Интернет библиотека Жанызак@басма
Самое дешевое издание книги за счет автора! 

Ватсап: +996777329784
Сотка +996700329784
емейл: janyzak@mail.ru

Книги автора Айгүл ШАРШЕН на кыргызском языке

Жаш кезде болот жаңылыш, жарабайт ага таарыныш дегендей жаштыктын жалындуу күндөрүнө махабатка мас болуп жүрүп жаза басып алгандар арбын эмеспи. Негизи баянда Саадат аттуу жаш кыздын татаал тагдыры баяндалат жана дагы жаш кезинде боюнда болуп калып, баласын таштап кеткен, азыркы учурдагы карыган аялдын бой жеткен баласы менен кездешүүсү сүрөттөлөт.

МЕН СЕНИ ЖЕК КӨРӨМ, АПА!

Ашымдын үй-бүлөсү жокчулуктун азабын көп эле тартты, жардылыкка чыдабай балдары тез эле өз-өзүн багуу үчүн шаарды көздөй кетип калган. Эң кичүүсү Саадат колунда. Ал тогузунчу класста окуйт. Ата-энесинин тилин албайт. Сабакка кээде барса, кээде барбай ойноп жүрүп алганынан апасы Бурулча көп урушат. Ошентип акыры ал дагы мектепти бүтүп, шаарга жөнөдү. Шаарга келсе эки агасы эптеп батир жалдап, иштеп жүргөн экен. Аргасыз колунда батир жалдаар тыйыны болбогондуктан, Тынар деген өзү курдуу, нарындык кыз менен бирге туруп калды. Шаардын көчөлөрүнөн таанышып калышкан. Тынар Ош базарынын айланасындагы батирлердин биринде жалгыз турчу экен. Бир күнү ал абдан кызуу келди:

- Саадат, жүрү көңүл ачабыз, менин жигитим кафеге чакырып жатат, - деди кирип келгенде эле оозунан арактын жыты бур-р этип.

- Макул, өзүм деле зеригип кеттим эле, - деп Саадат дароо макул болду.

- Анда кеттик! - деп Тынар экөө ээрчишип батирден кеч чыгышты. Алар ээрчише Кулиев көчөсүнө чыкканда машинада отурган эки жигит сыртка чыга калды.

- Оо, сулуулар, кандайсыңар? - деди Элдар кыздарды утурлай басып.

- Жакшы. - Саадат тоңдоосун карап койду.

- Эң сонун, кеттикпи, кана? - деп Тынар жоопсуз эле машинага отуруп алды. - Саадат, бол отур!

- Аа-а, атыңыз Саадат экен да, демек таанышып алдык, - деди Элдар алдыңкы эшигин ачып. Арт жагында отурган жигит эки кызга баш ийкей жылмайып койду. Көп узабай эле алар бир кафеде отурушту. Элдардын жанындагы жигит өзүн Кумарбек деп тааныштырды. Төртөө көпкө чейин бака-шака болуп тамактанып отурушуп, анан кафеден чыгышты. Элдар машинасын чоочун имараттын короосуна айдап келип токтотту.

- Тынар, биз кайда келдик? - деп шыбырады Саадат.

- Кайда келгенди эмне кыласың, көңүл ачкандан кийин болушунча ачыш керек! - деп ал колун шилтеп койду.

- Кызыксың го?

- Саадат, кам санаба, бул менин үйүм, эч кам санаба, - деди Элдар күлө. Чогуу ичкери киришти. Кумарбек сыртка чыгып кетип, кайра тез эле келди, эки ак пакетке тамак-аш көтөрүп алыптыр. Кайрадан дасторкон жайып, чогуу отурушту, бул жолу ортодо шоңшогой бөтөлкөдөгү ичимдиктер койкойуп турду. Саадатты ичпейм дегенине карабай кыстап ичирип коюшту, ал ичпейм десе Тынар:

- Мен сени кыйбас досум деп жүрсө, сен менин бир өтүнүчүмдү аткарып койбойсуң, азыраак ичип койсоң андан эмне болмок эле, - деп таарына кетти.

- Тынар, мени түшүнсөң, мен ичип көргөн эмесмин, сенин көңүлүң деп ичип койдум, жетишет эми ичпейм.

- Кой эми, Саадат, аздап алып отур, таанышканыбыз үчүн.

- Бизди сыйлап кой, Саадат, - дешип эки жигит эки жактан чыкты. Мурда ичип көрбөгөнгө эки куюм винодон кийин эле Саадаттын көзү ала чакмактап, башы айлана түштү. Түн бир оокумда Элдар катуу кызып калган Тынарды колтуктап, башка бөлмөгө кирип кетти. Бири-бирин астыртан караган Кумарбек менен Саадат үнсүз көпкө отурушту.

- Саадат, - деди Кумарбек бир убакта.

- Ыя? - Саадат чочулагандай аны жалт карады.

- Качантан бери шаардасың?

- Он беш күндөй болду го?

- Мурда болдуң беле?

- Жок.

- Шаарда таанышың жокпу?

- Агамдар бар.

- Эмнеге алар менен турбайсың?

- Агам үйлөнө элек, кээде үйгө да келбей калат.

- Аа-а, башка таанышың жокпу?

- Жок.

- Тынарды кайдан тааныйсың?

- Таанышып калганбыз.

- Ата-энең барбы?

- Ооба.

- Жакшы, эс алалы анда, - деп жигит аны күлүмсүрөй сырдуу карады.

- Мен ушул жерге эле отурам.

- Мейли, бирок биерден эс ала албайсың го?

- Эртең уктап алам.

- Кел, экөөбүз отурабыз, - деп Кумарбек анын жанына отуруп, үстүнө костюмун жаап, колун ийинине артканда кыз кысына ары жылды. - Коркпо, мен сага тийбейм.

- Эмне…

- Тийбейм, сүйлөшүп отурабыз.

- Эмнени?

- Жөн эле, - деп Кумарбек кызды өзүнө каратты. - Канча бир туугансыңар!

- Беш.

- Жанагы өзүң айткан агаңан башкасы үйлөнгөнбү?

- Жок.

- Аа-а, - деп койду Кумарбек, - мен үч бир туугандын улуусумун, бир иним, бир карындашым бар.

- Жакшы.

- Кай жерликсиң?

- Көлдөн.

- Жакшы экен, мен да Көлдүн Тоңунан болом, ата-энем шаарда жашап калышкан.

- Ий де, кайсы айыл?

- Ошонусун билбейм, атамдын жакын тууганы жок болгондуктан аякка барбайт, апам Чүйлүк болот, эжелериң барбы?

- Эки агам, эки эжем бар.

- Эч кимиси үй-бүлө кура элекпи?

- Ооба.

- Иштейсиңби?

- Эми иштейм го…

- Кандай жумушка иштемек болуп жатасың?

- Билбейм.

- Мен окуйм, эгер макул десең жолугушуп туралы ээ?

- Көрөбүз го?

- Кел эми, жылуу кучакташып отуралы, - деген Кумарбек кызды өзүнө имере кучактамак болгондо Саадат тура калды.

- Жок-жок, жөн эле отуралычы.

- Макул эми, жаныма эле отурчу.

- Ушундай отурайын, сен ошол жерде отура бер.

- Ошо кантип болсун?

- Болот.

- Анда кел, мындан ичели. - Кумарбек винодон куюп эки стакандын бирин кызга карматты.

- Мен ичпейм.

- Мен үчүн ичип кой, таанышканыбыз үчүн.

- Ичпей эле койойунчу.

- Анда таарынам.

- Өзүңүз билиңиз, - деди Саадат. Кумарбек стаканды дасторкон четине коюп, унчукпай калганда негедир Саадат уяла түштү, "тарбиялуу эле окшойт, капа кылып койдумбу", - деп ойлонуп калганда Кумарбек.

- Мурда жигиттер менен сүйлөшкөн белең? - деп сурады.

- Жок, эмнеге сурадыңыз?

- Деги да, жигиттер менен сүйлөшкөн болсоңуз сыйлоону билет элеңиз дегеним.

- Мен али жашмын да, жигиттер менен жүргөнгө эрте.

- Анда Тынар менен жүргөнүңүзгө жол болсун?

- Эмнеге? - Саадат Кумарбекти таңгала карап калды.

- Көрдүң да, анын жанында жүрсөң сени дагы башкача деп ойлогом.

- Кандайча?

- Бузулган кыз экен деп.

- Койчу?

- Ооба, ошондой кыздар бирге жүрөт.

- Эмне кылышым керек, иш тапсам бөлүнүп кетмекмин.

- Мен сага телефон номурумду берейинби?

- Баары бир менде телефон жок да.

- Кереги тийет.

- Макул, - деди Саадат жибигендей, - мен азыр кете берейинчи.

- Кайда барасың?

- Билбейм, агамдын батирине барам го?

- Мен жеткирип койойун, азыр түндө кайда бармак элең?

- Таң атаарына аз калбадыбы.

- Экөөбүз чогуу чыгабыз.

- Макул.

- Кел эми, винодон алалычы? - деп Кумарбек стаканды кайра узатты.

- Ичпей эле койойунчу.

- Эч нерсе болбойт, бир жолу алып кой, - деп суранып калганда Саадат винону алып ийип, алаканы менен оозун басты.

- Мени сыйлаганыңа рахмат.

- Эч нерсе эмес.

- Агаңдын батирин көрүп алып, барып турайын ээ?

- Эмнеге?

- Жолугуп турабыз да.

- Билбейм, агам көрүп калса өлтүрөт.

- Өлтүрбөйт, - деп Кумарбек күлүп койду. - Балким болочок кайнагам менен тил табышып алаармын…

- Эмне?!

- Жөн айтам да. - Ошол убакта телефону чырылдап калды. - Алло, угуп жатам, апа, мен досторум менен жүрөм, бир аздан кийин барып калам, - деп Кумарбек чөнтөк телефонун өчүрдү да, Саадатты карап жылмайды. - Апам, менден сары санаа болуп уктабай отуруптур.

- Эмне дайыма эле үйүңүзгө барбай каласызбы?

- Кээде гана.

- Кайсы окууда окуйсуз?

- Кыргыз-түрк лицейинде.

- Кайсы бөлүгү?

- Экономика боюнча.

- Жакшы экен.

- А сен окуйсуңбу?

- Шарт болсо окумакмын, ата-энемдин шарты жок.

- Ошондойбу, менин атам, апам экөө тең Дордойдо соода кылат, үйүбүз бар, карындашым милицейский академияда окуйт, иним мектепте.

- Аа-а, - деп койду Саадат, ичинен ата-энесинин колунда жогуна зээни кейип кетти. "Неге элдей жашай албайбыз? Эки эжем эптеп ар кайсы жумушта иштеп жүрүшөт, агаларым дагы үйлөнө албай жатат, мен болсом минтип же иштен, же окуудан жок жүрөм", - деп ойлоп алды. Экөө унчугушпай бир топко отуруп калышты. Ошол кезде ички бөлмөдөн Элдар чыга келди.

- Ой, силер дагы эле отурасыңарбы? - деп керилип койду ал.

- Кандай эс алдыңар? - деп Кумарбек кайра өзүнө суроо узатты.

- Эң сонун, - деп Элдар эшикке чыгып кетти, андан кийин Тынар чыкты.

- Качан турдуңар?

- Эбак эле турганбыз. - Кумарбек мыйыгынан күлүп койду.

- Кыйын экенсиңер, биз катуу уктап калыптырбыз, - деп эшикке жөнөдү. Алар жуунуп келип, дасторкон четине отурушту.

