»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

“абышмак жашоо сызыгы

Өзү таштанды бала болуп туруп, шоруң каткыр ћалика кайра эле ошол күкүк энесинин тагдырын кайталайт.  ызын дагы эрге чыкпай жатып төрөп алып, апасынан катып жүргөн жеринен өз кызыкчылыгын ойлогон арам ойлуу «ууракан уурдап кетет.  ийин көп жылдан кийин ћалика бир кездеги сүйүүсүн да, жоготкон кызын да, атүгүл таштап кеткен энесин да таап, бактылуу жашап калат.

ћалика мектепти бүтөөрү менен эле көптөн көксөгөн максатын ишке ашыруу үчүн шаарды көздөй жөнөдү. јпасы аны токтото алмак эмес, анткени төрөбөй калганда балдар үйүнөн багып алган, бакма кызга эненин тили өтпөдү.  үмүшай менен “абылды бири-бирин катуу сүйгөндүктөн отуз жыл чогуу жашап келишти. “уугандары ажыраш дегенге “абылды болбой койду,  үмүшайга алар ачык айта алышкан жок. јнткени ал абдан жакшы келин эле, тууган-уругун сыйлап, алдынан кы€ өтпөй баарына жасаган мамилеси, адамгерчилиги жогору эле. јбысындары аны кээде сөз кылып калышчу.

-  апырай, “абылды өзү деле жалгыз бала болсо, баласыз өтүп кетеби? - деди атасы менен бир тууган ∆етешиктин а€лы Ѕурулсун.

- Ёмне кылсын,  үмүшай жакшы а€л да, “абылдыны да жакшы карайт.

- “өрөп түшпөсө кошомат кылат да, ботом, ушунча жыл жашап, жыты сиңишип калган неме андан кеткиси келмек беле?

- ќй анан убал-соопту ойлобойбу, күйөөсүн ошончолук а€п, сыйласа андан кетиши керек, эртедир-кечтир ал да үйлөнүп, балалуу болушу керек, - деп Ѕурулсундун үйүндө жай сүйлөшүп жатышканда  үмүшай кирип келатып токтоп калды. - ћинтип жүрө берсе тукумсуз өтөт, силер бир туугансыңар, күйө турган силерсиңер, ачык айтып эле кетире тургансыңар, - деди коңшусу √үлай.  үмүшай кирбей дароо артка бурулуп кетип калды. “абылды өзүнүн ишинде болчу,  үмүшай үйүнө келип, бугу чыкканча ыйлады. ќйлонуп отуруп бир кезде кетмек болду, күйөөсүнө айтпай кетип калайын деди, кийимин алып, үй ичин бир сыйра сыдыра тиктеп алды да, эшикке кадам таштады. Ѕул алтымыш жетинчи жыл эле. јл дароо эле апасына барды, эки агасы өзүнчө, бир эжеси күйөөдө, апасы эки небереси менен жашачу.  ызын көрүп утурлай басты. ƒемейде ал колуна баштык көтөрүп келип, бир түнөп эле кетип калчу, бул жолу себинде алып барган чоң чемоданын көтөрүп суз келди.

- —ага эмне болгон, кызым? - деди эне кабатырлана.

- ћен биротоло келдим, апаЕ

- ”шундай болорун билгем, туура кылыпсың, өзүңдү да кыйнабай, “абылдыны да кыйнабай, - деп  алыйпа небересине чемоданды көтөртүп кирди.

Үйгө киргенден кийин  үмүшай өпкөлөп ыйлады, басылбай ыйлай берди. јпасы аны жайына койду, "Ѕугун чыгарып алсын", - деди оюнда, акыры ушундай болуп бүтөөрүн эне жүрөгү сезген.  өптөн кийин  үмүшай:

- јпа, эртең шаарга кетейин, - деди көз жашын аарчый.

- Ўаарга эмне бар, кызым, окуп-чокуй турган жаштан өтүп калдың, үйдө эле туруп тур, мен деле жалгызмын. Ёмлис менен Ёрнис болбосо такыр карайлап калчудаймын, алар билгизбейт, мал-салды карап эрмек дагы.

- “абылды келип калсачы, мен ага айтпай баса бергем да, кокус ал мени көрсө кетпейт, апа, үйлөнбөйт. ќшон үчүн ага көрүнбөй көздөн далдоо болушум керек, - деди айласы кеткендей.  алыйпа түшүндү, кыраакы эне бир кеп укканын, баарын баамдады да:

- јнда сен агаңдыкына кетип кал, мен түшүндүрүп айтайын, “абылды келсе өзүм сүйлөшөм, - деп оозун жыйгыча эшиктен “абылды кирип келди. Ёне-бала бири-бирин карап туруп калышты.

- јпа, жакшы турасызбы, күүлүү-күчтүү жүрөсүзбү? - деп бажыра€ кол берип, -  үмүш, эмне баса бердиң? - деди а€лынын отуруп жатып.

- Ѕалам, чай ич, - деп  алыйпа чыныга чай куюп сунду.

- »чтим, апа, биз сүйлөшүп алышыбыз керек, - деп “абылды  үмүшайды карады. -  үмүш, эмнеге баса бердиң, биз эми ажыраша албайбыз, жаш болсок бир жөн, экөөбүз тең кыркты ортолоп калганда кайда барасың, бирөө бирдеме дедиби, ачык айтчы?

- “абыш, мен сага бала төрөп бералбагандан кийин сенин бактыңды кармап жүрө бергеним туура эмес. јли да болсо убакыт бар, сен а€л алып балалуу болушуң керек, - деди  үмүшай сумсайыңкы карап.

- Ѕолбойт, мен башка а€л албаймын, сени менен гана калам, ким эмне десе ошол десин. Ѕалалуу болгондор эле жыргап атыптырбы, кээси балдарын ынтымакка келтире албай машакатта, кээси тартиптүү тарби€лай албай өздөрүнчө азапта. јндан көрө биз сыйлашып, түбөлүк бирге болобуз, - деди ачуулангандай жандалбаска түшүп.

- ћени түшүнсөң боло, “абыш, мен андай кыла албайм, ажырашалы, макулбу? ћен эртең шаарга кетем.

- ћен дагы чогуу кетем, шаардан кимди ким текшерип коюптур, сен үйдө болосуң, мен бир заводго кирип, иштей берем, - деп ордунан турду. - јнда жолго тыйын дайындайын.

- ”бара болбосоңчу, “абыш, сен а€л ал, балалуу болуп, өз күнүңдү көр, - деди буулуга  үмүшай.

- ∆ок, мен мал-салды бүт сатам, керек болсо үйдү да сатып, биротоло шаардан үй алабыз да, жашай беребиз.

- јгаларың эмне дейт?

