Башын чайкаган Орозбеков күлүмсүрөй: "Иттики десе, бул акмакта бир иш бар. Качан болсо суудан кургак чыгат, мээси шумдук иштейт экен, сыр бербейт, башка болгондо эбак колго түшмөк", - деп кыжаалат боло үстөлүн бир муштап алып отуруп калды. Махмуд сыртка чыкканда эки жагын карана терең дем алып, "Менден шек санаган менен изиме түшө албайсың, кыйын болсоң илинчек таап ал", - деп ызырына жолго түштү.

Зухра үйүнө эрте келди. Бир тууган эжесине кеңешмек болуп, кайра тез эле аркы көчөгө жөнөдү. Эжеси жакын жашачу, агасы Ошто турат. Зухра келгенде эжеси Набатхан эшигинде жүргөн.

- Эжеке, кандай жатасыңар? Жакын туруп жолугуша да албайбыз, - деп эжеси менен өбүшө учурашты.

- Жакшы, өзүң кандай жүрөсүң?

- Ойдогудай эле, эжеке, сени менен сүйлөшкөнү келдим.

- Жөн жай элеби?

- Кандай десем, өзүм да эмне кыларымды билбейм.

- Кандай иш? - Экөө ээрчише ичкери киришти.

- Сөздү эмнеден баштаарымды да билбей турам, эжеке, турмушка чыксамбы дегем.

- Эмне?..

- Ошондой, Эргеш акедей асылып, үйлөнүп алалы дегенинен каршы болсом, агаңа барам дейт.

- Анан мага кеңешейин дедиңби?

- Ооба, эже, анан кимге кеңешем?

- Балдарың уктубу?

- Жок.

- Алар эмне дээр экен? Жалгыз жүрө бербей эрге тийип алсаң, жакшы болмок. Жездең келсе айтайын, ал Бурхан менен Махмудга айтып көрсүн, - деп Набатхан ойлонуп калды.

- Адегенде экөөнү үйлөнтүп койсомбу дедим эле, - деди Зухра.

Эжеси менен көпкө сырдашып, кеч күүгүмдө үйүнө кайтты. Короого кирсе Махмуд чарпаяда отурган экен, апасын көрүп кубанып кетти.

- Апа, сени эки күндөн бери күтүп жатам, жаңылыгым бар.

- Кандай жаңылык? - Зухра уулун карап калды.

- Бир кызды жактырып калдым, сен колун сурап атасына барышың керек, таежем менен тагам болуп…

- Анчалык эмне ашыктың, уулум? Бурхан үйлөнө элек, анан сен кайдан үйлөнмөк элең, анын үстүнө ал кызыңдын кандай экенин ким билет?

- Апа, ал кызды көрсөң, өзүң деле жакшы көрүп каласың, балаң качан үйлөнөм дейт, тезирээк үйлөнбөйбү?

- Чыгымды кайдан табабыз, анын үстүнө Бурхандын сүйлөшкөн кызы жок экен, издеш керек, менин колум тийбейт, - деп Зухра үйдү көздөй басканда Махмуд аны жандай:

- Апа, бир жолу көрүп, атасына жолугуп келсең, менин көңүлүм үчүн, тентек балаң үчүн, апа? - деп апасынын ийнинен кучактады. - Апа, суранам, бир жолу эле барып көрүп келсең.

- Кайда жашайт экен?

- Аркы айылда, мугалим болуп иштейт.

- Иштесе эмне экен, акыл-эси, түшүнүгү кандай экенин сен кайдан билесиң, кыздардын баары эле чоюлуп көрүнө берет, - деп уулунун сөзүн уккусу келбей тамак жасамак болуп жатты. Махмуд ызасына чыдабай апасын өзүнө каратты:

- Бурхан эмнеге үйлөнбөй жүрөт десе, сага кыздар жакпай жүргөн тура, мен өз тагдырымды өзүм чечем, өзүм үйлөнөм! - деп буркулдап үйдөн чыгып кетти. Зухра артынан кыйкырып токтотууга аракет кылганы менен дуңкулдаган уулун токтотмок кайдан. Бурхан киргенде:

- Махмуд кайда кетти? - деп сурады андан.

- Билбейм, аябай катуу кетти го?

- Үйлөнөм дейт, агаң үйлөнсүн десем, жинденип кетти, - Зухра ачык айталбай күңкүлдөдү. - Сени үйлөнтсөм болот эле, деги эртең Шарипага барып, колун сурап келели да, бир жуманын ичинде үйлөнтөйүн.