- Баш ооруп калыптыр, бирдеме барбы ыя? - деди Элдар отуруп жатып, анан кайсалай ар кайсыдан алып жеп кирди. - Көп ичип коюптурбуз.

- Биздин башыбыз ооруган деле жок.

- Силер эмне чоң атаңардан уккан жомогуңарды айтып жаттыңарбы? - деди Элдар күлүп. - Эх, жаштыктын таттуу, кымбат мезгилин каалагандай өткөргөндү билбейт экенсиңер? - деп винодон куюп кулкулдата жутуп ийди. - Келгиле эмесе, алып ийгиле.

- Экөөңөр ичкиле, биз ичпейбиз.

- Ом-ээй, силер биримдик болуп калгансыңар го? - Элдар экөөнү олурая карады.

- Жакындан тааныштык, - деп Кумарбек күлүп калды.

- Саадат, сен эмнеге сүйлөбөйсүң? - Тынар Саадатка карады. - Сага Кумарбек жактыбы?

- Жаккан, жакпаганда эмне кыласың, Тынар, тур кеттик.

- Шашпа кетесиңер, мен өзүм жеткирип койом.

- Жок, мен агама барып жолугушум керек, кийимдеримди алып алайын, - деп өйдө туруп жөнөдү Саадат.

- Менин башым ооруп турат, бир аз отура турчу эми.

- Бол эрте.

- Саадат, шашпай тура тур, чогуу эле жеткирип койобуз.

- Качан эми?

- Ушунча чыдап аз калганда чыдабайсыңбы?

- Мен…

- Саадат, капа болбо, чогуу барабыз, силерди таштап, биз үйгө кетебиз, - деген Элдар өзүнчө кытмыр жылмайып койду. - Бу силер кандай жаттыңар ыя, сенин биринчи түнүңбү же бир неченчисиби?

- Элдар, байкап сүйлөсөңчү, Саадат андай кыз эмес.

- Эмне, биринчиси сен болдуңбу?

- Эсиң менен болчу, Элдар, биз сүйлөшүп эле отурдук.

- А кандай болуш керек эле, силерчилеп бир бөлмөгө кирип кетиш керек беле? - деди Саадат жини келе. - Мен эми сага кошулбайм, сени курбум десе ушундай абалда калтырдың. - Ал Тынарга таарына карады.

- Саадат, биз Элдар экөөбүз бири-бирибизди сүйөбүз, - деп Тынар Элдарды карады, андан колдоо издегени көрүнүп турду. - Туурабы, Элдар, сен мени сүйөөрүңдү далилдей аласыңбы?

- Сөзсүз, өзүмдөн дагы сени жакшы көрөм, - деди Элдар дагы кытмыр күлүп. - Жанымдай сүйөм, Тынар.

- Ошондой эле болсун, анда кетелиби, Тынар?

- Азыр, шашпай тур.

- Шашпа-шашпа дейсиң, деги качан кетебиз, мен жумуш издешим керек, Тынар.

- Бир аз чыда, таң эми эле атты го?

- Чыдайм дечи, бирок туура эмес болуп жатат. - Саадат ыңгайсыздана отуруп калды. Тынар ысык тамак жасап, Элдардын үйүн өзү билгендей эле тейлеп жатты. Бирок Элдар аны сүйчү эмес. Тамактангандан кийин үйдөн чыгышты. Тынар менен Саадатты жеткирген соң эки жигит жолдо кетип баратышты.

- Сен Тынарга үйлөнөсүңбү? - деди Кумарбек Элдарга кайрылып.

- Жок ай, ошону ким алат?

- Ара жолдо калтырасыңбы?

- Өзү билет да.

- Эмне анын биринчиси болдуң беле?

- Жок, мага чейин эле шалтакысы чыккан неме болчу.

- Анан эмнеге илээштирип алдың?

- Өзү эле сүйөм деп жүрөт.

- Сен туура эмес кылып жатасың, андан ушундайыңда кутулбасаң, байланып калып жүрбө?

- Эмнеге?

- Боюмда бар деп туруп алса кантесиң?

- Антпейт.

- Кыздардын ар кандай амалдары болоорун билбесең керек, балким ал сенин башыңды айлантып алаар…

- Кантип?

- Ушинтип эле, азыр эмне көп, көзү ачыктар көп, акча болсо болду, дароо дубалайт да, сенин көзүңдү тумандатып салат, анан боюна болтуруп, кеткис кылып кишендейт.

- Кызык, албай койсо болбойбу?

- Албаганга аргаң да болбой калат.

- Койсоңчу ай. - Элдар кенебестикке сала кол шилтеп күлүп койду.

- Негизи Тынар жакшы эле кыз эмеспи…

- Саадатка жетпейт, чынында мага Саадат жагып калды.

- Эмне-е?

- Ошол, эми Тынарды таштап, Саадатка тузак саламын.

- Ал баарын көрүп туруп макул болот деп ойлойсуңбу?

- Болбоско аргасы да жок, көрөсүң го, заматта каратып алам.

- Элдар!

- Эмне болду сага?

- Ага тийишпе!

- Эмнеге?

- Жөн эле.

- Сага жагып калдыбы?

- Жок, бирок аны да Тынардай кылып койосуң.

- Ээх, дос, сен Саадатты жакшы көрүп калгансың бейм, чынында сулуу кыз экен ээ?

- Сулуусунда кеп жок, абийири таза кыз экен.

- Көрдүңбү?

- Көрүнүп эле турбайбы?

- Кой тамашаңды, таза экенин билгениңе караганда түндө бир киргенсиң го, кайран дос, - деп Элдар карс-карс каткыра Кумарбекти далыга таптады.

- Ойлоп сүйлөчү, Элдар, оюңдун баары эле жаман экен да, жакшы кыздардын убалын ойлосоңчу, кийин азабын тартасың.