- ћенин у€лашым деги жок, күйөрүм жалгыз сенсиң,  үмүш. ∆етешик мага күймөк беле, эми тууган дечи, анын өз үй-бүлөсү бар. ƒемек, мен өз тагдырымды өзүм чечем. —ен ушул жерде бол, мени убара кылба, эч жакка кетпе, эки-үч күндө бүтүрүп келем, - деп шарт чыгып кетти.

-  ызым, сен туура түшүн, “абылды сенден ажырабайт, тагдырыңдан көрөөрсүң, айтканы менен бол. ћындан качып, дагы башка бирөөгө баш байлап көнгүчө дагы кыйналасың, ошондуктан жылуу ордуңду суутпа.

- јпа, баласыз өтсө мен күнөөлүү болбоймбу, а€л алып, балалуу болсун даЕ

- Өзү болбосо эмне кыласың, таалайыңан көр деген бар, чыдап баарын акыл менен чече бил, анын да назарын сындырба.

-  өрөйүн, аргасызмын ошого, көңүлүн суутканга аракет кылышым керек.

- Өзүң бил, иши кылып “абылдыңдын айтканы менен бол, - деп  алыйпа кызынын тагдырына ичтен сызып кейип турду.  үмүшайдын да көңүлү ордуна келбей кыжаалат болуп, жан дүйнөсү жабыркады. “өрөбөгөнүнө кейип, кудайга нааразы болгон күндөрүн, жалынып-жалбарганын эстеди, кырктан өтүп, элүүнү көздөп калганда кайдагы бала? Ёми турмушта жашоосуна ыраазы болуп, карды тоюп, кийимдин жакшысын кийип, бакубат өмүр сүрүүдөн өткөн бакыт барбы? јнсыз да канча өмүрүн ыйлап-сыктап өткөрүп жиберди, кудайга ашыкча жалбарып ыйлагандын өзү да күнөө имиш. јндан көрө тирүүлүгүнүн өзүнө тобо кылып, жашоонун өзү ырахат эмеспи.

“абылды үйүнө жетээри менен эле түндөп тоого барып, энчилүү малын бүт айдап келди, эртеси үйү сатылат деп кулактандыруу жазып илди. ∆етешик менен Ѕурулсун аны угаары менен жетип келишти.

- “абылды, бул эмне кылганың, атаңдан калган үйдү сатканың туура болбойт, жашың элүүгө чамалаганда тентигени турасыңбы? - деди инисин жактыра бербей.

- јтамдан калганды кармап калгыдай балам болбосо эмне кылам, андан көрө тынч күнүмдү көрөйүн, - деди “абылды жер карай.

-  ой, бала, анткениң болбойт, андан көрө  үмүшайды жайына кой да, үйлөнүп, бала-бакыралуу болушту ойлон. - Ѕурулсун ушинткенде “абылды ага-жеңесин карады:

- ј€л албайм, адам бир төрөлүп, бир өлөт, бир гана жолу үйлөнүү той болот. ћага башка а€лдын кереги жок,  үмүшай менен жашап өтөм, - деди ал. - Ѕул үй сатылбаса силер карап тургула, кийин келип, сатып кетээрмин.

- “уура кылбадың, “абылды, сенин курагыңда эмес жетимишке чыкканда балалуу болгондор бар, сага алып берээр келинди да таап койгонбуз.

-  ереги жок, байке, мен үчүн кам көргөнүңөргө рахмат. Ёртең малды базарга алып чыгып дүңүнөн сатам да, шаардын чет-жакасынан үй алам. Ѕул үйдү саткандан кийин кайра мал кылып, тынч жашоомду өткөрөм, - деп үңкүйүп туруп алганда ∆етешик унчукпай калды. Ёртеси ал малын сатып, бир топ акча кылды да, үй-жайын агасына дайындап коюп,  үмүшайга келди. јл күнү аерде болуп, эртеси шаарга жөнөп кетишти, бат эле сатыла турган үй табышты. Ѕеловодскиден төрт бөлмө үй алып, ошондон көп өтпөй айылдан жүгүн ташып келишти.  үмүшай жөн жаткан жок, ошол арада шаарга тез-тез каттап, бир төрөтканада классташы иштээрин билди. јга сырын ачты эле, ал бала табылаарын кыйыта, көзүн кысып койду.  акаганга муштаган болуп ошол арада эркек бала табылбай жатты, акыры “абылды экөө кеңешип, кыз болсо дагы багып алмак болушту. Ѕир миң тогуз жүз жетимиш төртүнчү жылы күзүндө үч күндүк ћаликаны кубанычы койнуна батпай үйүнө көтөрүп келишти. “абылды экөө ымыркайды колдон колго өткөрүп, ыйласа үйрүлө түшүп, оозуна упчу кармап, бири жала€к камдап, бапестеп багып жатышты. ќшентип бири-биринен айрылгысы келбеген жубайлардын кубанычы элге угулуп, туугандары келип кетишти. ћалика бир жаштан өтүп калган болчу, жээк-жааты  үмүшай өзү төрөгөн экен деп ойлоп калышкан. Ѕеловодскиге келгендерине эки жылдан ашып калган. ќшентип ћалика жубайлардын сүймөнчүктүү кызы болуп чоңоюп баратты. ќшол кезде  үмүшайдын жүрөгүн ооруткан бир оку€ болуп өттү. Ѕир күнү классташы ага шашылыш келди.

-  үмүшай, сени менен сүйлөшчү сөз бар, - деди келээри менен.

- ∆айынча элеби, эмне мынча камыгып алгансың? -  үмүшай деле жүрөк түпкүрүнөн бир нерсени сезгендей түпөйүлдөнө карап калды.

- ћаликаны таштаган кыз кайра келип атат, жигити экөө таарынышып кеткен экен, кызын таштап койгонун билгенде анысы баланы алсаң табышып үйлөнөбүз дептир, ким алып кеткенин билишим керек дейт.

- Ёмне кылабыз анан, биз ћаликадан ажырасак өлүп калабыз, «амира.

- ћен айтпайм деп тырышып жатам, айтор жаным чыгып, сага кеңешкени келдим.  ызды чарчап калган деп кагаз да€рдашыбыз керек!

-  антип, кимден алам?

- ћен өзүм да€рдайм, бирок аны алыш үчүн бир топ акча керек болот.

-  анча? -  үмүшай ушул азыр дүнүйөнүн түбүн сураса да колунан келгенин жасай турган абалда эле. - Ёмне десең да макулмун. јйт, канча керек?

- ј€к-би€гы он миң болот гоЕ

- ћакул, аны таап берем, кыскасы кызымды менден ажыратыш же калтырыш сенин колуңда.

- јнда сен эртең жумушума бар, акчаны ала бар, экөөбүз сүйлөшүбүз да, төрөтканадан эле чарчап калган деген документ да€рдап, төрөлгөндөгү делосун жок кылып койолу, - деди «амира. јл жөн гана акча алмакка ошенткен болчу. ћаликаны төрөгөн кыз он жетидеги жашы жете элек кыз эле, өз энеси келип төрөтүп, таштап кеткен. Ёкинчи кайрылмак турсун, ал а€л кызы бул төрөтканада төрөгөн деген документтерден бери жок кылдырган болчу. Ѕирок ал делону жоготтум деп коюп, «амира өз үйүнө алпарып катып койгон. ќшентип опузалап акча алыш үчүн классташына келген эле. «амиранын акча табууну көздөгөн арам оюн  үмүшай кайдан билсин, эртеси он миң рублди курбусуна жеткирип берип, көңүлүн жайгара үйүнө кайтты.

ћалика өтө эле эрке кыз болуп чоңоюп келатты. ћалика он бешке чыгып калганда “абылды катуу оорудан көз жумду. јйрыкча ћалика үнүн баспай атакелеп буркурап-боздоп, элди а€бай ыйлатты. “уугандары чогулуп келип, “абылдыны өз жайына коюп, акыркы милдетинен кутулушту.  үмүшай жалгыз кызынын бактысын ойлоп, ошого көңүлүн буруп, кабагына кир жолотпой багып жүргөндө дагы бир оку€ болуп өттү. ћалика мектептен келип эле:

- јпа, мен кимдин кызымын? - деди ыйлай берип кызарган көздөрүн апасына кадап. - ћени бирөө төрөп таштап кетти беле?!

- Ёмне дедиң, кызым, ким айтып жүрөт муну? -  үмүшай муундары калчылдай кызын эңиле калып кучактай калды, көзүнүн жашы мончок-мончок болуп ылдый куюлуп турду. -  алп айтат, кызымЕ

- ∆ок-жок, өзүң калп айтасың, сен багып алыпсың го, эмнеге менден жашырасың? - деп ички үйүнө кирип, эшигин жаап алды ћалика.  үмүшай кызынын ыйлап атканын угуп, эмне кылаарын билбей көзүнүн жашын төгүп, турган жеринде селейди.

"ќо жараткан, бул эмне деген азабың эле, шумдуктуу дүйнө ай, кандай кара оозуңа кан толгур айтты экен? Ёми эмне деп айтам, кантип өз энең эмесмин дейм, ушул азаптан көрө бакпай койсом эмне, кандай күндө калдым?!" деп дубалга жөлөнүп, ылдый көздөй сыдырыла нес болуп отура берди.  өзүнүн жашы жүзүндөгү билинээр-билинбес бырыштар менен сай-сайга түшүп аккан суудай тарам-тарам болуп агып жатты. Ѕул убакта ал сел каптап келатса да сезбей турган абалда эле.  анча отурганын ким билет, бир маалда ички каалга ачылып, ћалика чыкты.  үмүшайдын бир чекитти тиктеп, делдейип отурганын көргөндө боору ооруп кетти. Ѕала болсо да ойлонуп отуруп, бир чечимге келген эле. "Ёмнеге апамды капа кылдым, багып алса эмне экен, алчаңдатып багып отурса, акылсыздык кылып, жүрөгүн оорутканым туура эмес", - деп ойлонуп чыккан кыз апасынын акыбалын көрүп, коркуп кетти.

- јпа, апакебай, кечир мени, турчу өйдө, - деп колтугунан өйдө кылып, төшөккө алып барды. - јпа, кечир мени, мен акылсызмын, апаке, мен сени капалантып койдум, - деп мойнунан кучактап алып, өпкүлөп ыйлап жатты.

- —ен мени кечир, алтыным, кечир, садагам. -  үмүшай сүйлөй албай жашка мууна мукактанды.

-  ойчу, апакебай, кечирим сурабачы, мен акылы жок эркеликтин айынан сенин жүрөгүңдү оорутуп койдум.

- Ёчтеке эмес, көпөлөгүм, эртеби-кечпи боло турган иш эле, уга турган сөз эле, - деп  үмүшай өзүн кармана ћаликаны токтоо карады. - ”шул сөздү башкадан эмес өзүмдөн уксаң болмок. ѕендемин да-а, эчтекени укпайт, көрбөйт деп ойлогонумду кара, эсиңе киргенде эле айтсам болмок экенЕ

- Ѕолду, апа, эчтеке айтпа мага, эми эчтекени уккум дагы келбейт, менин апам жалгыз гана сенсиң, сенсиң, апакем! - ћалика апасынын төшүнө башын жөлөп алып, солкулдап жатты. " урган жаным ай, секелегимдин жүрөгү канап жатат го. ∆араткан, өзүң кечире көр, өзүң бербеген баланы бирөөдөн алып бакканым күнөө болдубу, мен болбосом дагы бирөө багат эле го, дүйнөдө жалгыз мен бекемин балага зар болгон? ћейли, өз энеси эмес экенимди билгени жакшы болду", - деп ойлоп отурду. јл күнү эне-баланын ортосунда ошол бойдон сөз уланбай жатып калышты. Ёртеси эрте ћалика мектепке кеткенде  үмүшай шаарга жөнөдү, ал шашып-бушуп «амираны тапты.

- Ёмне жайчылыкпы? - деди ал курбусун көрүп эле.

-  айдан, ћаликага кимдир бирөөлөр менин багып алганымды айтып коюшуптур. Ёмне кылаарымды билбейм, алтымышка чыгып калдым, эгер ошол төрөгөн кыздын аты-жөнүн, дарегин билсең мага бер, жанымда болсун.  окус ооруп-сыркап калсам же бирдеме болсом байкуш ћаликам кимге барат, ошону үчүн ага өлөөрүмдө айтып-деп кетишим керек. јзыр тогузунчуда окуп калды, менимче акыл токтотуп баарына саресеп салчудайЕ

-  үмүшай, туура айтасың, сенин апаң да өтүп кетти, эжең менен агаң деле анча карабайт, өз балаң болсо башка эле.

- ќоба, алар башында эле бала бакканымды жактырышкан эмес.

- ћенде төрөлгөндөгү делосу бар, ошону алып бекитип ал, анда бүт дареги бар, - деди эле  үмүшай кубанып кетти. ƒелону алып, үйүнө түш ченде келди, эшикти ичинен илип, делону окуп кирди. "¬енера, ¬енера деген экен да, —ултанова ¬енера", - деп көпкө чейин карап туруп, анан шашылыш сандыгын ачып, эң түбүнө салып койду.  үмүшай малдуу-алдуу, пенси€сы бар, кызы экөө эч нерсеге муктаж эмес. Ёшигинин алдында жер-жемиштери менен багы бар, бир жагына жашылча айдап алышат.  ыскасы, өздөрүнө тың. ћалика ба€гыдан кийин токтолгонсуп калды, апасынын айтканын илгиртпей аткарат, өзүн жайдары алып жүрөт. ћектепти бүтөөрү менен эле шаарга кетип, өз максатына жетмек болду, кы€лында актриса болгусу келет. Ўаарга келип искусство институтуна тапшырды, бирок упайы жетпей өтпөй калып, үч айлык курска кирип алды. ќшол жерде жүрүп, јйдар менен таанышып калды. јйдар јйыл чарба институтун бүтүрүп, жаңыдан гана иштей баштаган. ћаликаны бир көрүп сүйдү, ћалика дагы аны көрбөсө чыдай албайт. —үйлөшкөндөрүнө бир жылдай болуп калганда бир күнү јйдар:

- ћалика, мен атамдарга кеңешип келейин, сен да€р тур, макулбу? - деди кучагына кысып туруп. -  андай дейсиң? Ѕиз үйлөнүшүбүз керек, бийкеч.