- Апа, Шарипа мага жакпайт, - Бурхан терс бурулду. - Мен аны албайм!

- Эмнеге, өңдүү-түстүү, акыл-эстүү, ата-энеси колунда бар адамдар.

- Кереги жок!

- Өзүңөрдү-өзүңөр билсеңер, атаңарча тентип жоголгула анда, аттуу-баштуу жерден үйлөнтүп койойун десе, тилимди албай экөөң эки жакты карайсыңар! - Зухра баласын жемелей кетти. - Мен силерге жамандык кааламак белем, ыя?

- Атамды өз жайына кой, апа, өлгөн адамдын артынан жаман сөз айткан болбойт, - деди Бурхан акырын гана. - Өзүң түшүнүктүү, эл менен иштешкен аялсың, аткарган ролдоруңду көргөндө биз сыймыктанабыз. Анан эки балаңа келгенде түшүнүгү тайкы аялдардан бетер мамиле кыласың, өзүбүз каалабаган кызды кантип алмак элек? - деп эне-бала күңк-мыңк этишип, бир пикирге келише албай жатканда кызы Нурила келип калды:

- Эмнени чече албай жатасыңар, эне-бала? - Энеси менен өбүшүп учурашты. - Жайчылыкпы деги?

- Кандай жайчылык болсун, инилериң үйлөнөбүз деп мени кыйнап жатышат.

- Үйлөнсүн, Бурхан жыйырма бешке чыкты, үйлөнтүшүбүз керек, апа. - Нурила Бурханды карады. - Сүйлөшкөн кызың барбы?

- Бар.

- Бар деп кайдагы бир ата-энеси жок, ээнбаш өскөн немени таап алыптыр, Өзгөнбайдын кызына сүйлөшөлү десем, жакпайт имиш.

- Апа-а, азыркы жаштарга бөгөт болгон болбойт. Ата-энеси жок болгонуна ал кыз күнөөлүү эмес да, атам өлүп калып, биз деле жетим болуп отурабыз го?

- Атаңды эл-жерден алыс талаалап кет деп ким зордоптур, өзүнөн-өзү тентип жүрүп өлдү! - деп Зухра жинденгенде Нурила да чыдабай кетти:

- Атама акаарат келтирбе, апа, ал жаман иш кылган жок, бизди багам деп жер кезип, чайкоочулук кылып, ачка-ток болуп жүрүп өлдү. Эмнеге атамды кеп кыласың? Жаман жашаган жоксуң, апа, мына мындай үйдө кийбегенди кийип, көпчүлүктөн өйдө эле жашадык, кемчилиги болсо да сенин айта турган акың жок, - деди көзүнө жаш ала.

- Мен силерди капа кылайын деген жокмун, айтканымды укпай, өзүңөрдү өзүңөр билдиңер. Жок дегенде балдарым укса, өзүм каалаган бүлөдөн келин алсам деген жазыгымбы?..

- Эмне, биз жаман болдукпу, ырас өз каалаганыбызга чыктык, жашообуз ойдогудай, балдарыбыз чоңоюп атат. Гүланда деле бактылуу, андан көрө өзүңдү ойлонсоң боло, апа.

- Болуптур эми, арга канча, өзүңөр билгиле, - деди аргасы кеткен Зухра. - Бурхан, сен кызыңдын дарегин бер, биз көрүп келели.

- Макул, апа, - деп Бурхан кубанып кетти. - Өзүм такси менен жеткирип койом!

- Зорго эле турган экенсиңер, эми менин силерге айта турган сөзүм бар... - деп баратып, унчукпай калды. Күйөөгө чыгаарын ушу азыр балдарына түз эле айткысы келди, бирок оозу барбады, тилин тишине катып, зыңгырай отуруп калды.

- Эмнени айтайын дедиң эле, апа? - Нурила жанына отуруп сурады. - Зарыл бирдемеби?

- Жок-жок, тойго кетчү чыгымдардан бир аз кыйналабызбы дейм да…

- Кам санаба, апа, биз турбайбызбы, эл катары эле алабыз, Гүландалардын деле колунда жок эмес. Өзүңөр кудайга шүгүрсүңөр, бир келинди элдин оозу ачылгыдай кылып алууга кудурет жетет, - деди Нурила апасын кучактап. - Балдарыңдын бактысы сенин бактың эмеспи.

- Ооба, кагылайындар, Махмуд дагы таарынып кетти, ал эми келбейт, - деп Зухра тунжурай түшкөндө Нурила Бурханды карады, ал "билбейм" дегендей ийнин куушуруп койду.