- Ошого азапты байлап коюптурбу, дос, жаштык деген кайрылып келгис алтын курак, ошондуктан убагында жалындап жанып-күйүп кал. Убагың өтүп кеткен соң өкүнүп каласы-ың, до-ос.

- Эмнеси болсо да, ойлонуп иш кыл, айтор өзүң билесиң, кой мен жеттим, ушу жерге түшүрүп койчу.

- Макул, дос, эми качан жолугабыз?

- Телефон чалсаң көрөбүз да.

- Болуптур анда, пока!

- Көрүшкөнчө, - деп Кумарбек түшүп калды. Бул кезде эки кыз өздөрүнчө чукулдашып жаткан болчу. Саадат бир сыйра кийимин салыштырып жатканда Тынар:

- Саадат, эмнеге кетем деп калдың, мага таарындыңбы? - деп сурады.

- Сага таарынганым жок, агам менен тургум келди.

- Агаң бойдок болсо, кыздарды алып келет, анан сен кайда барасың?

- Ал кыздарды алып келбейт.

- Кайдан билесиң, кыздар менен эле болгонуң жакшы го?

- Иштесем кыздар менен чыгып алам.

- Ага чейин мени менен боло бер.

- Жок, кетишим керек, Тынар, сен капа болбо, рахмат сага. Эки эжем деле шаарда, таап алсам жакшы болмок, издешим керек, - деп колуна пабатин алып, босогого жетти. Бут кийимин кийип, эшикти ача бергенде ал Кумарбек менен беттеше түштү.

- Кеттикпи?

- Кайда?

- Сени жеткирем дебедим беле, такси алып келдим, - деди Кумарбек жылмая.

- Таксинин эмне кереги бар, мен маршрутка менен эле кетип калам.

- Саадат, суранам сенден, мен жеткирип койойун.

- Болуптур.

- Такси жолдо турат, келе жүгүңдү.

- Өзүм эле.

- Кумарбек, сен Саадатты мени менен турба дедиң беле? - Тынар алардын артынан чыга калып сурады.

- Эмнеге антип ойлодуң?

- Кетем дегенине караганда, анан сенин келип калганыңдан улам...

- Тынар, ар кимдин өз чечими болот, - деп Саадат кайрыла калып, жооп кылды.

- Макул, жолуңар болсун.

- Жакшы кал.

- Жакшы баргыла! - деп Тынар кала берди. "Балким экөө кыз-жигит болуп калышкандыр, эмне болсо ошол болсунчу", - деди да, эшигин жаап кирип кетти.

- Саадат, Тынар менен мамиле кылбай эле койчу.

- Эмне үчүн?

- Сени туура эмес жолго салып, бузуп койобу деп корком…

- Ар кимдин башы өзүндө.

- Ошентсе да.

- Кабатыр болбоңуз, мен өз жолумду билем.

- Кечирип кой.

- Эчтеке эмес.

- Мени ушул жерден түшүрүп койосузбу? - Саадат айдоочуга кайрылды.

- Токтотуп коюңуз, - деп Кумарбек таксиден кошо түштү.

- Сиз кайда?

- Сени менен…

- Бекер убара болбоңуз, агамдын кыялы чатак, мени да, сизди да соо койбойт.

- Коркпо, болочок кайнагам менен таанышуу кандай өтөөр экенин көрөйүн. - Кумарбек кызга карабай алдыга басты.

- Тамашаңыз өтө кызык, - деп Саадат агасы жашаган батирге кирмек болуп, кайра токтой калды, ичкериден кыздардын үнү угулуп жаткан. Кумарбек бурчка тура калганда Саадат эшикти такылдатып кирди.

- Ким? - деп ача койгон Урмат карындашын көргөндө ыңгайсыз абалда калды. - Аа-а сенсиңби, кайдан жүрөсүң?

- Аба, мен жумуш табалбай жатам, сиз менен жашай берейинчи, Айзат эжемди да таппай койдум.

- Аа-а, Саку, карындашым, сага азыр акча берем, сен батирге жайланышып алып, анан жумуш изде, макулбу? Мен жакында үйлөнсөм анан чогуу турабыз, азыр мен тез эле чыгам, - деди да, кайра кирип кетти, тез эле чыгып: - Мына эки миң сом, эптеп жашай тур, сени балким айылга чогуу ала кетем, - деди.

- Макул, - деген Саадат көңүлсүз артка бурулду, көзүнөн жаш тегерене жолго түштү, анын артынан Кумарбек жете келип:

- Эми кайда? - деди акырын.

- Билбейм, батир издеш керек…

- Экөөбүз издейли.

- Ата-энеңиз күтүп жаткандыр?

- Күтө турат, сенин маселеңди чечип алалы.

- Өзүм деле таап алам.

- Жок, жайлаштырып коюшум керек.

- Мага кам көргүдөй кимсиз сиз? - Агасына ачууланганын Кумарбектен чыгара кыз ага бир тийди.

- Экөөбүз дос болобуз, сенин ара жолдо турганыңды көрүп туруп басып кете албайм, Саадат, капаланбачы эми, - деп сүйлөп атып Кумарбек келе жаткан маршрутканы тосту. - Кеттик.

Саадат унчукпай токтогон маршруткага түшүп кете берди. Экөө кечке шаар кыдырып, кечке маал бир батир табышты. Эки киши баткыдай чакан бөлмөгө кирип, эки жагын карап көрүштү.

- Төшөнчү табыш керек тура, - деди Саадат аргасы кете.

- Аны чечебиз, жүрү базарга.

- Батирден беш жүз эле сом калды, жетпейт да.

- Калганын мен табам.

- Сизге карыз болгум келбейт.

- Саадат, сен деп эле айтчы, бир эле жаш айырмабыз бар экен, мен табам дедимби, демек табам.

- Макул, карыз болуп турайын, кийин иштегенде берем, - деп Саадат күлө карады. - Эртең иш издейм.

