»нтернет библиотека ∆анызак@басма
—амое дешевое издание книги за счет автора! 

¬атсап: +996777329784
—отка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

 ниги автора јйгүл Ўј–Ў≈Ќ на кыргызском €зыке

∆аш кезде болот жаңылыш, жарабайт ага таарыныш дегендей жаштыктын жалындуу күндөрүнө махабатка мас болуп жүрүп жаза басып алгандар арбын эмеспи. Ќегизи ба€нда —аадат аттуу жаш кыздын татаал тагдыры ба€ндалат жана дагы жаш кезинде боюнда болуп калып, баласын таштап кеткен, азыркы учурдагы карыган а€лдын бой жеткен баласы менен кездешүүсү сүрөттөлөт.

ћ≈Ќ —≈Ќ» ∆≈   Ө–Өћ, јѕј!

јшымдын үй-бүлөсү жокчулуктун азабын көп эле тартты, жардылыкка чыдабай балдары тез эле өз-өзүн багуу үчүн шаарды көздөй кетип калган. Ёң кичүүсү —аадат колунда. јл тогузунчу класста окуйт. јта-энесинин тилин албайт. —абакка кээде барса, кээде барбай ойноп жүрүп алганынан апасы Ѕурулча көп урушат. ќшентип акыры ал дагы мектепти бүтүп, шаарга жөнөдү. Ўаарга келсе эки агасы эптеп батир жалдап, иштеп жүргөн экен. јргасыз колунда батир жалдаар тыйыны болбогондуктан, “ынар деген өзү курдуу, нарындык кыз менен бирге туруп калды. Ўаардын көчөлөрүнөн таанышып калышкан. “ынар ќш базарынын айланасындагы батирлердин биринде жалгыз турчу экен. Ѕир күнү ал абдан кызуу келди:

- —аадат, жүрү көңүл ачабыз, менин жигитим кафеге чакырып жатат, - деди кирип келгенде эле оозунан арактын жыты бур-р этип.

- ћакул, өзүм деле зеригип кеттим эле, - деп —аадат дароо макул болду.

- јнда кеттик! - деп “ынар экөө ээрчишип батирден кеч чыгышты. јлар ээрчише  улиев көчөсүнө чыкканда машинада отурган эки жигит сыртка чыга калды.

- ќо, сулуулар, кандайсыңар? - деди Ёлдар кыздарды утурлай басып.

- ∆акшы. - —аадат тоңдоосун карап койду.

- Ёң сонун, кеттикпи, кана? - деп “ынар жоопсуз эле машинага отуруп алды. - —аадат, бол отур!

- ја-а, атыңыз —аадат экен да, демек таанышып алдык, - деди Ёлдар алдыңкы эшигин ачып. јрт жагында отурган жигит эки кызга баш ийкей жылмайып койду.  өп узабай эле алар бир кафеде отурушту. Ёлдардын жанындагы жигит өзүн  умарбек деп тааныштырды. “өртөө көпкө чейин бака-шака болуп тамактанып отурушуп, анан кафеден чыгышты. Ёлдар машинасын чоочун имараттын короосуна айдап келип токтотту.

- “ынар, биз кайда келдик? - деп шыбырады —аадат.

-  айда келгенди эмне кыласың, көңүл ачкандан кийин болушунча ачыш керек! - деп ал колун шилтеп койду.

-  ызыксың го?

- —аадат, кам санаба, бул менин үйүм, эч кам санаба, - деди Ёлдар күлө. „огуу ичкери киришти.  умарбек сыртка чыгып кетип, кайра тез эле келди, эки ак пакетке тамак-аш көтөрүп алыптыр.  айрадан дасторкон жайып, чогуу отурушту, бул жолу ортодо шоңшогой бөтөлкөдөгү ичимдиктер койкойуп турду. —аадатты ичпейм дегенине карабай кыстап ичирип коюшту, ал ичпейм десе “ынар:

- ћен сени кыйбас досум деп жүрсө, сен менин бир өтүнүчүмдү аткарып койбойсуң, азыраак ичип койсоң андан эмне болмок эле, - деп таарына кетти.

- “ынар, мени түшүнсөң, мен ичип көргөн эмесмин, сенин көңүлүң деп ичип койдум, жетишет эми ичпейм.

-  ой эми, —аадат, аздап алып отур, таанышканыбыз үчүн.

- Ѕизди сыйлап кой, —аадат, - дешип эки жигит эки жактан чыкты. ћурда ичип көрбөгөнгө эки куюм винодон кийин эле —аадаттын көзү ала чакмактап, башы айлана түштү. “үн бир оокумда Ёлдар катуу кызып калган “ынарды колтуктап, башка бөлмөгө кирип кетти. Ѕири-бирин астыртан караган  умарбек менен —аадат үнсүз көпкө отурушту.

- —аадат, - деди  умарбек бир убакта.

- џ€? - —аадат чочулагандай аны жалт карады.

-  ачантан бери шаардасың?

- ќн беш күндөй болду го?

- ћурда болдуң беле?

- ∆ок.

- Ўаарда таанышың жокпу?

- јгамдар бар.

- Ёмнеге алар менен турбайсың?

- јгам үйлөнө элек, кээде үйгө да келбей калат.

- ја-а, башка таанышың жокпу?

- ∆ок.

- “ынарды кайдан тааныйсың?

- “аанышып калганбыз.

- јта-энең барбы?

- ќоба.

- ∆акшы, эс алалы анда, - деп жигит аны күлүмсүрөй сырдуу карады.

- ћен ушул жерге эле отурам.

- ћейли, бирок биерден эс ала албайсың го?

- Ёртең уктап алам.

-  ел, экөөбүз отурабыз, - деп  умарбек анын жанына отуруп, үстүнө костюмун жаап, колун ийинине артканда кыз кысына ары жылды. -  оркпо, мен сага тийбейм.

- ЁмнеЕ

- “ийбейм, сүйлөшүп отурабыз.

- Ёмнени?

- ∆өн эле, - деп  умарбек кызды өзүнө каратты. -  анча бир туугансыңар!

- Ѕеш.

- ∆анагы өзүң айткан агаңан башкасы үйлөнгөнбү?

- ∆ок.

- ја-а, - деп койду  умарбек, - мен үч бир туугандын улуусумун, бир иним, бир карындашым бар.

- ∆акшы.

-  ай жерликсиң?

-  өлдөн.

- ∆акшы экен, мен да  өлдүн “оңунан болом, ата-энем шаарда жашап калышкан.

- »й де, кайсы айыл?

- ќшонусун билбейм, атамдын жакын тууганы жок болгондуктан а€кка барбайт, апам „үйлүк болот, эжелериң барбы?

- Ёки агам, эки эжем бар.

- Ёч кимиси үй-бүлө кура элекпи?

- ќоба.

- »штейсиңби?

- Ёми иштейм гоЕ

-  андай жумушка иштемек болуп жатасың?

- Ѕилбейм.

- ћен окуйм, эгер макул десең жолугушуп туралы ээ?

-  өрөбүз го?

-  ел эми, жылуу кучакташып отуралы, - деген  умарбек кызды өзүнө имере кучактамак болгондо —аадат тура калды.

- ∆ок-жок, жөн эле отуралычы.

- ћакул эми, жаныма эле отурчу.

- ”шундай отурайын, сен ошол жерде отура бер.

- ќшо кантип болсун?

- Ѕолот.

- јнда кел, мындан ичели. -  умарбек винодон куюп эки стакандын бирин кызга карматты.

- ћен ичпейм.

- ћен үчүн ичип кой, таанышканыбыз үчүн.

- »чпей эле койойунчу.

- јнда таарынам.

- Өзүңүз билиңиз, - деди —аадат.  умарбек стаканды дасторкон четине коюп, унчукпай калганда негедир —аадат у€ла түштү, "тарби€луу эле окшойт, капа кылып койдумбу", - деп ойлонуп калганда  умарбек.

- ћурда жигиттер менен сүйлөшкөн белең? - деп сурады.

- ∆ок, эмнеге сурадыңыз?

- ƒеги да, жигиттер менен сүйлөшкөн болсоңуз сыйлоону билет элеңиз дегеним.

- ћен али жашмын да, жигиттер менен жүргөнгө эрте.

- јнда “ынар менен жүргөнүңүзгө жол болсун?

- Ёмнеге? - —аадат  умарбекти таңгала карап калды.

-  өрдүң да, анын жанында жүрсөң сени дагы башкача деп ойлогом.

-  андайча?

- Ѕузулган кыз экен деп.

-  ойчу?

- ќоба, ошондой кыздар бирге жүрөт.

- Ёмне кылышым керек, иш тапсам бөлүнүп кетмекмин.

- ћен сага телефон номурумду берейинби?

- Ѕаары бир менде телефон жок да.

-  ереги тийет.

- ћакул, - деди —аадат жибигендей, - мен азыр кете берейинчи.

-  айда барасың?

- Ѕилбейм, агамдын батирине барам го?

- ћен жеткирип койойун, азыр түндө кайда бармак элең?

- “аң атаарына аз калбадыбы.

- Ёкөөбүз чогуу чыгабыз.

- ћакул.

-  ел эми, винодон алалычы? - деп  умарбек стаканды кайра узатты.

- »чпей эле койойунчу.

- Ёч нерсе болбойт, бир жолу алып кой, - деп суранып калганда —аадат винону алып ийип, алаканы менен оозун басты.

- ћени сыйлаганыңа рахмат.

- Ёч нерсе эмес.

- јгаңдын батирин көрүп алып, барып турайын ээ?

- Ёмнеге?

- ∆олугуп турабыз да.

- Ѕилбейм, агам көрүп калса өлтүрөт.

- Өлтүрбөйт, - деп  умарбек күлүп койду. - Ѕалким болочок кайнагам менен тил табышып алаармынЕ

- Ёмне?!

- ∆өн айтам да. - ќшол убакта телефону чырылдап калды. - јлло, угуп жатам, апа, мен досторум менен жүрөм, бир аздан кийин барып калам, - деп  умарбек чөнтөк телефонун өчүрдү да, —аадатты карап жылмайды. - јпам, менден сары санаа болуп уктабай отуруптур.

- Ёмне дайыма эле үйүңүзгө барбай каласызбы?

-  ээде гана.

-  айсы окууда окуйсуз?

-  ыргыз-түрк лицейинде.

-  айсы бөлүгү?

- Ёкономика боюнча.

- ∆акшы экен.

- ј сен окуйсуңбу?

- Ўарт болсо окумакмын, ата-энемдин шарты жок.

- ќшондойбу, менин атам, апам экөө тең ƒордойдо соода кылат, үйүбүз бар, карындашым милицейский академи€да окуйт, иним мектепте.

- ја-а, - деп койду —аадат, ичинен ата-энесинин колунда жогуна зээни кейип кетти. "Ќеге элдей жашай албайбыз? Ёки эжем эптеп ар кайсы жумушта иштеп жүрүшөт, агаларым дагы үйлөнө албай жатат, мен болсом минтип же иштен, же окуудан жок жүрөм", - деп ойлоп алды. Ёкөө унчугушпай бир топко отуруп калышты. ќшол кезде ички бөлмөдөн Ёлдар чыга келди.

- ќй, силер дагы эле отурасыңарбы? - деп керилип койду ал.

-  андай эс алдыңар? - деп  умарбек кайра өзүнө суроо узатты.

- Ёң сонун, - деп Ёлдар эшикке чыгып кетти, андан кийин “ынар чыкты.

-  ачан турдуңар?

- Ёбак эле турганбыз. -  умарбек мыйыгынан күлүп койду.

-  ыйын экенсиңер, биз катуу уктап калыптырбыз, - деп эшикке жөнөдү. јлар жуунуп келип, дасторкон четине отурушту.

- Ѕаш ооруп калыптыр, бирдеме барбы ы€? - деди Ёлдар отуруп жатып, анан кайсалай ар кайсыдан алып жеп кирди. -  өп ичип коюптурбуз.

- Ѕиздин башыбыз ооруган деле жок.

- —илер эмне чоң атаңардан уккан жомогуңарды айтып жаттыңарбы? - деди Ёлдар күлүп. - Ёх, жаштыктын таттуу, кымбат мезгилин каалагандай өткөргөндү билбейт экенсиңер? - деп винодон куюп кулкулдата жутуп ийди. -  елгиле эмесе, алып ийгиле.

- Ёкөөңөр ичкиле, биз ичпейбиз.

- ќм-ээй, силер биримдик болуп калгансыңар го? - Ёлдар экөөнү олура€ карады.

- ∆акындан тааныштык, - деп  умарбек күлүп калды.

- —аадат, сен эмнеге сүйлөбөйсүң? - “ынар —аадатка карады. - —ага  умарбек жактыбы?

- ∆аккан, жакпаганда эмне кыласың, “ынар, тур кеттик.

- Ўашпа кетесиңер, мен өзүм жеткирип койом.

- ∆ок, мен агама барып жолугушум керек, кийимдеримди алып алайын, - деп өйдө туруп жөнөдү —аадат.

- ћенин башым ооруп турат, бир аз отура турчу эми.

- Ѕол эрте.

- —аадат, шашпай тура тур, чогуу эле жеткирип койобуз.

-  ачан эми?

- ”шунча чыдап аз калганда чыдабайсыңбы?

- ћенЕ

- —аадат, капа болбо, чогуу барабыз, силерди таштап, биз үйгө кетебиз, - деген Ёлдар өзүнчө кытмыр жылмайып койду. - Ѕу силер кандай жаттыңар ы€, сенин биринчи түнүңбү же бир неченчисиби?

- Ёлдар, байкап сүйлөсөңчү, —аадат андай кыз эмес.

- Ёмне, биринчиси сен болдуңбу?

- Ёсиң менен болчу, Ёлдар, биз сүйлөшүп эле отурдук.

- ј кандай болуш керек эле, силерчилеп бир бөлмөгө кирип кетиш керек беле? - деди —аадат жини келе. - ћен эми сага кошулбайм, сени курбум десе ушундай абалда калтырдың. - јл “ынарга таарына карады.

- —аадат, биз Ёлдар экөөбүз бири-бирибизди сүйөбүз, - деп “ынар Ёлдарды карады, андан колдоо издегени көрүнүп турду. - “уурабы, Ёлдар, сен мени сүйөөрүңдү далилдей аласыңбы?

- —өзсүз, өзүмдөн дагы сени жакшы көрөм, - деди Ёлдар дагы кытмыр күлүп. - ∆анымдай сүйөм, “ынар.

- ќшондой эле болсун, анда кетелиби, “ынар?

- јзыр, шашпай тур.

- Ўашпа-шашпа дейсиң, деги качан кетебиз, мен жумуш издешим керек, “ынар.

- Ѕир аз чыда, таң эми эле атты го?

- „ыдайм дечи, бирок туура эмес болуп жатат. - —аадат ыңгайсыздана отуруп калды. “ынар ысык тамак жасап, Ёлдардын үйүн өзү билгендей эле тейлеп жатты. Ѕирок Ёлдар аны сүйчү эмес. “амактангандан кийин үйдөн чыгышты. “ынар менен —аадатты жеткирген соң эки жигит жолдо кетип баратышты.

- —ен “ынарга үйлөнөсүңбү? - деди  умарбек Ёлдарга кайрылып.

- ∆ок ай, ошону ким алат?

- јра жолдо калтырасыңбы?

- Өзү билет да.

- Ёмне анын биринчиси болдуң беле?

- ∆ок, мага чейин эле шалтакысы чыккан неме болчу.

- јнан эмнеге илээштирип алдың?

- Өзү эле сүйөм деп жүрөт.

- —ен туура эмес кылып жатасың, андан ушундайыңда кутулбасаң, байланып калып жүрбө?

- Ёмнеге?

- Ѕоюмда бар деп туруп алса кантесиң?

- јнтпейт.

-  ыздардын ар кандай амалдары болоорун билбесең керек, балким ал сенин башыңды айлантып алаарЕ

-  антип?

- ”шинтип эле, азыр эмне көп, көзү ачыктар көп, акча болсо болду, дароо дубалайт да, сенин көзүңдү тумандатып салат, анан боюна болтуруп, кеткис кылып кишендейт.

-  ызык, албай койсо болбойбу?

- јлбаганга аргаң да болбой калат.

-  ойсоңчу ай. - Ёлдар кенебестикке сала кол шилтеп күлүп койду.

- Ќегизи “ынар жакшы эле кыз эмеспиЕ

- —аадатка жетпейт, чынында мага —аадат жагып калды.

- Ёмне-е?

- ќшол, эми “ынарды таштап, —аадатка тузак саламын.

- јл баарын көрүп туруп макул болот деп ойлойсуңбу?

- Ѕолбоско аргасы да жок, көрөсүң го, заматта каратып алам.

- Ёлдар!

- Ёмне болду сага?

- јга тийишпе!

- Ёмнеге?

- ∆өн эле.

- —ага жагып калдыбы?

- ∆ок, бирок аны да “ынардай кылып койосуң.

- Ёэх, дос, сен —аадатты жакшы көрүп калгансың бейм, чынында сулуу кыз экен ээ?

- —улуусунда кеп жок, абийири таза кыз экен.

-  өрдүңбү?

-  өрүнүп эле турбайбы?

-  ой тамашаңды, таза экенин билгениңе караганда түндө бир киргенсиң го, кайран дос, - деп Ёлдар карс-карс каткыра  умарбекти далыга таптады.

- ќйлоп сүйлөчү, Ёлдар, оюңдун баары эле жаман экен да, жакшы кыздардын убалын ойлосоңчу, кийин азабын тартасың.

- ќшого азапты байлап коюптурбу, дос, жаштык деген кайрылып келгис алтын курак, ошондуктан убагында жалындап жанып-күйүп кал. ”багың өтүп кеткен соң өкүнүп каласы-ың, до-ос.

- Ёмнеси болсо да, ойлонуп иш кыл, айтор өзүң билесиң, кой мен жеттим, ушу жерге түшүрүп койчу.

- ћакул, дос, эми качан жолугабыз?

- “елефон чалсаң көрөбүз да.

- Ѕолуптур анда, пока!

-  өрүшкөнчө, - деп  умарбек түшүп калды. Ѕул кезде эки кыз өздөрүнчө чукулдашып жаткан болчу. —аадат бир сыйра кийимин салыштырып жатканда “ынар:

- —аадат, эмнеге кетем деп калдың, мага таарындыңбы? - деп сурады.

- —ага таарынганым жок, агам менен тургум келди.

- јгаң бойдок болсо, кыздарды алып келет, анан сен кайда барасың?

- јл кыздарды алып келбейт.

-  айдан билесиң, кыздар менен эле болгонуң жакшы го?

- »штесем кыздар менен чыгып алам.

- јга чейин мени менен боло бер.

- ∆ок, кетишим керек, “ынар, сен капа болбо, рахмат сага. Ёки эжем деле шаарда, таап алсам жакшы болмок, издешим керек, - деп колуна пабатин алып, босогого жетти. Ѕут кийимин кийип, эшикти ача бергенде ал  умарбек менен беттеше түштү.

-  еттикпи?

-  айда?

- —ени жеткирем дебедим беле, такси алып келдим, - деди  умарбек жылма€.

- “аксинин эмне кереги бар, мен маршрутка менен эле кетип калам.

- —аадат, суранам сенден, мен жеткирип койойун.

- Ѕолуптур.

- “акси жолдо турат, келе жүгүңдү.

- Өзүм эле.

-  умарбек, сен —аадатты мени менен турба дедиң беле? - “ынар алардын артынан чыга калып сурады.

- Ёмнеге антип ойлодуң?

-  етем дегенине караганда, анан сенин келип калганыңдан улам...

- “ынар, ар кимдин өз чечими болот, - деп —аадат кайрыла калып, жооп кылды.

- ћакул, жолуңар болсун.

- ∆акшы кал.

- ∆акшы баргыла! - деп “ынар кала берди. "Ѕалким экөө кыз-жигит болуп калышкандыр, эмне болсо ошол болсунчу", - деди да, эшигин жаап кирип кетти.

- —аадат, “ынар менен мамиле кылбай эле койчу.

- Ёмне үчүн?

- —ени туура эмес жолго салып, бузуп койобу деп коркомЕ

- јр кимдин башы өзүндө.

- ќшентсе да.

-  абатыр болбоңуз, мен өз жолумду билем.

-  ечирип кой.

- Ёчтеке эмес.

- ћени ушул жерден түшүрүп койосузбу? - —аадат айдоочуга кайрылды.

- “октотуп коюңуз, - деп  умарбек таксиден кошо түштү.

- —из кайда?

- —ени мененЕ

- Ѕекер убара болбоңуз, агамдын кы€лы чатак, мени да, сизди да соо койбойт.

-  оркпо, болочок кайнагам менен таанышуу кандай өтөөр экенин көрөйүн. -  умарбек кызга карабай алдыга басты.

- “амашаңыз өтө кызык, - деп —аадат агасы жашаган батирге кирмек болуп, кайра токтой калды, ичкериден кыздардын үнү угулуп жаткан.  умарбек бурчка тура калганда —аадат эшикти такылдатып кирди.

-  им? - деп ача койгон ”рмат карындашын көргөндө ыңгайсыз абалда калды. - ја-а сенсиңби, кайдан жүрөсүң?

- јба, мен жумуш табалбай жатам, сиз менен жашай берейинчи, јйзат эжемди да таппай койдум.

- ја-а, —аку, карындашым, сага азыр акча берем, сен батирге жайланышып алып, анан жумуш изде, макулбу? ћен жакында үйлөнсөм анан чогуу турабыз, азыр мен тез эле чыгам, - деди да, кайра кирип кетти, тез эле чыгып: - ћына эки миң сом, эптеп жашай тур, сени балким айылга чогуу ала кетем, - деди.

- ћакул, - деген —аадат көңүлсүз артка бурулду, көзүнөн жаш тегерене жолго түштү, анын артынан  умарбек жете келип:

- Ёми кайда? - деди акырын.

- Ѕилбейм, батир издеш керекЕ

- Ёкөөбүз издейли.

- јта-энеңиз күтүп жаткандыр?

-  үтө турат, сенин маселеңди чечип алалы.

- Өзүм деле таап алам.

- ∆ок, жайлаштырып коюшум керек.

- ћага кам көргүдөй кимсиз сиз? - јгасына ачууланганын  умарбектен чыгара кыз ага бир тийди.

- Ёкөөбүз дос болобуз, сенин ара жолдо турганыңды көрүп туруп басып кете албайм, —аадат, капаланбачы эми, - деп сүйлөп атып  умарбек келе жаткан маршрутканы тосту. -  еттик.

—аадат унчукпай токтогон маршруткага түшүп кете берди. Ёкөө кечке шаар кыдырып, кечке маал бир батир табышты. Ёки киши баткыдай чакан бөлмөгө кирип, эки жагын карап көрүштү.

- “өшөнчү табыш керек тура, - деди —аадат аргасы кете.

- јны чечебиз, жүрү базарга.

- Ѕатирден беш жүз эле сом калды, жетпейт да.

-  алганын мен табам.

- —изге карыз болгум келбейт.

- —аадат, сен деп эле айтчы, бир эле жаш айырмабыз бар экен, мен табам дедимби, демек табам.

- ћакул, карыз болуп турайын, кийин иштегенде берем, - деп —аадат күлө карады. - Ёртең иш издейм.

- “абасың, бол эми базар жабыла электе баралы, - деп  умарбек шаштырып алып жөнөдү. Ёкөө базардан керектүүлөрдү алышты, идиш-а€к менен плитаны дагы унутушкан жок.  елгенден кийин  умарбек аны менен коштошуп, үйүнө кетти. Ёртеси ал үйүнөн дагы бирдемелерди алып келиптир. —аадат күлө карап тим болду. јл күнү  умарбек апкелгендерин таштап коюп эле сабагына шашып кетти. —аадат жумуш издеп таппай абдан кыйналды, акыры бир сынакка катышмак болду. јл дикторлукка өтүп жаткан кастинг эле. Өңү-түсү, бой турпаты келишкен кызды камеранын астына отургузуп, текст окутуп көрүшүп, үнүн, дикци€сын жактырышты. ƒароо кабыл алмак болуп турушкан, анан эле жогорку билими жок экенин билгенде айнып кетишти. јрстанбек телевидениедеги уюштуруучулардын башчысы болчу, татынакай кызды көз кырынан кетиргиси келбей акырында ага жолугуп сүйлөшөйүн деп чечти. —аадат улгайган адамдын күтүп жатканын укканда: "Ёмнеге жолугат, балким жумушка алаар, же өттүң дээр бекен? ќкуганга шартым болбосо кантем, билимим болгондо эле өтүм кетмек экем", - деп јрстанбек Ѕекболиевдин кабылдоосуна келди.

- —аламатсызбы, агай, чакыртыпсыз.

-  ел, отур.

- –ахмат. - —аадат бул адамды телевизордон көрүп жүргөн, тааный койду.

-  айда иштейсиң?

- Ѕошмун.

- ќкугуң келеби?

- ќкумакмын, бирок шарт жок.

-  астингге катышууга эмне себеп болду?

- ƒиктор болгум келет.

- ƒа-а, бирок ал үчүн билим керек да.

- “үшүнөм.

- ќкугуң келсе мен жардам берейин.

-  антип? -  ыз көздөрүн алайта карады.

- ”шинтип эле, сендей сулуу кыздар теле жылдызы болсо кандай сонун, элдин да көзү тоймок, - деп јрстанбек Ѕекболиев сырдуу жылмайып койду.

- Өтө мактап ийдиңиз.

- џрас айтам, сулуу кыздар көпчүлүктүн көзүндө, эл алдында жүргөнү жакшы.

- –ахмат сизге. -  ыз жүзү кызара ылдый карап отуруп калды.

- ”€лба, эртең мага келип жолук, телефон барбы?

- ∆ок.

- јнда мындай, сен сыртка келип, буга чалып чакыртсаң, мен өзүм чыгам, - деп визиткасын берди. - —өзсүз кел, макулбу?

- ћакул, агай.

- јтың ким эле?

- —аадат.

- ∆акшы анда, —аадат, мен сага жардам берем, как раз азыр окууга кабыл алуу болуп жатат, паспортуң барбы?

- Ѕар.

- јнда сүйлөштүк, бара бер, - деп јрстанбек жылма€ кызды узатып кала берди. —аадат кубанып кетти: "ќкуп калсам кандай жакшы, ата-энеме дагы жардам бермекмин", - деп буту менен баспай эле учуп бараткандай болуп, батирине жөнөдү. јзыр турмушта куулук-шумдук өкүм сүргөн убак экенинен анын кабары жок, жашоону бир жагынан гана таанып, бир билгени - байлык болсо гана баары жайында болот.  өңүлү көтөрүлүп, өзүнчө өрөпкүгөн жаш кыз тагдырынын кай тарапка бурулуп баратканын билбеди. Ѕатирине келсе,  умарбек күтүп туруптур:

-  айда бардың?

- »ш издеп.

- “аптыңбы?

- ∆ок, бирок бир жакшы жаңылыгым бар.

-  андай?

- Ѕир киши мени окууга киргизем деди.

- „ын элеби?

- ќоба, а€бай жакшы киши экен.

- Ёти€т бол, —аадат, жаман жолго түшүп жүрбө?

- Ёмнеге, атамдай киши мага калп айтмак беле?

- ќшолор кылат азыр баарын, балким сага көзү түшүп калгандыр?

-  антип эле? - —аадат саамга тунжурай: "Ёмне экен, бала кезимден кумир туткан адамга жолукканым жаманбы, балким анын жаман ою деле жоктур", - деп ойлоду. - Ѕилесиңби, мен ал кишини телевизордон көрүп жактырчумун.

- „ынбы?

- Ёмне экен, телевидениеде иштешсем болбойбу?

- Ѕолот, тилектешмин, —аадат, андан көрө жүр тамактанып келели, сен жумуш тапканча сыйлап турайын.

- ћакул, бирок көп карыз болуп кеттим.

- јндай дебе, досчулукта бири-бирин колдош керек.

- “ынарга жолугуп жатасыңарбы?

- Ёлдар жолугуп жатса керек.

-  ачан үйлөнүшөт экен?

- —ен аларды үйлөнөт деп ойлойсуңбу?

- Ёмне үйлөнбөйбү?

- »шенбейм, “ынар менимче Ёлдарга жакпайт.

-  антип?

- ”шинтип эле, ал көп кыздар менен жүрөт, кимисине үйлөнөөрүн ким билет.

-  ызык экен, бири-бирибизди сүйөбүз дебеди беле?

- јл “ынардын сөзү.

- Ёлдар сүйбөйбү?

-  айдан билем, башканы кой, өзүбүздү ойлойлучу.

- Ѕизде кандай сөз болмок, биз алардай эмеспиз да?

- ќшол үчүн айтып атпаймынбы, тамактангандан кийин сени жеткирип коюп, үйгө барышым керек.

- ћейли, сага абдан ыраазымын.

- —аадат, эжеңдерди таппадыңбы?

- ∆ок, шаар чоң эмеспи, телефонум болсо да издеп көрөт элем, же аларда телефон барбы- жокпу билбейм, балким алар деле иш таппай мен сы€ктуу жүргөндүрЕ

-  абатыр болбо, сөзсүз табасың, балким күйөөгө чыгып кеткендир?

- Ѕилбейм.

- јгаң үйлөнөм дедиби өткөндө?

- ќшенткен.

- —ени таппай калгандыр.

- Ѕаса, сенде бирдик барбы, менде агамдын номуру бар, чалып көрөйүн.