- Ал эмнеге келбейт?

- Таарынып кетти…

- Бирдеме дедиң беле?

- Эмне дейин, агаң үйлөнсүн, койо тур дегенден башка эчтеке дегеним жок, - Зухра күнөөлүүдөй акырын унчукту. Чындап эле Махмуддан сарсанаа болуп турган, Нурила деле энесин аяды, унчукпай калды. Бир кезде эшик ачылып Махмуд киргенде Зухра кубанып кетти.

- Келдиңби, уулум, сарсанаа болуп жаттык эле…

- Кандай келсем ошондой бат эле кетем, үйдө бир буюмум калып калыптыр, - деп дуңкулдап ички бөлмөгө кирип баратканда Нурила:

- Махмуд, биз эртең Бурхандын кызына жуучулукка барабыз, агаңдын тоюна катышкың келбейби? - деп ордунан туруп, үкөсүнө жакындады. - Келээрки жумада тойду баштайбыз.

- Ыраспы? - Махмуд бир апасын, бир Бурханды карай берди. - Андай болсо кубанычтамын, агамды куттуктабай кантип кетмек элем?

- Чын, - деп жылмайды Бурхан.

- Апа, акем качан эле үйлөнүш керек болчу, - деп Махмуд андан ары дагы бирдеме демек болуп, анан унчукпай калды. Андан кийин чогуу отуруп көпкө кеңешишти. Эртеси жуучулукка бармак болуп, жай-жайларына тарап кетишти. Зухра ар кайсыны ойлоп жатып кеч уктаган, эрте ойгонгон Нурила чай даярдап, анан калгандарды ойготту. Күн шашке болгон кезде гана Зухра менен Нурила таксиге отуруп, Бурхан көрсөткөн үйгө келишти. Үйүнүн сыртынан эле жупунулугу көрүнгөн короого кире бергенде аларды жетимиштердеги кемпир каршы алды. Ал мындай "конокторго" көнүп калган, ошондуктан дароо эле жуучулар экенин билди кыраакы киши.

- Келгиле-келгиле…

- Күүлүү-күчтүү, аман турасызбы? - Зухра аны менен учурашып атып, үйдү бир карап койду.

- Жакшы-жакшы, келгиле, сиңдилер, үйгө киргиле.

- Келип калдык, кызы бар үйгө ат тезегин кургатпай келген адамдар көп болоору белгилүү эмеспи, апажан, биз…

- Ооба-ооба, - деди Нурила босогону аттай берип.

- Болбой анан, буйрук насип болгону да…

- Кызы бар үйдүн коногу көп, - Зухра жылмая төргө өтүп, отуруп калды. Сыртынан жупуну көрүнгөнү менен үй ичи абдан жасалгалуу эле: эмеректер ирети менен коюлган, баары таза, килемдери колго согулган, төшөлгөн килемдер андан бетер көз жоосун алат. "Жакшы эле турушат экен, бирок кызы кандай неме болду экен?", - деп ойлонуп калды Зухра.

- Нанга карагыла, айланайындар, "жүгүргөн калат, буйруган алат" дешет эмеспи. Самира менин кызымдын кызы, жээн неберем…

- Биздин балабыз менен сүйлөшүп жүрүптүр, бири-бирин жакшы көрүшөт экен, ошондуктан сиз уруксат берсеңиз, тойду баштасакпы дедик эле. - Зухра ушинткенде кемпир аларды бир чолуй карап ойго батты. Бул Сайкал деген аял, анын күйөөсү Бахадур менен соода-сатыкта чогуу жүрүшчү. Сайкалдын күйөөсүнүн апийим менен соода жасаганы билинип калып Бахадурдан бир жыл мурун камалган. Бахадур болсо өзүн калкалап калып, эптеп иштеп жүрүп ошол бойдон өлгөн. Сайкал Бахадурду билчү, анткени апийимди гүлдөрдүн арасына өстүрүп, өздөрү багаар эле. Ошондо Бахадур түндөп келип кетчү, далай жолу аш басып, күйөөсү экөө аны сыйлап жүргөн. Белгисиз бирөөлөр күйөөсүн түрмөдөн өлтүргөндөн кийин Бахадурдун да өлгөнүн уккан. Азыр Сайкал булардын Бахадурдун үй-бүлөсү экенин билген жок. Небереси Самира эчак ымандай сырын айтып, келген жуучуларга такыр макул болбой жүргөнүнөн, ойлоно калды:

- Эгер балдар бири-бирин билсе, каршылык жок. Адегенде кызым келсин, сүйлөшүп өз оозунан чын-бышыгын угайын, - деди Сайкал. Зухра:

- Күздүн күнү эмеспи, эже, ылайыгы келсе тезирээк болсо деген элем, Бурхандан кийинки уулумду да үйлөнтмөкмүн, - дегенде Нурила дагы сөзгө аралашты.