- Табасың, бол эми базар жабыла электе баралы, - деп Кумарбек шаштырып алып жөнөдү. Экөө базардан керектүүлөрдү алышты, идиш-аяк менен плитаны дагы унутушкан жок. Келгенден кийин Кумарбек аны менен коштошуп, үйүнө кетти. Эртеси ал үйүнөн дагы бирдемелерди алып келиптир. Саадат күлө карап тим болду. Ал күнү Кумарбек апкелгендерин таштап коюп эле сабагына шашып кетти. Саадат жумуш издеп таппай абдан кыйналды, акыры бир сынакка катышмак болду. Ал дикторлукка өтүп жаткан кастинг эле. Өңү-түсү, бой турпаты келишкен кызды камеранын астына отургузуп, текст окутуп көрүшүп, үнүн, дикциясын жактырышты. Дароо кабыл алмак болуп турушкан, анан эле жогорку билими жок экенин билгенде айнып кетишти. Арстанбек телевидениедеги уюштуруучулардын башчысы болчу, татынакай кызды көз кырынан кетиргиси келбей акырында ага жолугуп сүйлөшөйүн деп чечти. Саадат улгайган адамдын күтүп жатканын укканда: "Эмнеге жолугат, балким жумушка алаар, же өттүң дээр бекен? Окуганга шартым болбосо кантем, билимим болгондо эле өтүм кетмек экем", - деп Арстанбек Бекболиевдин кабылдоосуна келди.

- Саламатсызбы, агай, чакыртыпсыз.

- Кел, отур.

- Рахмат. - Саадат бул адамды телевизордон көрүп жүргөн, тааный койду.

- Кайда иштейсиң?

- Бошмун.

- Окугуң келеби?

- Окумакмын, бирок шарт жок.

- Кастингге катышууга эмне себеп болду?

- Диктор болгум келет.

- Да-а, бирок ал үчүн билим керек да.

- Түшүнөм.

- Окугуң келсе мен жардам берейин.

- Кантип? - Кыз көздөрүн алайта карады.

- Ушинтип эле, сендей сулуу кыздар теле жылдызы болсо кандай сонун, элдин да көзү тоймок, - деп Арстанбек Бекболиев сырдуу жылмайып койду.

- Өтө мактап ийдиңиз.

- Ырас айтам, сулуу кыздар көпчүлүктүн көзүндө, эл алдында жүргөнү жакшы.

- Рахмат сизге. - Кыз жүзү кызара ылдый карап отуруп калды.

- Уялба, эртең мага келип жолук, телефон барбы?

- Жок.

- Анда мындай, сен сыртка келип, буга чалып чакыртсаң, мен өзүм чыгам, - деп визиткасын берди. - Сөзсүз кел, макулбу?

- Макул, агай.

- Атың ким эле?

- Саадат.

- Жакшы анда, Саадат, мен сага жардам берем, как раз азыр окууга кабыл алуу болуп жатат, паспортуң барбы?

- Бар.

- Анда сүйлөштүк, бара бер, - деп Арстанбек жылмая кызды узатып кала берди. Саадат кубанып кетти: "Окуп калсам кандай жакшы, ата-энеме дагы жардам бермекмин", - деп буту менен баспай эле учуп бараткандай болуп, батирине жөнөдү. Азыр турмушта куулук-шумдук өкүм сүргөн убак экенинен анын кабары жок, жашоону бир жагынан гана таанып, бир билгени - байлык болсо гана баары жайында болот. Көңүлү көтөрүлүп, өзүнчө өрөпкүгөн жаш кыз тагдырынын кай тарапка бурулуп баратканын билбеди. Батирине келсе, Кумарбек күтүп туруптур:

- Кайда бардың?

- Иш издеп.

- Таптыңбы?

- Жок, бирок бир жакшы жаңылыгым бар.

- Кандай?

- Бир киши мени окууга киргизем деди.

- Чын элеби?

- Ооба, аябай жакшы киши экен.

- Этият бол, Саадат, жаман жолго түшүп жүрбө?

- Эмнеге, атамдай киши мага калп айтмак беле?

- Ошолор кылат азыр баарын, балким сага көзү түшүп калгандыр?

- Кантип эле? - Саадат саамга тунжурай: "Эмне экен, бала кезимден кумир туткан адамга жолукканым жаманбы, балким анын жаман ою деле жоктур", - деп ойлоду. - Билесиңби, мен ал кишини телевизордон көрүп жактырчумун.

- Чынбы?

- Эмне экен, телевидениеде иштешсем болбойбу?

- Болот, тилектешмин, Саадат, андан көрө жүр тамактанып келели, сен жумуш тапканча сыйлап турайын.

- Макул, бирок көп карыз болуп кеттим.

- Андай дебе, досчулукта бири-бирин колдош керек.

- Тынарга жолугуп жатасыңарбы?

- Элдар жолугуп жатса керек.

- Качан үйлөнүшөт экен?

- Сен аларды үйлөнөт деп ойлойсуңбу?

- Эмне үйлөнбөйбү?

- Ишенбейм, Тынар менимче Элдарга жакпайт.

- Кантип?

- Ушинтип эле, ал көп кыздар менен жүрөт, кимисине үйлөнөөрүн ким билет.

- Кызык экен, бири-бирибизди сүйөбүз дебеди беле?

- Ал Тынардын сөзү.

- Элдар сүйбөйбү?

- Кайдан билем, башканы кой, өзүбүздү ойлойлучу.

- Бизде кандай сөз болмок, биз алардай эмеспиз да?

- Ошол үчүн айтып атпаймынбы, тамактангандан кийин сени жеткирип коюп, үйгө барышым керек.

- Мейли, сага абдан ыраазымын.

- Саадат, эжеңдерди таппадыңбы?

- Жок, шаар чоң эмеспи, телефонум болсо да издеп көрөт элем, же аларда телефон барбы- жокпу билбейм, балким алар деле иш таппай мен сыяктуу жүргөндүр…

- Кабатыр болбо, сөзсүз табасың, балким күйөөгө чыгып кеткендир?