- џраспы, анда мен апама айтайын, - деп ћалика кубанычтуу карады, јйдар аны жалжылдаган көздөрүнөн өөп:

- џрас, жаным, минтип жүргүчө бирге бололучу, үйлөнүп алалычы, ар дайым уйкудан ойгонгондо жанымда болсоң, көзүмдү ачаарым менен жүзүңдөн аймалап өөп ойготсом кандай бакыт. јтамдар сени жакшы тосуп алаарына ишенем, - деди саамай чачтарын артка карай сылап.

- ћен сага ишенем, алтыным. ”кканда апам дагы кубанат болуш керек, сенин балдарыңды көрүп, эркелетип ээрчитсем болот эле деп көп айтат, - деди ћалика ага эркелей. - ј сен эрке күйөө бала болосуң.

- „ынбы? - јйдар кызды суктана карады. - —ен кандай керемет жансың, алтыным, жылмайганыңда көздөрүң күлүп, өзүңчө эле бактыга тунуп тургандаң сезилесиң.

- ћен чын эле сулуумунбу, јйдар?

- ј€бай сулуусуң, сени төрөгөн а€л кандай гана адам болду экен, мага сендей назик, супсулуу кызды жаратып берген.

- јпамбы?! - ћалика ойлуу телмире түштү, ал өзүн жарык дүйнөгө алып келген апасын ойлоп ийди: "џрас эле кандай а€л болду экен, ал дагы мага окшош чыгаар, эмнеге таштап койду мени? Ѕалким төрөгүсү келбегендир же эри жок төрөдү бекен? јндай болсо мен ал а€лды көргүм да келбейт, жек көрөм ошондой а€лды, төрөгөн баласын башка бирөөгө берип коюп, бейкапар жүргөн а€л эне деген сөзгө татыксыз".  өздөрүнө жаш тегеренип кетти, аны байкаган јйдар:

- ћалика, сага эмне болду, мен туура эмес сүйлөп алдымбы? - деп чочулай карады.

- ∆ок-жок, , мен апамды эстеп кеттим, азыр ал мени келет деп акыйып күтүп жаткандыр. јйдар, эгерде мен турмушка чыксам ал биротоло жалгыз калат, - деп сөздү башкага бура жашын төгүп ийди.

-  апаланба, жаным, эгерде үйлөнүп алсак шаардан үй алып, апабызды колубузга алып алабыз, - деп јйдар сооротуп, ары жакка алып барып, балмуздак алып берди. јр кайсыны сүйлөп күлдүрүп, экөө кучакташа көпкө басып жүрүштү. ќшол эле күнү јйдарды атасы шашылыш чакыртып ийгендиктен, ал ћалика менен коштошо албай кетип калды. ћалика анын кеткенин угуп, жакшылыкка жоруду. Ѕирок эки күн өтпөй эле јйдар кайра келди да, дароо ћаликага жолукту. —үйгөнүн көргөн ћалика таарынгандай бултуң этти:

- Ёмнеге айтпай кетип калдың?

-  ечир, ћалика, атам ооруп калыптыр, чакыртканынан барсам төшөктө экен, - деди салкын.

- ∆акшыбы анан?

- ќоруканага алып келдим.

- ∆акшы болуп калсын, кечир мени, сага а€бай таарынбадымбы? - деп кыз заматта жадырап кетти.

- “аарынба, алтыным, мен атама сен жөнүндө айттым, ал сакайып кетсе эле үйлөнөбүз.

- ћакул, мен да€рмын, сенин ак жоолукчан делбириң болсом арман жок, - деп кы€лдана жигиттин төшүнө башын жөлөдү. јйдар кыздын жүзүнө тик багып кароодон жалтаңдап жатты. јтасынын: "ћен десең башка кызга үйлөнбө, сен ћустафанын кызына гана үйлөнөсүң, көзүмдүн тирүүсүндө аны алып кел. ћен ћустафага сөз берип, кол алышып койгонмун, сөзүм адал болсун", деген сөзү жүрөгүн өйүтүп турган. јл тургай досунун кызын јйдарга тааныштырууга жетишкен эле.  өкүрөгүн өйүгөн учурду эстегенде ћаликага бир боору ооруп, андан ажырагысы келбей, ошол күнү көпкө жанында болду. Ѕул кезде алар бирге болууга ант беришип, эбак эле кошулуп алышкан. ћаликаны а€п турду дилинде, бирок атасынын сөзүнө каршы тура албады, же кызга сырын ачык айта албады.  үүгүм киргенде экөө ээрчишип јйдардын батирине келишти.

- ћалика, иштериң кандай, быйыл окууга тапшырасыңбы?

- јлбетте тапшырам, мага бир эже жардам бермек болду, - деп ћалика эч нерседен капарсыз кубанычтуу карады.

-  уттуктайм, элге кызмат кылган белгилүү адам болушуңа тилектешмин, - деп јйдар аны маңдайынан өөп койду.

- јйдар, сен башкачасыңЕ

- Ёмнеге?

- Ѕилбейм, ойлуусуң, мага бир нерсе айтчудай болгонуң менен айталбай жаткандайсыңЕ

-  ойчу, алтыным, сенин ички сырды билип коймоюң барбы? - деп тамашалай мурдунан чымчып эркелете өпкүлөп, кучагына кысып алды. - Ёэ-эч кандай сырым жок, сенден жашыруун сөзүм жок, алтышкам.

- ƒеги да, жүзүңөн көрүнүп туратЕ

- Ѕилгичтик кылбачы эми, кана, бүгүн эмне тамак жасайбыз? - деди жигит ашыгына күлө карап. -  ел, экөөлөп бир даамдуу тамак жасап ичели.

- ћакул, - деди ћалика ойлуу. Ёкөө тамак жасап, кардын тойгузгандан кийин түн бир оокумга чейин сүйлөшүп жатып, анан бир жаздыкка баш коюшту. ”шул түнү ћалика негедир жүрөкзаада болуп жатып, араң уктады. јйдарга ишеничи өчкөндөй болуп турду, жалтаңдап көзүн ала кача тике карабай сүйлөгөнүнө таң калып: "ћында бир сыр бар, балким ата-энеси каршы болуп койгондур, ошону айта албай жатпасын, же башка кандай сыр болушу мүмкүн", - деп түшүнө албады. Ёртеси јйдар ћаликага жолугуп:

- ћен атамды ооруканадан чыгарып, айылга алып кетем, врачтар алып кеткиле деди, - деди сабыры суз.