- Ѕар.

- ћына буга чалып, мага берчи. - —аадат телефон номур жазылган баракты ага бере салды. Ѕир аздан кийин:

- ће, алды, - деп шыбырай  умарбек телефонду сунду.

- јлло, аба, бул мен —аадат.  айдасыз, ава? ќоба, мен сотовыйдан чалып жатам, ооба, батирдемин, качан? ћен жумушка кирем, аба, баралбайм келгенден кийин жолугам, макулбу? - деп телефонду өчүрүп койду. - –ахмат, агам үйлөнөт экен, эртең айылга кетип жатыптыр.

- Ѕара албайм дедиңби?

- ќоба.

- ∆умушуң болобу анан?

- Ѕуйруганын көрөм да.

- ћакул, кайда баралы?

- Өзүң эле бил.

- —ен танда.

- “андай албайм, у€т го?

- Ёч нерсе эмес, сага жигит болгум келет, —аадат.

-  антип, жумушу жок, же окуусу жок мени эмне кыласың, студент кыздар толуп жатса, - деп —аадат сынай карап койду, алар сүйлөшкөнчө кафеге келип калышты.- —үйлөшкөн кызың жокпу чын эле?

-  ыздар көп, бирок көңүлгө жакпайт.

- ќшончо кыздан бирөө жакпадыбы?

- ∆ок, мага сен жактың.

- џраспы?

- „ын айтам, а сен кандай ойлойсуң?

- Ёмнени? -  ыз  умарбекти суроолуу карады.

- ћен сага жагамбы?

- ћм, ойлонуп көрбөпмүнЕ

- ћейли, кыз кербезиңди көрсөтүп жатасың го? - деп  умарбек ага жылма€ карап, колун алдыга жаңсады. -  ирелиЕ

Ёкөө ээрчише кафеге кирип, бир бурчтан орун алышты.

- —аадат, билесиңби, мен сени жактырып калганымдын эки себеби, бир чындыгым бар.

-  андай себеп, кандай чындык?

- Ѕиринчи себеп сенин бейчеки ичимдик ичпегениң, экинчиси эркектер менен болбогонуң. -  умарбек —аадатка ойлуу тигилди.

- „ындык дегениң эмне?

- јлЕ ал мен сени сүйүп калганым, —аадат.

-  ойсоңчу,  умарбек, сүйүү кантип келет экен? - —аадат бырс эте күлүп койду.

- Ўакаба кыла бер, кокус өзүң сүйүп калсаң көрөт элең. - јңгыча алдыга тамак келип калды. - “амакка кара, —аадат.

- –ахмат.

- –ахмат-рахмат деп тоту куштай сайрай бербей тамактан ич.

- ћакул.

- —ен өзү бүгүн башкачасың.

- Ёмнеге?

- Ѕилбейм, кубанычтуусуң го?

- ја-а, балким ошондойдур, эртең менин чечүүчү күнүм, окууга өтүп калсам жакшы болот элеЕ

-  арабай кетип жүрбө?

- Ёмне үчүн?

- ”нутуп каласыңбы дейм да, кокус телевидениеде иштеп калсаң, занит болосуң да, жолугуу кыйын болоор.

- Ёмнеге?

- јлар жолуккусу келбегендерге жок дедиртип койот экен.

-  антип эле, сен барсаң сөзсүз жолугам, бирок азыр жөн гана окуйм да, эки жылдан кийин көрөм, мүмкүн иштеп калаармын.

- »ши кылса тилегиңе жет.

- јйтканың келсин.

- —аадат, вино ичпейлиби?

-  ойсоңчу, мен ичпейм.

- Ѕир аз ичели.

- ∆ок, болбойт.

- —уранам.

-  умарбек, суранбай эле койсоң, кыз кишини ич деп кыйнаганың кантип болсун, сен шаардык мадани€ттуу жигитсиң, а мен айылдык карапайым бир кыз болсом, мунуң жарабайт.

- ћакул-макул, таарынбачы эми, сени эртеңден кийин көрбөй каламбы деп корком, балким окууга киргизген адам жашаганга жай да таап берет чыгаар?

- ∆атаканага орношуп калсам жакшы эле, бир жумадан кийин дагы батир акысын төлөш керек, а менде жумуш жок.

-  ам санаба, мен жардам берем.

-  антип, ата-энеңе эмне деп айтасың?

- Ўылтоо табам да. - Ёкөө тең күлүп калышты.  өптөн кийин —аадаттын батирине келишип, бир азга сүйлөшүп туруп, анан  умарбек үйүнө кетти. —аадат ал кеткенден кийин: " айсы окууга киргизээр экен, эмнеге окууга киргизем деди? ќкуш үчүн көп акча керек да, ошончо акчаны кандайча төгөт, балким жөн эле сынап жаткандыр" деп ойлонуп жатып уктап кетти. Ёртеси эрте туруп жуунуп, кийимдеринин эптеп дурусун кийди да, жолго чыкты.  абылдамага токтоп телефондон чакыртты эле, кире берсин деген экен, эшик тоскондор киргизип ийди. —аадат лифт менен төртүнчү кабатка көтөрүлдү. “ааныш кабинеттин алдына келип, терең дем ала каалганы тыкылдатты.

-  ир!

- —аламатсызбы, агай?

- —аламат, отур, чоң кыз.

- –ахмат.

- јта-энең барбы, —аадат?

- ќоба.

- ∆акшы-ы. - јрстанбек кызга тигиле карап, бир аз ойлуу отуруп калды. - ћен сени „үй университетине сүйлөшүп койдум, паспортуңду берсең, баарын өзүм бүтүрөм.

- ћакул, агай.

- ∆ашоо кандай, кимдер менен турасың?

- ∆алгызмын.

- Ѕатирби?

- ќоба.

- Ёгер жайлуу орун болсо келесиңби?

- ∆атаканабы?

- ќоба, бирок менин үйүмдө болосуң, а€лыма жээним деп койойун, кандай дейсиң?

- Ѕилбейм.

- Ѕатириңе ким төлөйт?