- Билбейм.

- Агаң үйлөнөм дедиби өткөндө?

- Ошенткен.

- Сени таппай калгандыр.

- Баса, сенде бирдик барбы, менде агамдын номуру бар, чалып көрөйүн.

- Бар.

- Мына буга чалып, мага берчи. - Саадат телефон номур жазылган баракты ага бере салды. Бир аздан кийин:

- Ме, алды, - деп шыбырай Кумарбек телефонду сунду.

- Алло, аба, бул мен Саадат. Кайдасыз, ава? Ооба, мен сотовыйдан чалып жатам, ооба, батирдемин, качан? Мен жумушка кирем, аба, баралбайм келгенден кийин жолугам, макулбу? - деп телефонду өчүрүп койду. - Рахмат, агам үйлөнөт экен, эртең айылга кетип жатыптыр.

- Бара албайм дедиңби?

- Ооба.

- Жумушуң болобу анан?

- Буйруганын көрөм да.

- Макул, кайда баралы?

- Өзүң эле бил.

- Сен танда.

- Тандай албайм, уят го?

- Эч нерсе эмес, сага жигит болгум келет, Саадат.

- Кантип, жумушу жок, же окуусу жок мени эмне кыласың, студент кыздар толуп жатса, - деп Саадат сынай карап койду, алар сүйлөшкөнчө кафеге келип калышты.- Сүйлөшкөн кызың жокпу чын эле?

- Кыздар көп, бирок көңүлгө жакпайт.

- Ошончо кыздан бирөө жакпадыбы?

- Жок, мага сен жактың.

- Ыраспы?

- Чын айтам, а сен кандай ойлойсуң?

- Эмнени? - Кыз Кумарбекти суроолуу карады.

- Мен сага жагамбы?

- Мм, ойлонуп көрбөпмүн…

- Мейли, кыз кербезиңди көрсөтүп жатасың го? - деп Кумарбек ага жылмая карап, колун алдыга жаңсады. - Кирели…

Экөө ээрчише кафеге кирип, бир бурчтан орун алышты.

- Саадат, билесиңби, мен сени жактырып калганымдын эки себеби, бир чындыгым бар.

- Кандай себеп, кандай чындык?

- Биринчи себеп сенин бейчеки ичимдик ичпегениң, экинчиси эркектер менен болбогонуң. - Кумарбек Саадатка ойлуу тигилди.

- Чындык дегениң эмне?

- Ал… ал мен сени сүйүп калганым, Саадат.

- Койсоңчу, Кумарбек, сүйүү кантип келет экен? - Саадат бырс эте күлүп койду.

- Шакаба кыла бер, кокус өзүң сүйүп калсаң көрөт элең. - Аңгыча алдыга тамак келип калды. - Тамакка кара, Саадат.

- Рахмат.

- Рахмат-рахмат деп тоту куштай сайрай бербей тамактан ич.

- Макул.

- Сен өзү бүгүн башкачасың.

- Эмнеге?

- Билбейм, кубанычтуусуң го?

- Аа-а, балким ошондойдур, эртең менин чечүүчү күнүм, окууга өтүп калсам жакшы болот эле…

- Карабай кетип жүрбө?

- Эмне үчүн?

- Унутуп каласыңбы дейм да, кокус телевидениеде иштеп калсаң, занит болосуң да, жолугуу кыйын болоор.

- Эмнеге?

- Алар жолуккусу келбегендерге жок дедиртип койот экен.

- Кантип эле, сен барсаң сөзсүз жолугам, бирок азыр жөн гана окуйм да, эки жылдан кийин көрөм, мүмкүн иштеп калаармын.

- Иши кылса тилегиңе жет.

- Айтканың келсин.

- Саадат, вино ичпейлиби?

- Койсоңчу, мен ичпейм.

- Бир аз ичели.

- Жок, болбойт.

- Суранам.

- Кумарбек, суранбай эле койсоң, кыз кишини ич деп кыйнаганың кантип болсун, сен шаардык маданияттуу жигитсиң, а мен айылдык карапайым бир кыз болсом, мунуң жарабайт.

- Макул-макул, таарынбачы эми, сени эртеңден кийин көрбөй каламбы деп корком, балким окууга киргизген адам жашаганга жай да таап берет чыгаар?

- Жатаканага орношуп калсам жакшы эле, бир жумадан кийин дагы батир акысын төлөш керек, а менде жумуш жок.

- Кам санаба, мен жардам берем.

- Кантип, ата-энеңе эмне деп айтасың?

- Шылтоо табам да. - Экөө тең күлүп калышты. Көптөн кийин Саадаттын батирине келишип, бир азга сүйлөшүп туруп, анан Кумарбек үйүнө кетти. Саадат ал кеткенден кийин: "Кайсы окууга киргизээр экен, эмнеге окууга киргизем деди? Окуш үчүн көп акча керек да, ошончо акчаны кандайча төгөт, балким жөн эле сынап жаткандыр" деп ойлонуп жатып уктап кетти. Эртеси эрте туруп жуунуп, кийимдеринин эптеп дурусун кийди да, жолго чыкты. Кабылдамага токтоп телефондон чакыртты эле, кире берсин деген экен, эшик тоскондор киргизип ийди. Саадат лифт менен төртүнчү кабатка көтөрүлдү. Тааныш кабинеттин алдына келип, терең дем ала каалганы тыкылдатты.

- Кир!

- Саламатсызбы, агай?

- Саламат, отур, чоң кыз.

- Рахмат.

- Ата-энең барбы, Саадат?

- Ооба.

- Жакшы-ы. - Арстанбек кызга тигиле карап, бир аз ойлуу отуруп калды. - Мен сени Чүй университетине сүйлөшүп койдум, паспортуңду берсең, баарын өзүм бүтүрөм.

- Макул, агай.