- Сизди түшүнөбүз, жалгыз небереңиз экен, ойдогудай кылып алабыз, эне, келин болуп барса сыйлап, өз эрки менен күйөөсү экөөнү өздөрүнчө бөлүп койобуз.

- Кызым, мен андай дебейм, келин барган жерине кызмат кылат, эмгеги өтөт, антпесе келинди эмнеге алабыз? Сөз башкада, мен төрөгөндөн бир кыз төрөгөм, кызым Фрунзеде догдурдун окуусуна окуп жүрүп өз каалаганына чыгып кеткен, күйөөсү окуусун таштатып айылына алып кетип калыптыр. - Эне оор улутунуп алды. - Ушул кызды төрөөрдө үйгө чакырып алгам, кызы торолгондо мага берип кайра кеткен. Экинчи баласын төрөп атып каза болду, уулу ошол жакта калды, мен кызымдын келечегинен гана кабатыр болуп турам…

- Туура, кабатыр болбой анан, уулум Бурхан жакшы жигит, иштеген иши бар, жоош-момун, көп алыс эмеспиз.

- Бурхан… - деп Нурила дагы сөз баштап келатканда босогодон узун бойлуу, кара көз кыз кирип келатып тык токтоду. Үйдөгүлөр аны карап үн катпай туруп калышты, көптө барып Сайкал:

- Менин Самира кызым ушул, апа-эжелериң менен учураш, кызым, - деди өзү өйдө боло.

- Амансыздарбы? - Кыз башын ийкеп оң колун көкүрөгүнө койо саал ийилип койду да, Зухраны бир карап алып, төркү бөлмөгө кирип кетти:

- Жакшы, айланайын, - деген Зухра аны ойлуу карап калды. Бир аздан кийин кыз узун атлас көйнөк-дамбалын кийип, сыртка чыгып, чай алып кирди. Чачын артына түйүп алган кыздын турпаты Зухрага жакты. "Уулум менин оюмдагы кызды тапкан экен, эми тойду тездетиш керек", - деген ойдо отурганда Сайкал аларга карап, колун жаңсай дасторконго ишаарат кылды:

- Кана, кыздарым, нанга карайлы.

- Рахмат, эже, Самира бизге жакты, - деген Зухра эңкейип нандан алып, оозуна сала чайдан ууртай кымырынып койду. Самира Зухраны таанычу, себеби оюн-зоокту жактырып, театрлардан оюн көргөнү көп бараар эле. "Бурхандын апасы менен эжеси ушулар тура, жакшы адамдар экен, Бахадурдун баласымын дегени бар. Апам менен кеңешип даяр экенимди айтышым керек, эми тойду токтотууга болбойт, өз сүйгөнүмдүн шагын сындырбашым керек", - деп оюнда өзүнчө толкунданып алды. Зухра сөздү бышырып, анан үйүнө кайтты. Көп өтпөй эле чогуу базар кыдырып, тойго керектүүлөрдү алышты. Бата берилип, той болоор күн белгиленип, эки жак тең камынып калышты. Бири-бирин сүйгөн эки жаш бат эле үйлөнүп, бир үйдөн түтүн булата башташты. Сайкал ичинен тынып калды, Бахадурду тааныганын айтпады, сөздү көбөйткөндөн эмне пайда деп ойлоду. Махмуд агасынан эч нерсе аябады, бүт чыгымын өзү чыгарды, өзүнүн үйлөнүү тоюна деп калганын катып койгон. Каргага жолугуп, кээ-кээде өз энчисин алып турат, анткени бул балдарды үйрөтүп, ушул жолго салган өзү. Мугалимин сыйлагандай эле Махмуддун сөзү алар үчүн мыйзам. Ошол күнү да Каргага белгиленген жерден жашыруун жолукту:

- Иштер кандай?

- Баары жакшы.

- Мен Орозбековдо болдум, кыскасы, мындан ары баарын кынтыксыз жасагыла.

- Жарайт, эми балдарды чогулта берсем болот экен да?

- Болот, мен силер менен бир айда же он беш күндө гана бир жолугуп турам, - деди Махмуд Карганы карай.

- Эмнеге?

- Үйлөнөм, - деп күлүп койду Махмуд.


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика