»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

јтадан кем уул, јтага тең уул

Ѕахадурдун улуту уйгур, «ухранын атасы өзбек, апасы кыргыз болчу. јлар кокусунан таанышып калып, бири-бирин жактырып баш кошушкан, андан бери он беш жыл өттү. ќшондо «ухра өзүн дүйнөдөгү эң бактылуу а€л сезип, башкалардан өзүн бийик, сулуу, сымбаттуу санап, жашоонун эң кызык кездерин башынан өткөргөнЕ

јнда союздун гүлдөп жаткан учуру, жашоолору ойдогудай. Ѕахадур чайкоочулук менен алектенип, үй-бүлөсүн эч нерседен кемитпей бакты. «ухранын кийгени таза атлас, колдорунун салаалары алтын шакек, кулагындагысы да алтын, мойнунда жоон чынжырча, үстүңкү төрт тиши да алтын.  урбусу √үласыл экөө өзгөн күрүчүнөн аш басып, көк чайды демдеп алышып, өткөн-кеткенден кеп кылып, тал түбүнө орнотулган чарпа€да ар убак жамбаштап жатышаар эле. Ёки кыз, эки уулу бар, улуусу Ѕурхан, андан кийинки уулу ћахмуд.  ыздары Ќурила менен √үланда уулдарынан улуу болгондуктан, күйөөгө чыгып, өз-өзүнчө түтүн булатып, бардар жашап жаткан чагы. Ѕахадурду кээ бирлери апийим менен шугулданат дешчү. Ѕирок далилдүү дарегин деле эч кимиси билчү эмес. Ѕир ай үйүндө болсо, эки-үч ай жоголуп, таңгак-таңгак товар алып келчү. «ухра эки уулу чоңоюп калгандан кийин өз кесиби боюнча эмгектенүүгө киришти. јл Ѕахадурга турмушка чыга электе Өзбек театрында эмгектенип, бир топ роль жараткан эле.  үйөөсү өз иши менен алек болуп, жарытылуу көңүл бурбаганына жини келип, таарынып жүрдү. ќшого өчөшүп көптөн бери көз тиккен Ёргешбай менен мамиле түзүүдөн мурун театрдагы өз ордун бекемдемек болуп, ишине эт-бети менен киришти.  үйөөсү үйдө көп болбогону аз келгенсип, кичүү уулу ћахмуд онго чыккандан баштап, кан какшатып туруп, басып кетчү болду. Үйгө келбей да калат. Ѕурхан үйгө байыр алып, эки жагын карап сабактан кийин үйдө. “оксонунчу жылдар эле, капысынан Ѕахадурдун өлгөнү тууралуу кат алышты. јл ошондо ѕакистанга кеткен. ќшол жактан ооруп өлгөнүн угушуп, ыйлап-сыктап тим болушту, ага он беш жашар ћахмуд болбоду:

- ћен атамды а€кка таштабайм, алып келем! - дегенде «ухра:

-  ой, балам, канатың кайрылып калат, сен азыр жашсың, агаң жаңы мектепти бүттү, а€кка барганга каражат керек, - деди эле болгон жок:

- ћен баары бир барам, - деп сыртка чыгып баратып, - талаада калтырбайм. "јтаң бөлөк жерде калган" деген сөздү уккум келбейт! - деди.

- Ѕалам, жол алыс, тили-дини башка эл, жаштык кыласың.

- јпа, тим кой, ошол ѕакистанга бармакка жол каражатын табалса, бара койсун, - деп Ѕурхан күңкүлдөдү. ћахмуд он чакты көчө балдарынын үстүнөн көзөмөл кылчу, аларга батир жалдап берип, баскан-турганын өзү текшерип-тескеп турчу. јлар күндө жок дегенде эки жүз-үч жүз миңге чейин таап келип турушат.  ечинде батирине келип, чогулган балдарды тегерете карады. Ёң улуусу он үчтө, кичүүсү тогуз-он жаштарда.

- Ѕалдар, үч күндүн ичинде мага бир миллион сум табасыңар, эгер көз жаздым кылып, мени алдай турган болсоңор таарынбагыла, кылт эткениңер көз алдымда болот, - деди кыдырата карап.

- Үч күндө табылат, - деди ћирзат деген улуурагы.

- јзамат, өзүң көзөмөлдөп чогулт, - деп койду да, жатып алды. јйткандай эле, үч күн ичинде айткан акча да€р болду. «ухра уулун јраби€га узатып, аргасыз ыйлап-сыктап кала берди. ѕакистанга келгенден кийин бөтөн жер, бөлөк элге келгенине бир эсе эргип-эрдемсисе, бир эсе чочулап турду. Ёки жагын элеңдей карап алып, төбөсү көрүнүп турган мечитти көздөй басты.  үн кечтеп калган эле, колунда Ѕахадурдун сүрөтү. ћечитке кирип келгенде аны бир чоочун адам утурлай басып каршы алды да, бирдемелерди булдуруктап өз тилинде суроо берди. »йинин куушура түшүнбөй туруп, анан сүрөттү көрсөтө ћахмуд дагы өз тилинде: "јтамды издеп келдим, көргөн-тааныгандар болоор бекен,  ыргызстандан келдим", - деди. Ёкөөнүн жанына бир тобу чогула калышып: " ыргызстан?..  ыргызстан дейби?..", - дешип өздөрүнчө сүйлөшүп жатты. Ѕир убакта жашы кырктарга барып калган адам тигилер кармалап жаткан сүрөттү алды, анан ћахмудга карап, өзбекче сүйлөдү. ћахмуд сүйүнүп кетип:

- —из өзбекче билесизби? ћен атамды издеп келгем, бизге бул катты ушу€ктан барган адам жеткирген, тааныбайсызбы? - деп шашкалактай карады. Ёмелеки киши:

- ћен  ыргызстанда болгом, - деди да, ћахмуддун колундагы катты алып, -  атты жазган адам биздин ыйык дамбылдабыз тура, мен сени ага жолуктурайын, - деп чоң имараттагы кеңсеге алып кирди.

- Ѕечарага жардам бериш керек, алыстан келген экен, жаштыгына карабай атасынын сөөгүн алып кетүүгө келгени эр жүрөктүгү, намыскөйлүгү, - деди ал адам менен кобурашып отуруп. - јтаң мында эмне жумуш менен келди эле? - деп ћахмудга карады.

- Ёмне жумуш кылганын билбейм, ар дайым эки-үч айлап кетип, товар алып барчу. - Ѕала такалбай шыр жооп берди.

- Ёмне товар?

-  өбүнчө мата алып барчу.

- јнда, - деп телефонун бурап, кимдир бирөөнү чакыргандай болду. јңгыча эки адам кирди, аларга сүрөттү көрсөтүп, бирдеме деп жатты. Өз тилдеринде көпкө бакылдашып туруп, анан ћахмудду ээрчитип жөнөдү. ћейманканага келип:

- Ѕүгүн буерге эс ал, кеч болуп калды, эртең өзүм келем, - деди жанагы адам. - ћени јбдулла аке десең болот, жакшылап эс ал, а-аа баса, кардың ачтыр? - деди жылма€.

-  ардым ачса мейли, атамдын сөөгү кайда коюлганын тапсам болду.

- јндай болбойт, балам, ириде карын ток болуш керек, - деп јбдулла аны кайра ээрчитип ашканасына алпарды. Ёкөө ашканага киргенде ћахмуд баарын таңгала карап алып, көрсөткөн орундукка отурду. јнан алдына келген тамакты иче баштады.

Ёртеси эрте келген јбдулла аны дагы бир мекемеге алпарды. јл салабаттуу, сүрдүү көрүнгөн адамга сүрөттү берип, экөө өздөрүнчө сүйлөшүп жатканда ћахмуд тынчы кете аларды алмак-салмак карап турду. јндан кийин аерден чыгып, дагы бир жерге келишти, кы€зы ал жер элчиликтин имараты болсо керек. ќшондон кийин гана он чакты адам болуп, унаа менен чоң көрүстөнгө келишти:

- Ѕу жерде сенин атаңдын сөөгү жатат, - деди јбдулла. - Ёгер алып кетем десең, жардам беребиз деп жатышат.

- јлып кетем, - деди ћахмуд шыр эле. - —из атамдын эмнеден өлгөнүн билбедиңизби?

- ∆ок, аны териштирем десең, узакка жүрүүңө туура келет.

- ћакул анда, качан?

- Ёми он чакты күн турасың, документтерин тууралап, элчиликтин уруксат кагазын алыш керек.

- ћакулмун, сизге чоң рахмат! - ћахмуд јбдуллага ыраазы боло колунан кармап туруп кысып койду. - “ил билген бирөө болбосо, бөлөк жерде жүрүү кыйын экенин билбептирмин.

- ќо тил билбесе кыйын, мен  ыргызстанга көп жолу бардым, тузун татып, нанын жегем, кыргыз-өзбек бир туугандай өскөн жакшы эл, - деп кобурай јбдулла ћахмудду кайра мейманкага ээрчитип келди. ќн күндөн кийин көрүстөндү ачып жаткан адам:

- ∆акшылап кара, жаңылып калба, - деди ћахмудга.

- ќоба, менин атам, - деп көзүнөн жаш куюла карап турду ћахмуд.  елме келтирип, кайрадан жаңы кепиндеп туруп, табытка салып бекитти да, жолго чыкты. ћахмуд менен кошо эки араб бирге келди. јйылга сөөктү алып келгенде, урук-тууганы ишенип-ишенбей жетип келишти. јл тургай колу-коңшусу уу-дуу сөз кылып, Ѕахадурду ата-бабасынын көрүстөнүнө коюшту.  ыш болгондуктан, сөөк эч нерсе болбоптур, ошол эле бойдон экен, арадан үч ай өткөндө келген өлүк ошентип өз жеринен топурак буйруп жай алды. ѕакистанга барып келген жигитти көргөн-укканы кызыга сөз кылып, ошондон кийин тааныштары аны "пакистан" деп чакырып калышты. " айсы ћахмуд?" десе, "ќй, жанагы пакистан-ћахмудчу" дешип кеп кылышчу болгон. ћахмуд он сегизге толгондо андан бетер кадыр-баркка жетти. јпасы менен жашабай кээ-кээде гана келип-кетип жардам берип, кем-карчын толуктап турду.  өчө балдарынан турган топту ћахмуд ба€гыдан көбөйтүп, экиге бөлдү, эки топто он экиден орточо жашы он беш жаштардагы балдар иштей баштады. Ёкинчи бөлүгүн " арга" деген каймана аты бар он тогуздардагы бала жетектейт. ”урулук кылып, күнүнө такыр таппадык дегенде отуз миң сом, эки жүз миң сум табышат.  арга мал базарды, ѕакистандын балдары  ара-—уу базарын тейлешет. Ѕир күнү бири-бирин акмалап акчалууларды издеп жүрүшкөн. Ѕир маалда “өлөш кары€ кемпири экөө эки уй, беш-алты майда жандык айдап келип калышты. јларды төртөө төрт жагынан акмалап, калганы базардын башка тарабында жүрүшөт.  өп узабай эле “өлөш кары€ кардар таап, малдарын сатып бүтүп:

-  емпир, сен барып бир аксуу алып келе кал, анан үйгө кетели, - деп абышка акча салган баштыгын астына төшөп, жол четиндеги чоң ташка көчүк басты. џңгайы келгенин дароо түшүнгөн  арга:

- ће, бул акчаны чалдын маңдайына көрсөтө ташта, а сен чал козголору менен баштыкты ал да, буга сал, баштыкты сенин колуңдан киши көрбөгөндөй болсун, - деп бирин чалдын арт жагына жөнөтүп, бирине жүз сомду карматты. ќйлонуп отурган чал колдорун чөнтөккө сала кычырап келаткан жаш баланы карап турган. Ѕир кезде жигит колун чөнтөгүнөн алды эле, жүз сомдук кагаз жерге учуп түштү. јны көргөн “өлөш кары€:

- ќой, уулум, акчаң түшүп калды! - деп кыйкырды, бала укмаксан боло ары басты. “өлөш көчүгүндөгү баштыкты унуткан бойдон жердеги акчага жетип, аны ала коюп, жигиттин артынан чуркады. јл эчак элге аралашып кеткен, абышка ары чуркап, бери чуркап таппай калды. Ёми гана пулун эстеген кары€ артын көздөй жүгүрүп келип, таштын үстүндөгү баштыгын сыйпалап таппай калды. ќшондо гана “өлөш кары€ санын шак чаап, ууруларга алданганын сезди. јрыта келаткан кемпирин көрө салып, ыйлай албай же күлө албай делдейип турганда:

- Ёмне болду, өңүң бузулуп кетиптир? - деди кемпири жете келип. - “ынччылыкпы деги?

- јтаңдын оозуна наалат, кайда жүрөсүң, акчаны алдырып ийдим, - деди чалы ошондо гана кайраттана. јнан болгон жинин кемпиринен чыгара аны ашата сөгүп алып, болгон оку€ны божурады.

- ќй, чал, базарга кирип чыккыча ошол болду да, кимге алдырдың?

- Ёк, жүзү курусунчу, үйүң күйгөн акмактар! - “өлөш кары€ калчылдап, тарамыштуу муштумун түйө ызырынып жатты. - Ѕас кеттик, жана эле кетип калсак эмне, жүзү курусун, жанагы Ѕахадурдун баласы эле кылды.

-  ойсоңчу, албы же башкабы кайдан билесиң, Ѕахадурдун баласы кыйын жигит болгон тура, аны ууру деп эл жөн эле ушактап жүрүптүр. ∆аман болсо, јрабдарга барып келет беле?