- јгам.

- »штебесең кыйналасың го, андан көрө тамак-аш, жашаганың бекер болот, менин үйүмө кел.

- ќйлонуп көрөйүн, агай.

- ѕаспортуңду мага берип бара бер, жакшылап ойлон, эртең мага сөзсүз жолук, окууңа да жардам берип турам.

- ћакул, - деди —аадат ойлуу, анан ордунан туруп баратып, - жакшы калыңыз, - деп коюп, кабинеттен чыгып кетти. Ѕул жолу ал кубанаарын же кайгыраарын билбей турду, парктагы отургучтардын бирине отуруп алып: " андай жакшы, жатакана да да€р болду, окууга да кирем, журналистка болсом атамдар таң калышат го, эмнеси болсо дагы макул боло берейин", - деп ойлонуп ордунан турду.

Ѕульвар менен жай басып келе жатты, эки жагын да каранган жок, карды а€бай ачканын билди, азыр жанында кардын тойгузаарга эмес, жолуна да тыйыны жок эле. Ѕатирине келип, бир аз пи€з менен картошка калган экен, кууруп жейин деп аарчып жатып,  умарбекти эстеди. "Ѕүгүн келбей калды го, ал болбосо эбак өлмөкмүн. Ѕатирдин акысын төлөй албасам чыгарып ийет, кайда бармак элем, андан көрө макул болгонум туура эмеспи. ќкуп да, жашап да эптеп максатыма жетип алсам болду", - деп ойлонуп отуруп бирдеме жалмалап алды да, чалкасынан түшүп, ой көлүнө чумкудуЕ

јрстанбек Ѕекболиев телевидениеде бир топ жылдардан бери иштейт, биринчи а€лы менен ажырашып кеткен. јжыга барып келгенден бери динди карманып, беш убак намаз окуйт. Ѕирок жылтыраган кыз-келиндерди көргөндө клейдей эле жабышып калмайы бар. јзыркы а€лы да өзүнөн он эки жаш кичүү, бирок ортолорунда бала жок.  ойкоюп ээрчишип барып, ээрчишип келип, эл көзүнө ынтымактуу үй-бүлөдөй көрүнгөнү менен жумуштан келишкенден кийин кыжы-кужусу көп, жатканда тескери карап жатышканына бир топ болду. Ќамаз окуп, дин жолунда жүрсө дагы а€лы менен урушканда јрстанбектин оозунан ак ит кирип, кара ит чыгат. јл тургай «амираны уруп сабагандан кайра тартпайт. Ѕүгүн «амира јрстанбектин кабинетинен чыгып бараткан кызды көрүп, ичи тарый түштү. "Ѕул кечээги кастингге катышкан кыз го, ал эмне кылып жүрөт, буга дагы көзү түшкөнбү?" - деген ойдо ылдамдай басып, күйөөсүнүн кабинетине кирди.

- “иги кыз эмне кылып жүрөт?

-  айсы? - јрстанбек билмексен боло кайра өзүнө суроо узатты.

- Ёмелеги кабинетиңден чыкканчы?

- ја-а, ал менин жээним болот, кечээ кастингге катышып, өтпөй калбадыбы.

- Өз акыбалдарын билбей эле келе беришет.

- Өзүн сынаганы жакшы эмеспи жаштардын, жашаар үйү жок экен, биздикине жашай бер дедим, сен кандай дейсиң? - деп а€лына сынай карады.

-  андайча жээниң?

- —ен менин бүт эже-карындаштарымды тааныйт эмессиңби, алыска турмушка чыккан эжемдин кызынын кызы, менин таппай жүрүптүр.

- Өзүң билесиң да, - деп күбүрөнө «амира кайра чыгып кетти.

-  өнө-өсүң, көнбөгөндө кайда барат элең? - деп јрстанбек өзүнчө компоюп жылмайып алды.  ечинде үйүнө келгенден кийин дагы экөө көпкө кажылдашып, талашып-тартышып жатып, анан жини келген јрстанбек а€лына сүйлөбөй жатып алды.

- —енин а€л жандуулугуң кармап калган тура, ал кыз сага эч кандай жээн-мээн эмес, көзүң түшүп калып имерип жатасың да?

-  ойсоңчу ушундай сөзүңдү?

-  ойбосо эмне кыласың?

- јжырашам.

- Ёмне-е? - «амира көзүн алайта карап калды.

- јжырашам, ушундай сөзүңдү токтотпосоң өкүнүп каласың.

- —енден ажырагангабы, эч кандай өкүнбөйм, ошондой эле кыйын болсоң үстүмө а€л алып көр, буга чейинки кылыктарыңды көтөргөнүм жетет. Ёми жары€ саламын, ажынын кылыгын жумурай журт билип койсун! - деп жиндене булкунуп жатты «амира.

- —ага жин тийдиби, андай болсо ачык эле кете бер, кимибиз жары€ болоор экенбиз, минтип албууттугуңду көрсөтө берсең өзүңө эле жаман, унчукпай жашай берсеңчи.

- —ага жалыныппы же этегиңе намаз окуппу, сен жылына бирден а€лды алып кетире бер, же менин төрөбөгөнүмө ушинтип жатасыңбы?

- Өзүң түшүнүп туруп, эмне айгайлайсың анан?

- Ѕалдарың турбайбы, такыр балаң жок болсо бир жөн.

-  околой баш болбой ортобузда бала болгону жакшы эмеспи, менин артымда тукум көп калыш керек, жашаганга жараша бул дүйнөгө көп балдарды жаратышым керек. ћен ал а€лдарды келишим менен алгам, бир жылга чейин боюна болбогондон кийин кетирип жибергем.

- Ѕалким сенин балдарың ар кимдин колунда чоңоюп жаткандыр же болбосо бала жаратуудан калгандырсың? - деди «амира кытмыр жылмайып табалай.

- Ѕайкап сүйлө, али кала элекмин, эгерде минте бере турган болсоң сенин көзүңчө эрке токол алып, төрөгөнүн көрсөтөм, - деп јрстанбек тура калды.