- ∆акшы болуп кетсин, кайра качан келесиң?

- Ѕилбейм, жанында болушум керек го?

- ћени унутуп калба, јйдар, - деп ћалика көз жашын кылгырта карады.

-  абатыр болбо, атам сакайып кетсе бат эле келем, врачтардын айтканына караганда акыбалы начарыраак. Ѕирок сен кам санаба, буйруса бат эле келип калам, анан экөөбүз айылга кетебиз, - деп убаданы көп-көп берип, жөнөп кетти. Үйүнө баргандан кийин алсыз атасы уулун жанына чакырды.

- јта, угуп жатам.

- ”улум, канча күнүм калды ким билет, сенин үйгө ак жоолук киргизгениңди көрөйүн, јйперини алып кел, балам.

- јта, мен сүйлөшкөн кызымды эле алып келейин, - деп јйдар башын жерге сала дулдуйду.

- ∆ок, атам десең сөзүмдү эки кылбайсың, өлөөр алдындагы өтүнүчүмдү кайтарба! - деди атасы ачуулуу.

- Ѕолуптур, ата, айтканыңдай болсун, - деп эшикке чыгып кетип, ошол күнү шаарга келди. ћаликага жолугуп, анын боюнда бар экенин угуп, ого бетер кыжаалат болду. јтасынын абалын көрүп туруп, каршы турууга даабады, аргасы кетип ћаликага да эч нерсе дебей кетип калды.  елсе атасы да€рдык көр деп кемпирине дайындап, ћустафаларга да айттырып койгон экен. јйдар ичинен сызып, акыры јйпериге үйлөнүүгө макул болду.

јйпери келгенден эле кы€л-жоругун көрсөтө баштады.  елин киргизгенден кийин эки жума өткөн соң атасы бул дүйнөнү таштап кете берди. јйдар атасынын өлгөнүнө кайгырып, достору менен ичип жүрүп алды, кечинде мас болуп келет, а€лын карап да койбойт. ќшондо јйпери жинденип урушуп кирди:

- ћени сен эмне, күңдүккө алдың беле, келесиң да кетип каласың, же эмне, көңүлү жок алдың беле?

- Ѕарчы ары! - деп колун шилтеп койду јйдар. - ∆ата бер да, а€лым болсоң болдубу?

- ћен бул жерде жаткан устун бекемин, так башыңа чай кайнатам, өмүр бою менден кутулам деп ойлобо, карабай койсом кетет деп ойлоп жатасыңбы?

-  етпесең жүрө бер!

-  үң болуппу?

- ∆атчы эй, бирди көрө элегиңде, - деп ары карап жатып алды јйдар.

- »йи, эмнени көрсөтөсүң, көрсөтө кой, атама айтып сага мен көрсөтүп жүрбөйүн? - деп јйпери караңгыда булкулдап кийине баштады. - јлчууңду ал, ошондой эле каалабай турган болсоң каалаганыңды ала бер! - деп чыгып кетти. Үч-төрт көчө арыдагы үйүнө кетип калды. јйдар анын кеткенине сүйүндү, мас болсо дагы аны дилинде көргүсү келбеди. Ѕирок ушуну менен баары бүтүп калган жок. Ёртеси таң атпай кайната-кайненеси болуп кирип келишкенде —едеп чочуп кетти:

- Ѕотом, куда, тынччылыкпы деги?

- “ынччылык болсо тынч уктап жата бербей неге келебиз, сен, кудагый, уул-келиниңдин чатагына көңүл бурбайсың го? - деди ћустафа кекээр үн менен. - Ѕу кандай, балаңа мен кызымды таңып бергенсип карабайт имиш, ичип келип алып, сөгүп-сөздөйт экен.

- Ѕотом, уруш-талашын деле көргөнүм жок, өздөрүнчө эле урушпаса, үнү деле угулган жок, - деп күнөөлүүдөй бөйпөңдөгөн —едеп јйдарды ойготкону ички үйгө кирди. - ќй бала, турбайсыңбы ы€, а€лыңдын кетип калганын билбей жата бересиңби?

- јпа, башым ооруп атат, бара берчи, апа.

- “ур, кайната-кайненең келди, јйперини уруштуң беле, кокуй?

- ”рушканым жок, өзү эле кетип калган.

- Ёмне кетиресиң, кетирбей койбойт белең? - деп төшөгүн сыйрып тургузду.

- јпа, тынч уктата койбойсуң, - деп зорго кийинип жатканда ћустафа кирип келди:

- ∆аман уул атасы өлгөндө көбөт деген, сен, бала, көзүңө карап жүрбөйсүңбү?

- јта, мен эмне кылдым?

- Ёмне кылганыңды јйпериден сура!

- јйпери өзү эле сүйлөй берет, мени жинди кыла турган болду.

- ∆инди кылса алып кетемин, андан жакшы а€л алганыңды көрөм, атаңдын кадыры деп макул болуп койсо муну кара, - деп эшикке карай жөнөгөндө —едеп јйдарды урушуп кирди:

- џ€ кокуй, эки башты бирдей кетирет деген эмне шумдук, ичиндеги балага эмне болот, өзүң жалгызсың, балам, алып кал!

- јпаЕ

- ”нчукпа, келинди алып кал! - деди да, өзү чыгып кудасынын алдын тосту. -  апырай, ћустафа, эртең мененки даамдан ооз тийип, эл-журтка кеп болбой, сыйыбыз менен калалы.

- ћен баары бир кетем, балаңа көз каранды болуп жүрө албайм! - јйпери ушинткенде атасы аны тыйды:

- ”нчукпа, кайненеңди сыйласаң, өнүп-өсөсүң, сен эмес мен —едепке катуу айткан эмесмин, кир үйүңө!

- јтаЕ

- Ѕолду, экинчи арызданып барчу болбо!

-  ызым, кой андай дебе, мени кандай сыйласаң —едепти дагы ошондой сыйла, - деди апасы јпал.

- Ёмнеге мени укпайсыңар, ушинтип жүрө беремби, јйдар мени сүйбөйт, күндө ичип келет, - деп јйпери шолоктоп ыйлап кирди.

-  ызым, мен сени келиним эмес кызым дейм ар убак, келгениңе жарым жыл болду, эрте мененки чайың кайналуу, тур деп айтпадым, кириңди кошо жууп жүрөм, кечке уктайсың, менден зы€н тарттыңбы, балам?  айнене эмес энедей карап отурам го? - деди —едеп атайын. - ћустафа менен јпалдар болуп илгертен коюбуз короолош, аштыгыбыз ороолош, жайлоону бирге жайлашып, жылкыны бирге байлашкан сыйлуу адамдарданбыз. Ѕалдардын айынан бири-бирибизге жат болбойлу деп тамагыңды жасап, кириңди өзүм жууп отурам, балам. ∆е бир жолу минт-ант дедимби? - дегенде ћустафа а€лын акыра€ карады.