- Ѕарса барат да, тың, эстүү көрүнүп ушул ишти кылып атышат да, анан дегеле арам тамактын жакканын кантесиң, - деп ачуусун басалбай чапанын колуна кармай алдыга жөнөдү. -  урган жаным, алдыраарда жаздыраар болдум да! ќңой оокатка көнүп, далайлардын көз жашын төгүп, каргышын угуп деле жатышат. ј, оңбогурлар!

јл үйүнө келип, күңгүрөнө наалып жатканда улуу баласы келип калды.

- Ёмне болду, ата?

- Ёчтеке, кайра дале табам акчаны, жанагы жүзү караларды өзүм табам шашпа!

- “үшүндүрүп айтыңызчы, ата, акча дейсизби? - ”улу “өлөш кары€ны суроолуу карады. - Ёмне болгон акча?

- ћал сатканбыз энең экөөбүз, пулун шылуундарга алдырып ийдик.

-  анча эле?

- Ёки уй, жети жандыктын пулу.

- јнча малды эмнеге саттыңар эле?

- Ёк, керек болду да, малды багыш үчүн чөп-чар керек, суугарып, откозуп, айтор убаракерчилиги толтура, акчаны катып койсок тура бермек, - деп кары€ шуу үшкүрдү.

- јндай мал сата турган болсоңор бирибизди алып алсаңар болбойт беле, милици€га кайрылыш керек анда.

- јлар эми таптырбай калды го.

- јйтыш керек, арыз таштап коюңуз, издешет да.

- џрас эле арыз жазып койойун, табылып калгысы бардырЕ - “өлөш кары€ пулу табылып, эми эле колуна тийчүдөй кудуңдап ордунан турду. ћилици€нын кабинетине келгенде аны сержант ќрозбеков жылуу кабыл алды.

-  андайча алдырып ийдиңиз?

-  айдан билдим, балам, баары мына бул жүз сомдун азабынан, - деп “өлөш кары€ төш чөнтөгүнөн жүз сомду алып чыгып, болгон оку€ны айтып бергенде ќрозбеков кытылдап күлдү:

- —изди жүз сом менен алаксытышкан тура, ээ?

- ќшондой болду, мендей маң баш чалды алдады да-а.

- Ёэ, балам, бу адамдар эмне болуп баратат, - деп кары€ башын чайкай арызын жазып, эми чыгып баратканда алдынан бир олчойгон өзбек катын айгайлап кирди:

- ќй да-ат, ой-бай да-ат, ушнака боламы, кудайым ой, эл-лик миң сомды алдырып койдым, углум, - деп ыйлап отура кетти, а€лдын көзүнүн жашы мөндүрдөй жаап, оозунан көк түтүн буркурайт.

-  айдан алдырдыңыз?

- ћал бозардан, сумкамда болюр, канака олдырганымы билмей колды-ым, углум.

- —абыр кылыңыз, уурулар табылат, арыз жазыңыз.

- »йе, углум, арыз жазаман, пулум топылмаса, бойым мени өлтүради! - ќробеков а€лды карап туруп, кагаз-калемсап берди. јл жазып жатканда ордунан туруп, терезени карап: "ƒемек, ѕакистан, эч жакка кете албайсың. Ѕир күндө мынча акча уурдап бул маалада тура албасыңды көрсөтүп койом", - деп ойлонуп турганда, а€л арызын жазып бүтүп, бери түрттү.

- Ѕолгонун болгондой толук жаздыңызбы?

- ∆аздым, углум.

- “елефонуңуз болсо таштап кетиңиз.

- “елефонум €м йок, өзүм келеман.

- јнда бара бериңиз, биз издөө салып кабарын айтабыз.

- ќй, да-ат, топылмаса не болады? - деген а€л ыйламсырай босогону аттап кетип баратты. јл келгенде  арга √ќћду акмалай сыртынан карап туруп, мыйыгынан жылма€ басып кетти.  ечке маал ћахмуд батирге келээри менен телефону "чырр!" этип калды.

- јлло, угуп жатам. —изге ким керек эле?

- —ен керексиң?

- ја-а, сизби, јбалбек ака, кечириңиз бизди.

- Ѕилмексен болбой мага келип кет!

- ∆арайт, - деген ћахмуд трубканы коюп,  арганы карады. - јрыз түшкөн го?

- Ёкөө арызданып кирди, мен көрдүм.

- „орттуку, калгандары крупный эмес, демек ќрозбековдун дол€сын бербесек болбойт.

- —өзсүз, болбосо базарга кире албай калабыз, - дешип кеңешип жатышты.

«ухра өз иши менен алек болуп, театрда иштеп жүрдү. Ёргешбай ага жакындан мамиле кылып, асты-үстүнө түшүп артынан калбайт. ј€лы кайтыш болгонуна быйыл үч жыл болот, үч баласы үйлөнүп-жайланып калган. Ѕир кызы турмушка чыга элек, мектепте мугалим болуп иштейт. јбдан сулуу, кундуздай кара чачын ар дайым өрүп, артына таштап койот. Ѕир күнү ћахмуд жолдо келатып ƒилбараны көрүп калды, анын сымбаттуу мүчөсү менен узун чачына арбала дароо артынан жөнөдү. јкмалап келатканын байкаган ƒилбара кылча€ карады эле, ћахмуд токтоп башка жакты карап калды.  ыз унчукпай жолун улады, жигит таанышууга даабай артынан келе берди.  ыз улам артын караган сайын жер карап калган жигитти жалт карап алып, жылмайып койду. ћектепке жетип кире берээрде дагы бир караган кызга жигит жагып калгандай болду. ћахмуд бир аз туруп, анан жолуна түштү. ќшондон баштап, ал ошол мектепти айланчыктап калды, же даап сүйлөй албайт. ќшол күнү дагы мектептин жанында турган, ƒилбара жалгыз чыгып келе жатып, ћахмуддун турганын көргөндө ага кайрыла берип:

- —из ушул жакта иштейсизби? - деди.

- ја-а, жок-жок.

- »и-ий, - деп коюп кыз жөнөй бергенде ћахмуд ага жете келди:

- „оң кыз, таанышып алсак болобу?

- Ёмне дедиңиз? - ƒилбара токтой калды.

-  ечиресиз, сиз менен таанышып алсакЕ

- ќшол элеби? - ∆арк эте күлгөн кыздын көздөрү күлүңдөй жигитке тигилди. - ”шул тарапта жашайсыз го?

- ∆ок-жок.

- “үшүнбөдүм, күндө ушул жактан көрөмЕ

- —из үчүн.., - ћахмуд да кызга күлүмсүрөй карады. - —из абдан сүрдүү экенсиз, сизге сүйлөгөндөн айбыгып... ћенин атым ћахмуд.

- ƒилбара.

- ”шул мектепте окуйсузбу?