- ќох-хо, төрөгөнүн көрөйүн, сен жумушта жүргөндө башка бирөөдөн боюна бүтүрүп алып, сенин балаң десе, ошого макулсуңбу?

- “өрөлгөндөн кийин текшертем, сенин сөзүң үчүн.

- Ёмне кылсаң ошо кыл, мен сенден биротоло ажырашам! - деп «амира башка бөлмөгө кирип кетти. јрстанбек унчукпай жатып алды, ошол бойдон эртең менен унчукпай жумушка жөнөштү. —аадат келип, макулдугун бергенден кийин түштөнүү убактысында аны үйүнө жеткирип келди.

- Өз үйүңдөй бол, аты-жөнүңдү жазып койду, экзаменде барасың, - деди јрстанбек жылма€ карап, анын ушул жылмайышы —аадатка жагып турду.

- ћакул, агай.

-  ардың ачса тамак жасап ич, - деп коюп ал кайра кетти. —аадат үй ичин кыдырып чыкты, чынында абдан жакшы турат экен, эмеректери чет элдик, кымбат баалуу килемдер, идиштери хрусталдан. "”шундай жашоону көрбөй жашагандар канча, айылдагылардын байларында да мындай буюмдар жок, укмуш турат экен, балдары жок окшойт", - деп телевизорун койду, анан дивидиден кино көрдү. Ѕир убакта ашканага кирсе, муздаткычта тамак-аш толтура экен, "Ёкөө эле жашаса мынча тамакты эмне кылат, кардым ачканын да билбей калган экенмин", - деп ойлонуп, кардын тойгузду. ќтуруп-отуруп, батирдеги кийим-кечеси менен буюмдарын эстеп, үйдү бекитип, батирине келди. јл келгенде  умарбек күтүп жаткан, көрүп эле утурлай басты:

-  айда бардың?

-  умарбек, мен кетип жатам, батирди ээсине тапшырышым керек, окууга кабыл алындым, - деди —аадат кубанычы койнуна сыйбай.

-  уттуктайм!

- –ахмат.

-  ачан кетесиң анан?

- јзыр кетишим керек.

- Ёртең барсаң болбойбу?

- ∆ок у€т го, үйүнүн ачкычы менде.

- ќй, ошончо ишеним бердиби ээ?

- ќшондой го.

- ћага сүйлөшүп тур, макулбу?

- ћакул, соткалуу болгондо чалам, номуруң бар да.

-  ана, буюмдарыңды аласыңбы?

- јны сүйлөшкөн жокмун, бүгүн айтам го, али батирдин акысы бүтө элек, эртең келип алып кетээрмин.

- ∆акшы бар анда.

- ∆акшы тур.

- Ѕаса кайсы окууга?..

- „үй университети, журналистика бөлүмү.

- ∆акшы экен, өтүп кетишиңди каалайм, —аадат.

- –ахмат. - Ёкөө эки жакка бөлүнүштү. ”шул бойдон көрбөй калчудай  умарбек аны көпкө чейин карап туруп, анан жолуна түштү. —аадат келсе эч ким жок, үйгө кирип, телевизорду өчүрбөй кеткенин көргөндө коркуп кетти. јшканага кирип, бирдеме жасагысы келди, бирок алардын кандай тамак ичээрин билбей көпкө турду, ошол убакта эшиктен ээрчише јрстанбек менен «амира киришти.

- —аламатсыздарбы? - деп иймене карап туруп калды —аадат. «амира аны бутунан башына чейин сыдыра карап:

- ∆акшы, - деп койду да, кийимдерин которчу бөлмөсүнө кирип кетти.

- «ерикпедиңби? - деп сурады јрстанбек.

- ∆о-ок.

- ∆акшы, эс ала бер.

-  андай жумуш жасайын?

- Ёмне дедиң? - јрстанбек кайрыла берип сурады.

- Ѕекер отурбай жумуш болсо жасай берейин дегем.

- ∆умушту эмне кыласың, китепканага барып керектүү китептерди алып оку.

- ћакул, китепкананы кайдан табам?

- ќшонун баарын биз таап беришибиз керекпи, сураштырып таап алсаң болот го, айылдан келгендин баарына шаар кыдырткыдай убактыбыз жок, - деди «амира бөлмөсүнөн чыга калып.

- «амира, ал эмне дегениң, билбегенин билгизип койгондун эмнеси бар, эртең эрте өзүм көрсөтүп койом, жээним, - деп койду јрстанбек.

- Өзүм издеп таап алам, убара болбоңуздар.

- јкча-тыйының жетеби?

- ∆етет, - деп жер карады —аадат, анткени колунда бир тыйын акчасы жок болчу. Ёч кимиси унчукпай калды. Ёртең менен јрстанбек үстөл үстүнө эки жүз сом коюп кеткен экен, —аадат аны алгандан у€лып көпкө отурду. √азга чай коюп жатканда үй телефону чырылдады эле ал селт эте чочуп кетти.

- јлло, —аадат, үстөлдүн үстүндөгү акчаны алып ал, - деди јрстанбек телефондон.

- “им койсоңуз болмок.

- Ёч тартынба, түштө өзүм барам, макулбу?

- ћакул.

-  итепканага барып китеп карап кел.

- »йи.


“олук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



пїњ –Ш–Ј–і–∞–љ–Є–µ –Ї–љ–Є–≥–Є –Ј–∞ —Б—З–µ—В –∞–≤—В–Њ—А–∞
–µ–Љ–µ–є–ї:janyzak@mail.ru
+996777329784
–Р–ї–≥–∞–љ –Љ–∞—В–µ—А–Є–∞–ї–≥–∞ —И–Є–ї—В–µ–Љ–µ –±–µ—А–Єң–Є–Ј!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
–°—Б—Л–ї–Ї–Є –љ–∞ –≤–Ј—П—В—Л–µ —Б—В–∞—В—М–Є –Њ–±—П–Ј–∞—В–µ–ї—М–љ—Л!
–ѓ–љ–і–µ–Ї—Б.–Ь–µ—В—А–Є–Ї–∞