- Жашоо кандай, кимдер менен турасың?

- Жалгызмын.

- Батирби?

- Ооба.

- Эгер жайлуу орун болсо келесиңби?

- Жатаканабы?

- Ооба, бирок менин үйүмдө болосуң, аялыма жээним деп койойун, кандай дейсиң?

- Билбейм.

- Батириңе ким төлөйт?

- Агам.

- Иштебесең кыйналасың го, андан көрө тамак-аш, жашаганың бекер болот, менин үйүмө кел.

- Ойлонуп көрөйүн, агай.

- Паспортуңду мага берип бара бер, жакшылап ойлон, эртең мага сөзсүз жолук, окууңа да жардам берип турам.

- Макул, - деди Саадат ойлуу, анан ордунан туруп баратып, - жакшы калыңыз, - деп коюп, кабинеттен чыгып кетти. Бул жолу ал кубанаарын же кайгыраарын билбей турду, парктагы отургучтардын бирине отуруп алып: "Кандай жакшы, жатакана да даяр болду, окууга да кирем, журналистка болсом атамдар таң калышат го, эмнеси болсо дагы макул боло берейин", - деп ойлонуп ордунан турду.

Бульвар менен жай басып келе жатты, эки жагын да каранган жок, карды аябай ачканын билди, азыр жанында кардын тойгузаарга эмес, жолуна да тыйыны жок эле. Батирине келип, бир аз пияз менен картошка калган экен, кууруп жейин деп аарчып жатып, Кумарбекти эстеди. "Бүгүн келбей калды го, ал болбосо эбак өлмөкмүн. Батирдин акысын төлөй албасам чыгарып ийет, кайда бармак элем, андан көрө макул болгонум туура эмеспи. Окуп да, жашап да эптеп максатыма жетип алсам болду", - деп ойлонуп отуруп бирдеме жалмалап алды да, чалкасынан түшүп, ой көлүнө чумкуду…

Арстанбек Бекболиев телевидениеде бир топ жылдардан бери иштейт, биринчи аялы менен ажырашып кеткен. Ажыга барып келгенден бери динди карманып, беш убак намаз окуйт. Бирок жылтыраган кыз-келиндерди көргөндө клейдей эле жабышып калмайы бар. Азыркы аялы да өзүнөн он эки жаш кичүү, бирок ортолорунда бала жок. Койкоюп ээрчишип барып, ээрчишип келип, эл көзүнө ынтымактуу үй-бүлөдөй көрүнгөнү менен жумуштан келишкенден кийин кыжы-кужусу көп, жатканда тескери карап жатышканына бир топ болду. Намаз окуп, дин жолунда жүрсө дагы аялы менен урушканда Арстанбектин оозунан ак ит кирип, кара ит чыгат. Ал тургай Замираны уруп сабагандан кайра тартпайт. Бүгүн Замира Арстанбектин кабинетинен чыгып бараткан кызды көрүп, ичи тарый түштү. "Бул кечээги кастингге катышкан кыз го, ал эмне кылып жүрөт, буга дагы көзү түшкөнбү?" - деген ойдо ылдамдай басып, күйөөсүнүн кабинетине кирди.

- Тиги кыз эмне кылып жүрөт?

- Кайсы? - Арстанбек билмексен боло кайра өзүнө суроо узатты.

- Эмелеги кабинетиңден чыкканчы?

- Аа-а, ал менин жээним болот, кечээ кастингге катышып, өтпөй калбадыбы.

- Өз акыбалдарын билбей эле келе беришет.

- Өзүн сынаганы жакшы эмеспи жаштардын, жашаар үйү жок экен, биздикине жашай бер дедим, сен кандай дейсиң? - деп аялына сынай карады.

- Кандайча жээниң?

- Сен менин бүт эже-карындаштарымды тааныйт эмессиңби, алыска турмушка чыккан эжемдин кызынын кызы, менин таппай жүрүптүр.

- Өзүң билесиң да, - деп күбүрөнө Замира кайра чыгып кетти.

- Көнө-өсүң, көнбөгөндө кайда барат элең? - деп Арстанбек өзүнчө компоюп жылмайып алды. Кечинде үйүнө келгенден кийин дагы экөө көпкө кажылдашып, талашып-тартышып жатып, анан жини келген Арстанбек аялына сүйлөбөй жатып алды.

- Сенин аял жандуулугуң кармап калган тура, ал кыз сага эч кандай жээн-мээн эмес, көзүң түшүп калып имерип жатасың да?

- Койсоңчу ушундай сөзүңдү?

- Койбосо эмне кыласың?

- Ажырашам.

- Эмне-е? - Замира көзүн алайта карап калды.

- Ажырашам, ушундай сөзүңдү токтотпосоң өкүнүп каласың.

- Сенден ажырагангабы, эч кандай өкүнбөйм, ошондой эле кыйын болсоң үстүмө аял алып көр, буга чейинки кылыктарыңды көтөргөнүм жетет. Эми жарыя саламын, ажынын кылыгын жумурай журт билип койсун! - деп жиндене булкунуп жатты Замира.

- Сага жин тийдиби, андай болсо ачык эле кете бер, кимибиз жарыя болоор экенбиз, минтип албууттугуңду көрсөтө берсең өзүңө эле жаман, унчукпай жашай берсеңчи.

- Сага жалыныппы же этегиңе намаз окуппу, сен жылына бирден аялды алып кетире бер, же менин төрөбөгөнүмө ушинтип жатасыңбы?

- Өзүң түшүнүп туруп, эмне айгайлайсың анан?

- Балдарың турбайбы, такыр балаң жок болсо бир жөн.

- Коколой баш болбой ортобузда бала болгону жакшы эмеспи, менин артымда тукум көп калыш керек, жашаганга жараша бул дүйнөгө көп балдарды жаратышым керек. Мен ал аялдарды келишим менен алгам, бир жылга чейин боюна болбогондон кийин кетирип жибергем.