- »штейм.

- ќо-ой, мен сизди окуучу го деп ойлогом.

- ќшондой көрүнөмбү?

- ∆апжаш кыздай көрүнөсүз.

- „ынында жашмын, сегизинчи классты бүтүп окууга тапшыргам, быйыл жаңы ишке кирдим. -  ыздын ичине сыр сактабай ачык, шар сүйлөшүп жатканы жигитти бир аз эрдемсите баштагыдай тартынбай калды.

- ∆акшы экен. ƒилбара, жигитиңиз барбы?

- јли жашмын, жигит күтүүгө жетишээрбиз.

- ћен деле бойдокмун.

- »штейсизби?

- ќобаЕ

-  айда?

- Ѕазаркоммун, - деп калп айта салды ћахмуд.

- ќо, кызматыңыз чоң тура, азыр базаркомдор крутой да! - Ёкөө тең күлүп калышты.  өпкө чейин катарлашып кете беришти, ћахмуд ар нерсени айтып күлдүрүп куудулданган сайын кыз ага тымызын көз кырын сала жылмайып койот. ћахмуд чынында сымбаттуу жигит, бою узун, көзү-кашы кара, мурду кырдач, чачынын арты узун.  ызга анын таза, тыкан жүргөнү жакты.

- ƒилбара, жолугушуп туралы, ээ? - деди ћахмуд а€лдамага жете бергенде.

- ћакул, эгер сизди кызгангандар болбосо.

- јндайым жок, мен сизди бир көрүп эле жүрөгүмө жакын сезип калдым, жакындан таанышып сүйлөшүп турсак ашыкча болбос.

- “ааныш болгонубуз го жакшы, бирок менин убактым азыраак, мектепке барам, үйгө шашамЕ

- Ёмнеге үйгө шашасыз?

- јтам жумуштан келгенче тамак да€рдашым керек.

- јпаңызчы?

- јпам эки жыл мурун бизди таштап, ары карап кеткен.

-  ечирип коюңуз, мен дагы атамдан үч жыл мурун айрылгам.

- Өлүм жаман тура, сиздин атаңыз ооруганбы?

- ќшондой го?

- јпаңыз үйдөбү?

- »штейт.

- ∆акшы экен, бир туугандарыңыз барбы? - ƒилбара тартынбастан эле баарын билгиси келгендей жигитти суракка алды.

- Ёки эжем үй-бүлөлүү, агам бойдок.

- ћенин үч агам бар, алар өздөрүнчө турушат, мен атамдын жанындамын.

- ƒилбара, чай ичпейлиби?

- ∆о-ок, кечигип калам, атам кабатыр болот, - деген кыз келе жаткан автобусту утурлай басты. -  өрүшкөнчө.

- ∆акшы барыңыз, - деп ћахмуд кызга күлүңдөй караган бойдон колун көтөрүп автобусту узата карап көпкө турду, анан жолуна түштү.  өз алдынан кара көз кыз кетпей өзүнчө эле алып учуп батирине барса, балдар келип калган экен.

- ќо, бүгүн абдан башкачасың го, жолдуусуң го? - деди  арга аны көрүп.

- ћени коюп, иш кандай ошону айткыла, - деди ћахмуд токтоо гана балдарын тегиз карап.

- Ѕаары жакшы, бирокЕ - деди  арга саал тайсалдай.

- Ёмне, жаман иш кылдыңарбы?

- ∆о-ок, бир ай, эки ай биерден изибизди суутушубуз керек, ал адамдын документтери да кошо келиптир.

- Ёмнеге, түшүндүрүп айтчы! - деди ћахмуд ачуусу келе. - Ёри ойношунун койнунан кармап алган катынча бүжүрөйсүң да.

- ѕоездден түшүп келген адамды тонодук, бир дипломат.., ачып көрө элекпиз, сени күтүп жатабыз.

- «ы€н кылган жоксуңарбы?

- ћенимче өлдү, башына келтек катуураак тийди окшойт.

- »шти бүлдүргөнсүңөр го, ар бириң энчиңерди алгыла да, шаардан тез кеткиле, - деп алдына коюлган дипломатты ачканда баары ооздорун баса көздөрү чакчайып кетти. ƒипломаттын ичинде ирээти менен тизилген долларлар таңгак-таңгак болуп жаткан эле. —умкасында чет элдик адамдын документтери бар экен. јны көргөн ћахмуд балдардын бирине буйрук берди:

- —ен сыртка чыгып, буларды өрттөп күлгө айлангыча карап тур, бир илинчек калбасын, - деп,  арганы карады. - —ен үч баланы ээрчитип ќшко кет, мен калганын таратам да, үчөө менен Ѕишкекке кетем.

- ∆арайт.

- Ѕайланышты үзбө, эптеп жашап турсаңар, изи суугандан кийин кайра чогулабыз, - деп доллардын боосун санады да, төрт боону  аргага карматты. - “аарыныч жокпу?

- ∆ок.

- јнда, - деп ћахмуд өзүн карап турган шериктерине кайрылды. - Ѕуларды катып койойун, эки айдан кийин жолугабыз, түндөп жөнөгүлө, - деп ар бирине беш жүз доллардан берди. Ѕалдар акчаны алып, бир-бирден чыгып кетти. Өздөрү калгандан кийин ћахмуд жеңин түрүп тамак жасоого киришти. “үнү менен тойлошту. Ёртең менен батирдин ээсине ачкычын берди да, жөнөп кетти. Өлтүрүлгөн адамдын так маалыматы жок болгон соң эч кандай деле чуу болбоду. »ги-жиги билинбей убакыт өтүп, бир жумадай болгондо ћахмуд ќшко келип  аргага жолукту.

-  андай жаңылык? - деди  арга аны көрүп эле.

- Ёч кандай ың-жыңы билинбейт, ќрозбеков деле тынчымды алган жок, демек документи бизде калганы жакшы болду, бирок эти€т кылыш керек, адам өлтүрүүдөн алыс болуш керек.

- Ѕайкабай калдык, өзү дагы алышып калбадыбыЕ

- Ѕолуптур, балдар байланышып жатабы?

- јлардан дайын жок, биз чыга элекпиз.

- ∆өн отурсак ачка калабыз, иштегиле эми, адегенде бир үй алалы, батир болбойт, баса, бүгүн ћосквадан жүз элүү миң доллар менен бирөө келатыптыр, мага чалышты.

- —аат канчада?

- “үнкү он бирде келет го, он тогузунчу купеге отуруптур.

- јнда шашылыш керек го?

- —өзсүз, мен силерди күтөм, - деп кайра жолго чыкты. јл ∆алал-јбадга келип, батирине барбай эле ƒилбарага жолугууга жөнөдү.  үтүп-күтүп чарчаганда кетип калып, эртеси эртелеп а€лдамага келди.  өпкө күттү, бир кезде ƒилбара автобустан түшкөндө кубанып тосуп алды:

-  андай, ƒилбара?