-  ызыңа эмнени үйрөткөнсүң, илгертеден —едепти биле туруп, айтып-деп койбойт белең, ат-таңдын гөрү, эси жок а€лдан эсирген кыз туулат деген.  ечир, —едеп, јйперини сага тапшырдым, тарби€лап биротоло келин кылып алаарсың, же сөйкөмдү бердим колуңа, зөөкүрдү салдым жолуна дегендей айдап салаарсың, - деп ћустафа ыйлап жаткан кызына карады. - Ёкинчи үйгө барсаң күлүп-жайнап јйдар менен бар, болбосо көзүмө көрүнчү болбо! - деди да нандан чымчып ооз тийип, эшикке чыга жөнөдү. јпал үндөбөй эринин артынан кетти. јйпери ыйлаган бойдон кала берди, —едеп аларды күлө карап узатып чыкты. ќшол убакта уйкудан ойгонгон јйдар чыгып келатып, анын ыйлап отурганын көрүп, жини келсе да унчукпай сыртка чыгып кетти.

јйпери атасынын айтканынан кайтпаган мүнөзүн билгендиктен үн дей албады, эгер дагы арызданып барса, үйгө киргизбесин билди. „ынында јйпери келин болуп келгени үй ичинен эч иш жасап көрө элек.  үзгүгө каранып отура берет, бери дегенде он экиде зорго турат, кийим-кечесин үйүп койо бергенинен —едеп жууп-кургатып койсо у€лбай кийип алчу. "ƒагы да ойлонбоду, курган јпал кыз тарби€лабай эле эмне кылып жүргөн, дагы чыдап көрөйүн, жаштыгы-мастыгыдыр. јйдардын көңүлү бузулуп жүргөндө бирдеме десем жетелеп барып таштап келчүдөй, эсине келип ойлоноор", - деп тим койчу. јйпери ошондуктан сөз ката албады. Ёшиктен кирген —едеп:

- Ѕиерде эмне отурасың, балам, кир үйгө, - деди акырын.

- —из эмнеге кир жууганды айтасыз? - деди тултуңдай.

- Ѕалам, биз бири-бирибизден сыр жашырып көргөн эмеспиз, азыр айтпасам кийин кеч болуп калбайбы.  елин деген келген жеринде эрте туруп, кайненеге кызмат кылат, менин да жашым келип, силердин сыйыңарды көрөөр бекем деген жакшы ой-тилегим бар. ∆алгыз уулум болсо анан кимден үмүт кылмак элем? - деп ичкери кирип, уул-келини жаткан төшөктөрдү жыйып кирди. ”€лдыбы же келиндик милдетин эми сездиби, јйпери өзү билип чай коюп, үй шыпырууга киришти. ќшондо үч-төрт айлык боюнда бар эле.

- јпа, тим коюңуз, мен эле кылам.

- ћейли, балам, жардам бергенден эчтеке болбойм, - деп —едеп мыйыгынан жылма€ өз бөлмөсүнө кирди.

- јпа, бул эмне таң азандан чуу кылып жүрөт? - деди эшиктен кирген јйдар.

- Ѕолду, сүйлөбө, кечээ гана ата-энесинин төрүнөн келип, бирөөгө бүлө болгон келинди өз жайына кой. Ѕүгүндөн баштап сенин ичкениңди көрбөйүн же сени атаң экөөбүз ушинтип тарби€лап, ичип кетсин деп окуттук беле? Ёки эжеңе арка-жөлөк болоор атаңан кийин сенсиң!

- јпа, мынча эмне ачууң келип калган?

- јчуу келбей турган ишпи, кечээ жакында атаң өлүп, жыл айлана электе ичип жүргөнүң эмнең ы€?

- Ёмне болуптур, балдар мененЕ

- ќк акылы жок, жаман уул атасы өлгөндө көбөт, жаман кыз кир жууйм деп коркутат болгон. Ѕа€гынын баласы дегидей сапат калдыбы сенде? - деп ачуулана караганда јйдар үндөбөй калды, башын жерге салып үңкүйүп отуруп берди. - —ен кайгыны ушинтип жеңем деп жатып, балчыкка белчеңен батып калаарыңды сезесиңби ы€, сенден үмүтүбүз зор эле го?

-  ечир, апа, экинчи мындай болбойт.

- јпа, чай ичиңиз, - деп ошол кезде јйпери ага чай сунду.

-  удай жалгасын, кызым, акылы жокко миң жолу айтканча тура калып, бир чап деген сөз бар. —ени мен уулумдун жары, өмүр шериги, сыртымдан чыккан бала деп билем, менин айтканыма капа болбо, жетесизди жетелесең болбойт, идиреги бар көз кыйыгың менен караганды түшүнөт. ћындан аркы жашоо экөөңөрдүкү, мал-мүлктүн баарын асырап күтүп алсаңар күтүп алгыла. Ѕолбосо кыздарга бөлүп берип, өзүм кыз-күйөөлөргө барып күн өткөрөм, эчкинин жашындай жашым калды, эми эчтеке кызыктырбайт, - деп катуу-катуу айтты —едеп. „ынында анын да жанына баткан эле.

- јпа, андай дебе, мал-мүлкүңдөн мурун өзүң керексиң, капаланба, апа, эч качан сени бирөөгө көз каранды кылбай калайын, - деп јйдар жалдырап ийди. - ћени кечирчи, катуу капалантып койдум окшойт.

- јпа, андай дебеңиз, эжемдерге барбай эле биерде болуңуз, јйдар экөөбүз сизди кетирип ийип кантип жүрөбүз? - деп јйпери да бир жагынан чыкты. —едептин алтымыш тамыры жибип, уул-келинине ыраазы болуп турду. Ѕирок уулунун јйперини жактырбаганын башынан эле билгендиктен, экөөнү эптеп бири-бирине камдаштырып, ынтымактуу болуусун каалап жатты. јйдар канчалык берилип, јйперини жакшы көрөйүн, тагдырыма моюн сунайын деп, өзүн-өзү кыстаса да жан дүйнөсү аны кабыл албады. јйпери тыпылдап кирип чыгып, жумушун жасап жаны тынбайт. јпал эки-үч күндө бир келип, кабар алып турчу болду. —едеп экөө чай ичип, көпкө өткөн-кеткенди эстеп күлүп алышат. јңгыча кыштын ызгаардуу күнүндө јйпери уул төрөп алды. јйдар ошондо бир өзүнө-өзү кеңешип, бир жыйынтыкка келгендей болду. "Ёми балалуу болуп калдым, ћалика мен барганда да кабыл албайт, эмгиче ал дагы төрөгөндүр, балким алдырып салды бекен? јга да оор болду го, атамды өлөөрдө нааразы кылбайын дебедимби, эми јйпери менен аргасыз жашоого туура келет, кантсе да уулум бар эмеспи", - деп ойлоп, ћаликанын жалжылдаган ойноок көздөрүн эстегенде жанын койорго жер таппай кетет.  үнүмдүк тиричиликке алаксып, өзүн-өзү алдап жашап жүрдү.