- Балким сенин балдарың ар кимдин колунда чоңоюп жаткандыр же болбосо бала жаратуудан калгандырсың? - деди Замира кытмыр жылмайып табалай.

- Байкап сүйлө, али кала элекмин, эгерде минте бере турган болсоң сенин көзүңчө эрке токол алып, төрөгөнүн көрсөтөм, - деп Арстанбек тура калды.

- Оох-хо, төрөгөнүн көрөйүн, сен жумушта жүргөндө башка бирөөдөн боюна бүтүрүп алып, сенин балаң десе, ошого макулсуңбу?

- Төрөлгөндөн кийин текшертем, сенин сөзүң үчүн.

- Эмне кылсаң ошо кыл, мен сенден биротоло ажырашам! - деп Замира башка бөлмөгө кирип кетти. Арстанбек унчукпай жатып алды, ошол бойдон эртең менен унчукпай жумушка жөнөштү. Саадат келип, макулдугун бергенден кийин түштөнүү убактысында аны үйүнө жеткирип келди.

- Өз үйүңдөй бол, аты-жөнүңдү жазып койду, экзаменде барасың, - деди Арстанбек жылмая карап, анын ушул жылмайышы Саадатка жагып турду.

- Макул, агай.

- Кардың ачса тамак жасап ич, - деп коюп ал кайра кетти. Саадат үй ичин кыдырып чыкты, чынында абдан жакшы турат экен, эмеректери чет элдик, кымбат баалуу килемдер, идиштери хрусталдан. "Ушундай жашоону көрбөй жашагандар канча, айылдагылардын байларында да мындай буюмдар жок, укмуш турат экен, балдары жок окшойт", - деп телевизорун койду, анан дивидиден кино көрдү. Бир убакта ашканага кирсе, муздаткычта тамак-аш толтура экен, "Экөө эле жашаса мынча тамакты эмне кылат, кардым ачканын да билбей калган экенмин", - деп ойлонуп, кардын тойгузду. Отуруп-отуруп, батирдеги кийим-кечеси менен буюмдарын эстеп, үйдү бекитип, батирине келди. Ал келгенде Кумарбек күтүп жаткан, көрүп эле утурлай басты:

- Кайда бардың?

- Кумарбек, мен кетип жатам, батирди ээсине тапшырышым керек, окууга кабыл алындым, - деди Саадат кубанычы койнуна сыйбай.

- Куттуктайм!

- Рахмат.

- Качан кетесиң анан?

- Азыр кетишим керек.

- Эртең барсаң болбойбу?

- Жок уят го, үйүнүн ачкычы менде.

- Ой, ошончо ишеним бердиби ээ?

- Ошондой го.

- Мага сүйлөшүп тур, макулбу?

- Макул, соткалуу болгондо чалам, номуруң бар да.

- Кана, буюмдарыңды аласыңбы?

- Аны сүйлөшкөн жокмун, бүгүн айтам го, али батирдин акысы бүтө элек, эртең келип алып кетээрмин.

- Жакшы бар анда.

- Жакшы тур.

- Баса кайсы окууга?..

- Чүй университети, журналистика бөлүмү.

- Жакшы экен, өтүп кетишиңди каалайм, Саадат.

- Рахмат. - Экөө эки жакка бөлүнүштү. Ушул бойдон көрбөй калчудай Кумарбек аны көпкө чейин карап туруп, анан жолуна түштү. Саадат келсе эч ким жок, үйгө кирип, телевизорду өчүрбөй кеткенин көргөндө коркуп кетти. Ашканага кирип, бирдеме жасагысы келди, бирок алардын кандай тамак ичээрин билбей көпкө турду, ошол убакта эшиктен ээрчише Арстанбек менен Замира киришти.

- Саламатсыздарбы? - деп иймене карап туруп калды Саадат. Замира аны бутунан башына чейин сыдыра карап:

- Жакшы, - деп койду да, кийимдерин которчу бөлмөсүнө кирип кетти.

- Зерикпедиңби? - деп сурады Арстанбек.

- Жо-ок.

- Жакшы, эс ала бер.

- Кандай жумуш жасайын?

- Эмне дедиң? - Арстанбек кайрыла берип сурады.

- Бекер отурбай жумуш болсо жасай берейин дегем.

- Жумушту эмне кыласың, китепканага барып керектүү китептерди алып оку.

- Макул, китепкананы кайдан табам?

- Ошонун баарын биз таап беришибиз керекпи, сураштырып таап алсаң болот го, айылдан келгендин баарына шаар кыдырткыдай убактыбыз жок, - деди Замира бөлмөсүнөн чыга калып.

- Замира, ал эмне дегениң, билбегенин билгизип койгондун эмнеси бар, эртең эрте өзүм көрсөтүп койом, жээним, - деп койду Арстанбек.

- Өзүм издеп таап алам, убара болбоңуздар.

- Акча-тыйының жетеби?

- Жетет, - деп жер карады Саадат, анткени колунда бир тыйын акчасы жок болчу. Эч кимиси унчукпай калды. Эртең менен Арстанбек үстөл үстүнө эки жүз сом коюп кеткен экен, Саадат аны алгандан уялып көпкө отурду. Газга чай коюп жатканда үй телефону чырылдады эле ал селт эте чочуп кетти.

- Алло, Саадат, үстөлдүн үстүндөгү акчаны алып ал, - деди Арстанбек телефондон.

- Тим койсоңуз болмок.

- Эч тартынба, түштө өзүм барам, макулбу?

- Макул.

- Китепканага барып китеп карап кел.

- Ийи.


Толук окуйм десеңер, алуу шарты биерде >>>



п»їjanyzak@mail.ru

+996777329784
Алган материалга шилтеме бериңРёР·!
 © J.Janyzak, Kyrgyzstan 
Ссылки на взятые статьи обязательны!
Яндекс.Метрика