- ∆акшы. - ƒилбара сабыры суз жооп бере арышын ылдамдатты.

- ƒилбара, сага эмне болду? - ћахмуд ага жете келип, жандай басты. - ћага таарындыңбы?

- ∆ок, эл көрсө у€т, мындан ары менин тынчымды албаңыз!

- —ебебин айтчы, мага таарындыңбы? - деп жигит алдын торогондо кыздын жашка толгон көздөрү аны тайсалдатып ийди.

- —ебеби мага бирөөлөр куда түшүп келип кетти, андан аркысын айтпасам да билесиз, мен эч ким менен жолукпашым керек! - деп кыз ылдамдай басып кетти. ћахмуд ордунан жылбай дендароо болуп туруп калды, көптөн кийин кыздын артынан жүгүрдү.

- ƒилбара, токтосоң, бир аз эле а€рласаң! -  ыз үнсүз кете берди, ћахмуд күйүгө жетип барып, алдынан тосуп, артын карабай басып баратып сүйлөй берди. - Ѕир аз эле токточу, ƒилбара, укчу мени суранам!

- ∆олумду тоспоңуз!

- јзыраак эле токтой турсаң, мени угуп койчу суранам!

- “езирээк айтыңыз! - деди ƒилбара токтоп аны карай.

- ƒилбара, мен сени эч кимге бербейм, сени сүйөм, керек болсо атаңдын алдына эртең эле жуучу жөнөтөм!

- Ёми кеч, атам өзүнүн таанышына сөз берип койду.

- —өз берип койгону кандай? —енин оюңду укпай элеби?

- ∆ок.

- Ёмне үчүн, сен макул болдуңбу, өзүңө жакпаса деле унчукпай макул болдуңбу?

- ћага жакпаганын кайдан билесиз?

- Ѕилем, көздөрүңдөн көрүп турам, сүйүүсүз кантип жашамак элең, атаңа ал жакпасын айтышың керекЕ

- јйталбайм, атам баары бир көнбөйт.

- ћен эртең киши жиберем, - деп ћахмуд жолдон четке чыга бергенде кыз жай басып кетип баратты. ∆игит селдейе аны артынан карап туруп, чечкиндүү айтты: - ћен сени эч кимге бербейм!

јпасына кеңешүүгө үйүнө жөнөдү.  елсе «ухра жок экен. Ѕурхан аны көрүп:

- —ени милици€ издеп жүрөт, - деди.

- Ёмнеге?

-  айдан билем, ишиңдин опурталдуулугу гоЕ

- ћүмкүн эмес, азыр менде эч кандай "иш" жок. - ƒулду€ чарпа€га көчүк басып, - јпам жокпу? - деп сурады.

- јл келе элек.

- ”шунча кеч келеби?

- –епитици€да гоЕ

- јке, сен качан үйлөнөйүн деп жатасың?

- Ќеге сурадың? - Ѕурхан кайра инисине суроо узатты.

- ”бакыт жетти, мен да үйлөнүшүм керек да. - ћахмуд ыңгайсыздана күлүп ийди.

- јпама кыз жакпай жататЕ

- Ёмне, апама жакпаса үйлөнбөш керекпи?

- ќшондо-ой, мен жактырган гана кызга үйлөнөсүң дейт. - Ѕурхан инисинин жанына отурду.

- —ен жактырган кыз барбы деги?

- Ѕар, апама жакпады, - деп ага-ини сүйлөшүп жатканда «ухра менен Ёргешбай кафеде отурушкан. Ёргешбай «ухраны колунан кармап алган:

- «ухра, сен деле жалгызсың, мен дагы жалгызмын, үйлөнүп алалы.

- Ѕалдар да чоңойду, жаман ойлоп калбасын, сенде да балдар бар эмеспи, бири бирин туура кабыл алабы жеЕ - деп «ухра кылыктана жылмайып, колун тартып алды. - ћен азырынча жооп бере албайм.

- јндай дебе, мен балдарга эбак эле түшүндүргөм, каршы болбойт, сенин макулдугуң керек, - деп болбой эле Ёргешбай а€лды колунан тартып, өөп койду.

- Өл-аа, у€т ай. - «ухра шыңк эте күлүп койду.

- Ёчтеке болбойт, биз балдардын милдетинен кутулганбыз, өзүбүздү да ойлошубуз керек. - Ёргешбай шараптан куюп алдыларына койду. -  ел эми, мындан алып отуралы.

- ”шул жашыбызда үйлөнөт элек дегенибизди уккандар күлкү кылбайбы, - деди «ухра стаканды колуна алып. - Ѕиздин мындан аркы өмүрүбүз балдарга көз каранды, мен дагы эки уулумду үйлөнтүшүм керек.

- ћен бир кызымды күйөөгө узатыш үчүн а€л киши болушу керек экен, ал дагы бой жетти, - деген Ёргешбай стаканын «ухранын стаканына тийгизип, алып ийди. -  ызымды жакшылап узатышым керек, «ухра.

- Ѕиз ата-энебиз, ошон үчүн балдарыбызга кам көрүп, эл катары болсун дейт экенбиз. - «ухра дагы шарабын ак алды. Ёкөө кафенин ичиндеги бүлбүл жанган жарыктын астында көпкө отурушту. ќолжуй сыртка чыгып, жол четинде турган унаага отурушту. „оң жол менен зымырай келип, чоң мейманкананын тушуна токтошту.  үн мурунтан да€рдалган бөлмөгө ээрчише кирип келишти.

- Ѕүгүн үйгө барбайбыз, кызым бечара жалгыз күтүп жаткандыр, - деп Ёргешбай «ухранын жоон-жолпусунан келген белинен имере кучактап өзүнө тартты. - ∆аным, мен сени эриң барында эле жакшы көрчүмүн, ушул кезге чейин көзүмдү кызартып жетпей жүрдүм, эми менден алыс кете албайсың, - деп бети-башынан аймалап өпкүлөй баштады.

- Ѕолду эми, жүдөтүп жибердиң, экөөбүз жаш эмеспиз да. - «ухра кылыктана аны ары түртмөк болду. - “еатрдагылар кеп кылса, канттик?

-  ерек болсо аларга өзүм айтам, үйлөнөбүз дейм. Ёлдин биз менен кандай иши бар, экөөбүздүн тең башыбыз бош, күнөө кылган жокпуз го. - Ёргешбай болбой эле а€лды кучактап өпкүлөп кирди. - Өөп койчу, жаным, сен үчүн күйүп өлбөйүн.

-  ойчу эми, кел отуралы, - деп «ухра эркектин кучагынан бошонуп, диванга отурду. - Ѕашымды катырдың, Ёргеш, аз да болсо кадыр-баркыбыз бар, эл тааныйт, атымды булгап аламбы деп корком.