ќшол жылы кышында —едептин бир тууган сиңдиси күйөөсүнөн ажырап, ага карайлап келген экен. ∆ашы алтымыштарга келип калган ∆айкал эч төрөгөн эмес, ошондуктан ушу жашка чейин он чакты күйөөгө тийди. Ѕалалуу күйөөгө тийип, анын балдарын бакканга бир топ эмгеги, өмүр жашы короду. јкыры тынч алып, беш жылдай жашап калган күйөөсү өлгөндөн кийин балдары батырбай үйүнөн чыгарып койгондо —едепке келген экен. Ѕир тууган сиңдисин кыймак беле, кучак жайып тосуп алып, акыл-насаатын айтып отурду. ∆айкал —едептен үч жаш кичүү. Ёкөө эрмектешип оңуп калды. јйдар ал келгенден кийин улуу эжеси “олкунга барып, анын улуу кызын алып келди да, апасына кеңешип, шаарга кетмей болду. Ѕул кезде социализмден коммунизмге карай деген ураан өрт өчкөндөй өчүп, өлкөбүз өзүнчө мамлекет болду.  апитализмге кадам таштап, алдуу-алсыз, малдуу-малсыз дегендей элдин экиге бөлүнө баштаган убагы. Ўылуундары бат эле чоң-чоң ишканаларды приватташтырып, өздөрүнө каратып алышты. јйдар шаарга келип, мурдатан тааныш досуна жолукту да, анын ишканасынын бир жагын көзөмөлдөй турган ишенимдүү адамы катары ишке орношту. јнан акырындап орун-очок ала баштаганда эси-дарты ћаликада болуп, жолуксам дегенде эки көзү төрт болгон менен жолуга албады. “агдыр алардын жолун абдан алыс кылып койгон экен, ошол унаа толгон кең жолдо экөө тең баратса дагы бири-бирине жолугуша албады. јйдар светофордон токтоп калганда жети-сегиз жаштардагы кыздын акча сурап жүргөнүн көп көрчү болду. Ѕул учурда анын алдында машинасы, үстүндө үйү бар, эки уулу мектепке барып калган. Ќегедир ал кыз көрүнбөй калса, эки жакты элеңдей карап, издеп калат.  ачан жол келгенде жүрүп кетет, ал кыз өзүнө жете албай кала берет, анткени ары-бери өткөндөрдүн көбү чакырып, а€гандан акча беришчү. " а-ап, мага жетсе мен да берип койбойт белем", - деп кейип калды јйдар. Ѕир күнү атайы ошол жерге жакындаганда жылбай туруп алды. “епилдеген кыз жетип келип:

- Ѕайке, кайыр-садага бериңиз, атам оорукчан, иште албайт, - деп тике маңдайында турду.

- јла кой, кызым, атың ким? - деди јйдар жылма€. Ќегедир ушул кызды бир жерден көргөндөй болду, жупуну кийинип турса да көзгө сүйкүмдүү көрүнөт.

- јтым Өктөм, сизге рахмат, - деп коюп, ары жүгүрүп кеткен кызды узата караган бойдон ойлонуп кеткен экен артындагы унаа жан-алы калбай сигнал бере баштаганда шаша айдап жөнөдү. " имге окшоштуруп жатам, же бир жерден көрдүм бекен, жо-ок, жакындан көргөнүм ушу" деп ойго чөмүлө үйүнө келсе эки баласы эки жактан чуркап келип, кучактап калышты.

- јта, мага эмне алып келдиң?

- ћагачы, ата?

- ћен силерге момпосуй, шоколад алып келдим, - деп эки уулун тең өөп, алып келгендерин бөлүп берди. Өзү кайра чыгып баратканда јйпери:

- Ёми ка€кка? - деп сурады.

- Ёшикке. - јйдар а€лынын сураганын жактырбай күңк этип койду.

- Ёшиктен келип эшикке карай жөнөйт, бу мени адам катары да көрбөйт, келсе балдарына келет, менин бар-жогум буга маанисиз, деги тажап кеттим ушундан.

- “ажасаң каалаганыңды жаса деп жүрөм го?

- Ёмне, кете бер дегени турасыңбы, ушунча жыл сенин ыдыгыңа чыдап, муздай суук койнуңда жаткандан да заарканып калдым.

- «ааркансаң жатпа, биз балдарым болуп жата беребиз ээ, балдарым? - деп јйдар ага карабай жооп кылды.

- ќоба, ошол балдар болбосо мени менен калбай тургансың, баарын билип эле турам. —ен мени эркектик кумарың үчүн бир алып жатасың, болбосо он жылдан бери бир жылуу сүйлөп койдуңбу? - деп јйпери ызалана сүйлөй берди.

- ќшо жаныңа жатканыма сүйүн, - деп јйдар ого бетер жинин келтирип айтты эле јйпери:

- ќоба, жатканыңа сүйүнөйүн, эч ким карабагансып атам сага байлап салбаганда жаныңа жарым мүнөт турбас элем, - деди ансайын буркулдап.

- Ёкөөбүздү тең аталарыбыз байлаган, болбосо сени алмак турсун сүйлөшмөк эмесмин. јзыр дагы кеч эмес, каалаганыңа кете бер!

-  еткенди эми көрөсүң, бул үйдөн мен эмес сен кетесиң, балдар менен үйдө мен калам.  ийим-кечеңди ал да, каалаган жагыңа кете бер! - деди бөйрөгүн та€на жүзүнөн заары чачырай.

- ќй, сен соосуңбу, мен кайда барам, балдарымды менден ажыратып, мени кубалайсыңбы?

- Өмүрү бир жолу бир жакшы сөз айттыңбы ы€, бала төрөп берип, баалап берген кулуңдай гана күнкор болуп келатам. ∆етимди деле башынан сылап чекесинен өөп, жылуу жүз менен карайт тура, сенин мени кучактап бир эзилген күнүң болдубу? ”шу сен кучактасаң дагы башка бирөөнү элестетип кучактап-өбөөрүңдү алда качан сезгенмин. »шиң бүтөөрү менен терс буруласың, өмүр бою жүрөгүңдө башка бирөө. ∆аныңда мен томсоруп, телмире тиктеп, улутунуп ыйлап сооронгон баладай эчен түндү өткөрдүм. - јйпери узакка бежиреп буларды сүйлөп турганда јйдар аны көңүл бура тиктеп калды. "Ѕул деле адам да, туура айтат, мен муну көргүм келбей жанымда жаткан а€лды а€лым деп санабай, өмүр бою ћаликанын элеси менен жашаган күндөрүм жалганбы?  ой, минткеним болбос, ћаликаны таппай деги калдым, тапкан күндө да ал мага кайрылып келбейт. Ѕаштагыдай жадырап-жайнап кучагыма гүлдөй бажырайып келип, көздөрүн жалжылдата карап, балача шоктонуп бербейт", - деп ойлуу јйперини карап турган менен ою башка жакта. ∆ебедей сызып, жер жүзүнөн ћаликаны издесе да таппасына көзү жетип, тагдырына нааразы болуп турду. јнан балдарынын эбак эле ойноп кеткенин билгенде ордунан салмактуу туруп, јйпериге жакындады. Өзүн зордоп маңдайына келип, карыдан алды:

- јйпери, менин мүнөзүм ушундай, кайдагы башка бирөө, менин оюмда эч ким жок, кыз сүйүп көрдү дейсиңби, тартынчаактыгымдан сага деле жакшы мамиле кыла албадымЕ

-  ойчу ай, койнуңдагы а€лыңдан у€лып эмне? - јйпери жумшара түшүп, боору ооруй карады, канчалык зулум болсо да жүрөгү бар го, күйөөсүнүн ушул турушун көрүп а€п кетти. - ћейли эми мүнөзүң ошол болсо айла канча? - деп күйөөсүнүн төшүнө башын жөлөндү. јйдар балдарынын айынан ушул ирет өзүн сахнадагы артисттей сезип, анткорлонууга аргасыз болду. јнткени жөндөн жөн эле үй-бүлөсүн жоготуп алуудан коркту, калп эле сүйөм, жакшы көрөм деп айтууга оозу барбай, жоош-момун, таптакыр эле корунчаак болуп чыга келди.

- —ен өзүң дагы а€бай сүрдүүсүң, - деди көптөн кийин.

- „ынбы? - деп јйпери кадимкидей кубанып калды. ј€лды жакшы сөз, жылуу мамиле жана мактоо бат эле жибитип койот эмеспи.

- џрас айтам, јйпери, - деп момурады јйдар.

- ћейли эми, мен тамак жасайын, балдарды чакырып кирип, ойнотуп тур, - деген јйпери көңүлү ачыла јйдарды а€гандай карап коюп, ашканага кетти. "Ѕечара пенде, бири-бирибизди алдап, бири-бирибизди а€мыш этип, эптеп күн өткөрөт экенбиз го.  алыссыз тагдыр неге мындай тагдырга ээ болдум экен, аргасыздан калп жасакерленип, балдарым үчүн үй-бүлөмдү сактоого туура келди. ћалика-ћалика, деги кайдасың, жок дегенде бир көрсөм кана аттиң! ∆оодураган көздөрүңдү кумарлана карап, көзүм тойбой суктанып, мөлтүрөгөн жүзүңдөн бир сүйүп алсам кана. Ѕир кездеги каталыгымды жууп, сен үчүн баарын жасоого жан үрөйт элем", - деп ойлуу эшикке чыкты. Ёки уулу көчөдөгү балдар менен ойноп жүрүшүптүр, таттуу оюндарын бузгусу келбеди, жолду карап көпкө турду да, гезит-журнал саткан күркөгө жөнөдү. √езит окугусу келди. —а€сатка деле жакын эмес, жөн гана алаксыгысы келди. ќшол убакта " ыргыз- араван" гезитинде боюна бүтүп калган студент кыз жөнүндөгү укмуштуу оку€ сандан-санга сериал болуп чыгып жаткан. " ыргыз- араванды" алып келип диванга жатып, биринчи бетин ачаар замат андагы бажырайган сүрөткө көзү түшө жүрөгү лакылдап кетти. "ћалика", - деп алды үнүн чыгара.  үлүмсүрөй түшкөн сүрөттүн алдындагы: "“абылдиева ћалика киного тартылууда", - деген жазууну окуп, эргип кетти. "ћен сени эми табамын, сөзсүз табам, сен менин кесиримден көп азап тарткандырсың, алтыным, кызбы же уулбу төрөгөнүң? Ёгерде уул болсо тогузга чыгып калды го, јдилеттен айынча эле улуу болмок, кечир мени", - деп сүрөттү колу менен сылай ойлуу отурганда ар жактан јйперинин үнү чыкты:

- јйдар, балдарды карадыңбы?

- ќйноп жүрүшөт.

- „акырбайсыңбы?

-  елишет да, тим кой, ойной беришсин.

- ћейли, тамак ичсин дедим элеЕ - деп јйпери унчукпай калды. јйдар ћаликанын сүрөтүнөн көз айрыбай карап туруп: "ј€бай өзгөргөн экен, анда балтыркандай солкулдаган жапжаш, жан дүйнөсү акактай таза эле, баладай байоо болчу. јзыр токтоо тартып, көздөрүндө кусалык батпай турат, алтыным ай, менин кесиримден турмушка да чыкпай калгандырсың", - деп ойлоду.  удурети жетсе азыр эле сыйкырчыдай жетип барып, жанында болгусу келди, канча жылдан берки сагынычын жазып, жүрөгүндөгү кайгыны алып салгысы келип турду. Ѕирок кайдан, жумуш, үй-бүлө деп жүрүп, түзүгүрөөк издегенге дагы убактысы болбой келбедиби.

- јйпери, сен балдар менен айылга барып, күзгө чейин жүрүп келбейсиңби, апам картайды, качанкыга казан-а€гын өзү кармайт. ћен дагы ойлонуп, ишти таштайын десем, сен ишти так аткарасың, ишенгеним сенсиң деп јрзымат кетирбей жатат, - деди ал тамак ичип отурганда.

- јнан, сен дагы айылга барасыңбы?

-  үзгө чейин эптеп бошоймун, антпесек карыган энесин карабай таштап коюшту деп эл наалат айтат го?

- ћейли, бир аз күндөн кийин балдар окуудан тараса барайын.

- –ахмат, сени макул болот деп ойлогом.

- јйдар.

- »йи?.. -  ашыкты оозуна алып баратып, токтоп калды.

- ∆ок дегенде бир жолу а€лыңдай көрүп, калп болсо дагы "алтыным, сүйүктүүм" деп койсоң боло?

- ќо-ой кокуй күн десе, өмүрүмдө бир а€лды да антип айтып көрбөсөм анан кантип айтат элем, өзүң деле көрүп жүрөсүң го? - јйдар кызаңдай кетти. - ќозум көнбөсөЕ

-  ызык, тиги Ќурперинин күйөөсү "перим, алтышкам, күчүгүм" деп эркелетет экен, он жылдан бери сенден бир сөз угам деп күтүп келе жатам.

- Үмүтүңдү үзбө.

- —ага өзүм үйрөтөйүнбү? - јйпери сырдуу жылмайып койду.


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