- —ени керек болсо, өзүм көтөрөм, мына жакында дагы бир жакшы оюн коюлганы турат, ошондо сага башкы ролду алып берем, - деп Ёргешбай кийимин чечине диванга жатып, «ухраны өзүнө тарта кучактады. Ёкөө бир аздан кийин жып-жылаңач болуп төшөктө оонап жатыштыЕ

ћахмуд ал күнү апасын күтүп отуруп кеч жатты. »чи бышып, көз алдынан ƒилбаранын элеси кетпей уйкусу качат. Ёрте ойгонуп: "ћен бул жолдон кетпесем болбойт, ƒилбара билбеши керек, менин дилимди да, сезимимди да ƒилбара гана агартты. јга болгон сүйүүм ак болгондуктан, ишим ак, тапканым таза болуусу зарыл", - деп ойлонуп мектепти көздөй жөнөдү. ∆олдо келатып, агасынын: "—ени менттер издеп жүрөт", - дегенин эстеп, √ќћго кайрылса ќрозбеков кабинетинде отурган экен.

- јссалоому јлейкум!

-  айда жүрөсүң? - јлик алгандын ордуна ороңдоп бир тийди.

- Ѕишкекте жүрдүм, эмне иш?

-  ачан кеттиң эле, далилиң барбы?

- ћен эч кимге айтып отурбайм, эмнеге издедиңер?

- Ѕир адамды өлтүрүп кетишиптир, жанында акчасы болуу керек, аны ошол акчасы үчүн өлтүргөн деген имиштер болуп атат, сенден күмөнүбүз бар, - деди ќрозбеков жигитти тикирейе тиктеп. ћахмуд солк этпеди, эч нерсе билбегендей ийнин куушура:

-  ай жерлик неме экен? - деди.

- „ет элдик, жанында документтери да жок болуп чыкты.

-  айдан билем, мен ал иш менен алектенбей калгам, балдар өз-өз алдынча кеткен, чарчадым мен дагы.

- »шениш кыйын, бирок эч жакка кетпегин, керек болгондо чакырып турабыз, эгер бир „ѕ чыкса таарынба!

-  уп болот, таксыр, - деген ћахмуд беш салаасын чыкыйына тийгизе жылмайып чыгып кетти. Ѕашын чайкаган ќрозбеков күлүмсүрөй: "»ттики десе, бул акмакта бир иш бар.  ачан болсо суудан кургак чыгат, мээси шумдук иштейт экен, сыр бербейт, башка болгондо эбак колго түшмөк", - деп кыжаалат боло үстөлүн бир муштап алып отуруп калды. ћахмуд сыртка чыкканда эки жагын карана терең дем алып, "ћенден шек санаган менен изиме түшө албайсың, кыйын болсоң илинчек таап ал", - деп ызырына жолго түштү.

«ухра үйүнө эрте келди. Ѕир тууган эжесине кеңешмек болуп, кайра тез эле аркы көчөгө жөнөдү. Ёжеси жакын жашачу, агасы ќшто турат. «ухра келгенде эжеси Ќабатхан эшигинде жүргөн.

- Ёжеке, кандай жатасыңар? ∆акын туруп жолугуша да албайбыз, - деп эжеси менен өбүшө учурашты.

- ∆акшы, өзүң кандай жүрөсүң?

- ќйдогудай эле, эжеке, сени менен сүйлөшкөнү келдим.

- ∆өн жай элеби?

-  андай десем, өзүм да эмне кыларымды билбейм.

-  андай иш? - Ёкөө ээрчише ичкери киришти.

- —өздү эмнеден баштаарымды да билбей турам, эжеке, турмушка чыксамбы дегем.

- Ёмне?..

- ќшондой, Ёргеш акедей асылып, үйлөнүп алалы дегенинен каршы болсом, агаңа барам дейт.

- јнан мага кеңешейин дедиңби?

- ќоба, эже, анан кимге кеңешем?

- Ѕалдарың уктубу?

- ∆ок.

- јлар эмне дээр экен? ∆алгыз жүрө бербей эрге тийип алсаң, жакшы болмок. ∆ездең келсе айтайын, ал Ѕурхан менен ћахмудга айтып көрсүн, - деп Ќабатхан ойлонуп калды.

- јдегенде экөөнү үйлөнтүп койсомбу дедим эле, - деди «ухра.

Ёжеси менен көпкө сырдашып, кеч күүгүмдө үйүнө кайтты.  ороого кирсе ћахмуд чарпа€да отурган экен, апасын көрүп кубанып кетти.

- јпа, сени эки күндөн бери күтүп жатам, жаңылыгым бар.

-  андай жаңылык? - «ухра уулун карап калды.

- Ѕир кызды жактырып калдым, сен колун сурап атасына барышың керек, таежем менен тагам болупЕ

- јнчалык эмне ашыктың, уулум? Ѕурхан үйлөнө элек, анан сен кайдан үйлөнмөк элең, анын үстүнө ал кызыңдын кандай экенин ким билет?

- јпа, ал кызды көрсөң, өзүң деле жакшы көрүп каласың, балаң качан үйлөнөм дейт, тезирээк үйлөнбөйбү?

- „ыгымды кайдан табабыз, анын үстүнө Ѕурхандын сүйлөшкөн кызы жок экен, издеш керек, менин колум тийбейт, - деп «ухра үйдү көздөй басканда ћахмуд аны жандай:

- јпа, бир жолу көрүп, атасына жолугуп келсең, менин көңүлүм үчүн, тентек балаң үчүн, апа? - деп апасынын ийнинен кучактады. - јпа, суранам, бир жолу эле барып көрүп келсең.

-  айда жашайт экен?

- јркы айылда, мугалим болуп иштейт.

- »штесе эмне экен, акыл-эси, түшүнүгү кандай экенин сен кайдан билесиң, кыздардын баары эле чоюлуп көрүнө берет, - деп уулунун сөзүн уккусу келбей тамак жасамак болуп жатты. ћахмуд ызасына чыдабай апасын өзүнө каратты:

- Ѕурхан эмнеге үйлөнбөй жүрөт десе, сага кыздар жакпай жүргөн тура, мен өз тагдырымды өзүм чечем, өзүм үйлөнөм! - деп буркулдап үйдөн чыгып кетти. «ухра артынан кыйкырып токтотууга аракет кылганы менен дуңкулдаган уулун токтотмок кайдан. Ѕурхан киргенде:

- ћахмуд кайда кетти? - деп сурады андан.

- Ѕилбейм, а€бай катуу кетти го?

- Үйлөнөм дейт, агаң үйлөнсүн десем, жинденип кетти, - «ухра ачык айталбай күңкүлдөдү. - —ени үйлөнтсөм болот эле, деги эртең Ўарипага барып, колун сурап келели да, бир жуманын ичинде үйлөнтөйүн.

- јпа, Ўарипа мага жакпайт, - Ѕурхан терс бурулду. - ћен аны албайм!

- Ёмнеге, өңдүү-түстүү, акыл-эстүү, ата-энеси колунда бар адамдар.

-  ереги жок!

- Өзүңөрдү-өзүңөр билсеңер, атаңарча тентип жоголгула анда, аттуу-баштуу жерден үйлөнтүп койойун десе, тилимди албай экөөң эки жакты карайсыңар! - «ухра баласын жемелей кетти. - ћен силерге жамандык кааламак белем, ы€?

- јтамды өз жайына кой, апа, өлгөн адамдын артынан жаман сөз айткан болбойт, - деди Ѕурхан акырын гана. - Өзүң түшүнүктүү, эл менен иштешкен а€лсың, аткарган ролдоруңду көргөндө биз сыймыктанабыз. јнан эки балаңа келгенде түшүнүгү тайкы а€лдардан бетер мамиле кыласың, өзүбүз каалабаган кызды кантип алмак элек? - деп эне-бала күңк-мыңк этишип, бир пикирге келише албай жатканда кызы Ќурила келип калды:

- Ёмнени чече албай жатасыңар, эне-бала? - Ёнеси менен өбүшүп учурашты. - ∆айчылыкпы деги?

-  андай жайчылык болсун, инилериң үйлөнөбүз деп мени кыйнап жатышат.

- Үйлөнсүн, Ѕурхан жыйырма бешке чыкты, үйлөнтүшүбүз керек, апа. - Ќурила Ѕурханды карады. - —үйлөшкөн кызың барбы?

- Ѕар.

- Ѕар деп кайдагы бир ата-энеси жок, ээнбаш өскөн немени таап алыптыр, Өзгөнбайдын кызына сүйлөшөлү десем, жакпайт имиш.

- јпа-а, азыркы жаштарга бөгөт болгон болбойт. јта-энеси жок болгонуна ал кыз күнөөлүү эмес да, атам өлүп калып, биз деле жетим болуп отурабыз го?

- јтаңды эл-жерден алыс талаалап кет деп ким зордоптур, өзүнөн-өзү тентип жүрүп өлдү! - деп «ухра жинденгенде Ќурила да чыдабай кетти:

- јтама акаарат келтирбе, апа, ал жаман иш кылган жок, бизди багам деп жер кезип, чайкоочулук кылып, ачка-ток болуп жүрүп өлдү. Ёмнеге атамды кеп кыласың? ∆аман жашаган жоксуң, апа, мына мындай үйдө кийбегенди кийип, көпчүлүктөн өйдө эле жашадык, кемчилиги болсо да сенин айта турган акың жок, - деди көзүнө жаш ала.

- ћен силерди капа кылайын деген жокмун, айтканымды укпай, өзүңөрдү өзүңөр билдиңер. ∆ок дегенде балдарым укса, өзүм каалаган бүлөдөн келин алсам деген жазыгымбы?..

- Ёмне, биз жаман болдукпу, ырас өз каалаганыбызга чыктык, жашообуз ойдогудай, балдарыбыз чоңоюп атат. √үланда деле бактылуу, андан көрө өзүңдү ойлонсоң боло, апа.

- Ѕолуптур эми, арга канча, өзүңөр билгиле, - деди аргасы кеткен «ухра. - Ѕурхан, сен кызыңдын дарегин бер, биз көрүп келели.

- ћакул, апа, - деп Ѕурхан кубанып кетти. - Өзүм такси менен жеткирип койом!

- «орго эле турган экенсиңер, эми менин силерге айта турган сөзүм бар... - деп баратып, унчукпай калды.  үйөөгө чыгаарын ушу азыр балдарына түз эле айткысы келди, бирок оозу барбады, тилин тишине катып, зыңгырай отуруп калды.

- Ёмнени айтайын дедиң эле, апа? - Ќурила жанына отуруп сурады. - «арыл бирдемеби?

- ∆ок-жок, тойго кетчү чыгымдардан бир аз кыйналабызбы дейм даЕ

-  ам санаба, апа, биз турбайбызбы, эл катары эле алабыз, √үландалардын деле колунда жок эмес. Өзүңөр кудайга шүгүрсүңөр, бир келинди элдин оозу ачылгыдай кылып алууга кудурет жетет, - деди Ќурила апасын кучактап. - Ѕалдарыңдын бактысы сенин бактың эмеспи.

- ќоба, кагылайындар, ћахмуд дагы таарынып кетти, ал эми келбейт, - деп «ухра тунжурай түшкөндө Ќурила Ѕурханды карады, ал "билбейм" дегендей ийнин куушуруп койду.

- јл эмнеге келбейт?

- “аарынып кеттиЕ

- Ѕирдеме дедиң беле?

- Ёмне дейин, агаң үйлөнсүн, койо тур дегенден башка эчтеке дегеним жок, - «ухра күнөөлүүдөй акырын унчукту. „ындап эле ћахмуддан сарсанаа болуп турган, Ќурила деле энесин а€ды, унчукпай калды. Ѕир кезде эшик ачылып ћахмуд киргенде «ухра кубанып кетти.

-  елдиңби, уулум, сарсанаа болуп жаттык элеЕ

-  андай келсем ошондой бат эле кетем, үйдө бир буюмум калып калыптыр, - деп дуңкулдап ички бөлмөгө кирип баратканда Ќурила:

- ћахмуд, биз эртең Ѕурхандын кызына жуучулукка барабыз, агаңдын тоюна катышкың келбейби? - деп ордунан туруп, үкөсүнө жакындады. -  елээрки жумада тойду баштайбыз.

- џраспы? - ћахмуд бир апасын, бир Ѕурханды карай берди. - јндай болсо кубанычтамын, агамды куттуктабай кантип кетмек элем?

- „ын, - деп жылмайды Ѕурхан.

- јпа, акем качан эле үйлөнүш керек болчу, - деп ћахмуд андан ары дагы бирдеме демек болуп, анан унчукпай калды. јндан кийин чогуу отуруп көпкө кеңешишти. Ёртеси жуучулукка бармак болуп, жай-жайларына тарап кетишти. «ухра ар кайсыны ойлоп жатып кеч уктаган, эрте ойгонгон Ќурила чай да€рдап, анан калгандарды ойготту.  үн шашке болгон кезде гана «ухра менен Ќурила таксиге отуруп, Ѕурхан көрсөткөн үйгө келишти. Үйүнүн сыртынан эле жупунулугу көрүнгөн короого кире бергенде аларды жетимиштердеги кемпир каршы алды. јл мындай "конокторго" көнүп калган, ошондуктан дароо эле жуучулар экенин билди кыраакы киши.

-  елгиле-келгилеЕ

-  үүлүү-күчтүү, аман турасызбы? - «ухра аны менен учурашып атып, үйдү бир карап койду.

- ∆акшы-жакшы, келгиле, сиңдилер, үйгө киргиле.

-  елип калдык, кызы бар үйгө ат тезегин кургатпай келген адамдар көп болоору белгилүү эмеспи, апажан, бизЕ

- ќоба-ооба, - деди Ќурила босогону аттай берип.

- Ѕолбой анан, буйрук насип болгону даЕ

-  ызы бар үйдүн коногу көп, - «ухра жылма€ төргө өтүп, отуруп калды. —ыртынан жупуну көрүнгөнү менен үй ичи абдан жасалгалуу эле: эмеректер ирети менен коюлган, баары таза, килемдери колго согулган, төшөлгөн килемдер андан бетер көз жоосун алат. "∆акшы эле турушат экен, бирок кызы кандай неме болду экен?", - деп ойлонуп калды «ухра.

- Ќанга карагыла, айланайындар, "жүгүргөн калат, буйруган алат" дешет эмеспи. —амира менин кызымдын кызы, жээн неберемЕ

- Ѕиздин балабыз менен сүйлөшүп жүрүптүр, бири-бирин жакшы көрүшөт экен, ошондуктан сиз уруксат берсеңиз, тойду баштасакпы дедик эле. - «ухра ушинткенде кемпир аларды бир чолуй карап ойго батты. Ѕул —айкал деген а€л, анын күйөөсү Ѕахадур менен соода-сатыкта чогуу жүрүшчү. —айкалдын күйөөсүнүн апийим менен соода жасаганы билинип калып Ѕахадурдан бир жыл мурун камалган. Ѕахадур болсо өзүн калкалап калып, эптеп иштеп жүрүп ошол бойдон өлгөн. —айкал Ѕахадурду билчү, анткени апийимди гүлдөрдүн арасына өстүрүп, өздөрү багаар эле. ќшондо Ѕахадур түндөп келип кетчү, далай жолу аш басып, күйөөсү экөө аны сыйлап жүргөн. Ѕелгисиз бирөөлөр күйөөсүн түрмөдөн өлтүргөндөн кийин Ѕахадурдун да өлгөнүн уккан. јзыр —айкал булардын Ѕахадурдун үй-бүлөсү экенин билген жок. Ќебереси —амира эчак ымандай сырын айтып, келген жуучуларга такыр макул болбой жүргөнүнөн, ойлоно калды:

- Ёгер балдар бири-бирин билсе, каршылык жок. јдегенде кызым келсин, сүйлөшүп өз оозунан чын-бышыгын угайын, - деди —айкал. «ухра:

-  үздүн күнү эмеспи, эже, ылайыгы келсе тезирээк болсо деген элем, Ѕурхандан кийинки уулумду да үйлөнтмөкмүн, - дегенде Ќурила дагы сөзгө аралашты.

- —изди түшүнөбүз, жалгыз небереңиз экен, ойдогудай кылып алабыз, эне, келин болуп барса сыйлап, өз эрки менен күйөөсү экөөнү өздөрүнчө бөлүп койобуз.

-  ызым, мен андай дебейм, келин барган жерине кызмат кылат, эмгеги өтөт, антпесе келинди эмнеге алабыз? —өз башкада, мен төрөгөндөн бир кыз төрөгөм, кызым ‘рунзеде догдурдун окуусуна окуп жүрүп өз каалаганына чыгып кеткен, күйөөсү окуусун таштатып айылына алып кетип калыптыр. - Ёне оор улутунуп алды. - ”шул кызды төрөөрдө үйгө чакырып алгам, кызы торолгондо мага берип кайра кеткен. Ёкинчи баласын төрөп атып каза болду, уулу ошол жакта калды, мен кызымдын келечегинен гана кабатыр болуп турамЕ

- “уура, кабатыр болбой анан, уулум Ѕурхан жакшы жигит, иштеген иши бар, жоош-момун, көп алыс эмеспиз.

- ЅурханЕ - деп Ќурила дагы сөз баштап келатканда босогодон узун бойлуу, кара көз кыз кирип келатып тык токтоду. Үйдөгүлөр аны карап үн катпай туруп калышты, көптө барып —айкал:

- ћенин —амира кызым ушул, апа-эжелериң менен учураш, кызым, - деди өзү өйдө боло.

- јмансыздарбы? -  ыз башын ийкеп оң колун көкүрөгүнө койо саал ийилип койду да, «ухраны бир карап алып, төркү бөлмөгө кирип кетти:

- ∆акшы, айланайын, - деген «ухра аны ойлуу карап калды. Ѕир аздан кийин кыз узун атлас көйнөк-дамбалын кийип, сыртка чыгып, чай алып кирди. „ачын артына түйүп алган кыздын турпаты «ухрага жакты. "”улум менин оюмдагы кызды тапкан экен, эми тойду тездетиш керек", - деген ойдо отурганда —айкал аларга карап, колун жаңсай дасторконго ишаарат кылды:

-  ана, кыздарым, нанга карайлы.

- –ахмат, эже, —амира бизге жакты, - деген «ухра эңкейип нандан алып, оозуна сала чайдан ууртай кымырынып койду. —амира «ухраны таанычу, себеби оюн-зоокту жактырып, театрлардан оюн көргөнү көп бараар эле. "Ѕурхандын апасы менен эжеси ушулар тура, жакшы адамдар экен, Ѕахадурдун баласымын дегени бар. јпам менен кеңешип да€р экенимди айтышым керек, эми тойду токтотууга болбойт, өз сүйгөнүмдүн шагын сындырбашым керек", - деп оюнда өзүнчө толкунданып алды. «ухра сөздү бышырып, анан үйүнө кайтты.  өп өтпөй эле чогуу базар кыдырып, тойго керектүүлөрдү алышты. Ѕата берилип, той болоор күн белгиленип, эки жак тең камынып калышты. Ѕири-бирин сүйгөн эки жаш бат эле үйлөнүп, бир үйдөн түтүн булата башташты. —айкал ичинен тынып калды, Ѕахадурду тааныганын айтпады, сөздү көбөйткөндөн эмне пайда деп ойлоду. ћахмуд агасынан эч нерсе а€бады, бүт чыгымын өзү чыгарды, өзүнүн үйлөнүү тоюна деп калганын катып койгон.  аргага жолугуп, кээ-кээде өз энчисин алып турат, анткени бул балдарды үйрөтүп, ушул жолго салган өзү. ћугалимин сыйлагандай эле ћахмуддун сөзү алар үчүн мыйзам. ќшол күнү да  аргага белгиленген жерден жашыруун жолукту:

- »штер кандай?

- Ѕаары жакшы.

- ћен ќрозбековдо болдум, кыскасы, мындан ары баарын кынтыксыз жасагыла.

- ∆арайт, эми балдарды чогулта берсем болот экен да?

- Ѕолот, мен силер менен бир айда же он беш күндө гана бир жолугуп турам, - деди ћахмуд  арганы карай.

- Ёмнеге?

- Үйлөнөм, - деп күлүп койду ћахмуд.


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